5. Technische vragen en antwoorden RV ODU

Technische vragen Vergadercyclus

Mei 2026

Naam fractie

D66

Onderwerp

Raadsvoorstel Zienswijze (ontwerp) Programmabegroting 2027 ODU

Vragen De subsidie SPUK-energie (735.200 euro) stopt in 2026, maar er wordt verwacht dat deze zal worden voortgezet. Waarop is deze verwachting gebaseerd en wat zijn de gevolgen, dan wel risico’s als dit niet gebeurt? Antwoord De huidige SPUK‑energie loopt formeel af in 2026. Desondanks is er een reële verwachting dat rijksfinanciering voor gemeentelijke energietaken in een vervolgvorm wordt voortgezet. Deze verwachting is gebaseerd op de volgende ontwikkelingen en besluiten: 1. Voortzetting SPUK Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK THE) Het kabinet heeft op 16 april 2026 besloten om de SPUK Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK THE) te verlengen tot en met 2028. Hiervoor wordt jaarlijks structureel € 14,3 miljoen beschikbaar gesteld. Deze verlenging is bedoeld om te borgen dat gemeenten en omgevingsdiensten ook na 2026 toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht kunnen blijven uitvoeren, terwijl tegelijkertijd wordt gewerkt aan een meer structurele vorm van bekostiging. De verlenging is afgestemd met gemeenten, provincies en omgevingsdiensten. Daarnaast loopt er een rijksverkenning naar structurele borging van dit toezicht, onder meer via een landelijke norm voor toezicht en handhaving. De uitwerking hiervan vergt nog circa 1,5 tot 2 jaar. 2.

Verlenging en uitbreiding van de aanpak energiearmoede De rijksaanpak energiearmoede kent in meerdere regio’s al een verlenging van middelen tot en met 2027. Daarbij zijn aanvullende rijksmiddelen beschikbaar gesteld voor woningisolatie en ondersteuning van kwetsbare huishoudens. Deze verlengingen laten zien dat het Rijk de problematiek als structureel beschouwt en inzet op continuering van gemeentelijke uitvoeringskracht. 3. Lange‑termijn klimaat- en energietaken (2026–2030) In rijksstukken is vastgelegd dat voor de periode 2026–2030 circa € 3,7 miljard wordt gereserveerd voor kosten die gemeenten en provincies maken bij de uitvoering van klimaat‑ en energietaken. Dit wijst erop dat het Rijk ervan uitgaat dat gemeenten ook na 2026 een centrale uitvoerende rol houden, mét bijbehorende financiering. 4. Onderzoek naar omzetting van SPUKs naar een fondsuitkering Het kabinet onderzoekt of meerdere SPUK‑regelingen, waaronder energiegerelateerde SPUKs, vanaf 2027 kunnen worden ondergebracht in een structurele fondsuitkering (bijvoorbeeld een brede specifieke of toekomstige fondsuitkering). Doel hiervan is minder versnippering, meer stabiliteit en minder administratieve lasten voor gemeenten.

Technische vragen

Gevolgen en risico’s bij het niet voortzetten van de SPUK‑energie Indien er na 2026 geen vervolgfinanciering komt voor (delen van) de SPUK‑energie, brengt dat de volgende risico’s met zich mee: 1. Vertraging van verduurzaming en woningisolatie Zonder rijksmiddelen kunnen gemeentelijke isolatie‑ en verduurzamingsprogramma’s voor slecht geïsoleerde woningen niet of slechts beperkt worden voortgezet. Dit leidt tot vertraging in het behalen van gemeentelijke en nationale klimaatdoelen en houdt hoge energielasten voor huishoudens in stand. 2. Toename van energiearmoede De ondersteuning van kwetsbare huishoudens bij het verlagen van hun energierekening valt weg, terwijl de onderliggende problematiek structureel is. Dit kan leiden tot een toename van energiearmoede en bredere sociaaleconomische problematiek. 3. Afname van toezicht en handhaving Zonder structurele financiering ontbreken middelen voor toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht bij bedrijven en instellingen. Dit ondermijnt de naleving van wettelijke verplichtingen en verkleint het effect van bestaand energiebeleid. 4. Minder lokaal maatwerk en hogere onzekerheid Het werken met incidentele of tijdelijke middelen leidt tot onzekerheid in capaciteit, personeelsinzet en programmering. Dit bemoeilijkt lokaal maatwerk en vergroot de uitvoeringslasten en administratieve druk bij gemeenten.

Conclusie Hoewel de specifieke regeling SPUK‑energie in de huidige vorm in 2026 eindigt, is de verwachting van voortzetting gebaseerd op concrete rijksbesluiten (zoals de verlenging van SPUK THE), lopende verlengingen binnen de aanpak energiearmoede, beschikbare middelen voor klimaat‑ en energietaken en onderzoeken naar structurele borging via fondsuitkeringen.

2 van 2