8.e2 Integraal beleidskader Sociaal Domein 2024-2027 - Reactie op advies Jeugdbelang

Team Behandeld door Telefoonnummer

Documentnummer Uw brief van

Datum Onderwerp

Beleid Economie Werk en Inkomen F. Merkx (0318) 538 538 2023\49539 28 augustus 2023

Mevrouw F. van Odijk

4 september 2023 Adviesaanvraag (concept) Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027

Geachte mevrouw van Odijk,

Op 28 augustus 2023 ontvingen wij uw advies aangaande het onderwerp adviesaanvraag concept Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027. Allereerst bedanken wij u hartelijk voor dit advies en de waardering die u uitspreekt. We vonden het heel belangrijk dat het IBK tot stand kwam samen met onze (advies)partners en inwoners. We hebben de indruk dat we met een intensief participatietraject alle belangen van onze inwoners hebben kunnen betrekken bij dit proces. Hieronder gaan we puntsgewijs in op uw adviezen. Advies 1. U adviseert om helderheid te scheppen over taken en bevoegdheden van instanties en of zorgaanbieders. Reactie Met de vaststelling van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027 onderstrepen wij het belang van helderheid over taken en bevoegdheden. De uitwerking wordt – op basis van gesprekken met partners -vastgelegd in documenten (bijvoorbeeld een contract, een convenant, werkafspraken). De afgelopen jaren hebben wij ons contractmanagement in het sociaal domein (vooral voor Wmo en leerlingenvervoer, dat kopen we lokaal in) verder ontwikkeld. We spreken de aanbieders van ondersteuning regelmatig. We houden in de gaten of de gemaakte afspraken worden nagekomen, maar halen tijdens die gesprekken ook op waar knelpunten zitten. Waar mogelijk geven we helderheid en waar nodig proberen we de knelpunten op te lossen.

We zijn het met u eens dat we ook naar onze inwoners helder zijn over de gemaakte afspraken. We hechten er in de uitvoering waarde aan om vanuit de verschillende loketten, zoals het WMO loket en het CJG de verbinding met andere domeinen, goed te organiseren. Daar waar nodig zoeken we de samenwerking en afstemming op zodat we tussen deze domeinen de zorg efficiënt en effectief wordt ingezet. We spannen ons daarmee in om de zorg naadloos te leveren en om te voorkomen dat er overlap of hiaten ontstaan. Hierdoor kunnen we de zorg beter afstemmen op de individuele behoeften van inwoners. Tot slot, veel contracten worden gesloten in regionaal verband. Dit heeft als nadeel dat

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Kenmerk 2023\49539 Pagina 2

de gemeente Veenendaal minder autonomie heeft op het proces en inhoud rond contractmanagement, Advies 2. U adviseert in het IBK de verbinding te maken met andere domeinen, zoals de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg. Reactie We onderschrijven het belang van integrale dienstverlening aan inwoners. Daarom hebben we de integrale dienstverlening aan inwoners uitgebreider beschreven onder 7.3.2.4 regie op casusniveau. Daarnaast onderschrijven we het belang van samenwerking met zorgverzekeraars en zorgaanbieders als bedoeld in de zorgverzekeringswet. Ook samenwerking met zorgkantoren en zorgaanbieders die Wlz-zorg leveren is van belang. Daar besteden we onder andere aandacht aan in de paragrafen 7.3.1.1, 7.3.1.2 en 7.3.1.3 over samenwerking rondom ouder worden, samenwerking met de GGZ en over het IZA (zie ook het antwoord bij advies 5 van het Wmo forum). Advies 3. U adviseert de volgende termen beter te definiëren: normaliseren, eigen verantwoordelijkheid, en zelfredzaamheid, fysiek welzijn, positieve gezondheid en ‘onnodig diagnosticeren’. Reactie Met het IBK-SD 2024-2027 bouwen we voort op de visie sociaal domein en het IBK SD 2020-2023. De visie en de daarmee verband houdende begrippen zijn nog steeds leidend.

Op basis van de gesprekken die we het afgelopen jaar hebben gevoerd, met interne en externe partners, hebben wij wel accenten verlegd en andere focuspunten benoemd. Mede vanuit de sessies hebben gekozen voor definities. Daarmee zijn deze thema’s niet afgesloten, immers deze begrippen vragen blijvend verdieping. Via verschillende momenten zal de raad en de adviesraden worden meegenomen in uitvoeringsplannen/voortgang IBK in de komende periode. De (verdieping van de) begrippen is daarbij zeker een onderwerp van gesprek. In het IBK zijn de kernbegrippen gedefinieerd. Deze zijn leidend. De andere begrippen nemen we om deze reden niet op. Zij kunnen wel onderwerp van gesprek zijn. We betrekken positieve gezondheid bij het IBK waar het gaat om veerkracht, zelfredzaamheid, bestaanszekerheid en in relatie tot de lokale uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Fysiek welzijn (lichaamsfuncties) is één van de componenten van positieve gezondheid. Wij zijn voorstander van een brede kijk op gezondheid. In dat verband is het niet logisch om een aparte definitie op te nemen voor het begrip fysiek welzijn. Advies 4. U adviseert incidenten in het kader van preventie te onderzoeken. Er kan sprake zijn van een achterliggende oorzaak. Reactie: Wij zijn het met u eens dat wij bij incidenten goed moeten kijken naar de achterliggende oorzaak.

Dit is echter een keuze die wij willen overlaten aan de uitvoeringspraktijk. Alleen zo ontstaat maatwerk.: Mocht u praktijkvoorbeelden kennen, of tegenkomen, dan gaan we graag hierover met u in gesprek

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Kenmerk 2023\49539 Pagina 3

Advies 5. U adviseert het stimuleren en mogelijk het beschikbaar stellen van gezonde voeding dient als preventief middel een plek te geven in het IBK. Reactie: Gezonde voeding is een belangrijk thema en wij zien de relatie met het sociaal domein. Echter, de reikwijdte van het IBK is beperkt tot de wettelijke, gemeentelijke, taken binnen het sociaal domein. Een gezonde levensstijl is onderdeel van de lokale uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). In het uitvoeringsplan sociaal domein wordt de uitvoering van het GALA opgenomen. Advies 6. U adviseert praktische en holistische scholing over neurodiversiteit op te nemen in het IBK 2024-2027. Reactie: Het IBK heeft als doel om een breed, algemeen kader te schetsen waarmee de koers voor de komende 4 jaar wordt vastgelegd. Concrete inspanningen of doelen over scholing aan onze inwoners horen niet thuis in het IBK. Voor zover u doelt op een praktische en holistische scholing over neurodiversiteit voor onze medewerkers is onze reactie als volgt. Het is een continue proces om onze medewerkers te trainen en bij te scholen op inhoudelijke kennis en de juiste vaardigheden. Integrale dienstverlening is een onderdeel van deze training. Het past niet om zo’n concreet onderdeel op te nemen in het IBK. Daarvoor zijn onderliggende document als opleidingsplan meer voor de hand liggend. Advies 7.

U adviseert te verduidelijken hoe en met welk doel de invloed van bestaanszekerheid op WMO of Jeugdvoorzieningen wordt onderzocht. Reactie: Wij zien een sterke relatie tussen bestaanszekerheid en de Wmo en de Jeugdwet. Zo heeft het hebben van geldzorgen effect op het stressniveau. Als deze oorzaak niet goed wordt aangepakt, kan dit leiden tot fysieke problemen waar een Wmo- of Jeugdvoorziening voor wordt aangevraagd. Wij onderzoeken welke dwarsverbanden er zijn en hoe wij de samenwerking kunnen intensiveren. Advies 8. U adviseert in het IBK te onderkennen dat inwoners vaak al een beroep hebben gedaan op de sociale basis, dat professionele begeleiding een meerwaarde heeft en dat er van professionele begeleiding ook een meerwaarde voor preventief beleid uitgaat. Reactie: Veel inwoners zijn zelfredzaam en in staat om in de sociale basis hun problemen op te lossen. Vaak lukt dat zelf of met hulp van anderen. Maar niet iedereen is zo zelfredzaam. Inwoners die er niet zelf uitkomen ondersteunen wij. Als ondersteuning bieden wij informatie via het sociaalstartpunt en via Veens Welzijn bieden wij collectieve voorzieningen. Daarnaast kennen we een onafhankelijke cliëntondersteuner. En als blijkt dat er individuele, persoonlijke professionele ondersteuning nodig is, bieden wij uiteraard professionele ondersteuning.

Het is daarbij de uitdaging om inwoners die zelfredzaam zijn in hun kracht te laten en tijdig te signalen als inwoners wel professionele ondersteuning nodig hebben.

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Kenmerk 2023\49539 Pagina 4

Advies 9. U adviseert om – naast beschikkingen - ook toetsingscriteria en afwegingskaders in begrijpelijke taal op te stellen. Reactie: Wij onderstrepen het belang van heldere kaders in begrijpelijke taal. Het is een continue proces waar wij werken aan nog duidelijkere taal. Wij verwijzen hier ook naar de raadsinformatiebrief van 28 juni 2023 over de tussenrapportage Toegankelijke informatievoorziening (RIB 2023/47991). Desondanks vinden de voorzieningen hun oorsprong in juridische procedures en regels. Het volledig buitensluiten van deze juridische werkelijkheid is dus zeer lastig. Advies 10. U adviseert de zin dat het denkvermogen wordt bevorderd door procedures begrijpelijker te maken aan te passen. Reactie: Deze zin passen wij aan. Advies 11. U adviseert de algemene informatievoorziening te verbeteren. Reactie: Wij publiceren verordeningen en beleidsregels en ook andere beleidsdocumenten worden gepubliceerd op onze website en op overheid.nl. Daarnaast publiceren wij regelmatig artikelen over onze voorzieningen in de Rijnpost. Zo ook over cliëntondersteuners, die naar aanleiding van die publicaties vaker worden benaderd. Ze zien een toename in het aantal inwoners dat contact met ze opneemt. De vraag vanuit jeugdigen/ouders blijft nog wel achter. Wij gaan in overleg met onze afdeling communicatie om de verbindbaarheid te verbeteren.

Wij verwijzen hier ook naar de raadsinformatiebrief van 28 juni 2023 over de tussenrapportage Toegankelijke informatievoorziening (RIB 2023/47991).

Advies 12. U adviseert criteria te formuleren voor de term ‘meest kwetsbare jeugdigen’? Reactie: Met betrekking tot jeugdigen die zich in een kwetsbare positie bevinden is het belangrijk om te benadrukken het afhankelijk is van lokale en landelijke ontwikkelingen zoals de beleidsafbakening voor jeugdhulp (hervormingsagenda jeugd) en draagkracht van een jeugdige. Het heeft betrekking op jongeren in de leeftijd 0-18 jaar waarbij we een kwetsbaarheid zien op meerdere gebieden van bijvoorbeeld sociaal emotionele problemen, fysieke en geestelijke gezondheidsproblemen, jeugdigen met een hulpverleningsgeschiedenis (bijvoorbeeld jeugdzorg, jeugdpsychiatrie, jeugdreclassering, pleegzorg of residentiële zorg). Daarnaast jeugdigen die blootstaan aan meerdere risicofactoren vanwege een sociale en economische achtergrond zoals instabiele thuissituaties (zoals armoede, huisvestingssituatie, werkloosheid van ouders, laag inkomen, gebrek aan toegang tot basisbehoeften), huiselijk geweld,

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Kenmerk 2023\49539 Pagina 5

(kinder)mishandeling, verwaarlozing, verslaving in het gezin en gebrek aan ouderlijke/ sociale steun of begeleiding kunnen als kwetsbaar gezien worden. Advies 13. U adviseert af te bakenen wanneer en op basis van welke gegevens discussies gevoerd gaan worden over de afbakening en het afwijken van de wet met de gemeenteraad. Reactie: Wij vinden het belangrijk om – waar dat nodig is – de ruimte binnen de wettelijke kaders op te zoeken. Waar dit nodig is zullen wij met de gemeenteraad in gesprek gaan, om helderheid te hebben over de gewenste politieke koers. Ook vanuit het Rijk is aangegeven dat de discussie over afbakening in eerste instantie daar gevoerd dient te worden. Wij kunnen hier nog geen concrete voorbeelden geven. Dit zal verder vertaald worden naar onderliggende beleidsnotities.

Advies 14. U adviseert meer duidelijkheid te verschaffen over hoe de gemeente Veenendaal controle uitvoert op ingekochte zorgaanbieders Wij onderstrepen het belang van duidelijkheid over controle en toezicht. Daarom is het ook doel opgenomen in het IBK. De naleving van de contracten ligt vast in inkoopdocumenten en het interne controleplan van de gemeente. Zoals al eerder toegelicht hebben we de afgelopen jaren ons contractmanagement Wmo en leerlingenvervoer verstevigd. We spreken aanbieders van ondersteuning vaker, hebben onze datasystemen verbeterd waardoor we een beter zicht hebben op wat er bij aanbieders gebeurt. En als het nodig is grijpen we in. Dit leidt tot een verbetering van de kwaliteit en tot kostenbesparing. Hoe we tegen handhaving en toezicht aan kijken ligt vast in het Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein (2022-2025) en in het regionaal kader handhaving op kwaliteit bij professionele Wmo-dienstverlening. Overigens verloopt het contractmanagement jeugd regionaal. We zijn op dit moment ook bezig met het doorontwikkelen van toezicht op rechtmatigheid. Advies 15. U adviseert het stimuleren van het persoonsgebonden budget op te nemen in het IBK. Reactie: Het PGB kan een mooie invulling zijn van zelfredzaamheid bij het ontvangen van ondersteuning. De keuzevrijheid voor een PGB of zorg in natura is in de wet geregeld.

De wijze waarop we omgaan met PGB’s staat in de verordening. Daarbij houden we er ook rekening mee dat niet iedere inwoner die ondersteuning nodig heeft voldoende zelfredzaam is om een PGB te beheren. Omdat er al wettelijke kaders en regels in de verordening zijn is het in onze ogen niet noodzakelijk hier in het IBK een aanvullend kader voor te beschrijven. Tot slot zou u graag betrokken willen worden bij de uitwerking van de uitvoeringsplannen en de verordening (en de nadere regels) welke voortkomt uit het IBK 2024-2027. Tevens willen wij graag adviseren bij de implementatie van de: • • Hervormingsagenda Jeugd • • Gezond en actief leven akkoord (GALA) • • Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) • • Focusagenda Onderwijs – Jeugdhulp Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Kenmerk 2023\49539 Pagina 6

Reactie Bedankt voor het aanbod. We zullen adviesraden betrekken bij opstellen van de jaarlijkse uitvoeringsplannen IBK. Daarnaast zal ook formeel advies worden gevraagd over verordeningen en beleidsregels. Over de inhoud van de hervormingsagenda Jeugd en de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein is nog niet veel bekend. De Wams is bovendien door de Tweede Kamer controversieel verklaard en de datum van invoering is daardoor onbekend. Dit betekent dat wij op dit moment ook nog niet de afweging kunnen maken om advies op te vragen. Wij zullen per dossier de afweging maken of en hoe wij advies opvragen. Tijdens de reguliere gesprekken nemen wij Jeugdbelang mee in de ontwikkelingen. In de lokale uitvoering van het GALA zetten we in op versterken en verbreden van wat we al doen op het gebied van gezond en sociale basis. Er zal geen advies gevraagd worden op het totale plan. Wel zouden we graag met Jeugdbelang in gesprek gaan over een specifiek deel van de uitvoering van het plan. We hebben de ambitie om de interventie Opgroeien in een Kansrijke Omgeving in te zetten in Veenendaal. Voor de uitwerking hiervan zouden we graag met Jeugdbelang van gedachten wisselen. De Focusagenda Onderwijs – Jeugdhulp is een regionaal beleidsdocument en om die reden kan geen advies worden gevraagd op het totale plan.

De vastgestelde onderwerpen van de focusagenda onderwijs-jeugdhulp van de regio Foodvalley maken dus onderdeel uit van de regionale aanpak jeugd. Vragen? Voor vragen kunt u contact opnemen met het Klantcontactcentrum. Zij zijn op werkdagen bereikbaar van 8.30 - 17.00 uur via telefoonnummer (0318) 538 538. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Veenendaal,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag