LIS2022.166 Algemeen bestuur Regio Foodvalley - Informatiebrief aan volksvertegenwoordigers in Regio FV inzake uitvoering RES

nr. LIS2022.166 Cat. B

Aan de raden van de deelnemende gemeenten Regio Foodvalley Provinciale Staten van Utrecht en Gelderland Algemeen Bestuur van Waterschap Vallei & Veluwe

uw kenmerk:

uw brief van: ons kenmerk:

--

--

behandeld door: doorkiesnummer:

22/RFV/Economie/220120 L.Beekman

onderwerp: Informatiebrief Uitvoering RES

e-mailadres:

0318-680667

lize.beekman@regiofoodvalley.nl

bijlage: -1-

datum: 24 juni 2022

Geachte volksvertegenwoordigers van de RES Regio Foodvalley, In de informatiebrief van januari jl. en het Energieprogramma hebben we aangegeven voornemens te zijn u rond deze zomer de Kadernotitie RES voor te leggen ter besluitvorming. Deze kadernotitie heeft met name betrekking op de wijze van besluitvorming van RES 2.0 en 3.0 en de rol van de volksvertegenwoordigers en stakeholders in de uitvoering. Door actuele ontwikkelingen, die we in deze brief toelichten, verwachten we de Kadernotitie pas aan het einde van het jaar aan u te kunnen voorleggen. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de RES-en tweejaarlijks worden geactualiseerd. Dit uitgangspunt is echter veranderd. Voor het vervolg maken we een onderscheid tussen een tweejaarlijks voortgangsdocument en een inhoudelijke herijking van het document waarbij landelijk globaal het volgende is aangegeven: RES Voortgangsdocument 2023: • procesmatige blik op de voortgang • tweejaarlijks is de basis voor landelijke monitoring • vaststelling door besturen (colleges van B&W, GS en DB Waterschap) en ter kennisgeving aan de volksvertegenwoordigende organen Herijking RES 2.0: • aanvullingen of wijzigingen op de RES 1.0 • vaststelling, net als RES 1.0, door de volksvertegenwoordigende organen • mogelijk plan-m.e.r.-(beoordelings)plichtig • regio bepaalt planning zelf

Datum: Betreft:

•

24-6-2022 Informatiebrief Uitvoering RES

1/1/2025 blijft een belangrijke datum voor het Klimaatakkoord omdat de op deze datum verleende vergunningen zeer waarschijnlijk voor 2030 zijn gerealiseerd. Het is daarmee een belangrijke indicator voor de realisatie van ons bod in 2030

De aanleiding voor deze ‘knip’ in de RES is een juridische analyse die is gedaan naar de noodzaak van het uitvoeren van een plan-MER voor de RES onder de nieuwe Omgevingswet. Daaruit is gebleken dat in een aantal gevallen een plan-MER nodig zal zijn. Meer achtergrondinformatie over deze analyse vindt u hier. Of dit in onze regio nodig is, wat daarvan de precieze betekenis is en hoe de inhoud en het proces naar de herijking van de RES 2.0 er dan uit gaat zien, weten we nog niet. Een belangrijke puzzel is hoe we de samenhang tussen bestaande, lopende en nieuw MER-procedures van onder meer gemeenten en provincies gaan organiseren. Het is mogelijk en zelfs logisch om in ‘dakpanconstructies’ te werken en voort te bouwen op eerdere informatie en onderzoeken. Tevens biedt deze aanpassing in het proces misschien de mogelijkheid om de gewenste verbreding te zoeken met andere (ruimtelijke) ontwikkelingen in de regio, waarbij de verstedelijkingsstrategie en nationaal/regionaal programma landelijk gebied in het oog springen. Om tot een kadernotitie te komen, moeten de inhoudelijke keuzes en het proces eerst helder zijn. We verwachten deze kadernotitie voor het einde van dit jaar aan u voor te leggen en zullen deze onder andere afstemmen met de griffiers en de Regiocommissie. In de bijlage informeren we u over andere relevante actuele ontwikkelingen die hierbij ook van belang zijn.

Met vriendelijke groet, namens algemeen bestuur Regio Foodvalley,

Arjen Droog, directeur

René Verhulst, voorzitter

Bijlage RES informatiebrief voor volksvertegenwoordigers juli 2022

Voortgang en uitvoering RES ➢

Bod RES 1.0: in 2030 produceert Regio Foodvalley minimaal 0.75 TWh maar ambieert 1.0 TWh duurzame energie •

•

• • •

De tabel laat de regionale optelsom van lokale ontwikkeling van grootschalige opwek zien en hoe het aandeel bod en pijplijn kleiner wordt naarmate steeds meer projecten worden gerealiseerd. In 2030 zou de rechterkolom helemaal blauw moeten zijn. Het bod van 0,75 TWh lijkt nog altijd binnen handbereik. Belangrijk daarbij is wel het besef dat de moeilijkere projecten nog voor ons liggen. De geboekte voortgang volgt uit projecten waar al langer aan wordt/werd gewerkt. Met name actuele ontwikkelingen leiden tot mogelijke belemmeringen of vertragingen voor nieuwe projecten. Door de invoering van eenduidige landelijke definities vanuit NP RES, zijn in RFV enkele projecten administratief verplaatst naar pijplijn. Op 7 juli publiceert NP RES op haar site de voortgang van alle RES-en gezamenlijk bekend gemaakt. Informatie over de voortgang van projecten in uw gemeente verloopt volgt via de reguliere lokale informatiestromen.

Actuele ontwikkelingen Van een aantal thema’s, die ook al speelde tijdens de ontwikkeling van de RES 1.0, is duidelijker geworden dat er een afhankelijkheid is met de uitvoering van de RES. We lichten de belangrijkste hier kort toe.

➢ De Wespendief • •

•

•

Dit is een beschermde diersoort op de Veluwe en heeft impact op de mogelijkheden voor windturbines in de RES-regio’s rondom de Veluwe. De instandhoudingsdoelstellingen voor deze soort worden nu niet gehaald. Plaatsing van meer molens hebben mogelijk een verslechterend effect op de staat van instandhouding. Daarom zijn maatregelen noodzakelijk. Gedeputeerde Staten van Gelderland kiest voor een twee-sporen aanpak zodat de beschikbare ruimte maximaal benut kan worden. Deze ruimte is echter zeer beperkt. Met behulp van stilstandvoorzieningen en mogelijk andere maatregelen wordt deze ruimte gemaximaliseerd. Totdat andere maatregelen, zoals cameradetectie of een zwarte wiek, inzetbaar zijn, wordt een beperkte windopgave in de zone van 1-8 km gerealiseerd. De beoogde windturbines van Ede en Barneveld vallen binnen de 1-8 km zone. Nijkerk valt buiten de 1-8 km zone waar deze maatregelen nodig zijn. De provincie Gelderland heeft afstemmingsoverleg met de provincies Utrecht, Flevoland en Overijssel.

De provincie Gelderland is voornemens op 13 juli meer informatie openbaar te maken. In de inhoudelijke uitwerking van het nieuwe proces naar Herijking RES 2.0 wordt deze ontwikkeling en mogelijke consequenties meegenomen.

➢ Netcongestie De netinfrastructuur is randvoorwaardelijk voor de realisatie van ons bod. Met de inzichten van nu is de verwachting dat het versterken van net tijdig gereed is om ons bod te realiseren. Netcongestie zorgt wel voor andere fasering van de realisatie. In onze regio hebben we op verschillende plekken te maken met netcongestie voor levering en ontvangen van elektriciteit via Stedin en Liander. Er wordt gewerkt aan oplossingen waaronder: • • • •

Toepassen van technische innovaties door netbeheerders; Tot 2030 worden miljarden geïnvesteerd in de netverzwaring door zowel de landelijke als de regionale netbeheerders; Lokaal en regionaal werken we onder andere mee door te programmeren, ruimte creëren voor opslag en uitbreidingen van het net en snelle vergunningverlening; En brengen we vraag en aanbod bij elkaar. Dat wil zeggen dat energie daar wordt gebruikt waar het wordt opgewekt.

➢ REIS/GEIS •

•

•

Om nog beschikbare ruimte bij de netbeheerders zo optimaal mogelijk te benutten, en daarbij recht te doen aan de afspraken die we met elkaar in de RES hebben gemaakt, werken we ook op provinciale schaal samen. Dat doen we onder de noemer REIS (Regionale energie infrastructuur Utrecht) en GEIS (Gelderse energie infrastructuur). Het kabinet heeft het voornemen om de provincies een grotere rol in het programmeren van opwek te geven omdat de netbeheerders als uitvoerend orgaan zelf over weinig tot geen sturingsmechanismen beschikken. In Gelderland is voor GEIS een plan van aanpak opgesteld dat voor de zomer naar PS wordt gestuurd. In Utrecht is voor REIS een taskforce ingesteld die net is opgestart.

➢ Integrale gebiedsaanpakken • •

De Regio Foodvalley is zowel in de Verstedelijkingsstrategieën in de NOVI als in het Nationaal Programma Landelijk gebied aangewezen als relevante regio. In beide programma’s gaat het om het integraal op gebiedsniveau vormgeven van de verschillende opgaven zoals woningbouw, stikstof, mobiliteit, economie, herstel van natuur, biodiversiteit en landschap. De energietransitie moet hier integraal onderdeel van gaan uitmaken.

In de inhoudelijke uitwerking van het nieuwe proces naar Herijking RES 2.0 wordt deze ontwikkeling en consequenties ervan meegenomen en onderzocht of integratie mogelijk is.

➢ Regionale samenwerking • • •

De Raad van Uitvoering (RvU) vormt de stuurgroep van het energieprogramma. (Meer informatie leest u in de achtergrondinformatie.) De RvU geeft richting aan de regionale samenwerking ter ondersteuning van de lokale uitvoering van de RES. De RvU is samengesteld uit publieke partijen en die niet-publieke partijen die in de uitvoering én samenhang van de werkgroepopdrachten een primaire rol hebben. Er heeft een aantal bestuurswisselingen plaatsgevonden en de samenstelling vindt u terug in de achtergrondinformatie. Met de nieuwe uitvoeringsstructuur vanaf jan jl, heeft ook het Stakeholderoverleg (SHO) een andere positie dan in RES 1.0. Het is nu een afstemmingsoverleg tussen alle betrokken partijen. Het SHO is gericht op strategische vraagstukken rond uitvoering en doorvertaling c.q. bijsturing richting de herijking van RES 2.0.

•

Op vrijdag 3 juni jl. heeft dit overleg voor het eerst in deze nieuwe vorm plaatsgevonden. Op woensdag 9 november wordt de volgende editie georganiseerd waarbij u van harte welkom bent. Hier vindt u het visuele verslag van deze bijeenkomst.

ACHTERGRONDINFORMATIE Link naar website RES Regio Foodvalley Link naar RES 1.0 RES Regio Foodvalley Link naar het Energieprogramma Regio Foodvalley Link naar website Nationaal Programma RES

Samenvatting Energieprogramma De regionale samenwerking focust zich op knelpunten en vraagstukken die gebaat zijn bij samenwerking, afstemming en/of kennisdelen bij het realiseren van de ambitie van de RES 1.0. Dit is primair complementair aan wat de overheden zelf oppakken. Daarnaast zijn we onderdeel van de Strategische Agenda 2020-2025 van de Regio Foodvalley, de provincies Utrecht en Gelderland en de het nationale proces van Klimaatakkoord/NP RES. Met het vaststellen van de RES 1.0 hebben we een intensief proces afgesloten en de basis gelegd voor de komende jaren: in 2030 produceren we in Regio Foodvalley 0,75 TWh duurzame energie en streven we naar 1,0 TWh. De realisatie van ons bod staat de komende jaren centraal. Daartoe hebben we uitgangspunten geformuleerd, een passende uitvoeringsstructuur ontwikkeld met maatschappelijke partners en werkgroepopdrachten opgesteld waar we regionaal aan werken ter ondersteuning aan de lokale uitvoering. Daarnaast gaan we de energietransitie verbinden aan andere programma’s, zowel op de korte als lange termijn. Daarbij springt met name de netproblematiek in het oog; op veel plekken leidt netcongestie nu al tot problemen bij vraag en levering van energie. Het optimaal benutten van de netinfrastructuur en het toewerken naar een integraal energiesysteem zijn nodig om onze opgave en andere grote opgaven te realiseren.

De uitgangspunten bij de uitvoering van de RES 1.0 zijn: • Uitvoering en realisatie staat voorop. • Regio ondersteunt gemeenten. • RES is een sectorale strategie. • Regionaal vooral afstemming, kennisdeling, ondersteuning en strategievorming. • Inhoud staat voorop. • RES 2.0 is een moment in het proces naar 2030. • Maatschappelijke partners sturen mee en dragen bij aan de uitvoering. • Focus en prioriteit op realisatie van grootschalige opwek van zonne- en windenergie. • Netinfrastructuur en uitvoeringscapaciteit zijn belemmerende factoren • Nadrukkelijk aandacht voor (tijdig) betrekken volksvertegenwoordigers. • Nadrukkelijk verbinding aangaan met andere opgaven (ook na 2030). We werken met 6 werkgroepopdrachten: • Grootschalige opwek • Zon op dak en restgronden & duurzaam ondernemen • Netinfrastructuur • Warmte en duurzaam wonen • Maatschappelijke betrokkenheid • RES proces We hanteren een overzichtelijke en voorspelbare uitvoeringsstructuur die volgend is op bovenstaande opgave. Belangrijkste onderdelen daarvan zijn:

• • •

Raad van uitvoering; draagt zorg voor een tijdige en kwalitatief goede uitvoering; is samengesteld uit publieke partijen en die niet-publieke partijen die in de uitvoering én samenhang van de werkgroepopdrachten een primaire rol hebben. Dagelijks bestuur publieke besluitvorming; afstemmingsoverleg tussen publieke partijen gericht op de publieke besluitvorming in raden, Staten en AB. Stakeholderoverleg; afstemmingsoverleg tussen alle betrokken partijen; gericht op strategische vraagstukken rond uitvoering en doorvertaling c.q. bijsturing richting RES 2.0.

Samenstelling Raad van Uitvoering per 24/6/2022 Gemeenten Nijkerk Barneveld Veenendaal Wageningen Ede Renswoude Scherpenzeel Rhenen

René Windhouwer (CDA) Hans van Daalen (CU) Marco Verloop (SGP) Erik-Jan Bijleveld (GL) Arnold Versteeg (SGP) Jos Dirven (DR) 27/6 Bert Fintelman (CDA)

Provincies Utrecht Gelderland

Huib van Essen (GL) Jan van der Meer (GL)

Waterschap Vallei & Veluwe Henk Veldhuizen

Maatschappelijke partners, namens Energiecoöperaties Woningcoöperaties Agrarisch Ondernemers Netbeheerders

Lex Hoefsloot Annelies Barnard Fije Visscher Wim Werkman Roland Vink (Stedin) & Jack van der Pers (Liander)