LIS2022.103 Taskforce Wonen en Zorg – Maatschappelijk vraagstuk van wonen en zorg

nr. LIS2022.103 Cat. B Datum: 22 maart 2022 Betreft: Taskforce Wonen&Zorg

Geachte fractievoorzitters, Nu de gemeenteraadsverkiezingen achter de rug zijn, is het mede aan u om de koers van uw gemeente voor de komende vier jaar uit te zetten. Een uiterst belangrijke en verantwoordelijke taak in deze tijd waar de lokale politiek met tal van uitdagingen wordt geconfronteerd. Als regionale ambassadeurs van de Taskforce Wonen en Zorg willen wij met deze brief aandacht vragen voor het zeer urgente maatschappelijk vraagstuk van wonen en zorg. Wonen en zorg, een belangrijke opgave mét kansen Wij maken ons als regionale ambassadeurs van de Taskforce Wonen en Zorg hard voor de woonzorgopgave in onze regio. Tijdens de Regionale Werkconferentie voor bestuurders van gemeenten, zorg- en welzijnspartijen en woningcorporaties in de Foodvalley van 3 februari jl., bleek dat alle partijen de urgentie voor dit thema voelen en graag met elkaar aan de slag gaan. We zien het als een gezamenlijk verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat ook de komende generaties ouderen, kwetsbare doelgroepen en mensen met een zorgbehoefte veilig en comfortabel kunnen wonen in de regio. Deze ambitie staat echter onder druk. Onder andere de spanning op de woningmarkt en de personeelstekorten in de zorg zorgen, tegen een achtergrond van een snel toenemende vraag, voor een enorme uitdaging. De komende collegeperiode is cruciaal om een antwoord te formuleren op deze uitdagingen.

Voor het formuleren van een goede woonzorgvisie waarin de opgave concreet is uitgewerkt én het maken van afspraken met uw maatschappelijke partners over de uitvoering. Wij zien ook kansen. De zorg is een belangrijke economische sector in onze regio en zal zich de komende jaren alleen maar verder ontwikkelen en professionaliseren. En doorstroming van ouderen naar meer passende woningen zorgt voor lange verhuisketens en dus meer kansen voor gezinnen en starters op de krappe woningmarkt. Spoedig aan de slag met een woonzorgvisie We doen een dringend beroep op u om een woonzorgcrisis in onze regio te voorkomen, door meteen na de verkiezingen aan de slag te gaan met ontwikkeling en uitvoering van een woonzorgvisie. Als ambassadeurs van de Taskforce Wonen&Zorg in de Foodvalley zetten wij ons er voor in om betrokken partijen te stimuleren om hieraan intensief samen te werken. Onze belangrijkste ambitie is dat alle gemeenten in 2022 over een visie op wonen en zorg beschikken, die is opgesteld in samenspraak met uw lokale partners in het fysieke en sociale domein. Wij vragen u als gemeentebestuur hierin een regisserende rol te spelen. Gelukkig gebeuren er al veel goede dingen op het gebied van wonen en zorg in uw gemeente en u hoeft dus niet vanaf nul te starten.

De taskforce biedt praktische ondersteuning Wij bieden de gemeente hierbij een praktische handreiking aan die leidt tot een adequaat antwoord op de grote woonzorgopgave in uw gemeente de komende jaren. Een antwoord waarmee u uw inwoners kunt verzekeren dat zij zich geen zorgen hoeven te maken of er in de toekomst wel voldoende woonzorgvoorzieningen voor hen zijn. U kunt ons als regionale ambassadeurs natuurlijk ook benaderen. Wij gaan graag met u in gesprek over uw specifieke lokale opgaven.

Wij wensen u veel wijsheid bij het formeren van een nieuw college van Burgemeester en Wethouders en hopen dat het onderwerp wonen en zorg een prominente plek krijgt toegewezen in het collegeprogramma. Met vriendelijke groeten, De ambassadeurs van de Taskforce Wonen&Zorg in de Foodvalley: Engbert Stroobosscher, wethouder gemeente Veenendaal Hans van Daalen, wethouder gemeente Barneveld Marco de Wilde, directeur - bestuurder Woonstede André Kok, raad van bestuur Opella Joas Duister, regiomanager Zorg Menzis

Handreiking aanpak woonzorgopgave in (invullen gemeente). (Invullen) vergrijst. Net als de rest van Nederland. In 2040 zijn er (invullen) 75+’ers in de gemeente (invullen% van de bevolking). Dat is ruim tweemaal zoveel als nu. Deze 75+érs wonen ook nog eens veel langer zelfstandig. Bovendien is er óók een grote woonzorgopgave voor andere zorgdoelgroepen. Actie is nodig. Actie op het gebied van wonen, zorg én welzijn. En wel nu! Van u als gemeentebestuurder, maar ook van woningcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties in uw gemeente. Impact van de vergrijzing De impact van de vergrijzing reikt verder dan alleen een tekort aan verpleeghuisplekken en zorgmedewerkers. Er zullen de komende jaren minder mantelzorgers zijn en het aantal mensen dat een ongeschikte woning heeft of ver van voorzieningen woont, neemt ook toe. De effecten daarvan zijn nu al zichtbaar. We zien een groot gat ontstaan tussen het zelfstandig wonen en het verpleeghuis. Veel ouderen wonen in een situatie waarin ze zich moeilijk kunnen redden, er zijn wachtlijsten voor verpleeghuizen en ook is er veel eenzaamheid onder ouderen. Het bijbouwen van verpleeghuizen is niet de oplossing voor de toekomst. Dit is maatschappelijk niet wenselijk en haalbaar. Bovendien willen ouderen zo lang mogelijk in de eigen vertrouwde omgeving blijven wonen.

Hoe organiseer je een samenleving waarin ouderen langer zelfstandig kunnen wonen? We moeten onder andere inzetten op meer levensloopgeschikte woningen en andere woonvormen. We hebben zorgzame wijken en buurten nodig. In zulke wijken zijn niet alleen de woningen levensloopbestendig, maar ook de omgeving. Denk bijvoorbeeld aan bereikbare voorzieningen, ontmoetingsplekken, veilige en drempelloze wandelpaden en voldoende bankjes om uit te Aanbeveling rusten. Maar denk ook aan woningcorporaties, Om de benodigde aantallen aan zorg- en welzijnsdiensten die samenwerken met geschikte (zorg)woningen voor ouderen informele netwerken om ouderen in de wijk te te kunnen realiseren, zijn er ook veel ondersteunen bij het zelfstandig functioneren en mogelijkheden in het aanpassen van de sociale samenhang in de wijk te bevorderen: bestaande woningen. Dat is meer dan alleen het aanpassen van woningen en men kent én helpt elkaar. Daarnaast hebben we flats. Het draait ook om het voorzien in woonzorgconcepten nodig waar ouderen met een behoeften rondom welzijn en zorg. zwaardere zorgvraag ‘geclusterd’ bij elkaar wonen, in een omgeving die uitnodigt tot ontmoeten en bewegen. Denk aan bejaardentehuizen 2.0 of zogeheten Knarrenhofjes; een woonvorm voor ‘jonge-ouderen’ en ‘oudere-jongeren’ die elkaar graag helpen en zolang mogelijk zelfstandig willen wonen.

Klik hier voor handvatten voor het realiseren van optimale woon(zorg)omgevingen voor ouderen. Voorbeelden van woon(zorg)vormen vind je hier.

Wat staat de gemeente te doen? Stap 1 Maak een analyse van de woonzorgopgave. Om goed voorbereid te zijn op de uitdagende woonzorgopgave is inzicht nodig in wat er de komende 20 jaar nodig is. Onderzoek wat de vergrijzing betekent voor de hoeveelheid levensloopgeschikte

woningen en woonzorgvoorzieningen die nodig zijn en zet dat af met wat er al is. Klik hier voor een handreiking hoe je dat aanpakt. Stap 2 Pak als gemeente de regie en maak een woonzorgvisie mét partijen. Iedere partij heeft zijn eigen aandeel in de aanpak van de woonzorgopgave. Het is belangrijk dat de werelden van wonen én zorg en welzijn meer gaan samenwerken. Pak als gemeente de regie op dit thema en betrek daarbij alle partijen die nodig zijn voor de uitvoering. Werk samen vanuit een gezamenlijk doel en beeld van de toekomst. Wat helpt is om samen te definiëren hoe je wilt dat je gemeente er over 20 jaar uitziet. Betrek de ouderen hier ook bij. Zo’n gezamenlijke woonzorgvisie is de basis om plannen en afspraken van de grond te krijgen. Klik hier voor een handreiking hoe je dat aanpakt. Stap 3 Maakt gezamenlijke uitvoeringsafspraken en ga aan de gang. Het vastleggen van de ambities en doelstellingen in concrete (prestatie)afspraken over de realisatie van de woonzorgopgave is de volgende stap in het proces. Afspraken tussen gemeenten, woningcorporaties én zorg- en welzijnsorganisaties, waarbij duidelijke afspraken worden gemaakt over de Aanbeveling Een lokaal bestuurlijk platform van alle verdeling van rollen, taken, verantwoordelijkheden partijen op het gebied van wonen, welzijn en het dragen van risico’s.

Praktische handvatten en en zorg, gefaciliteerd door de gemeente, ondersteuningsmogelijkheden voor het maken van kan een goede manier zijn om de uitvoeringsafspraken vindt u hier. samenwerking en afstemming tussen partijen vorm te geven.

Stap 4 Werk binnen de gemeente domeinoverstijgend op dit thema Als gemeente heb je veel sturingsmogelijkheden om de gewenste ontwikkelingen te stimuleren. Zie het plaatje hieronder. De aanpak van de woonzorgopgave vraagt dan ook om domeinoverstijgende samenwerking binnen de gemeente. De bundeling van domeinen creëert versnelling, zo kun je als overheid meewerken in plaats van onbedoeld tegenwerken. Kijk hier hoe Almere dit georganiseerd heeft.

Aanbeveling Breng de portefeuilles wonen en zorg onder bij één wethouder.

Voor meer informatie of goede voorbeelden: www.taskforcewonenzorg.nl of bel met Carolien de Wit, adviseur Taskforce Wonen&Zorg: carolien@pleinvanvernieuwing.nl / 06 57 56 91 67.