LIS2021.52 Museum Veenendaal - Museum Veenendaal kijkt terug op 2020
Tekst van het document
nr. LIS2021.52 Cat. B
Griffie Van: Verzonden: Aan: Onderwerp:
Museum Veenendaal <secretaris@museumveenendaal.nl> woensdag 7 april 2021 14:00 Griffie Veenendaal Museum Veenendaal kijkt terug op 2020
Bekijk de webversie
Jaarverslag 2020 Terug kijken Hierbij biedt Museum Veenendaal u zijn jaarverslag over 2020 aan. Een jaar dat in het teken stond van het 60-jarig bestaan van het huidige Veenendaal en Museum Veenendaal tal van activiteiten initieerde onder de noemer ‘Veenendaal Verenigd/t’. Hoe graag hadden wij de stijgende lijn in bezoekersaantallen voortgezet, maar ook ons museum is geconfronteerd met de maatregelen als gevolg van de Coronapandemie. We hebben niet stil gezeten De tentoonstelling ‘Hoog water in de Gelderse Vallei’ loopt vanaf december 2019 nog ruim twee maanden in 2020 door. De mini-expositie rondom ‘Mozart, Pianovirtuoos’ is succesvol. Na enkele keren te zijn uitgesteld, is de tentoonstelling ‘Van Industriedorp naar Provinciestad, Veenendaal 1960-2020’ in juli officieel geopend. In deze expositie zijn de ontwikkelingen van Veenendaal vanaf het moment van de samenvoeging, aan de hand van een aantal thema’s getoond. De tentoonstelling rondom Hanneke Zwart is naar 2021 uitgesteld. De expositie in december rondom Charles Dickens Kerst staat na twee weken in het donker. De lockdown vanaf 14 december 2020 is tot heden niet opgeheven. Daardoor is de huidige tentoonstelling ‘Schijnecht’ van Martijn Versteeg niet geopend voor publiek. 1
Niet alle activiteiten zijn conform de plannen doorgegaan maar gelukkig hebben we deze deels in een andere vorm kunnen gieten. Onze online inspanningen hebben geleid tot een enorme groei van de digitale bezoekers en sociale media volgers.
Klik hier voor het Jaarverslag
Vooruit zien Wij laten de moed niet zakken. Achter de schermen zijn we druk bezig met herinrichting van onze museumruimten en het (opnieuw) inplannen van goede tentoonstellingen. Dat geeft ons veel positieve energie. Als het groene licht komt, is er opnieuw veel moois in het museum te zien en staan we klaar om onze bezoekers gastvrij te ontvangen.
Met vriendelijke groet, Bestuur Museum Veenendaal
Museum Veenendaal | Kees Stipplein 76 | 3901 TP Veenendaal info@museumveenendaal.nl | (0318) 550010
Website
Deze e-mail is verstuurd aan griffie@veenendaal.nl. • Als u geen nieuwsbrief meer wilt ontvangen, kunt u zich hier afmelden. • Voor een goede ontvangst voegt u secretaris@museumveenendaal.nl toe aan uw adresboek.
2
JAARVERSLAG 2020
MUSEUM VEENENDAAL WEET ZICH IN 2020 GESTEUND DOOR: ◆ ANWB-fonds ◆ Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal ◆ Beeldenstorm Reclamebureau Veenendaal ◆ Bezoekerscentrum Fort aan de Buursteeg ◆ Bite restaurant Veenendaal ◆ Boschland accountants en adviseurs Ede ◆ Collectie Beeld en Geluid Den Haag ◆ DOVO Veenendaal ◆ Geelvinck Muziek Musea ◆ Gelderse Roos ◆ Gemeente Veenendaal ◆ Gemeentearchief Veenendaal ◆ Groep Nieuwe Veenendalers ◆ G.V.V.V. Veenendaal ◆ Invictus Online Marketing ◆ Johan Huibers ◆ Kantoorspecialist ◆ Kf Hein fonds ◆ Landschap Erfgoed Utrecht ◆ Leenheren van het Sticht
◆ Mapping History ◆ MPO / Heritage Auctions Europe ◆ NEMO Amsterdam ◆ Oldtimermuseum De Meent Achterberg ◆ Olenz notarissen Veenendaal ◆ Particuliere bruikleengevers ◆ Partners in de Cultuurfabriek ◆ Prins Bernhard Cultuurfonds ◆ Provinciaal Utrechts Genootschap ◆ Provincie Utrecht ◆ Rabo Coöperatie Fonds ◆ Rijnpost ◆ Stichting Carel Nengermanfonds ◆ Veenendaal fonds ◆ VSB fonds ◆ Waterschap Vallei en Veluwe ◆ Winkelstad Veenendaal ◆ en al onze vrijwilligers
Vrienden van Museum Veenendaal Speciale dank gaat uit naar onze Vrienden van Museum Veenendaal. Zeker gezien de Covid-19 pandemie zijn zij een zeer gewaardeerde steun in onze rug.
2
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
INHOUDSOPGAVE Terug kijken en vooruit zien P 4 Bestuur Museum Veenendaal P 6 Museale zaken P 8 Klimaat, belichting en veiligheid P 10 Publieksbereik P 11 Het verhaal van Veenendaal P 13 Collectie Erfgoed Veenendaal P 13 Projecten Historie en Erfgoed P 14 Educatie Erfgoed P 21 Professionalisering P 28 Vrijwilligers P 29 Werkgroepen P 31 Bijlage: Bruikleengevers en schenkingen
P 35
Colofon Alle foto’s in dit jaarverslag, tenzij anders vermeld, komen uit het archief van Museum Veenendaal en zijn gemaakt door vrijwilligers van het museum.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
3
TERUG KIJKEN EN VOORUIT ZIEN We kijken terug op een bijzonder jaar. De Coronapandemie laat diepe sporen na, ook na het verschijnen van dit jaarverslag. Mensen maken zich zorgen over hun gezondheid en die van hun naasten. Ook ons museum ontkomt niet aan de gevolgen van deze crisis. We zijn het afgelopen jaar tussen hoop en vrees geslingerd, open gaan en deuren sluiten, programma’s en activiteiten annuleren, uitstellen of verlengen. Na jaren van stijgende bezoekersaantallen is in 2020 een trendbreuk ontstaan.
Tentoonstellingen
Gelukkig kan een aantal tentoonstellingen op een veilige en verantwoorde manier doorgang vinden. De tentoonstelling ‘Hoog water in de Gelderse Vallei’ loopt vanaf december 2019 nog ruim twee maanden in 2020 door. De lokale watersnoodramp in 1855 is als aanknopingspunt gebruikt voor het onder de aandacht brengen van het belang van een goede waterhuishouding in en rond Veenendaal. Als gevolg van een veranderend klimaat is dit een uiterst actueel thema. Deze tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door samenwerking met en financiële ondersteuning van het Waterschap Vallei en Veluwe.
Veenendaal Verenigd/t
Op 1 januari 2020 is het precies zestig jaar geleden dat door een gemeentelijke en provinciale grenswijziging Gelders Veenendaal bij Stichts Veenendaal is gevoegd. Tegelijkertijd is Veenendaal via ruime grenscorrecties vergroot met grondgebied van de gemeenten Rhenen en Renswoude. Een belangrijke gebeurtenis, die veel voor de verdere ontwikkeling van Veenendaal heeft betekend. Daarom heeft Museum Veenendaal al vroeg het initiatief genomen om in samenwerking met de gemeente Veenendaal en vele andere organisaties, het project Veenendaal Verenigd/t te organiseren. Bij de start zijn burgemeester Kats, cultuurwethouder Lochtenberg en vertegenwoordigers van de gemeenten Renswoude en Rhenen aanwezig. Na enkele keren te zijn uitgesteld, is de tentoonstelling ‘Van Industriedorp naar Provinciestad, Veenendaal 1960-2020’ in juli officieel geopend. In deze expositie zijn de ontwikkelingen van Veenendaal vanaf het moment van de samenvoeging, aan de hand van een aantal thema’s getoond.
4
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
De geplande randprogrammering zoals lezingen en kinderworkshops, zijn vanwege Corona deels geannuleerd of zijn vervangen door digitale activiteiten. Ondanks alle beperkende maatregelen hebben de tentoonstellingen en de (digitale) activiteiten in het kader van Veenendaal Verenigd/t, voor ruim 12.000 actieve deelnemers gezorgd. Het afgelopen jaar waren we online zeer actief. Dit heeft geresulteerd in een enorme groei van digitale bezoekers en sociale media volgers.
Veerkracht
Ik sluit met een mooi vooruitzicht af. We hebben in 2020 veerkracht getoond en snel geschakeld. Met een nieuw begin, waarbij we de ingezette weg, binnen de nieuwe werkelijkheid overigens, ook voortzetten. We zien voor het museum nieuwe kansen ontstaan en door het benutten hiervan zullen we sterker uit de crisis komen. Binnen het museum wordt hard gewerkt aan onder andere de inzet van audiovisuele middelen, museale verlichting en herinrichting. Museum Veenendaal gaat energiek en vol vertrouwen 2021 tegemoet. We zullen dan ook met prikkelende tentoonstellingen een enerverend publieksprogramma brengen over relevante maatschappelijke en vernieuwende ontwikkelingen. Onze dank gaat uit naar de uitzonderlijke en flexibele inzet van medewerkers en vrijwilligers van ons museum, de goede samenwerking met de gemeente en andere culturele partners en de steun van onze Vrienden en sponsoren. We zien uit naar uw komst in 2021.
Namens het bestuur van Stichting Museum Veenendaal Theo van Hardeveld, voorzitter April 2021
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
5
BESTUUR MUSEUM VEENENDAAL Eind 2020 bestaat het bestuur van Museum Veenendaal uit: Voorzitter
Theo van Hardeveld
Secretaris
Annemiek Schweinsberg
Penningmeester
Henk Wijnberger
Bestuurslid Algemene Zaken
Gertjan van Nieuwamerongen
Martin Brink is adviseur van het bestuur.
Onze voormalige penningmeester Ger van der Zwan heeft alle werkzaamheden rondom de jaarrekening 2019 afgerond en vervolgens in mei het penningmeesterschap aan Henk Wijnberger overgedragen. Mark Arens heeft het bestuur laten weten zijn bestuursfunctie Museale Zaken en Personeelszaken te willen neerleggen. Dit is in de maand oktober geëffectueerd.
Medewerkers
Museum Veenendaal heeft twee parttime medewerkers in loondienst, samen 1.0 fte. Dit zijn onze conservator Natalie Kriek en onze medewerker publieksbereik Annelijn van Beugen.
Ethische Code voor Musea De internationale museumdefinitie, opgesteld door het International Council of Museums (ICOM), luidt: ‘Een museum is een permanente instelling, niet gericht op het behalen van winst, toegankelijk voor publiek, die ten dienste staat aan de samenleving en haar ontwikkeling. Een museum verwerft, behoudt, onderzoekt, presenteert, documenteert en geeft bekendheid aan de materiële en immateriële getuigenissen van de mens en zijn omgeving, voor doeleinden van studie, educatie en genoegen’. Museum Veenendaal baseert zijn handelwijze en het kwaliteitssysteem op de Ethische Code voor Musea en de voorwaarden die aan een erkend museum in Nederland worden gesteld.
6
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Governance Code Cultuur
Stichting Museum Veenendaal past de principes toe van de Governance Code Cultuur. De organisatie volgt de aanbevelingen op en wijkt indien noodzakelijk, daar alleen gemotiveerd van af. De maatschappelijke doelstelling van Museum Veenendaal is het bevorderen van inzicht in, kennis van en waardering voor de kunst, geschiedenis en cultuur van Veenendaal gelegen tussen de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. Het tracht dit doel te bereiken door het tot stand brengen van een representatieve museumcollectie en de collectie voor het publiek ten toon te stellen of anderszins toegankelijk te maken. Met het organiseren van tentoonstellingen en educatieve activiteiten wil het Museum Veenendaal aandacht besteden aan specifiek cultureel erfgoed en vormen van beeldende kunst of andere kunstuitingen in de ruimste zin van het woord. Dit alles open en toegankelijk, in een constructieve samenwerking met andere (culturele) partners op het gebied van activiteiten en communicatie. Daarom geldt een vrije toegang voor de cliënten van de dagbesteding voor ouderen ‘Goed voor Elkaar’ en de cursisten van het Taalhuis Veenendaal. Stichting Museum Veenendaal volgt het bestuur model. Het bestuur heeft in 2020 de relevante en nieuwe beleidsvoornemens voor de komende vier jaren vastgesteld en vastgelegd in het Beleidsplan 2020-2023. Gewerkt wordt in een cultuur van openheid en aanspreekbaarheid.
Ook in 2020 hebben de bestuursleden geen aan het museum te relateren nevenbetrekking.
een vacatievergoeding ontvangen. Het beloningsbeleid voor de medewerkers stemt overeen met wettelijke voorschriften en subsidievoorwaarden. Museum Veenendaal hecht veel waarde aan de bescherming van persoonsgegevens. In onze Private Policy informeren wij hoe wij omgaan met persoonsgegevens. Deze Private Policy staat vermeld op onze site. Op basis van de regelgeving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming is met iedere medewerker en vrijwilliger een verwerkingsparagraaf tot stand gekomen. Voor bestuur en de andere vrijwilligers geldt het vrijwilligersbeleid. Het bestuur bevordert goede wederzijdse betrekkingen met interne en externe belanghebbenden. In 2020 is Museum Veenendaal initiatiefnemer van het project Veenendaal Verenigd/t. Museum Veenendaal kent geen Raad van Toezicht. Via zelfaudit evalueert het bestuur jaarlijks het gevoerde beleid ten aanzien van risicobeheersing en interne controle. De gemeente Veenendaal beoordeelt de nagestreefde en gerealiseerde prestaties op basis van de jaarlijkse cultureel inhoudelijke prestatieafspraken als onverbrekelijk onderdeel van de subsidieverlening. De jaarrekening 2020 is opgesteld door mth accountants & adviseurs b.v. te Veenendaal. Bij de jaarrekening is een beoordelingsverklaring verstrekt.
Bij het bestuur liggen alle taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden voor de leiding, het functioneren en de resultaten van Museum Veenendaal. Onderling is afgestemd over ieders aandachtsgebied en dat komt mede tot uiting in de functiebenaming. Het vertrek van bestuurslid Museale Zaken en Personeelszaken heeft geleid tot een herverdeling van diens taken. De huidige bestuurders zijn zich (opnieuw) bewust van hun eigen rol en de onderlinge verdeling van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden en zij handelen daarnaar. Het bestuur is verantwoordelijk voor de naleving van wet- en regelgeving, het artistiek en zakelijk beleid en het beheersen van de risico’s die verbonden zijn aan de activiteiten van de organisatie en haar medewerkers/vrijwilligers en het schept de randvoorwaarden voor een goede en veilige werkomgeving. Het bestuur heeft
Foto: Gemeente Veenendaal Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
7
MUSEALE ZAKEN Bezoekers
6000
In 2020 hebben we 1926 bezoekers mogen verwelkomen. De Covid-19 pandemie met de bijbehorende maatregelen leidt tot minder exposities, educatie- en andere activiteiten. Daardoor breekt de stijgende lijn van het bezoekersaantal van de afgelopen jaren.
5500 5000
5774 5525
4500
5222 4887
4000
1926
2000
2016
2017
2018
2019
2020
Bezoekersaantallen per maand
Bezoekers
Jan
Feb
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Aug
Sept
Okt
Nov
Dec
405
426
197
0
0
18
111
131
234
289
44
71
De lockdowns dagen uit om ook op een andere manier publiek te trekken. In de loop van dit jaar zijn op Facebook ruim 30 korte verhalen met foto’s over interessante collectiestukken geplaatst in de rubriek ‘Uit de collectie’. De inhoud scoort goed en er is interactie met het publiek. Facebook en Instagram kennen een groei van ruim 47% ten opzichte van 2019. Met de app ‘Veenendaal Verenigd/t’ hebben 1.000 mensen de Memory Lane gelopen. De grote borden in het centrum hebben ruwweg zo’n 10.000 mensen bereikt.
CJP-Cultuurkaart
Eind 2020 beslist het bestuur om de CJP-Cultuurkaart te gaan faciliteren. Met deze kaart kunnen jongeren van 12-18 jaar met een korting op de normaal geldende toegangsprijs het museum bezoeken. Begin 2021 wordt het kassasysteem hierop ingericht.
Foto: Bente Peypers 8
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Museumvereniging, Stichting Museumkaart en Landschap Erfgoed Utrecht
De contacten met deze branche organisaties zijn juist in 2020 zeer belangrijk geweest. De pandemie kwam ook op ons afgestormd en dank zij hen zijn wij steeds adequaat op de hoogte van onze (subsidie-) mogelijkheden en verplichtingen. Het Protocol voor Musea is de basis voor onze eigen Protocollen. Wij hebben gebruik gemaakt van de expertise bij het opstarten van het Pop Up Museum in de Nationale Museumweek, van een netwerkbijeenkomst over verzekeren, een training over collectie beheer en -behoud, een online webinar over veiligheid en bij het aanvragen van beschikbare subsidieregelingen.
Vrienden en sponsoren van Museum Veenendaal
De betrokkenheid van vrienden, sponsoren en derden is voor het museum erg belangrijk. Hierdoor kunnen wij het ‘Verhaal van Veenendaal’ blijven vertellen. Het geeft ons ook ruimte om gebruik te maken van technologische ontwikkelingen. In 2020 hebben wij mede met deze steun een nieuwe verlichting in ons museumstraatje kunnen realiseren. Op 28 september hebben we met inachtneming van de Coronamaatregelen, voor onze vrienden en sponsoren een Vriendenavond georganiseerd. Ook tijdens deze avond is de expositie over de ontwikkeling van Veenendaal in de laatste 60 jaar een groot succes. De nostalgische brommers zijn een fantastisch onderdeel van onze expositie en de uitnodiging om op een brommer plaats te nemen voor een foto, laat niemand aan zich voorbij gaan. Het is een hele geanimeerde avond geworden; voor herhaling vatbaar.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
9
KLIMAAT, BELICHTING EN VEILIGHEID Ook in dit verslagjaar heeft de zorg voor een goed en stabiel klimaat voor het museum en depots veel inspanning geëist en dit zal de komende tijd niet anders worden. Als geregistreerd museum moet Museum Veenendaal immers voldoen aan strenge eisen. Wij zijn en blijven in gesprek met de gemeentelijke adviseurs en BAM om te komen tot mogelijke technische aanpassingen. Museum Veenendaal beschikt sinds eind dit jaar over een nieuw klimaatmonitorsysteem, Testo. Voor onze luchtbevochtigers en -ontvochtigers zijn vrijwilligers het hele jaar door dagelijks in de weer met gieters om water bij te vullen resp. af te voeren. In december hebben wij toestemming gekregen om twee watertappunten te laten plaatsen. Als dit is gebeurd kunnen we beter de luchtvochtigheid beheersen in onze museumruimten. Voor de specifieke belichting van de collectie, is Museum Veenendaal zelf verantwoordelijk en drager van alle kosten. Verbeteringen worden dus afhankelijk van beschikbare financiële ruimte, in fases aangebracht. Mede door de diverse sluitingen van het museum als gevolg van de Coronacrisis is het regelmatig verrichten van lichtmetingen niet volledig van de grond gekomen. In 2020 hebben wij onze verzekeringsmaatschappij ingeschakeld om een risicoanalyse te maken betreffende veiligheid. Uit deze analyse blijkt dat een aantal zaken verbetering of vervanging behoeft.
We zijn daarmee aan de slag gegaan en hebben alle verbeterpunten – op één na – dit jaar gerealiseerd. Het laatste verbeterpunt wordt begin 2021 aangepakt.
10
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
PUBLIEKSBEREIK Dit jaar staat in het teken van het versterken van de verbinding tussen het museum en de inwoners van Veenendaal en de regio. Ondanks dat een flink aantal activiteiten niet is doorgegaan vanwege de coronapandemie, zijn er diverse promotionele activiteiten georganiseerd, bijvoorbeeld in het kader van het project Veenendaal Verenigd/t. Met een tentoonstelling waaraan Veenendalers kunnen bijdragen, een app met een historische wandeling door Veenendaal en met diverse activiteiten waar bewoners bij betrokken zijn, is die verbinding versterkt. Ook door bijvoorbeeld eind dit jaar de tentoonstelling Charles Dickens’ Kerst in te richten in combinatie met een kortingsactie voor oliebollen, om zo bewoners van Veenendaal een hart onder de riem te steken en wat kerstsfeer te bezorgen. Tevens is hard gewerkt om ons online aanbod verder uit te bouwen. Via onze sociale kanalen hebben we het museum naar de mensen toegebracht met aandacht voor een object uit onze collectie. Daarnaast hebben we regelmatig een online kinderworkshop geplaatst en tips gegeven voor activiteiten tijdens de lockdown. Ook hebben we ons aanbod prominenter in beeld gebracht op websites van derden.
Huisstijl
In het afgelopen jaar zijn de voorbereidingen gestart om de huisstijl van het museum te herzien en in al haar facetten verder te ontwikkelen, van logo tot beeld en geluid en algehele eenduidige uitstraling in het museum. Zowel online als offline.
Publiciteit
Lokaal hebben wij geadverteerd in een boekje met educatief aanbod van Maak Veenendaal, dat verspreid is onder alle basisschoolleerlingen van Veenendaal. In de zomer hebben wij geadverteerd in het magazine ‘De Bourgondische Beleving’ en in de ‘Kunstkrant’. Ook is Museum Veenendaal opgenomen in het fietsboekje van het Van de Valk Hotel Veenendaal. Eind van het jaar hebben wij meegedaan aan de Winteractie van Opdeheuvelrug.nl. Op het gebied van sociale media is meer ingezet op het bereiken van potentiële bezoekers door online de verbinding te zoeken met onze doelgroepen. Bijvoorbeeld een winactie op facebook met voetbalvereniging De Merino’s uit Veenendaal vanwege de connectie met het bronzen beeld van het Merinoschaap in de tentoonstelling. Publiciteit is ook gegenereerd door onze samenwerking met externe partners zoals het Oldtimermuseum De Meent in Achterberg, de Gelderse Roos in Wageningen, de partners binnen de Cultuurfabriek, Maak Veenendaal, het Gemeentearchief, de Stadsgids, Winkelstad Veenendaal en het Fort aan de Buursteeg.
Foto: Gemeente Veenendaal Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
11
Journalistieke belangstelling In 2020 heeft ons museum ruime journalistieke belangstelling gekregen. Hiervan een aantal voorbeelden. • • • • • •
De Rijnpost heeft vele artikelen aan het museum en onze activiteiten gewijd. In het kader van Veenendaal Verenigd/t, tentoonstellingen en kinderworkshops (die soms niet zijn doorgegaan vanwege de coronamaatregelen), collectie en evenementen zoals de taxatiedagen. De Gelderlander heeft een aantal mooie artikelen geplaatst naar aanleiding van Veenendaal Verenigd/t en over andere activiteiten in het museum. Museum Veenendaal is opgenomen in de landelijke campagnekrant voor de Dag van de Geschiedenis. De Museumvereniging heeft ons meegenomen in de landelijke campagne voor het Pop-Up Museum in samenwerking met Scholengemeenschap ‘Het Perron’. RTV Utrecht heeft een mooi item gemaakt over het poppenhuis voor het kunstprogramma Route C. Er zijn radio-interviews geweest voor radio M Utrecht en Midland FM over de tentoonstellingen voor Veenendaal Verenigd/t en Charles Dickens’ Kerst, de mini-expositie ‘Mozart piano virtuoos’ en de taxatiedagen. De Gelderlander – 24 oktober 2020
De Rijnpost – 11 november 2020
De Rijnpost – 12 februari 2020
Onder enthousiaste begeleiding van de vrijwilligers van Museum Veenendaal maakten kinderen een kleurrijke lampion. (Foto: Pieter Vane)
Workshop lampionnen maken druk bezocht ma 7 sep 2020, 11:39
Afgelopen zaterdag hebben heel wat kinderen tijdens Plaza Cultura een lampion gemaakt voor Lampegietersavond op maandag 14 september aanstaande. VEENENDAAL - Onder enthousiaste begeleiding van de vrijwilligers van Museum Veenendaal maakten kinderen een kleurrijke lampion. Deze werden ingekleurd en versierd met onder andere stickers en glitterlijm. Het resultaat mag er wezen! Doe mee Wil je ook nog een lampion maken voor Lampegietersavond? Dan kun je een bouwplaat ophalen bij één van de vier Jumbo-supermarkten in Veenendaal, het gemeentehuis en in de Cultuurfabriek.
12
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Bioscoopbonnen Als je vóór 15 september een foto van jouw lampion stuurt naar veenendaal@museumveenendaal.nl, maak je ook nog eens kans op een bioscoopbon voor twee personen. De bioscoopbon wordt door de vier Jumbo-supermarkten ter beschikking gesteld. De prijswinnaars worden op 30 september in het zonnetje gezet. Ga voor meer informatie over Lampegietersavond naar www.veenendaalverenigt.nl.
HET VERHAAL VAN VEENENDAAL COLLECTIE ERFGOED VEENENDAAL Collectiebeheer en behoud
De herinrichting van ons intern depot aan de Wolweg is gestart met de uitbreiding van het aantal schilderijrekken. Maar er moet meer gebeuren. De museale collectie bestaat uit verschillende materialen: zoals hout, textiel, kunststof, papier, brons, ijzer etc. Al tijdens de training ‘Collectie, beheer en behoud’ besluiten conservator en vrijwilligers unaniem als eerste de condities te verbeteren, waaronder de textielcollectie bewaard wordt. Vervolgens is met 10 vrijwilligers een periodiek overleg ‘preventieve conservering Textiel’ opgestart. Met de opgedane kennis wordt de textielcollectie volledig doorgelicht en wordt per item beoordeeld of het textiel passend is voor onze collectie, of er beschadigingen zijn zodat het behandeld c.q. gerestaureerd moet worden en hoe het textielstuk het best opgeborgen moet worden met gebruikmaking van de aangeschafte zuurvrije opbergmaterialen zoals textieldozen, vloeipapier, textielhoezen, museumhangers etc. Vanaf maart 2020 is een goed bereikbaar extern depot beschikbaar en vervolgens is in oktober 2020 een tweede extern depot in gebruik genomen. Collectiestukken die nauwelijks onderhevig zijn aan specifieke klimaateisen vinden hier een droge, vorstvrije plek. Het gaat vooral om grote objecten die niet goed passen in het interne depot. De externe opslag in de voormalige ‘Ritmeester’ fabriek is hiermee beëindigd.
Foto: Landschap Erfgoed Utrecht
Collectiebeleid
Dit jaar is de nota Collectiebeleid 2020-2025 vastgesteld. Hierin staan onze uitgangspunten en doelstellingen vermeld en zijn de eisen van de Museumnorm 2020 afgezet tegen de actuele stand van zaken. Door herhaaldelijk ons collectiebeleid tegen het licht te houden, monitoren we de voortgang van de gewenste processen. Het is voor het voortbestaan van Museum Veenendaal van belang dat de collectie goed toegankelijk is. Daarom willen we ervoor zorgen dat in de komende periode het digitale ontsluitingsproces doordacht, verantwoord en kwalitatief goed verloopt.
Collectieopbouw
Onze collectie is uitgebreid met 107 objecten (zie de bijlage). Een aantal objecten is niet in de collectie opgenomen, óf omdat deze objecten al in de collectie aanwezig zijn óf omdat ze weinig tot niets met Veenendaal te maken hebben.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
13
PROJECTEN HISTORIE EN ERFGOED Expositie Hoogwater in de Gelderse Vallei 7 december 2019 t/m 14 maart 2020 934 bezoekers
Het belang van een goede waterhuishouding in en rond Veenendaal staat in deze tentoonstelling centraal. De lokale watersnoodramp in 1855 is als aanknopingspunt gebruikt om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. Het topstuk van de expositie is de Hensbeker (1705) met het gekroonde wapen van de Slaperdijk ingegraveerd, in bruikleen gegeven door het Waterschap Vallei en Veluwe. Deze glazen bokaal werd geregeld gebruikt door bestuursleden van het waterschap om samen het glas te heffen tijdens een bijzondere gelegenheid. Het glas schittert in het hart van de tentoonstelling. Simonis en Buunk geeft een schilderij van de gerenommeerde schilder Hilverdink (1855) in bruikleen, waarop de doorbraak van de Grebbedijk 1855 treffend is geschilderd. Nieuwe methodes om het water in de Gelderse Vallei te beheersen worden informatief uitgelegd door film en fotomateriaal van het Waterschap Vallei en Veluwe. Gereedschappen van de dijkbeheerder van vroeger en nu, geven een goed beeld van wat het werk van de dijkbeheerder nu eigenlijk inhoudt.
Mini-expositie ‘Mozart piano virtuoos’ 14 december 2019 t/m 15 februari 2020
In deze mini-expositie staan drie bijzondere historische tafelpiano’s centraal. De beroemde pianist en componist Wolfgang Amadeus Mozart (1756 – 1791) was groot liefhebber van de door Christian Baumann vervaardigde tafelpiano. Van deze beroemde pianobouwer zijn er - voor zover bekend - wereldwijd maar 6 piano’s bewaard. Tijdens de expositie is het enige exemplaar uit Nederlands bezit te bewonderen. De andere getoonde tafelpiano’s zijn gebouwd door Clementi in 1808 en Collard & Collard in circa 1840. De prachtige piano’s zijn in bruikleen gekregen van Geelvinck Muziek Musea.
Pianoklanken in het museum Een aantal keren heeft onze vrijwilliger Hans in de middag gezorgd voor pianoklanken. Hij bespeelt de forte piano van Collard & Collard en brengt steeds een aantal korte muziekstukken ten gehore, waaronder het bekende ‘Für Elise’ van Beethoven. Museumbezoekers gaan er bij zitten om van de muziek te genieten.
14
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Valentijnconcert Op vrijdagmiddag 14 februari vindt een Valentijnconcert plaats dat in de Rijnpost wordt aangekondigd als ‘De liefde hangt in de lucht bij Museum Veenendaal’. Deze titel spreekt aan want we mogen 38 bezoekers verwelkomen. De sfeer is bijzonder door de aangebrachte versieringen en een rode roos voor iedere bezoeker maakt ‘Valentijn’ compleet. Ook op deze middag wordt de prachtige Collard & Collard forte piano bespeeld en wel door niemand minder dan Forte pianiste Liene Madern-Stradina. Speciaal voor Valentijnsdag heeft zij een programma samengesteld, passend bij het thema Liefde en Valentijn. Zij speelt composities uit muziekstukken van Mozart, Beethoven, Brahms, de ‘Liebestraum’ van Liszt en delen uit Prokofiev’s Romeo & Juliette. De akoestiek in onze museumzaal is geweldig en het invallend donker wordende licht van de namiddag zorgt voor extra intimiteit. Na afloop gaat Liene uitgebreid in op vragen van het publiek.
Taxatie historische boeken, bijbels en prenten 7 maart 2020 40 bezoekers
Ter gelegenheid van de tentoonstelling ‘Hoog water in de Gelderse Vallei’ is er een taxatie van historische boeken, bijbels en atlassen. Centraal in de tentoonstelling staat veen dat na de afgraving voor het maken van turf, de beheersing van de waterhuishouding in en rond Veenendaal tot een uitdaging maakt. De nationaal en internationaal bekende Rotterdammer Arie Molendijk taxeert de eind vorig jaar verworven turfprentencollectie van de Veenendaalse collectioneur Paul Hageman. De collectie bestaat uit 23 historische prenten, waaronder een bijzondere ets door Gerrit Groenewegen (1754 – 1826) van een Samoureus, een lang, plat vrachtschip met zeilen voor het vervoer van turf. De bezoekers hebben voor de taxatie soms een hele trip over, want zij komen o.a. uit ’s Hertogenbosch, Nieuwegein en Zeewolde.
Lockdown en heropening in juni Gelukkig zijn alle in bruikleen gegeven topstukken op 16 maart weer in goede staat bij de eigenaren terug want op 17 maart gaat Nederland in lockdown en sluit Museum Veenendaal zijn deuren. Daardoor moeten wij de in april geplande expositie over de Veenendaalse beeldhouwster Hanneke Zwart, uitstellen. Per 3 juni mogen onze deuren weer open. Met de hulp van een aantal vrijwilligers zijn onze museumruimten spic en span in orde gemaakt. De noodzakelijke desinfecteer- en beschermingsmiddelen zijn aanwezig, de looproutes zijn uitgezet en de protocollen bekend gesteld. We hebben er zin in. Aanvankelijk is het museum uitsluitend op reservering open van woensdag t/m zaterdag van 13.00 tot 16.00 uur. Vanaf 18 juli is de reservering niet meer verplicht. In de maand september breiden we uit met de dinsdag. Vanaf 1 oktober zijn we weer volledig open van dinsdag t/m zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur en vanaf 6 oktober wordt bezoek op reservering weer verplicht gesteld.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
15
Veenendaal Verenigd/t In 2020 is het 60 jaar geleden dat Stichts en Gelders Veenendaal zijn samengevoegd. Als een tastbare herinnering is met een blauwe lijn de Grift als voormalige grens op het Zwaaiplein aangegeven. Hiermee is op 12 maart het startsein gegeven voor tal van activiteiten onder de noemer ‘Veenendaal Verenigd/t’. Voor zover mogelijk in dit Covid-19 jaar zijn activiteiten op diverse plekken in de stad gerealiseerd. Deze activiteiten zijn geïnitieerd door Museum Veenendaal.
Expositie ‘Van Industriedorp Veenendaal 1960 - 2020’
naar
Provinciestad,
18 juli t/m 31 oktober 753 bezoekers
De tentoonstelling laat de ontwikkelingen van Veenendaal zien, vanaf het moment van samenvoeging: 60 jaar geschiedenis passeert de revue. Dit gebeurt aan de hand van een aantal thema’s: Stad en opbouw, Wonen en werken, Samen leven en Groei. We hebben subsidie ontvangen voor het maken van een kort animatiefilmpje in samenwerking met het bedrijf Mapping History. Dit filmpje maakt inzichtelijk hoe de samenvoeging van Stichts en Gelders Veenendaal tot stand komt. Het industriële topstuk uit de eigen collectie, de rondbreimachine uit de Tricotage fabriek, staat in de tentoonstelling en ook worden de letters van het jongerencentrum Escape getoond, die ooit op de gevel prijkten. Een schilderij met een skyline van Veenendaal met rokende schoorstenen van de voormalige wol- en tabaksfabrieken van schilder E.A. van den Broek is speciaal voor deze tentoonstelling in bruikleen gegeven door de Gemeente Veenendaal. Een staande lamp uit 1910 van architect Bernardus van Kreel (1865-1922), geboren in Gelders Veenendaal, prijkt in de tentoonstelling. Van Kreel was architect van veel winkel- en woonpanden in de Hoofdstraat. De lamp is in bruikleen gegeven door Johan Huibers. Nostalgische brommers waaronder een ‘verpleegstersbromfiets’, zijn een ware trekpleister. Deze zijn in bruikleen gegeven door Cees Rijksen van het Oldtimer Museum De Meent in Achterberg.
Veenendalers krijgen de gelegenheid om iets aan de tentoonstelling toe te voegen. Wethouder Lochtenberg bijt de spits af en geeft ons tijdens de openingsbijeenkomst een klein schilderijtje van de Hollandia Wol- en Kousenfabriek oftewel ‘De Mus’, geschilderd door Noordhof. Een Nieuwe Veenendaler van Turkse komaf brengt o.a. een Saz, een Turkse gitaar, in. Twee Veenendaalse voetbalclubs staan in een vitrine in de schijnwerpers. De vitrine is aan de linkerkant in het rood van DOVO ingericht en aan de rechterkant in het blauw van G.V.V.V. Op de achterwand hangt een foto met de twee tegen elkaar spelende teams, waar de rivaliteit van af straalt. Sporttassen, shawls, petjes, vaantjes, shirts en verschillende aanplakbiljetten, folders, jubileumgidsen zijn in bruikleen gegeven. Opvallend is een pakje kauwgom waar beide voetbalclubs op geregistreerd staan met de stand van de voetbalwedstrijd. We merken dat bezoekers lang bij deze vitrine stil blijven staan om herinneringen op te halen. Electrische apparatuur uit de jaren ’60 en de jaren 2000, in bruikleen gegeven door museum NEMO, is geïntegreerd in twee huiskamerdecortjes uit deze jaren. Samen met Veense attributen zoals Ritmeester sigarendoosjes, is deze tentoonstelling voor Veenendalers een feest der herkenning! 16
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
We verwachten dan ook dat de bezoekers aan deze tentoonstelling voornamelijk uit Veenendaal zullen komen. Niets is minder waar. Behalve inwoners van Veenendaal hebben we bezoekers mogen ontvangen uit 77 verschillende plaatsen uit Nederland en zelfs bezoekers uit Frankrijk.
Verkiezingsfilm ‘Veenendaal Vooruit’ Een filmprimeur: de film ‘Veenendaal Vooruit’ is in ons bioscoopje te zien. Deze film is gemaakt in opdracht van de plaatselijke politieke partij Dialoog (PPR-PSP-Onafhankelijken) en ingezet bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982. Het is een informatieve film, doorspekt met de nodige humor, gemaakt door Wim Bos, Rein Bijkerk en Henk Roor. Voor de opnamen is gebruik gemaakt van een ‘Super 8-filmcamera’. De film is speciaal voor het museum gedigitaliseerd.
Oral history project Er is een Oral history project geïnitieerd waarin oudere Veenendalers geïnterviewd worden. Met deze interviews wordt een levendig beeld vastgelegd over het leven van vroeger in Stichts of Gelders Veenendaal, maar ook over de invloed van de fabrieken, tradities en cultuur. In 2021 worden deze interviews geïntegreerd in de vaste presentatie van het museum.
Memory Lane De historie en het heden van Veenendaal komen samen in het centrum met de Memory Lane. Via grote borden met foto’s kan het publiek wandelend de route volgen. Met de aanvullende app ontvangt men al lopende, informatie in de vorm van een spelelement. De route start op het Kees Stipplein voor de Cultuurfabriek en eindigt in Museum Veenendaal. Bij de balie van het museum is een interessant boekje met achtergrondinformatie over de grenswijziging gratis op te halen.
Stoepkrijt Challenge Voor de kinderen is er in augustus een stoepkrijt challenge. In het museum is gratis stoepkrijt af te halen. De kinderen maken een krijttekening in de straat waar ze wonen en verbinden deze met de krijttekening van vriendje/vriendinnetje of zusje/broertje. Zo zijn alle wijken in Veenendaal met elkaar verbonden. Zij maken meteen een foto van hun tekening. De digitale inzendingen zijn gejureerd en onze voorzitter reikt in het museum aan de vijf kinderen met de mooiste inzendingen, een ijsbon voor het hele gezin uit. Op 26 augustus verhinderen regen en storm kunstenares Marianne Schokkenbroek om een grote krijttekening op het pleintje voor Theater Lampegiet te maken. Deze activiteit houden we te goed. Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
17
Alternatief programma Lampegietersavond Vanaf 1 september zijn in het centrum grote foto’s van Lampegietersavond uit het verleden te bewonderen. Ook verzorgt Museum Veenendaal een mini-expositie over deze traditie in de hal van de Cultuurfabriek. Op 14 september moet Lampegietersavond anders gevierd worden dan andere jaren: helaas geen optochten, terwijl er voor de Corona-uitbraak een plan in de maak was voor een grote optocht door het centrum! Onze kinderworkshopmedewerkster Joost heeft een bouwplaat gemaakt voor een alternatieve lampion die na het knutselen en versieren, op Lampegietersavond met een waxinelichtje voor het raam gezet wordt voor de Lichtjeswandeling. De bouwplaat kan worden afgehaald in het Gemeentehuis, de Cultuurfabriek en de vier JUMBO-vestigingen in Veenendaal. De deelnemers kunnen een foto van hun ingekleurde lampion via de sociale media insturen voor een wedstrijd. De JUMBO-vestigingen stellen 5 bioscoopbonnen voor twee personen als prijs beschikbaar. Het grote aantal inzendingen (90) maakt de keuze erg moeilijk. Het lot bepaalt wie voor een prijs in aanmerking komt. Helaas kan door de nieuwe maatregelen het feestje van de prijsuitreiking op 29 september met wethouder Lochtenberg, niet doorgaan. Onze voorzitter besluit de kinderen met hun ouders op 30 september in de Cultuurfabriek uit te nodigen en te trakteren op wat lekkers.
Het museum heeft een leuk pakketje samengesteld; bij de bioscoopbon is een kleurboek en een zakje drop gevoegd. De dames van de Stadswinkel hebben het pakketje leuk ingepakt en de kinderen zijn zichtbaar enthousiast over hun gewonnen prijs.
Cultuurfabriek viert 10-jarig jubileum – 10 oktober ‘Behind the scenes tour’ 21 bezoekers
Op deze dag hebben de partners in de Cultuurfabriek een ‘Behind the scenes tour’ voor bezoekers georganiseerd. Bij Museum Veenendaal is de start bij onze balie waar de bezoeker uitleg krijgt over het museumteam van twee professionele parttime medewerkers en maar liefst ruim 70 vrijwilligers, die in verschillende werkgroepen georganiseerd zijn. In het museum wordt in de vaste presentatie de aandacht gevestigd op het bijzondere beeldje van een turfdrager, een langdurig bruikleen van het Rijksmuseum, dat tentoongesteld is in een speciale klimaatvitrine. Het gezelschap loopt door naar de derde zaal waar we vertellen hoe een tijdelijke tentoonstelling tot stand komt. Van het eerste idee naar het definitieve ontwerp en het bijbehorend schilder- en kluswerk. Ook is er aandacht voor het speurwerk dat verricht wordt naar passende collectiestukken. Daarna loopt het gezelschap naar boven naar onze kantoren waar eerst een kijkje wordt genomen in het depot. Dan is het collectiekantoor aan de beurt, waar op de collectietafel verschillende bijzondere objecten liggen, die te maken hebben met de Scheepjeswol-harmonie. Deze objecten zijn ons onlangs geschonken en wachten op de registratie in het museumregister. Vervolgens krijgt ieder object een standplaats in het depot. Ook staat er een grote plastic boodschappentas. Daarin zit een opgevouwen pak met pet van een werknemer van de Gemeentewerf.
Een praktisch voorbeeld van hoe objecten vaak aangeleverd worden. De belangstellenden vinden het erg leuk om achter de schermen te hebben mogen kijken en zijn onder de indruk van het vele werk dat verzet wordt in een museum.
18
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Taxatie door Heritage Auctions Europe 13 en 14 oktober 50 bezoekers
Op 13 oktober vindt taxatie plaats van munten, bankbiljetten, penningen, onderscheidingen, goud, zilver en sieraden. Bezoekers brengen bijzondere objecten in zoals een zilveren balboekje met een minuscuul spiegeltje in de binnenkant, Limoges-porselein maar ook porselein uit de havenstad van Japan, Satsuma. Een halsketting met armband van Arabisch goud blijkt zeer waardevol te zijn. Op 14 oktober worden voorwerpen van kunst, curiosa, militaria, goud, zilver en sieraden getaxeerd. Ook op deze dag worden bijzondere stukken ingebracht. Een echtpaar toont een gouden bedelarmband die ontzettend waardevol blijkt te zijn. Een bezoeker toont een Balinees houtsnijwerkbeeld van een zittende man op een wolkendek, waarbij het wolkendek symboliseert dat de man overleden is.
Dag van de Geschiedenis 24 oktober 12 bezoekers
De Cultuurfabriek biedt gratis activiteiten voor jong en oud. In het museum kan men zich in de wisseltentoonstelling ‘Van Industriedorp naar Provinciestad, Veenendaal 1960-2020’ laten fotograferen in een Veens huiskamerdecor van de jaren ’60 of de jaren 2000. Volgens kinderen een ‘toverfoto’ want de foto is in 15 minuten zichtbaar en klaar om mee te nemen.
Foto: H. Henzen
Tweede lockdown In de maand november zou de expositie met het werk van Hanneke Zwart worden geopend. Hanneke vraagt ons echter om deze tentoonstelling voor een tweede keer uit te stellen want ze vindt het niet verantwoord om te exposeren in een periode dat het Covid 19-virus steeds heviger rondwaart. Ze heeft het goed aangevoeld: van 5 tot 19 november is Nederland voor de tweede keer in lockdown. In goed overleg wordt besloten om de tentoonstelling uit te stellen naar 2021.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
19
Kerstexpositie in de sfeer van Charles Dickens 1 t/m 14 december 71 bezoekers
Ad hoc is een nieuwe invulling bedacht. Veel mensen ervaren deze Coronatijd als eenzaam door alle beperkingen die het virus met zich meebrengt. Daarom wil het museum de bezoekers een lichtpuntje brengen met een ‘warme’ december expositie. De zaal is omgetoverd in Charles Dickens Kerstsfeer. Het museum mag gebruik maken van de prachtige Victoriaanse kostuums uit Charles Dickens’ tijd van de Gelderse Roos uit Wageningen. Kleding die normaliter in de decembermaand bij het Dickensfestival in de oude binnenstad van Deventer te bewonderen zou zijn. Ook krijgt ons Harmonium een belangrijke plek in de tentoonstelling toebedeeld. De dames van de Gelderse Roos nemen een kijkje in onze tentoonstelling en zijn zeer te spreken over de wijze waarop deze is ingericht. Helaas is de tentoonstelling een kort leven beschoren. Om de expositie toch nog onder de aandacht te brengen, spreekt onze voorzitter in deze zaal een warme Kerstboodschap uit, die op onze sociale kanalen wordt verspreid.
Derde lockdown Ook Museum Veenendaal moet op 15 december zijn deuren voor de derde keer sluiten.
20
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
ERFGOEDEDUCATIE Dit jaar heeft slechts een klein gedeelte van het totale programma kunnen plaatsvinden. Daar waar mogelijk zijn activiteiten online aangeboden.
Ambacht Sigaren maken Dit jaar is twee keer een workshop ‘Sigaren maken’ gegeven. In januari gaat het om een bijzonder groepje. Wij ontvangen vrienden uit het westen van het land die zelf tabaksbladeren telen om er sigaren van te rollen. Zij hebben niet alleen de vaardigheid van het rollen geleerd, maar ook veel kennis opgedaan over het proces om de bladeren van de tabaksplant geschikt te maken voor de uiteindelijke sigaar. Helaas is er geen mogelijkheid geweest om dit oude ambacht te demonstreren.
Historisch Informatie Punt Twee keer dit jaar hebben vrijwilligers van Museum Veenendaal leerlingen van de groepen 7 en 8 begeleid bij het lesproject ‘Wol- en textielfabrieken in Veenendaal’.
Kinderworkshops Kinderworkshop ‘De grote golf’ - 15 januari 8 deelnemers Onder begeleiding van de vrijwilligers bezoeken de kinderen de tentoonstelling ‘Hoog water in de Gelderse vallei’. Samen bekijken we enkele schilderijen die de watersnoodramp verbeelden. Vervolgens gaan de kinderen aan de slag met hun eigen ‘waterschilderij’: het naschilderen van het schilderij ‘De grote golf van Kanagawa’ van de Japanse kunstenaar Katsushika Hokusai. Voor de jongste kinderen zijn de contouren van het schilderij al op het canvasdoek voorgetekend. De oudere kinderen trekken de contouren zelf over met behulp van carbonpapier. Vervolgens wordt het schilderij ‘ingekleurd’ met acrylverf.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
21
Kinderworkshop ‘Over land en zee’ - 29 februari 15 deelnemers
De workshop start met uitleg over de watersnoodramp in Veenendaal in 1855. Samen met de kinderen wordt nagedacht over wat er gebeurt bij een overstroming en wat er gedaan kan worden om dit te voorkomen. De kinderen creëren met diverse materialen hun eigen rivierenlandschap in de vorm van een maquette. Zij tonen zich hierbij zeer creatief in het maken van dijken, huizen, molens, mensen, schapen, enz.
Wedstrijd ‘Koningsdaghoed maken’ – 22 april Online
Om de kinderen een alternatief aan te bieden is een online wedstrijd ‘Koningsdaghoed maken’ opgezet. Met een verwijzing naar Koninginnedag 2012 in Veenendaal worden kinderen opgeroepen om ook dit jaar een feestelijke gebeurtenis te maken van Koningsdag en hun eigen mooie, leuke, gekke, grappige, vrolijke Koningsdaghoed te maken. Onder de inzenders zou een leuke prijs worden verloot. Helaas is er weinig animo voor deze wedstrijd.
Kleurplaat ‘Jimmy in stijl van de jaren ‘60’ - 16 mei Online
Om de kinderen ook tijdens de lockdown betrokken te houden bij het museum is via de sociale mediakanalen van het museum een kleurplaat van Jimmie (de mascotte van de kinderactiviteiten) verspreid. In het kader van het project ‘Veenendaal Verenigd/t’ is Jimmie geheel in de stijl van de jaren ’60.
Kinderworkshop ‘Kijk we wonen in 1960’ – 24 juni Online
Op deze dag stond een kinderworkshop op de planning die aansluit op het project ‘Veenendaal Verenigd/t’. Er zou een kijkdoos van een woonkamer in de stijl van de jaren ’60 gemaakt worden. Omdat de workshop niet kan plaatsvinden is er een online werkblad voor het maken van de kijkdoos verspreid via de sociale mediakanalen van het museum.
22
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Kinderworkshop ‘Groetjes uit Veenendaal’ – 23 juli Online
Ook deze workshop is online aangeboden. Naar aanleiding van de tentoonstelling ‘Van industriedorp naar provinciestad, Veenendaal 1960-2020’ zijn sjablonen voor drie ansichtkaarten gemaakt: Groetjes uit Veenendaal van toen, van nu en van de toekomst. Deze sjablonen kunnen door de kinderen geprint en ingekleurd worden. De laatste ansichtkaart (Veenendaal van de toekomst) is opengelaten, zodat kinderen hier hun eigen ideeën en creativiteit kwijt kunnen.
Kinderworkshop ‘Lampion maken’ - 5 september 35 deelnemers
Op zaterdag 5 september kan er gelukkig weer een kinderworkshop gegeven worden. Deze kinderworkshop maakt deel uit van Plaza Cultura, een cultureel evenement van de Cultuurfabriek, Museum Veenendaal, het Kunstplatform en de Cultuurmakelaar. De kinderen krijgen de gelegenheid om aan de hand van een bouwplaat hun eigen lampion te maken. De kinderworkshop sluit aan bij het initiatief van ‘Veenendaal Verenigd/t’ om op Lampegietersavond een zelfgemaakte lampion voor het raam te zetten als alternatief voor de traditionele lampionnenoptocht.
Kinderworkshop ‘Weven met wol’ – 10 oktober
11 deelnemers
Tijdens deze feestelijke dag ter ere van het 10-jarig jubileum van de Cultuurfabriek gaan we tijdens de kinderworkshop nog wat verder terug in de geschiedenis en wel naar de tijd dat er op de plek van de Cultuurfabriek nog een wolfabriek staat. De kinderen leren tijdens deze workshop om zelf te weven met wol.
Kinderworkshop ‘Tijdscapsule’ – 21 oktober 4 deelnemers
Samen bekijken we de tentoonstelling over 60 jaar geschiedenis van Veenendaal. Wat vinden we belangrijk om te bewaren van 60 jaar geleden? En wat vind jij de mooiste, leukste, grappigste of belangrijkste spullen van nu om te bewaren voor later? De antwoorden op deze vragen worden door de kinderen verwerkt in hun eigen tijdscapsule. Ze doen ook nog voorspellingen over hoe de wereld er over 60 jaar uit zal zien. Wie weet wat daarvan uit zal komen!
Kinderworkshop ‘Porseleintekenen in de stijl van de jaren ’60‘ – 24 oktober 20 deelnemers
Ook tijdens de Dag van de Geschiedenis wordt teruggeblikt op 60 jaar Veense geschiedenis. In de tentoonstelling bekijken we met de kinderen de huiskamer in de stijl van de jaren ’60. Wat valt op aan deze stijl, qua kleuren, motieven, enz.? Met de opgedane inspiratie en hun eigen creativiteit decoreren de kinderen, verspreid over vier tijdsblokken, de mooiste bordjes en kommetjes.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
23
Kinderworkshop ‘Wat beeldig’ – 25 november 8 deelnemers Deze workshop zou aansluiten bij de tentoonstelling van de Veenendaalse kunstenares Hanneke Zwart die helaas niet is doorgegaan. Er zijn gelukkig andere beelden in het museum te zien, zoals het beeldje van de turfsteker. De kinderen bekijken dit beeldje en krijgen uitleg over de turfgeschiedenis van Veenendaal. Vervolgens gaan ze aan de slag om met ijzerdraad en tape een eigen beeldje te maken. Na het vormen van de beeldjes worden deze in de vrolijkste kleuren geschilderd met acrylverf.
Kinderworkshop ‘Aankleedpoppetje’ – 12 december 10 deelnemers
We starten de workshop met het bekijken van de Victoriaanse kostuums die in het museum worden tentoongesteld in het kader van ‘Charles Dickens kerst’. Vooral de prachtige wijde jurken vallen op. Deze worden enthousiast door de kinderen nagemaakt. Met allerlei stoffen, linten, knopen, wol, enz. worden de mooiste creaties voor de kartonnen aankleedpoppetjes gemaakt.
Kinderfeestjes 64 deelnemers
Ook dit jaar is weer veel belangstelling voor het vieren van een kinderfeestje in het museum. Enkele feestjes kunnen helaas niet doorgaan vanwege corona, maar we hebben toch zes keer een gezellig feestje mogen vieren. De feestjes starten met een speurtocht door het museum. Bij de jonge kinderen (5-7 jaar) is dit een speurtocht met afbeeldingen van voorwerpen in het museum. Zij zoeken in het museum de juiste voorwerpen bij de afbeeldingen. De oudere kinderen (8-12 jaar) gaan in het museum op zoek naar antwoorden op een aantal vragen. Elk goed antwoord levert een letter op. Na wat puzzelen kunnen de kinderen met de letters een woord vormen: wolfabriek. Zo leren de kinderen spelenderwijs over de geschiedenis van Veenendaal. Het tweede deel van het feestje is helemaal naar wens van de jarige. De jarige kan vooraf kiezen uit een aantal kunstprojecten (afgestemd op de leeftijd van de kinderen) om tijdens het feestje te doen. Dit jaar was het ‘porseleintekenen in de stijl van Joan Miró’ erg populair. Maar ook andere kunstprojecten zijn met veel plezier door de kinderen gedaan: ‘schilderen als Mondriaan’, ‘schilderen als Vincent van Gogh’ en ‘een collageschilderij maken in de stijl van Eric Carle (Rupsje Nooitgenoeg)’. 24
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Rondleidingen 48 deelnemers De eerste groep komt in januari naar ons museum voor een workshop ‘Sigaren maken’ met de daarbij behorende rondleiding ‘Tabak en Sigaren’. Een paar dagen later komen vier personen speciaal voor de tijdelijke tentoonstelling ‘Hoog water in de Gelderse Vallei’ naar Veenendaal. Door hun connectie met de Geertekerk in Utrecht is met name het verhaal rond de watersnood van 1855, waarbij een groot deel van de Veenendalers in die kerk is opgevangen, extra interessant. Tegelijkertijd geeft het een kans om de verhaalversies te vergelijken. Voor beide partijen een boeiend bezoek. Eveneens in januari ontvangen wij ook een groep mannen die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van Veenendaal en genieten van de rondleiding met alle algemene verhalen en feiten van toen en nu. In maart hebben we een groep 3 schoolklas verteld over de ‘De schat van Tak’. En op dezelfde dag ook zeventien bevriende en vakantievierende ouderen een gezamenlijke rondleiding gegeven. Deze aantallen hebben extra inspanning van onze gidsen gevergd. Vervolgens kunnen we in september met in achtneming van alle RIVM-maatregelen een rondleiding geven aan een clubje vriendinnen dat zich vanuit het hele land verzamelt om bij ons een deel van hun Vriendinnen-dag door te brengen.
Zij luisteren aandachtig naar de verhalen over Veenendaal en raken als verpleegkundigen onder de indruk van de ‘verpleegsterbrommer’ uit 1960 die in de expositie ‘Van industriedorp naar provinciestad, Veenendaal 1960-2020’ is te bewonderen.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
25
School en Cultuur Jet en Jan, jong in 1910 Leerlingen van groep 5 van de basisscholen maken met dit project kennis met het leven rond 1910. Naast de les in de klas blijven de leerlingen het altijd weer leuk vinden om in het museum activiteiten van een eeuw geleden te doen zoals luiers wassen, sokken stoppen en koffiebonen malen. De Rehobothschool heeft met 25 leerlingen aan dit project meegedaan. Alle overige afspraken zijn geannuleerd.
Kijkwijzer Sinds dit jaar kunnen leerlingen van groep 5 – 8 van de basisscholen ook bij ons terecht voor de Kijkwijzer: een speurtocht door het museum waarbij de leerlingen leren hoe Veenendaal als veenkolonie is ontstaan en welke impact de watersnood van 1855 heeft gehad. De Blink, een school voor leerlingen met een verstandelijke of meervoudige beperking heeft aan de Kijkwijzer meegedaan met 11 leerlingen. Alle overige afspraken zijn afgezegd.
Veenendaal in de Tweede wereldoorlog In 2020 is het 75 jaar geleden dat Nederland is bevrijd. Het Gemeentearchief, de Historische Vereniging Oud Veenendaal en Museum Veenendaal hebben samen een nieuw educatief project opgezet, bestemd voor de groepen 7 en 8 van de basisscholen. De Beatrixschool heeft met 24 leerlingen begin dit jaar aan de pilot meegedaan. Alle verdere activiteiten rondom 75 jaar Bevrijding zijn geannuleerd.
Watersnood in Veenendaal, 1855 Dit project bieden we samen met het Gemeentearchief aan. Het is bedoeld voor groep 7 van de basisscholen. Aan het einde van het project weten de leerlingen welke invloed de watersnoodramp heeft gehad op Veenendaal. Vanwege de Covid-19 maatregelen heeft alleen maar de Joh. Calvijnschool aan dit project kunnen meedoen met twee groepen van in totaal 60 leerlingen. Alle overige afspraken zijn geannuleerd.
26
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
Voortgezet onderwijs Pop Up Museum Scholengemeenschap ‘Het Perron’ heeft zich bij de Museumvereniging aangemeld om in de Nationale Museumweek mee te doen met een Pop Up Museum en heeft daarbij Museum Veenendaal als partner voorgesteld. De aanmelding wordt gehonoreerd en uiteraard doen wij graag mee. We hebben er veel voorbereiding en energie in gestoken om samen met de leerlingen, het Pop Up Museum in de school te realiseren. Helaas gaat deze activiteit als gevolg van de lockdown, niet door.
Expeditie Christelijk Lyceum Veenendaal Onder de titel ‘Er op uit in Veenendaal’ gaan op 15 september groepjes van 4/5 leerlingen op zoek naar het ontstaan, de betekenis en het verhaal van iets typisch Veens. Dan is Museum Veenendaal een goede plek om je verder te verdiepen. Iedere groep heeft een speciale opdracht om te kijken en meer te weten te komen over onderwerpen zoals de tabaksindustrie, de veenontginning of de aken. In november krijgen de leerlingen van Gymnasium-5 een opdracht over ‘Kinderarbeid rond de eeuwwisseling (1800/1900) in Veenendaal’. De groepen hebben vragen van de docent Geschiedenis over het onderwerp meegekregen.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
27
PROFESSIONALISERING In company training ‘Collectie: beheer en behoud’ - 17 februari Een aantal vrijwilligers dat met Collectie te maken heeft, volgt samen met de conservator de praktische training ‘Beheer en Behoud’ van Collectie. Deze training is gegeven door Bernadette van Beek van Erfgoed Gelderland in samenwerking met Collectiewacht. Met het geleerde is in de loop van 2020 begonnen bij de herinrichting van het depot en met een verbeterslag in het bewaren van de te onderscheiden collectiestukken.
NRG Verzekeringsdag - 12 maart 2020, Mauritshuis, Den Haag Op 12 maart 2020 organiseert de Nederlandse Registrars Groep in samenwerking met de Sectie Collecties van de Museumvereniging een dag over verzekeren in het Mauritshuis in Den Haag. Tijdens het plenaire deel en vervolgens in parallelle sessies wordt ingegaan op vragen die leven over het verzekeren van collecties en bruiklenen. Onze nieuwe penningmeester heeft een goed overall beeld gekregen van het verzekeren in de museale sector.
Webinar ‘Diefstal in musea’- 9 november De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed organiseert dit webinar over Diefstal van objecten, samen met het team Kunst- en Antiekcriminaliteit van de Nationale Politie. Het is bestemd voor collectie beherende instellingen. Voor criminelen kan het interessant zijn om een waardevol schilderij in bezit te hebben. Waar grotere instellingen vaak hun beveiliging – soms na een drama – goed op orde hebben, zijn de kleinere musea zich er niet altijd van bewust dat ook zij doelwit kunnen zijn van bijvoorbeeld diefstal. Reden voor Museum Veenendaal om aan dit webinar deel te nemen en met de aangedragen voorbeelden en suggesties zijn voordeel te doen.
Herinrichting De Covid-19 pandemie heeft nogal gevolgen voor de voortzetting van het herinrichtingsproces. Het is gelukt om een begin te maken met een goede en duurzame verlichting. In twee fases is een nieuw systeem in het Straatje aangebracht. Hiermee is een enorme professionaliseringsslag gemaakt in het aanlichten van objecten. Veel voorbereidingstijd is gestoken in de plannen om in 2021 de verlichting in de zaal van de tijdelijke exposities te vervangen en om in de eerste grote zaal de presentatie rondom de Aak en ons thema ‘Oorlog’ geheel te vernieuwen.
28
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
VRIJWILLIGERS
In Memoriam In het eerste halfjaar van 2020 zijn twee vrijwilligers ons ontvallen. In april overlijdt Annemie en in juni Riet. Het is extra triest dat wij door de maatregelen, niet bij de afscheidsvieringen aanwezig mogen zijn. We hebben ons medeleven aan beide echtgenoten (eveneens vrijwilligers) en de naaste familie slechts met een bloemetje, een kaartje, een telefoontje of een mail kunnen betuigen.
Nieuwjaarsreceptie Vol van alle activiteiten die wij rondom 60 jaar Veenendaal willen ontplooien, wensen we elkaar en alle medewerkers en vrijwilligers van de Cultuurfabriek op 6 januari een fantastisch 2020 toe.
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
29
Speciale opening ‘Van Veenendaal 1960-2020’
Industriedorp
naar
Provinciestad,
Het is wennen: geen grote bijeenkomst samen met genodigden bij de opening van deze tentoonstelling, maar een afzonderlijke middag voor de vrijwilligers op 20 juli in de hal van de Cultuurfabriek. De eerste gelegenheid om elkaar na lange tijd weer te ontmoeten en te spreken. Op anderhalve meter afstand weliswaar, maar toch, er is sociaal contact. Fijn dat zo velen het hebben aangedurfd om aanwezig te zijn. Onze voorzitter maakt van de gelegenheid gebruik om ons bij te praten over allerlei zaken die tijdens de lockdown achter de schermen hebben gespeeld. Met het nemen van de noodzakelijke maatregelen en met het enthousiasme van een aantal vrijwilligers is deze tentoonstelling tot stand kunnen komen. De conservator leidt de tentoonstelling in en Gerda geeft centraal de rondleiding. Vervolgens kunnen steeds vier personen tegelijk de tentoonstelling bezoeken. Voor de anderen is er gelegenheid om van een hapje en een drankje te genieten en met elkaar van gedachten te wisselen.
Waardering Eerder dan verwacht kondigt de tweede lockdown zich aan, gevolgd zelfs door een derde. Er is geen gelegenheid meer om in groepen bij elkaar te komen. Het merendeel van onze vrijwilligers behoort immers tot de risicogroep en is vastbesloten om zich aan de maatregelen te houden. Desondanks is in kleine groepen met de nodige inzet en flexibiliteit veel werk verzet. Daarmee heeft Museum Veenendaal 2020 goed doorstaan en is het zijn vrijwilligers veel dank verschuldigd. Alle reden om medewerkers en vrijwilligers met een Kerstpakket te verrassen als blijk van waardering. Dit jaar is gekozen voor het thema ‘bewegen’: gezamenlijk bewegen om ondanks alle restricties nieuwe mogelijkheden te creëren voor Museum Veenendaal en individueel bewegen om de gezondheid optimaal te houden.
Werving Per 31 december 2020 hebben we 73 vrijwilligers in ons bestand. Er zijn vacatures uitgezet voor vrijwilligers voor de balie en het geven van rondleidingen, voor een coördinator van de werkgroep Kinderworkshops en voor een vrijwilliger Personeelszaken.
30
Museum Veenendaal Jaarverslag 2020
WERKGROEPEN Activiteitenondersteuning Gelukkig kunnen wij altijd op ondersteuning van onze vrijwilligers rekenen bij specifieke taken of bij het organiseren van onze activiteiten. Wij hebben van onze graficus Koert afscheid moeten nemen vanwege gezondheidsredenen. Dit jaar is veel extra werk verzet vanuit huis. Dan blijkt Tine voor ons als spin in het web, van onschatbare waarde. Reden om haar ter gelegenheid van Secretaresse-dag met een bloemetje te verrassen.