7. Bijlage 5 - RIB Stand van zaken lokale omroep d.d. 21-12-2021

RAADSINFORMATIEBRIEF Documentnummer Aan Van

Datum Onderwerp

2021/39049 Gemeenteraad College van burgemeester en wethouders 21 december 2021 Stand van zaken lokale omroep

Geachte leden van de raad, In uw vergadering van 23 februari 2017 heeft u een besluit genomen om een jaarlijkse bijdrage beschikbaar te stellen voor de nieuw te vormen lokale omroep Stichting Lokale Omroep MiddenNederland (SLOMN), werkend onder de naam Midland FM. En in uw vergadering van 16 januari 2018 heeft uw raad een positief advies uitgebracht aan het Commissariaat van de Media (CvdM) om de SLOMN voor een periode van 5 jaar (duur nieuwe zendmachtiging) aan te wijzen als lokale publieke instelling voor het media-aanbod in Veenendaal. Deze aanwijzing is met terugwerkende kracht vanaf 21 november 2017 in werking getreden. Dit betekent dat op 21 november 2022 deze aanwijzing zendmachtiging verloopt en dat er een nieuwe aanwijzingsprocedure van start gaat. Hiertoe moeten media-instellingen vóór 21 mei 2022 een aanvraag indienen bij het CvdM. In deze brief willen wij u nader informeren over de ontwikkelingen van de SLOMN van de afgelopen 5 jaar. Over de huidige stand van zaken met betrekking tot het lokale media-aanbod in Veenendaal. En over de aankomende procedure rond de nieuwe aanwijzing van de zendmachtiging en de uitvoering van de motie stimuleringsfonds voor onafhankelijke lokale journalistiek.

Streekvorming In aanloop naar de hierboven beschreven besluitvorming heeft toenmalig portefeuillehouder burgemeester Wouter Kolff de SLOMN een duidelijke beeld geschetst van de weg die de omroep zou moeten bewandelen. Daarbij was het streven om, eigenhandig of in goede samenwerking met omliggende lokale omroepen, te groeien tot een streekomroep die (een groot deel van) de regio FoodValley bediend. Hiertoe had de omroep een beleidsplan opgesteld ‘Op weg naar een sterkte streekomroep’ voor de periode 2017-2019. Deze streekvorming werd mede door de adviezen van de Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) gestimuleerd, maar was ook een absolute voorwaarde voor het gemeentebestuur om de jaarlijkse bijdrage vanaf 2017 te voldoen. De overtuiging van alle betrokken partijen was dat een sterke streekomroep toekomstbestendig is en een kwalitatief beter programma-aanbod kan aanbieden. Kans Bij de beraadslagingen in uw vergadering van februari 2017 heeft u discussie gevoerd over de voorliggende plannen van de SLOMN en de situatie waarin de omroep zich op dat moment bevond. Er was op dat moment sprake van een omroep met een behoorlijke schuldenlast. Dat baarde uw raad zorgen. En ook de plannen, die hoopgevend werden genoemd, waren in uw ogen nog slechts plannen en behoefden nog veel inspanning om deze daadwerkelijk te verwezenlijken.

Toch besloot uw raad ertoe om de SLOMN de kans te geven deze toekomstplannen te realiseren. Daarbij was uw belangrijkste argument dat een gemeente in de omvang van Veenendaal een lokale omroep nodig heeft.

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Evaluatie In de afgelopen jaren heeft de SLOMN de schouders onder de realisatie van de plannen gezet. Het bestuur van de SLOMN heeft vanaf 2017 allereerst ingezet op het saneren van de schulden van de omroep. Met schuldeisers zijn afspraken gemaakt en schulden afgelost. Op dit moment zijn de schulden op de balans nihil. Het saneren van de schulden heeft ook direct effect gehad op de beschikbare middelen om te investeren in de omroep. Deze middelen waren beperkt, waardoor onder andere plannen als het verhuizen van de studio naar Veenendaal, het vervangen van verouderde apparatuur en het aanstellen van een (fulltime) programmaleider op de lange baan zijn geschoven. Er zijn in de afgelopen 5 jaar meerdere versies van het beleidsplan geschreven. De omroep heeft in de eerste fase na het verkrijgen van de zendmachtiging met het programmabepalend orgaan (pbo) overleg gevoerd over een breed programma-aanbod. Helaas moeten we constateren dat de laatste jaren het pbo niet meer actief is en niet meer is betrokken bij de verdere ontwikkelingen van de omroep. Dit is wel een wettelijke voorwaarde voor een publieke lokale omroep, opgenomen in de Mediawet. Hierover is eind 2021 contact geweest met het CvdM, maar is door hen besloten hier op dit moment niet op te handhaven. Dit in het licht van de aankomende procedure rond het opnieuw toekennen van de zendmachtiging.

Het niet hebben van een pbo heeft wel gevolgen voor het programma-aanbod. Er wordt niet voldaan aan de door ons gestelde eis om een breed publiek in Veenendaal te bereiken. Er zijn geen actuele luistercijfers bij Midland bekend, maar de verwachting is dat Midland, mede door de beperkte zichtbaarheid en het beperkte aanbod, geen hoge luisterdichtheid heeft in Veenendaal. Een andere belangrijke voorwaarde voor uw raad was een plaats voor STILOK in het uitzendschema. De kerkelijke radio had deze positie ook bij de voorganger van de SLOMN (RTVV) en heeft ook in de afgelopen 5 jaar op gezette tijdstippen uitzendingen kunnen maken en uitzenden. De bestuurlijke toekomstvisie, opgenomen in het beleidsplan van 2017, is de vorming van een streekomroep (voor de regio FoodValley). Al snel heeft de SLOMN contact gelegd met Omroep Ede om vormen van samenwerking te bespreken. Ook vanuit Omroep Ede werd deze beweging al ingezet. Dit heeft geleid tot de oprichting van de Stichting Regionaal Mediacentrum Vallei (RMC Vallei). Hierin hebben vanaf 2020 bestuurders van Omroep Ede, de SLOMN en Omroep Rhenen (na oprichting in 2021) zitting. Deze stichting is bedoeld om de samenwerking van de omroepen in deze streek te besturen.

“De in RMC Vallei samenwerkende lokale omroepen willen samen dé publieke streekomroep zijn voor alle inwoners van de streek en een dynamisch en belangrijk communicatieplatform voor overheden, verenigingen, instellingen en bedrijven”, zo was te lezen in het beleidsplan dat moest leiden tot deze streek samenwerking. Om hieraan uitvoering te geven is XON als merk ontstaan. Via televisie en online brengt XON nieuws over en in de betrokken gemeenten. Deze samenwerking in het zuidelijk deel van FoodValley past uitstekend in vooraf opgestelde visie van de SLOMN en in het toekomstbeeld van het gemeentebestuur van Veenendaal. Helaas zijn de actuele ontwikkelingen rondom deze samenwerking minder positief. Eind 2021 zijn er meningsverschillen ontstaan over deze samenwerking. Dit heeft per 1 januari 2022 geleid tot een breuk, waarbij RMC Vallei doorgaat zonder SLOMN. En SLOMN dus weer als radiostation onder de naam Midland opereert. De activiteiten van XON voor Veenendaal zijn voorlopig ook op een lager pitje gezet. Hiermee kunnen we concluderen dat wat in de afgelopen 5 jaar aan streekvorming is opgebouwd, teniet is gedaan.

2

Onze inzet In de afgelopen jaren is intensief overleg gevoerd met het (interim) bestuur van de SLOMN. Er is meerdere malen per jaar op ambtelijk niveau overleg gevoerd over de voortgang van de uitvoering van het beleidsplan, het pbo, de financiën en actuele ontwikkelingen over onder andere het programma-aanbod. Eén keer per jaar heeft er een bestuurlijk overleg plaatsgevonden, waarbij de portefeuillehouders van de vier betrokken gemeenten (Veenendaal, Renswoude, Woudenberg en Scherpenzeel) werden bijgepraat door het bestuur van de SLOMN. In deze bestuurlijke overleggen is het bestuur van de SLOMN herhaaldelijk aangesproken op de vorderingen van de uitvoering van het beleidsplan, de zichtbaarheid van de omroep, de financiële positie en het programma-aanbod. Dit resulteerde meerdere keren in een aangepast beleidsplan. Zolang er wordt voldaan aan de in de Mediawet voorgeschreven voorwaarden, hebben gemeentebesturen geen andere mogelijkheden om meer te eisen van de zendgemachtigde. Het weegmoment is na de looptijd van de zendmachtiging en de nieuwe aanwijzing via het CvdM. Conclusie SLOMN heeft in de afgelopen 5 jaar verschillende stappen gezet om uitvoering te geven aan de plannen op basis waarvan uw raad besloten heeft een positief advies te geven over de toewijzing van de zendmachtiging en de daaraan gekoppelde financiële middelen.

Daarbij zijn de schulden van de omroep zo goed als gesaneerd. Maar om uiteenlopende redenen kan geconcludeerd worden dat van de voorgestelde plannen op dit moment weinig ten uitvoer is gebracht. Er is geen verbreding van het media-aanbod zoals social media, gerealiseerd. Er is geen streekomroep of samenwerking in de streek gerealiseerd. Er is geen professionaliseringsslag van de organisatie gerealiseerd. Er is geen samenwerking tot stand gekomen met andere lokale nieuwsorganisaties. Kortom: de plannen zijn nog steeds plannen en er is in de afgelopen jaren geen blijvend resultaat geboekt. Op ambtelijk en bestuurlijk niveau is het bestuur van de SLOMN meerdere keren aangesproken op het ontbreken van vorderingen ten aanzien van het opgestelde beleidsplan. Zendmachtiging Op 21 november 2022 verloopt de huidige aanwijzing voor de zendmachtiging van Veenendaal. Tot die tijd zendt Midland FM daarop uit. Voor 21 mei 2022 kunnen media-instellingen in Veenendaal, zo ook de SLOMN, een aanvraag indienen bij het CvdM om (opnieuw) in aanmerking te komen voor deze zendmachtiging. Om geïnteresseerde media-instellingen hierop te wijzen wordt in het eerste kwartaal van 2022 hierover gepubliceerd via de gemeentelijke kanalen. Daarbij is het afwachten of de SLOMN wederom een aanvraag indient. En of er andere media-instellingen (in oprichting) zich melden.

Stimuleringsfonds onafhankelijke lokale journalistiek In uw vergadering van 5 juli 2021 hebben meerdere fracties een motie ingediend voor een stimuleringsfonds voor onafhankelijke lokale journalistiek. Hiermee willen de indieners de journalistiek en journalistieke verdieping aangaande lokale en regionaal overstijgende aangelegenheden versterken. Portefeuillehouder burgemeester Gert-Jan Kats heeft u toegezegd deze motie mee te nemen bij de procedure rond de zendmachtiging. Op deze manier kan er een koppeling gelegd worden tussen de versterking van het lokale journalistieke landschap van Veenendaal en het stimuleren van (nieuwe) journalistieke initiatieven. Er is al onderzoek gedaan naar de mogelijkheden. Met diverse gemeenten zoals Amersfoort, Ede, Amstelveen en Haarlem, is contact geweest om informatie in te winnen op de wijze waarop zij dit hebben georganiseerd. Rondom de aanwijzing van de nieuwe zendmachtiging zal aan uw raad een bespreekstuk worden voorgelegd over het stimuleringsfonds onafhankelijke lokale journalistiek.

3

Vervolg Zoals benoemd zal vlak voor de zomer de aanvraagtermijn bij het CvdM sluiten. De aanvrager(s) worden dan getoetst door het CvdM. De aanvrager(s) die voldoen aan de gestelde wetgeving opgenomen in de Mediawet, worden aan uw raad ter advies voorgelegd. Uw uiteindelijke besluit zal als een advies toegezonden worden aan het CvdM, die vervolgens een media-instelling aanwijst als zendgemachtigde. Rond dezelfde periode zal het college u een bespreekstuk voorleggen voor het stimuleringsfonds onafhankelijke lokale journalistiek. Dit stelt u in de gelegenheid om hierin afgewogen keuzes te maken ten aanzien van dit fonds. Ook leggen wij dan een voorstel aan u voor ten behoeve van de bekostiging van de zendgemachtigde voor Veenendaal. Daarbij betrekken wij van de aanvraag die ten grondslag ligt aan de aanwijzing van de zendmachtiging én de uitkomst van de bespreking over het stimuleringsfonds onafhankelijke lokale journalistiek.

4