LIS2021.150 Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal (BOV) - Aandachtspunten voor de verkiezingsprogramma’s gemeenteraadsverkiezingen 2022

nr. LIS2021.150 Cat. B

Aandachtspunten voor de verkiezingsprogramma’s gemeenteraadsverkiezingen 2022 juli 2021

Beste politieke partijen, De afgelopen anderhalf jaar hebben in het teken gestaan van de coronacrisis. Voor bedrijven bracht dit grote onzekerheden met zich mee. Vooral ondernemers in de horeca, cultuur, evenementen, sport en detailhandel hebben moeilijke tijden doorgemaakt. Het overige bedrijfsleven lijkt de crisis redelijk tot goed door te komen. Dit tekent de kracht en de vitaliteit van ondernemend Veenendaal. We hopen dat het ergste van de crisis nu voorbij is en dat we ons weer op de toekomst kunnen richten. Er liggen grote uitdagingen voor ons. Denk aan de noodzakelijke verduurzaming als gevolg van de klimaatcrisis, de realisatie van de omgevingsvisie, de knelpunten op de arbeidsmarkt, etc. etc. Deze uitdagingen raken in veel opzichten ook de ondernemers. Zij nemen daarin niet alleen hun (maatschappelijke) verantwoordelijkheid, maar proberen de uitdagingen ook om te zetten in kansen voor hun bedrijven. Voor de gemeente Veenendaal is dit belangrijk, omdat een bloeiend bedrijfsleven essentieel is om de ambities m.b.t. groei van de bevolking en passend en duurzaam werk voor alle inwoners waar te maken. De Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal (BOV), met ca 870 leden één van de grootste lokale ondernemersverenigingen in Nederland, vertegenwoordigt een groot deel van het bedrijfsleven in Veenendaal.

Vanuit deze rol werkt de BOV nauw en constructief samen met de gemeente Veenendaal, wat voor beide partijen belangrijk is. Wij willen deze samenwerking graag voortzetten en waar mogelijk intensiveren. Daarvoor is het belangrijk dat niet alleen bestuurlijk en ambtelijk, maar ook politiek een goed oog bestaat voor de belangen van de ondernemers. Daarom hebben we, net als bij de voorgaande gemeenteraadsverkiezingen, onder een tiental thema’s beknopt weergegeven wat ondernemend Veenendaal van de politiek verwacht voor de komende vier jaar. Wij verzoeken u nadrukkelijk deze punten zoveel mogelijk in uw verkiezingsprogramma te verwerken. Vanzelfsprekend zijn we te allen tijde bereid om hierover voor een vertegenwoordiging van uw partij een nadere toelichting te geven. We wensen u succes met de opstelling van uw verkiezingsprogramma voor 16 maart 2022 en hopen daar onze aandachtspunten in te herkennen! Namens de Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal, Met vriendelijke groet,

Gerrit Valkenburg voorzitter bestuur BOV 06-23691573 gvalkenburg@sforsoftware.nl

René van Holsteijn secretaris bestuur BOV 06-53842259 rene.van.holsteijn@wxs.nl

1

1. Beschikbaarheid bedrijventerreinen en omgevingsvisie * a. De BOV onderschrijft de groeiambitie van de gemeente (mede ingegeven door de Verstedelijkingsstrategie Arnhem – Nijmegen – Foodvalley). Dit onder de voorwaarde dat de gemeente het bedrijfsleven de mogelijkheden biedt om in (de directe nabijheid van) Veenendaal de groei van de werkgelegenheid gelijke tred te laten houden met de groei van de bevolking in Veenendaal. b. Uitbreiding van de woningbouw mag niet ten koste gaan van de bedrijventerreinen (afgezien van de nu voorziene gedeeltelijke inperking van Het Ambacht). c. De gemeente zet zich maximaal in om bij de provincies Utrecht, Gelderland en de Regio Foodvalley de voorwaarden te creëren voor substantiële uitbreiding van de bedrijventerreinen, direct aansluitend op de gemeentegrenzen van Veenendaal. d. De hoogspanningslijn boven Nijverkamp wordt ondergronds gebracht om de ontwikkelmogelijkheden van bedrijven op dit bedrijventerrein te verbeteren. *

Zie als bijlage bijgevoegd de notitie ‘Ruimte voor banen in Veenendaal’.

2. Kwaliteit en ontwikkelmogelijkheden bedrijventerreinen a. Bevorder de intrekking van het Inpassingsplan Kantoren provincie Utrecht of op zijn minst ruime uitzonderingsmogelijkheden voor de gemeente Veenendaal. b. Faciliteer de intensivering van het gebruik van de bedrijventerreinen en waar nodig de herontwikkeling ervan. c. Stimuleer en faciliteer/subsidieer de vergroening en verduurzaming van de bedrijventerreinen, mede met het oog op de klimaatadaptie en biodiversiteit. d. In dit verband is meer aandacht gewenst voor het groenonderhoud en de beperking van zwerfvuil. e. Ondersteun en faciliteer het behoud en de vestiging van hoogwaardige bedrijven, mede gericht op de gewenste intensivering. f. Sta meer service-, horeca-, kinderdagverblijfvoorzieningen, e.d. toe, gericht op de medewerkers van de bedrijven op de bedrijventerreinen.

3. Energietransitie en duurzaam ondernemen a. Stimuleer in samenwerking met het bedrijfsleven de energietransitie, zoals de opwekking en het gebruik van groene energie middels zonnepanelen op bedrijfsdaken en de energiebesparing. b. Bevorder tijdig voldoende capaciteit van het elektriciteitsnet van Stedin/Liander. c. Stimuleer in het kader van de warmtetransitie vooral de individuele aanpak naar aardgasvrije/luwe bedrijven en biedt (al dan niet vanuit de regio/provincie) subsidiemogelijkheden voor onrendabele investeringen. d. Onderzoek de mogelijkheid van ‘kleine’ windmolens op bedrijventerreinen. e. Bevorder de komst van een waterstoftankstation in Veenendaal en het gebruik van waterstof als duurzame brandstof. f. Geef als gemeente het goede voorbeeld aan bedrijven door de internationaal vastgestelde SDG’s (Sustainable Development Goals) als referentiekader voor het gemeentelijke beleid te hanteren.

2

4. Bereikbaarheid en mobiliteit a. Stimuleer duurzame mobiliteit bij bedrijven in de vorm van fietsen, laadpalen elektrische auto’s, etc. b. Nu de piek van de coronacrisis voorbij is nemen de knelpunten op de Rondweg-Oost weer sterk toe. Het eerdere genomen provinciale besluit tot verbreding dient conform de afspraken gerealiseerd te worden. c. Draag zorg voor voorzieningen voor langparkeren in of in de directe nabijheid van Veenendaal. d. Een enkel bedrijf veroorzaakt overmatige overlast, wat onder meer tot zeer verkeersonveilige situaties leidt. Streng en consequent handhaven is dan noodzakelijk. e. Er dient (eindelijk) openbaar vervoer op alle bedrijventerreinen gerealiseerd te worden.

5. Arbeidsmarkt en scholing a. Het verkrijgen van geschikte vakmensen is een steeds groter knelpunt en belemmert in toenemende mate de groei van bedrijven. De gemeente moet in samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven werken aan een versterking van de vakopleidingen. b. Kinderen zouden vroegtijdig meer interesse in en kennis van techniek in de brede zin moeten hebben om later een beroepsopleiding te volgen die aansluit op de arbeidsmarkt. Het is gewenst dat de gemeente basisscholen faciliteert om hier meer aandacht aan te besteden. c. Promoot en faciliteer scholen en bedrijven om de vraag en het aanbod van stages beter op elkaar aan te laten sluiten. d. Bevorder, ook regionaal, de samenwerking tussen onderwijs en ondernemers om het aanbod van de scholing beter aan te laten sluiten op de vraag van de werkgevers.

6. Participatie a. Stimuleer werkgevers om, mede in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen, meer mensen met enige afstand tot de arbeidsmarkt een duurzame baan te bieden. En geef daarbij als gemeente echt het goede voorbeeld. b. Benut in de rol van opdrachtgever de mogelijkheden van SROI en PSO om bedrijven hiertoe aan te zetten. c. Verbeter de werking van vraag en aanbod via het (regionale) Werkgeversservicepunt (WSP) door een subregionale opzet voor Veenendaal, Rhenen en Renswoude. d. Zet de middelen van het regionaal werkbedrijf (RWB) meer in voor duurzame plaatsingen middels jobcoaching en nazorg aan de werkgevers. e. Voer een gericht en effectiever beleid voor de plaatsing van statushouders. f. Maak bij de uitvoering van dit beleid meer gebruik van de infrastructuur van het sociaal werkbedrijf IW4.

7. ICT en ICT-campus a. Koester het brede bedrijvenprofiel van Veenendaal, maar blijf daarbij de ontwikkeling van ICT en ICT-bedrijven als speerpunt hanteren. Dit draagt ook bij aan de gewenste intensivering van het gebruik van de bedrijventerreinen. b. Bevorder de ontwikkeling van de ICT-Campus. c. Ondersteun de versterking van ICT-opleidingen in de regio. d. Stimuleer, al dan niet in een bredere aandacht voor techniek, de interesse bij de jeugd voor ICT.

3

8. Regio Foodvalley en provincie Utrecht a. Behoud en versterk een goede profilering van Veenendaal binnen de Regio Foodvalley. b. Bevorder met kracht een gezamenlijk beleid van de Regio Foodvalley voor de uitbreiding van bedrijventerreinen resp. werklocaties om daarmee tegemoet te komen aan de ruimtebehoefte van de gemeente Veenendaal. c. Laat de Regio Foodvalley zich krachtiger opstellen richting de provincie Utrecht en bevorder een intensievere samenwerking met de provincie Gelderland.

9. Gevolgen coronacrisis a. De gevolgen van de coronacrisis voor ondernemers lijken, afgezien van de eerdere genoemde sectoren als horeca e.d., mee te vallen. Blijf echter als gemeente alert op minder zichtbare slachtoffers. b. Betrek zo nodig de BOV bij het zoeken van oplossingen voor mogelijke schrijnende gevallen onder ondernemers. c. Beperk zoveel mogelijk de bureaucratie bij het opvangen van de gevolgen van de coronacrisis.

10. Gemeentelijke organisatie en lastendruk a. Het is ongewenst de lastendruk in Veenendaal te verhogen. b. Voldoende transparantie en effectiviteit van door de gemeente gehanteerde procedures vraagt voortdurend aandacht. De implementatie van de Omgevingswet, de energie- en warmtetransitie, etc. mogen niet tot een hogere regeldruk voor ondernemers leiden. c. De gemeente zal zich maximaal moeten inspannen om negatieve gevolgen van de stikstof- en pfas-problematiek voor ondernemers te voorkomen. d. De inzet van de accountmanager voor de bedrijventerreinen zal structureel moeten worden. e. De samenwerking op bestuurlijk en ambtelijk niveau tussen gemeente en BOV heeft zich de laatste jaren goed ontwikkeld. Zet deze lijn door, we hebben elkaar nodig!

4

juni 2021 BIJLAGE: Ruimte voor banen in Veenendaal Een baan is voor de meeste mensen de basis voor hun welzijn. Het is daarom goed dat Veenendaal in haar omgevingsvisie heeft gekozen voor een gelijke tred tussen het bouwen van nieuwe woningen en het creëren van ruimte voor nieuwe banen. Het is daarom ook van belang dat we ons daarvan bewust zijn bij alle nieuwbouw en herontwikkelingsplannen. Dat als we die maken we ook direct ruimte geven aan initiatieven of initiatief nemen om die banen te kunnen blijven bieden. Het is goed om dan de uitgangspunten helder te hebben zodat ambities op woongebied ook altijd gepaard zullen gaan met ambities op werkgelegenheidsgebied. In 2019 waren er 31.155 arbeidsplaatsen in Veenendaal waarvan 17.389 (55,8%) op de bedrijventerreinen. In onderstaand overzicht is zichtbaar hoeveel arbeidsplaatsen op welk terrein beschikbaar zijn en wat het aantal arbeidsplaatsen per hectare is. Het blijkt dat de bedrijventerreinen waar veel MBO-banen zijn (welke de gemeente, en ook de BOV, als belangrijk heeft bestempeld in de omgevingsvisie) gemiddeld een laag aantal arbeidsplaatsen per hectare hebben. Bedrijventerrein

Arbeidsplaatsen

Aantal Hectares Arbeidsplaatsen bedrijven 2019 Per hectare

2019 Ambacht-Nijverkamp De Compagnie De Compagnie-oost De Faktorij Vendel Batterijen

6167 2687 1223 2358 1603 3351

516 196 103 142 162 174

222 37 26 60 14 65

27,7 72,6 47,4 39,3 118,7 51,4

Totaal

17389

1293

424

41,1

Er is een aantal factoren die ons zorgen geven over de toekomst voor wat betreft de arbeidsplaatsen in Veenendaal. Dit zijn de volgende zaken: • • • •

Het Ambacht wordt steeds meer omgeturnd naar wonen. In de huidige prognose loopt het aantal voor bedrijven beschikbare ha terug van ca 57 ha nu naar 36 ha op langere termijn. Daar raken we dus een fors aantal arbeidsplaatsen kwijt. Centrumlocaties van industriële bedrijven zijn in beeld om gesloten of verplaatst te worden. Nu is dit al concreet voor Trivium Ardagh, de oude Boxal locatie. Deze werkgelegenheid verdwijnt uit Veenendaal. Er liggen al nieuwbouwplannen in Veenendaal voor ongeveer 4.000 woningen. Waar gaan de bewoners een arbeidsplaats krijgen? In ‘De Groene Metropool’ zijn plannen opgenomen om in Regio Foodvalley 40.000 woningen te realiseren. De verdeling is nog niet vastgesteld, maar bij gelijke verdeling zijn er 8.270 extra woningen in Veenendaal nodig.

5

•

• •

Uit enquêtes bij bestaande bedrijven blijkt de komende jaren een groei van 5-10 procent in arbeidsplaatsen verwacht. Het is echter steeds moeilijker binnen Veenendaal te verhuizen en nog lastiger om nieuwbouw te realiseren. Start ups moeten een belangrijke groeimotor voor de banen van de toekomst zijn. Hebben deze veelbelovende bedrijven wel perspectief voor uitbreiding? Aanvragen voor vestiging van bedrijven van buiten Veenendaal moeten nu al regelmatig worden afgewezen. Dit vermindert de noodzakelijke dynamiek en groei van werkgelegenheid.

Om de belofte in te lossen dat iedere woning voor de werkende bewoners ook een baan betekent is het dus, naast het bouwen van woningen, nodig om aan ruimte voor arbeidsplaatsen te werken. Om meer arbeidsplaatsen te bieden kan worden gekeken naar de volgende oplossingen: • Intensivering op bestaande terreinen (meer arbeidsplaatsen per hectare) • Ontwikkelen kantoren bij stationslocaties • Bij ontwikkelen van woonwijken ook bedrijfsruimten creëren • Uitbreiding bedrijventerreinen Over de omvang van de groei in woningen is nog niet alles duidelijk, maar de impact is schaalbaar uit te drukken, oplopend van reeds geplande groei naar de ambitie van de ‘De Groene Metropool’. In de berekening is uitgegaan van één extra benodigde arbeidsplaats binnen Veenendaal voor iedere extra woning. Mogelijk dat dit aan de lage kant is. Met intensivering is de verwachting dat bij een stevige strategische inzet op langere termijn 10 arbeidsplaatsen per hectare (is 25% meer dan nu) gewonnen zouden kunnen worden. Onderstaand wordt echter ook gerekend met een toename van 4 arbeidsplaatsen per ha (10% meer dan nu), wat zeker voor de middellange termijn realistischer is. Omdat op Het Ambacht 21 ha bedrijfsterrein verdwijnt rekenen we voor de lange termijn op 403 ha beschikbare bedrijventerreinen. Intensivering van het gebruik kan dan ruimte bieden voor 1612 (+10%) resp. 4030 (+25%) extra arbeidsplaatsen.

Door de oprukkende woningbouw op Het Ambacht verdwijnt de ruimte voor ca 581 arbeidsplaatsen (uitgaande van het gemiddelde voor Nijverkamp/Het Ambacht). Daarnaast wordt er vanuit gegaan dat de verplaatsing van industriële bedrijven uit de binnenstad uiteindelijk 200 arbeidsplaatsen kost. Herplaatsing van deze bedrijven zal dus een extra druk leggen op de behoefte aan bedrijventer-reinen. Uitbreiding van bedrijventerreinen is niet mogelijk binnen de gemeente Veenendaal zelf. Hier zal dus een beroep moeten worden gedaan op de ruimte van aangrenzende gemeenten binnen Regio Foodvalley. Op basis van bovengenoemde uitgangspunten is een berekening gemaakt van de behoefte aan arbeidsplaatsen en vervolgens de ruimtelijke behoefte aan bedrijventerreinen (zie volgende pagina). De horizon daarbij is de langere termijn, gemakshalve 2040. Daarbij moet bedacht worden dat het realiseren van bedrijfsgebouwen op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen, zeker als nog niet duidelijk is waar deze moeten komen, minstens tien jaar kost. Ook het intensiveren van het gebruik van bestaande bedrijventerreinen met gemiddeld 10% of zelfs 25% vergt een grote inspanning en zal pas op langere termijn gerealiseerd kunnen worden. In de berekening is uitgegaan van een gelijk aandeel van de banen op de bedrijventerreinen t.o.v. de totale werkgelegenheid in Veenendaal in 2019, dus afgerond 56%.

Dit betekent dat ook de werkgelegenheid buiten de bedrijventerreinen zal moeten groeien, onder meer door binnen woonwijken bedrijfsruimten te realiseren.

6

Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Aantal woningen Benodigde banen

4000 4000

6000 6000

8000 8000

10000 10000

12000 12000

Benodigde extra banen bedrijventerreinen (BT) i.v.m. groei bevolking (56%)

2240

3360

4480

5600

6720

Benodigde extra banen buiten terreinen i.v.m. groei bevolking (44%)

1760

2640

3520

4400

5280

Benodigde extra banen BT incl. krimp Het Ambacht en verplaatsing binnenstad

3021

4141

5261

6381

7501

Benodigde resp. tekort hectares zonder intensivering (41.1 banen per hectare)

-73

-100

-128

-155

-182

Extra banen door intensivering op BT met 10%

1612

1612

1612

1612

1612

Extra banen door intensivering op BT met 25%

4030

4030

4030

4030

4030

Ruimte/tekort banen na intensivering 10%

-1409

-2529

-3649

-4769

-5889

Ruimte/tekort banen na intensivering 25%

+809

-111

-1231

-2351

-3471

Benodigde ha resp. tekort na intensivering met 10% (45 arbeidsplaatsen/ha)

-31

-56

-81

-105

-130

Benodigde ha resp. tekort na intensivering met 25% (51 arbeidsplaatsen/ha)

+15

-2

-24

-46

-68

Benodigde ha bedrijventerreinen

Scenario Scenario 4 5

Conclusies Uitgaande van de ambitie van de gemeente Veenendaal (en Regio Foodvalley) om te groeien zijn er belangrijke conclusies te trekken m.b.t. de gewenste werkgelegenheid voor deze (toekomstige) bewoners en de daarvoor noodzakelijke bedrijventerreinen: -

-

-

Er is een zeer ernstig tekort aan ruimte voor bedrijventerreinen met voldoende arbeidsplaatsen. Dit tekort kan worden ingeschat op minimaal 46 ha in 2040. Er moet nu echter al ‘nee’ worden verkocht bij bedrijfsverplaatsingen en verzoeken voor vestiging door bedrijven van buiten Veenendaal. Het is duidelijk dat, als we niet stevig aan de slag gaan met intensivering van het gebruik van bedrijventerreinen, het aantal beschikbare arbeidsplaatsen per inwoner binnen de gemeente Veenendaal (sterk) zal afnemen. Belemmeringen die de ambities van de gemeente Veenendaal voor wat betreft de werkgelegenheid voor de eigen inwoners in de weg staan zullen zoveel mogelijk moeten worden weggenomen. Voorbeelden daarvan zijn de Kantorenvisie van de provincie en de hoogspanningslijn over Nijverkamp (als deze ondergronds is kan dit grootste bedrijventerrein beter intensiveren). Ook zal de uitbreiding van woonwijken ten koste van bedrijventerreinen tot een minimum beperkt moeten worden. 7