LIS2023.115 Rekenkamercommissie Veenendaal - Aanbieding rekenkameronderzoek Menselijke Maat Gewogen

nr. LIS2023.115 | Cat. B

Behandeld door Telefoonnummer Kenmerk Bijlagen

Datum Onderwerp

L. Achterberg (0318) 538 256 2023/2077659 2

Raadsleden en commissieleden van de gemeente Veenendaal

6 maart 2023 Rekenkamerrapport Menselijke Maat Gewogen

Geachte raadsleden en commissieleden, Hierbij bied ik u, namens de Rekenkamercommissie Veenendaal, het rekenkamerrapport ‘Menselijke Maat Gewogen’ aan.

De rekenkamercommissie heeft in samenwerking met onderzoeksbureau I&O Research bij de gemeente Veenendaal een onderzoek uitgevoerd naar het spanningsveld tussen het recht doen aan de menselijke maat enerzijds en overheidshandelen op basis van efficiëntie en rechtsgelijkheid anderzijds. In dit onderzoek is de menselijke maat als volgt omschreven: 'Oog hebben voor de eigenheid en vermogens van inwoners in specifieke omstandigheden en bij de uitvoering van vastgesteld beleid'. Dit onderzoek heeft plaatsgevonden in het 2e halfjaar 2022.

Conclusies en aanbevelingen In essentie zijn de conclusies uit het onderzoek: - Er zijn in algemene zin enkele onderwerpen en thema’s, waarin de menselijke maat in de knel kan komen door de werkwijze van de gemeente. Binnen het sociaal domein in Veenendaal worden vooral rond de handhaving op de Participatiewet en het toekennen van Wmo-voorzieningen knelpunten ervaren. Buiten het sociaal domein valt op dat veel knelpunten betrekking hebben op het betrekken van - en communicatie met - inwoners. Klachten en bezwaren van inwoners gaan dan ook vaak over dit onderwerp. - Kernwaarden op het handelen volgens de menselijke maat komen terug in lokale regelgeving en dienstverlening. In beleidsstukken komen kernwaarden van de menselijke maat terug en er is bij alle gesproken medewerkers een besef wat de menselijke maat inhoudt en wat de impact van hun beslissingen voor inwoners is. Toch zijn er ook signalen dat contact met inwoners niet altijd volgens de kernwaarden van de menselijke maat gaat. Schriftelijke communicatie naar inwoners schiet op de onderzochte onderdelen van het fysieke domein tekort. De communicatie is niet passend, in hoofdzaak omdat deze teksten veelal te juridisch van aard zijn en daardoor niet dan wel moeilijk te begrijpen voor inwoners.

Er lijkt duidelijk een behoefte te zijn om de complexe wet- en regelgeving te verduidelijken en toegankelijker te maken voor inwoners. - De werkwijze van de gemeente leidt in sommige situaties tot uitvoeringsdilemma’s bij medewerkers. Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Uitvoeringsdilemma’s die in het rekenkameronderzoek naar voren zijn gekomen hebben vooral betrekking op het ontbreken van ruimte door strakke (landelijke) regels of (lokale) financiële mogelijkheden voor medewerkers om de menselijke maat toe te passen. Medewerkers moeten bijvoorbeeld een evenwicht zoeken in het voldoen aan de gestelde financiële kaders en het aanbieden van maatwerkoplossingen aan inwoners.

De rekenkamercommissie doet twee aanbevelingen, gericht aan de raad en aan het college. De aanbeveling aan de raad is er op gericht bij het vaststellen van nieuwe beleidskaders en beleidsregels, de kernwaarden van de menselijke maat in de stukken op te nemen. In de aanbeveling aan het college beveelt de rekenkamercommissie aan de begrijpelijkheid van brieven en beschikkingen te verbeteren, zodat inwoners in simpele formuleringen uitleg krijgen over de besluiten die over hen gaan. De focus op juridische juistheid in communicatie gaat op dit moment ten koste van de begrijpelijkheid voor inwoners. Wacht voor de wijze van communiceren niet op verwachte wijzigingen in nationale wetgeving.

Advies aan de raad Dit rapport dient te worden gezien als een agendavormend stuk en is een uitnodiging het gesprek aan te gaan over de plaats en invulling van de menselijke maat in Veenendaal. Ook is het de ambitie van de rekenkamercommissie om een bijdrage te leveren aan het maken van afwegingen over het in het rekenkamerrapport beschreven spanningsveld en de verantwoording over gemaakte keuzes. Niet vanuit de gedachte om enkel vaker te voldoen aan de wensen van inwoners, maar aan het duidelijker maken waar (beleid)regels kunnen knellen en hoe hier beter mee om kan worden gegaan. Daarmee kan dit rapport onder andere een bijdrage leveren aan de behandeling van de startnotitie van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024–2027.

Het rapport dient ook te worden gezien als een reflectie van de gemeentelijke organisatie op haar eigen dienstverlening. Dit onderzoek is expliciet géén normatieve beoordeling van de huidige toepassing van de menselijke maat door de gemeente Veenendaal.

Bestuurlijk hoor en wederhoor Het rapport is door de Rekenkamercommissie Veenendaal voor een reactie voorgelegd aan het college van B&W van de gemeente Veenendaal. De bestuurlijke reactie is als bijlage toegevoegd aan het rekenkamerrapport. Het nawoord van de Rekenkamercommissie gaat kort in op deze bestuurlijke reactie.

Behandeling rekenkamerrapport in de raad Het rekenkamerrapport Menselijke Maat Gewogen wordt gepubliceerd en via de agendacommissie ter behandeling doorgeleid aan de raadscommissie en de raad. Agendering wordt voorgesteld in de raadscommissie in de vergadercyclus van april 2023. Een lid van de rekenkamercommissie is daarbij aanwezig om uw vragen over het uitgevoerde onderzoek te beantwoorden. Eventuele technische

vragen kunt u op de reguliere wijze schriftelijk indienen na het fractieoverleg. De rekenkamercommissie zal deze dan tijdig voor de behandeling in de raadscommissie beantwoorden.

Tot slot Afsluitend wil de rekenkamercommissie de raadsleden en gemeenteambtenaren danken voor hun medewerking bij de start en de laatstgenoemden ook voor hun medewerking tijdens de uitvoering van het onderzoek. Hun openheid heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de totstandkoming van het rapport. Vragen Voor vragen over deze brief en het rekenkameronderzoek kunt u contact opnemen met de secretaris Rekenkamercommissie Veenendaal via rekenkamercommissie@veenendaal.nl.

Met vriendelijke groet,

Em. prof. dr. J. Telgen Voorzitter Rekenkamercommissie Veenendaal

Bijlagen: - Rekenkameronderzoek Menselijke Maat Gewogen (incl. Bestuurlijke reactie college van B&W) - Persbericht