Bijlage 1 Openbaar verslag raadsgesprek 1

Openbaar verslag raadsgesprek 1 van 13 mei Thema's voor het raadsakkoord 2026-2030 Van Team

Formerende partijen

Datum

22 mei 2026

Dossiernummer Aan

Gemeenteraad Veenendaal

Welke thema’s moeten onderdeel zijn van het nieuwe raadsakkoord? En hoe zou de toekomst van Veenendaal er eigenlijk uit moeten zien? Die vragen stonden centraal tijdens het eerste raadsgesprek op 13 mei over het raadsakkoord 2026-2030. In een open en informele setting gingen raadsleden in de werkvorm van een World Café met elkaar in gesprek over 11 thema’s die de komende jaren bepalend kunnen zijn voor onze gemeente. Deze pijlers waren onderverdeeld onder de volgende drie pijlers: De groei en ontwikkeling van Veenendaal (1), een veilig en leefbaar Veenendaal (2), een sociaal en vitaal Veenendaal (3). De thema's waren Wonen, Mobiliteit, Duurzaamheid, Maatschappelijke voorzieningen, Economie, Veiligheid, Leefbaarheid, Weerbaarheid, Opvang, Jeugd, Bestaanszekerheid. Wat deze avond vooral kenmerkte was de constructieve en open sfeer. Verschillen in visie waren er zeker, maar tegelijkertijd was er zichtbaar ruimte voor dialoog, nuance en gezamenlijke reflectie. Verbinding als rode draad Door vrijwel alle gesprekken liep één duidelijke rode draad: het belang van verbondenheid in de samenleving. Thema’s als Leefbaarheid, Jeugd, Veiligheid, Wonen en Maatschappelijke voorzieningen werden steeds gekoppeld aan onderlinge ontmoeting, sociale cohesie en het kennen van elkaar.

Bij Leefbaarheid werd bijvoorbeeld benadrukt dat een sterke samenleving niet alleen draait om de inrichting van de fysieke ruimte, maar juist vooral om sociale relaties. Wijkgericht werken kwam ook geregeld terug in de gesprekken: iedere wijk vraagt in toenemende mate om een andere aanpak die past bij de specifieke behoeften van bewoners in die wijk. Bij het thema Jeugd kwam vaak terug dat investeren in de jeugd uiteindelijk investeren in de toekomst van Veenendaal betekent, en dat voorzieningen als cultuur en sport daar belangrijke instrumenten voor zijn. Bij Veiligheid ging het naast handhaving en criminaliteit ook over het veiligheidsgevoel en vroegsignalering. Bij Wonen werd duidelijk hoe sterk maatschappelijke vraagstukken met de fysieke ruimte samenhangen. Aan het eind van de avond waren alle tafelbladen, prioriteringslijstjes en parkeerflappen helemaal volgeschreven en bestickerd. Pijler 1 – De groei en ontwikkeling van Veenendaal Bij de eerste pijler werd bij Wonen duidelijk hoe groot de druk op gemeenten inmiddels is geworden om te voldoen aan de woningbouwopgave. De invloed van landelijke regelgeving en regionale afspraken werd meerdere keren aan tafel genoemd. Daardoor wordt volkshuisvesting steeds minder een puur lokale opgave, en is samenwerking met de regio en buurgemeentes cruciaal. Ouderenhuisvesting kwam ook nadrukkelijk terug in de gesprekken.

Doorstroming op de woningmarkt, levensloopbestendig wonen en wonen dichtbij zorgvoorzieningen werden breed gedeeld aan tafel als belangrijke thema’s. Interessant was dat wonen niet alleen als bouwopgave werd besproken. Raadsleden legden voortdurend verbindingen met thema's als Leefbaarheid, Mobiliteit, Duurzaamheid en sociale cohesie. Een woning is meer dan een huis, zo was de gemeenschappelijke gedachte; het gaat ook over gemeenschap, voorzieningen en toekomstbestendig samenleven. Daarnaast kwamen praktische dilemma’s aan bod bij de thema's onder pijler 1. Hoe combineer je woningbouw met parkeerdruk? Hoe houd je duurzaamheidsambities

Openbaar verslag raadsgesprek 1

haalbaar? En hoe benut je bestaande gebouwen beter, zodat de levensduur verlengd kan worden? Hoewel de sfeer constructief bleef, werden verschillen soms ook duidelijk zichtbaar. Vooral bij mobiliteit en duurzaamheid kwamen uiteenlopende visies naar voren. Bij Mobiliteit draaide het debat regelmatig om de rol van de auto. Niemand leek autobezit volledig te willen beperken, maar tegelijkertijd leefde breed de wens om verkeersveiligheid en bereikbaarheid te verbeteren. Dat leidde tot gesprekken over parkeerdruk, deelmobiliteit, verkeersveiligheid en de inrichting van de openbare ruimte. Ook Duurzaamheid liet interessante dilemma's zien. Vrijwel iedereen onderschreef het belang van vergroening, circulariteit en energietransitie, maar de vraag hoe ver de overheid daarin moet gaan bleef onderwerp van gesprek. De balans tussen ambitie, draagvlak en haalbaarheid kwam meerdere keren terug aan tafel. Binnen het thema Economie kwam sterk naar voren dat de winkelstadfunctie van Veenendaal breed wordt gezien als belangrijke economische en sociale drager van de gemeente. Er werd gepleit voor een aantrekkelijk en levendig centrum met meer ruimte voor horeca, beleving, groen en verblijfskwaliteit, waarbij tegelijkertijd aandacht blijft voor bereikbaarheid en leefbaarheid.

Daarnaast werd benadrukt dat Veenendaal zich economisch scherper kan profileren door focus aan te brengen in kansrijke sectoren zoals Food, ICT en Tech, met aandacht voor talentontwikkeling, samenwerking met onderwijs en het aantrekken van een hogeschoolfunctie. Ook de economische structuur van de bedrijventerreinen kreeg aandacht. De wens is om meer te sturen op een mix van werkgelegenheid en op kwalitatieve groei van bedrijvigheid. Pijler 2 – Een veilig en leefbaar Veenendaal Raadsleden spraken bij Leefbaarheid onder andere over ontmoeting als basisvoorwaarde voor een leefbare gemeente. Het ging daarbij niet alleen over stenen of openbare ruimte, maar juist ook over de sociale leefomgeving; elkaar kennen, naar elkaar omzien en samen verantwoordelijkheid dragen voor de wijk. Daarbij werd veel gesproken over wijkgericht werken. Niet iedere wijk is hetzelfde, zo was de gedachte, en dus vraagt ook niet iedere wijk om dezelfde aanpak. Sommige buurten hebben meer behoefte aan ontmoeting, andere aan veiligheid, groen of ondersteuning. De gemeente zou daarin vooral faciliterend en pragmatisch moeten handelen. Ook bij Veiligheid werden er heel veel onderwerpen besproken. Natuurlijk ging het over handhaving, ondermijning en criminaliteit, maar minstens zo vaak over veiligheidsgevoel, sociale cohesie en vroegsignalering.

Meerdere keren kwam aan tafel de vraag terug wat veiligheid eigenlijk betekent. Gaat het vooral om cijfers en objectieve veiligheid? Of juist om het gevoel van inwoners dat zij prettig en veilig kunnen wonen? De samenhang daarbij met thema's uit de andere pijlers was groot. Leefbaarheid en het sociaal domein bleken nauw verweven met veiligheidsvraagstukken. Problemen achter de voordeur, jeugdcriminaliteit en sociale onrust vragen volgens meerdere deelnemers om een integrale aanpak waarin preventie én repressie samenkomen. Hoewel er verschillen waren over bijvoorbeeld handhaving en de rol van toezicht, overheerste ook hier de zoektocht naar balans. Niet alleen optreden wanneer het misgaat, maar vooral voorkomen dat problemen escaleren. Bij het thema Weerbaarheid lag de nadruk op het versterken van de sociale en praktische weerbaarheid van inwoners en wijken. Daarbij werd niet alleen gekeken naar crisisbeheersing, maar vooral naar de vraag hoe inwoners, organisaties en gemeente samen voorbereid kunnen zijn op langdurige verstoringen zoals stroomuitval, digitale dreigingen of gezondheidscrises. Belangrijke accenten waren heldere en herhaalde communicatie richting inwoners, het organiseren van noodsteunpunten per wijk en het versterken van sociale cohesie. Ook werd aandacht gevraagd voor

2 van 4

Openbaar verslag raadsgesprek 1

kwetsbare inwoners en voor samenwerking met ondernemers, maatschappelijke organisaties en geloofsgemeenschappen. Digitale weerbaarheid kwam expliciet terug als aandachtspunt, net als de bereikbaarheid van Veenendaal-Oost tijdens crises. De rode draad in de gesprekken was dat weerbaarheid vooral vraagt om verbinding, voorbereiding en bewustwording in de samenleving. Pijler 3 – Een sociaal en vitaal Veenendaal Ook het thema Maatschappelijke voorzieningen werden nadrukkelijk gekoppeld aan onderlinge verbinding. Bibliotheken, wijkcentra, sportvoorzieningen, scholen en cultuur werden door de raadsleden niet alleen gezien als losse voorzieningen, maar als plekken waar samenleving ontstaat. Multifunctioneel gebruik van gebouwen en het combineren van voorzieningen kwamen daarom regelmatig terug in de gesprekken. Opvallend was dat het gesprek daarbij meerdere keren verschoof van systemen naar menselijke situaties. Voorbeelden zoals de voedselbank of kwetsbare inwoners maakten zichtbaar dat achter beleidskeuzes concrete maatschappelijke vragen schuilgaan. Binnen het thema Opvang stond vooral de vraag centraal hoe Veenendaal invulling geeft aan de opvangopgave op een manier die past bij het karakter van de gemeente.

In de gesprekken kwam duidelijk naar voren dat deelnemers vinden dat de spreidingswet uitgevoerd moet worden, maar wel met oog voor lokale omstandigheden, draagvlak en menselijke maat. Daarbij werd meerdere keren benoemd dat kleinschalige opvang de voorkeur heeft en dat actief gezocht moet blijven worden naar aanvullende locaties om de opgave beter te kunnen spreiden. Daarnaast ging het gesprek veel over beeldvorming en communicatie. De oproep was om als gemeente en betrokken organisaties meer het “echte verhaal” te vertellen: eerlijk, zichtbaar en dichtbij inwoners. De opvangopgave hoeft volgens deelnemers niet alleen als probleem benaderd te worden, maar kan ook vanuit betrokkenheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid worden uitgelegd. Daarbij werd benadrukt dat Veenendaal best trotser mag zijn op wat er al gebeurt en dat opvang meer een herkenbaar “Veenendaals gezicht” mag krijgen. Ook lokaal maatwerk kwam nadrukkelijk terug. De wens is dat er ruimte blijft om samen met lokale partners en netwerken oplossingen vorm te geven die passen bij Veenendaal. In dat kader werd VISA Veenendaal meerdere keren genoemd als een waardevol initiatief dat stabiliteit biedt en daarom behouden en verder uitgebouwd zou moeten worden. De algemene toon van het gesprek was dat deelnemers een meer proactieve houding waarderen.

Er werd opgeroepen om niet af te wachten en reactief te zijn, maar duidelijk koers te kiezen, zichtbaar te communiceren en door te bouwen op de aanpak die al in gang is gezet. Bij Jeugd werd breed gesproken over mentale gezondheid, sociale veiligheid, opvoeding en de rol van ouders, scholen en gemeenschap. Interessant was dat het gesprek niet alleen ging over zorg of problemen oplossen. Meerdere deelnemers benadrukten juist dat jongeren ook moeten leren omgaan met tegenslagen, verantwoordelijkheid dragen en weerbaar worden. Daarmee ontstond een gesprek over waarden: wat willen politiek en samenleving eigenlijk meegeven aan volgende generaties? Tegelijkertijd was er veel aandacht voor preventie en vroegsignalering. Problemen moeten eerder in beeld komen, zo was de gedachte, en jongeren moeten plekken hebben waar zij veilig kunnen ontmoeten, zich kunnen ontwikkelen en serieus genomen worden. Jongerenwerk, mentale gezondheid en sociale veiligheid kwamen daarbij nadrukkelijk samen. Opvallend was ook dat verschillende partijen elkaar juist op dit thema vonden. De tegenstelling tussen zorg en eigen verantwoordelijkheid bleek in de praktijk minder groot dan soms gedacht. Vrijwel iedereen leek het erover eens dat investeren in jeugd uiteindelijk investeren in de toekomst van Veenendaal is.

Binnen het thema Bestaanszekerheid stond centraal dat inwoners moeten kunnen rekenen op een stabiele basis voor wonen, inkomen, zorg en participatie. De gesprekken benadrukten dat Veenendaal al over een sterke sociale basis beschikt, maar dat betere samenwerking, vroegsignalering en eenvoud in uitvoering noodzakelijk zijn om inwoners sneller en menswaardiger te ondersteunen. Er

3 van 4

Openbaar verslag raadsgesprek 1

was veel aandacht voor het voorkomen van problemen door oorzaken weg te nemen in plaats van steeds nieuwe regelingen toe te voegen. Daarbij werden vroegsignalering, ondersteuning op maat en betere afstemming tussen organisaties als belangrijke prioriteiten genoemd. Ook werd gepleit voor een benadering waarbij inwoners zich gehoord en serieus genomen voelen, met minder schaamte en meer toegankelijkheid richting hulpverlening. Daarnaast kwam naar voren dat bestaanszekerheid breder is dan inkomen alleen: het gaat ook over toegang tot woningen, gezondheid, onderwijs, werk en sociale verbinding. De gesprekken benadrukten daarom het belang van een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, maatschappelijke organisaties en overheden om een sterke sociale basis in Veenendaal te behouden en verder te versterken. Vervolgproces Op woensdag 28 mei volgt raadsgesprek 2, waarin verder wordt gewerkt aan concretere doelen en richting voor het raadsakkoord. Op 11 juni neemt de raad een besluit over het raadsakkoord. Daarna gaat het nieuwe college samen met de raad aan de slag met het raadsprogramma en de verdere uitvoering.

4 van 4