LIS2022.115 Stichting Lezen en Schrijven – Aanpak van laaggeletterdheid

nr. LIS2022.115 Cat. B

“Een gemeente waar iedereen mee kan doen” Aan de gemeenteraadsleden van Veenendaal p/a Raadsgriffie Veenendaal Datum: 13 april 2022 Onderwerp: Aanpak van laaggeletterdheid in Veenendaal

Geacht gemeenteraadslid, Allereerst gefeliciteerd met het behaalde verkiezingsresultaat. Wij wensen u een succesvolle raadsperiode toe. Zoals u weet, wordt in Veenendaal hard gewerkt aan de aanpak van taalachterstanden. Voor de doelgroep jeugd werken onderwijs, zorg, welzijn, bibliotheek en gemeente samen in VVE- en OABnetwerken. Sinds 2016 doen we dat ook voor de doelgroep volwassenen in een netwerkverband binnen het Taalhuis Veenendaal, waarvan ook de gemeente deel uitmaakt. De kernpartners van Taalhuis Veenendaal willen graag hulp bieden als het gaat om het thema laaggeletterdheid, zodat zoveel mogelijk inwoners mee kunnen doen in Veenendaal. In Veenendaal is 7% van de beroepsbevolking (16-65 jaar) laaggeletterd1. Daarnaast zijn er in Nederland ruim 700.000 65-plussers die moeite hebben met basisvaardigheden en loopt 24% van de 15-jarigen het risico om laaggeletterd te worden2. Laaggeletterden hebben grote moeite met basisvaardigheden zoals (begrijpend) lezen, schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden. De gevolgen van laaggeletterdheid zijn direct merkbaar. Laaggeletterden hebben een grotere kans om langdurig in armoede te leven. En opgroeien in armoede vergroot de kans op laaggeletterdheid. 3 Kinderen die opgroeien in taalarme gezinnen lopen bovendien een groter risico om op te groeien tot laaggeletterde volwassene.

4 Uit onderzoek blijkt dat 50% van de mensen met problematische schulden in de risicogroep valt voor laaggeletterdheid. Kortom, laaggeletterdheid heeft effect op vrijwel alle terreinen in het sociaal domein. Daarom is het belangrijk dat laaggeletterdheid integraal wordt aangepakt en deze aanpak onderdeel is van bovengenoemde beleidsterreinen. Uit onderzoek blijkt ook dat laaggeletterdheid de samenleving jaarlijks 1 miljard euro kost en ervoor zorgt dat een grote groep mensen niet mee kan doen in onze maatschappij. Wij zijn erg blij om te zien dat een groot aantal partijen de aanpak van laaggeletterdheid heeft opgenomen in het verkiezingsprogramma. We willen u nu vragen om de aanpak van laaggeletterdheid op te nemen in het collegeakkoord. Want wij vinden dat iedereen de kans moet hebben om (alsnog) voldoende basisvaardigheden te leren. Zodat zij wel hun baan behouden. Zodat ze wel hun kinderen kunnen voorlezen en zelfredzaam zijn in de maatschappij. Sinds 1 januari 2020 heeft de gemeente de regie in de aanpak van laaggeletterdheid. Om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen, ook in Veenendaal. Samen krijgen we dat voor elkaar. De kernpartners van Taalhuis Veenendaal roepen u daarom op om in de komende periode werk te maken van de aanpak van laaggeletterdheid. Wij doen daarvoor de volgende suggesties:

1

www.geletterdheidinzicht.nl Feiten en cijfers laaggeletterdheid 3 Factsheet Laaggeletterdheid en geld 4 Factsheet Preventie door interventie 2

Gebruik begrijpelijke taal Een toegankelijke overheid kan haar inwoners beter helpen en ondersteunen. Gebruik begrijpelijke taal5 en zorg ervoor dat dienstverlening niet alleen digitaal beschikbaar is. We zijn blij dat de gemeente Veenendaal hier al mooie stappen in heeft gezet. Screen op laaggeletterdheid De effecten van laaggeletterdheid zijn direct merkbaar in het sociaal domein. We kunnen meer mensen vinden en helpen door in het sociaal domein te screenen op laaggeletterdheid. Bijvoorbeeld door het inzetten van de Taalmeter voor inwoners die in een participatietraject zitten of door de inzet van contextgerichte vragen in de schuldhulpverlening. Kijk hier voor meer informatie over screenen. Investeer in netwerk en aanbod Wie moeite heeft met basisvaardigheden moet daar laagdrempelig en dicht bij huis aan kunnen werken. Een sterke samenwerking tussen de kernpartners van het Taalhuis en de vele vrijwilligers die zich inzetten voor ondersteuning van de laaggeletterden zorgt voor veelzijdig aanbod, dat past bij de leerbehoeften van deze inwoners van Veenendaal. Door structureel te blijven investeren in het taalnetwerk, in de ondersteuning en begeleiding van vrijwilligers én in het ondersteuningsaanbod kunnen we meer mensen helpen om hun basisvaardigheden te verbeteren.

Zet in op krachtige aanpak van kansengelijkheid Hoe kinderen opgroeien is van grote invloed op de vraag of zij later laaggeletterd worden. Kinderen die opgroeien bij laagopgeleide ouders of in armoede lopen het risico om een taal- en/of rekenachterstand op te lopen. Het doorbreken van deze achterstanden en cyclus van laaggeletterdheid vraagt een offensieve aanpak van kansengelijkheid in de gemeente. Vanuit het advies van de Raad voor Cultuur en de Onderwijsraad is OCW het landelijke Leesoffensief 6 gestart van waaruit nu lokale Leesoffensief7 coalities gevormd worden. Daarnaast is het van belang om de Gezinsaanpak geletterdheid 8 vorm te geven. Deze krachtige aanpak richt zich op zowel ouder als kind. Ouders spelen een cruciale rol bij de taalontwikkeling van hun kind. In de Gezinsaanpak geletterdheid worden ouders ondersteund om hun rol op dit gebied krachtiger in te vullen. Ze krijgen handvatten om de taalontwikkeling van hun (jonge) kinderen te verbeteren. Daarnaast worden ze ondersteund bij het verhogen van hun eigen basisvaardigheden. Zo kunnen zij voor meer taalvaardigheid in het gezin zorgen. Door nog meer te investeren in kinderen met taal- en/of rekenachterstanden kunnen we een nieuwe generatie laaggeletterden voorkomen.

Focus op basisvaardigheden van werknemers Ongeveer 57% van de laaggeletterden heeft een betaalde baan, bijvoorbeeld in de schoonmaak, bij de groenvoorziening of op de gemeentewerf. Als werkgever kan de gemeente laaggeletterde werknemers stimuleren om te werken aan hun basisvaardigheden door cursussen op de werkvloer en onder werktijd te verzorgen. Als opdrachtgever kan de gemeente dat vragen. Wij hopen dat we u met deze brief hebben kunnen inspireren om werk te maken van de aanpak van laaggeletterdheid. Graag nodigen we u (opnieuw) uit om binnenkort een afspraak te maken om verder te praten over het onderwerp en een werkbezoek te plannen. Mocht u nog vragen hebben of meer informatie nodig hebben, neem dan gerust contact met ons op.

5

Factsheet eenvoudige taal https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2020/10/13/kamerbrief-stand-van-zakenleesoffensief/kamerbrief-stand-van-zaken-leesoffensief.pdf 7 www.tijdvooreenleesoffensief.nl/ 8 https://vng.nl/nieuws/nieuwe-subsidieronde-gezinsaanpak-geletterdheid 6

Met vriendelijke groet,

Rianne Slaats (coördinator Taalhuis)

Riëtte Vonkeman

Annemieke Michelot

Susan Finke

Diana Schimmel

Tijske de Zeeuw