Financieel perspectief in aanloop naar de Kadernota 29 maart 2023

Financieel Perspectief

In aanloop naar de Kadernota

Beeldvormende avond 29 maart 2023

Zet hier een achtergrondafbeelding neer De laag hieronder is een masker, verplaats de afbeelding dus met rechtermuisknop > schikken > naar achtergrond naar de achtergrond.

Programma 19:30 uur

-

Welkom door wethouder Marco Verloop - Toelichting op de aanleiding voor deze bijeenkomst - Inhoud van het programma

19:45 uur

-

Algemene Inleiding op de kadernota, begroting en meerjarenraming door Frans Bos (Financieel Strategisch Adviseur / Docent Gemeentefinanciën)

20:30 uur

-

Gelegenheid tot het stellen van vragen

20:45 uur

-

Ontwikkelingen financieel perspectief door Albert de Vries (Teamleider Financiën) & Hans Timmerman (Financieel Strategisch Adviseur)

21:15 uur

-

Gelegenheid tot het stellen van vragen

21:45 uur

-

Afsluiting wethouder Marco Verloop

Bijdrage Frans Bos • Voorstellen • Planning & Control cyclus • Begroting en meerjarenraming • Wet- en regelgeving en toezicht provincie

PLANNING & CONTROL CYCLUS

Planning en control cyclus raadsakkoord kadernota programmabegroting rapportages jaarstukken

Planning & control cyclus in het jaar 2023 2022 •

Jaarstukken 2022

-

juni

-

juni oktober december

-

juli november

2023 • • •

1e Bestuursrapportage 2e Bestuursrapportage 3e Bestuursrapportage

2024 • •

Kadernota 2024 – 2027 Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027

Kadernota

• Kaderstelling in kadernota is politieke richting • Opdracht aan/informatie voor het college om begroting op te stellen • Raad wil geen verrassingen bij de begroting

Maatschappelijke effecten • Wat willen bereiken? • Wat gaan we er voor doen? • Wat mag het kosten? • • • •

Welke planning hanteren we? Waar halen we het geld vandaan? Wat zijn de risico`s? Wat zijn de financiële buffers?

PROGRAMMABEGROTING EN MEERJARENRAMING

Begroting • Huishoudboekje van de gemeente • Baten (inkomsten) • Lasten (uitgaven) • Raad stelt kaders via de vaststelling van de begroting en begrotingswijzigingen (budgetrecht)

Lasten in de begroting • Lasten - Goederen en diensten - Kapitaallasten (rente en afschrijvingen) - Overige lasten • De lasten zijn het gevolg van: - Bestaande beleid - Autonome ontwikkelingen - Nieuw beleid / nieuwe investeringen

Baten in de begroting - I Totale Baten • • • • •

Algemene Uitkering Specifiek Belastingen Grondbedrijf Overig

135 24 30 8 34

mln 58% mln 10% mln 13% mln 4% mln 15%

Algemene uitkering • Accres: Onder te verdelen in De jaarlijkse toe- en afname van het gemeente- en provinciefonds die voortvloeit uit de koppeling aan de rijksuitgaven wordt het accres genoemd. (is volume ontwikkeling) Loon en Prijs ontwikkeling (indexatie) • Veenendaal krijgt in 2023 € 135 mln. uit dit fonds. Dat is 58% van de baten in de begroting (231 mln.) • Het rijk geeft de gemeente informatie over algemene uitkering via de zogenaamde circulaires (mei-, september- en decembercirculaire)

Baten in de begroting - II • De meicirculaire komt te laat om verwerkt te kunnen worden in de kadernota. Is wel de basis voor de programmabegroting en meerjarenraming • De septembercirculaire (n.a.v. Prinsjesdag) is een bijstelling van de gegevens in de meicirculaire. Is te laat om verwerkt te kunnen worden in de programmabegroting en meerjarenraming • De decembercirculaire is een actualisatie van het lopende begrotingsjaar (op basis van Najaarsnota van het Rijk) • Bij elk P&C document wordt de raad geïnformeerd over de meest actuele financiële informatie vanuit de laatste circulaire

Meerjarenraming • Inzicht in financiële ruimte voor de drie jaren na het begrotingsjaar • Inzicht financiële effecten (toekomstige) investeringen • Inzicht in ontwikkelingen reserves en voorzieningen • Uitsmeren schoksgewijze effecten • Hulpmiddel lange termijn bezuinigingen

Meerjarenraming geeft inzicht!

WET- EN REGELGEVING & TOEZICHT

Wet- en regelgeving & toezicht provincie •

Heel veel wet- en regelgeving op het gebied van financiën, waaronder de gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording (BBV) - Begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn - Weerstandsvermogen (buffer): de middelen en mogelijkheden om financiële tegenvallers en risico’s op te kunnen vangen - Kengetallen, zoals schuldquote, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit

•

Eisen van de provincie in het kader van het toezicht op de gemeenten - Taakstellingen - Structurele en incidentele baten en lasten waaronder de betaalbaarheid van de voorgenomen investeringen - Voorwaarden voor repressief toezicht: Begrotingsjaar of minimaal laatste jaar van de meerjarenraming sluitend

Schuldquote

Netto schuldquote   

Schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen Kengetal is een indicatie van de druk renten en aflossing op de exploitatie Uitgangspunt toezichthouder (provincie Utrecht): Neutraal 90-130 Risicovol >130

Solvabiliteitsratio   

Verhouding eigen/vreemd vermogen Geeft voor de lange termijn inzicht in hoeverre we aan financiële verplichtingen kunnen voldoen Uitgangspunt toezichthouder: Neutraal 20-50 Risicovol <20

Investeringsprogramma 

Het omvangrijke investeringsprogramma voor de komende jaren zet de percentages verder onder druk

Presentatie financiële gegevens Hans Timmerman & Albert de Vries

Financieel Perspectief Veenendaal • Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 (situatie november 2022) - meerjarenraming (“ravijnjaar 2026”)

Huidig financieel perspectief

Analyse terugval Algemene Uitkering Oorzaken terugval van de Algemene Uitkering 1

Landelijk Accres

Consequentie Veenendaal; vermindering met 8,9 mln. 2

Opschalingskorting Uitname gemeentefonds 675 mln. (Vanaf 2026) Consequentie Veenendaal vermindering met 2,4 mln. Punt 1 en 2 gelden voor alle gemeenten

Scenario’s Uitkering Gemeentefonds Scenario 1 -

Wel Loon- en Prijscompensatie Geen Volume Accres Eenmalig 1 mrd. tegemoetkoming in 2026

Scenario 2 -

Rijk neemt ravijn vanaf 2026 weg Wel Loon- en prijscompensatie Geen volume Accres vanaf 2026 Opschalingskorting wordt opgeheven

Scenario 3 -

Rijk neemt ravijn vanaf 2026 weg Wel Loon- en prijscompensatie Wel volume Accres vanaf 2026 op basis van historische groei Opschalingskorting wordt opgeheven

Onderbouwing scenario’s; rapport Lazeroms en actuele informatie vanuit Rijk.

Financiële effecten Scenario’s Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Grote uitgaven vanuit Raadsakkoord

Grote Investeringen Raadsakkoord 2022 Investeringen waarvan de lasten reeds opgenomen zijn in het huidige meerjarenperspectief 2023-2026 Bedragen x 1000

Gewijzigd investeringsbeeld Raadsakkoord

Totaalbeeld inclusief gevolgen raadsakkoord Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Waar is nog geen rekening mee gehouden Niet beïnvloedbaar • Toekomstige rente & inflatie ontwikkelingen • Krapte arbeidsmarkt / personeelskosten • Stikstof • Energie (incidenteel / structureel) • Oorlog Oekraïne Wel beïnvloedbaar • Autonome ontwikkelingen • Nieuwe Investeringen vanaf 2027 • Nieuw/Intensivering van beleid

Eerder genoemde bijsturingsinstrumenten In de sessies met de gemeenteraad op 7 en 14 september 2022 is een sheet gepresenteerd met mogelijke oplossingsrichtingen: •

Van incidenteel naar structureel karakter • Onderscheid incidenteel, structureel en risico

•

Het Rijk springt bij in 2026 en verder

•

Wel startbudget voor grote investeringen maar besluit over investeringen zelf later nemen

•

Gebruik maken van onderuitputting investeringen (incidenteel) en exploitatiebudgetten

•

Toepassen financiële beslisboom uit raadsakkoord: • Bezuinigingen/heroverwegingen (oud voor nieuw) • Verhoging van inkomsten

Andere mogelijke bijsturingsinstrumenten

• Duurzaamheid/circulair aanbesteden • Eenmalige beschikkingen over reserve(s) • Posten voor loon- en prijsstijgingen verlagen (kaasschaafmethode)

Proces van de integrale afweging •

We geven inzicht in drie financiële scenario’s van de algemene uitkering

•

We geven inzicht in de lasten van de voorgenomen investeringen uit het raadsakkoord.

•

We geven inzicht in de gevolgen van deze aspecten voor de bestedingsruimte

•

We schetsen in het kort aan welke knoppen gedraaid kan worden om de bestedingsruimte te vergroten

•

Met deze input kan de politiek bestuurlijke afweging plaatsvinden in het debat over de kadernota en de programmabegroting

Procesvoorstel College • Kadernota: Uitwerken 3 scenario’s • Raad spreekt voorkeur uit voor scenario • Dit scenario wordt uitgewerkt in de Programmabegroting • Informatievoorziening: • Raad tussentijds informeren over ontwikkelingen • Zo mogelijk nog voor behandeling van de kadernota • Integrale afweging: Vindt plaats bij de behandeling programmabegroting

Vragen/Opmerkingen