5. Technische vragen en antwoorden RV Kaderbrief 2024-2027 - deel 1 + 2

TECHNISCHE VRAGEN – Deel 2 Raadscyclus d.d.

juni 2023

Naam fractie:

ProVeenendaal*, SGP, VVD, CDA

Onderwerp:

Raadsvoorstel Kaderbrief 2024-2027

*Vragen ProVeenendaal ProVeenendaal heeft al eerder vragen gesteld en die vragen zijn al beantwoord. Zie hiervoor Deel 1 onderaan dit document. De volgende algemene opmerking is hierbij gemaakt: De gestelde vragen hangen nauw samen met het onderzoek dat het college in de komende periode wil uitvoeren om te komen tot een Programmabegroting 2024-2027, waarvan in elk geval het jaar 2024 sluitend wordt gepresenteerd. Een goede beantwoording van de vragen van de fractie van ProVeenendaal vergen nadere analyse van met name de gemeentelijke uitgaven in de afgelopen jaren. Het is helaas niet mogelijk dit onderzoek af te ronden voor de behandeling door de raad van de Kaderbrief. Om die reden wordt de beantwoording van de meeste vragen in dit stadium aangehouden. Een uitzondering wordt gemaakt voor de informatievragen nrs, 5, 9, 10 en 11 die op dit moment wel kunnen worden beantwoord. Het college zegt toe dat de overige vragen in het gehele proces worden meegenomen en bij de verdere beraadslaging over de Programmabegroting 2024-2027 worden betrokken en op dat moment ook van een antwoord zullen worden voorzien. Nieuwe/ aanvullende vraag: Aanvullend heeft ProVeenendaal nog de volgende vraag:

Graag uitgebreide toelichting op het verval van 2025 naar 2026. Dit lijkt niet alleen te wijten zijn aan de uitkering van het rijk. Het verval tussen beide jaren bedraagt afgerond € 10,5 miljoen. In grote lijnen is dit als volgt te verklaren: - Daling Algemene Uitkering € 7,00 miljoen - Stijging van de rentelasten € 1,00 Miljoen - Aanvulling voorziening OPOR € 1,30 Miljoen - Stijging kapitaallasten MIP € 1,20 Miljoen TOTAAL € 10,50 Miljoen Vragen SGP 1. Is het uitgangspunt van het college om te streven naar structureel sluitend saldo meerjarig (dus elk jaar van de meerjarenraming)? Gaat voor de meerjarenbegroting hiervoor ook een zodanig voorstel komen?

Het streven is een structureel meerjarig sluitend saldo te realiseren. De beantwoording van de vraag of er een voorstel komt voor de komende meerjarenbegroting wordt op dit moment aangehouden en zal worden meegenomen in het proces naar de Programmabegroting. 2. Gaat het college w.b. inkomsten meerjarig uit van huidige informatie uit meicirculaire? Ja 3. Hoe gaat het traject van kaderbrief naar programmabegroting eruit zien? Het traject is beschreven op pagina 9 van de Kaderbrief. 4. Hoe gaat een integrale afweging gemaakt worden w.b. het college? Welk kader voor goede besluitvorming kan college hiervoor meegeven aan de raad? Uitgangspunt hierbij is de financiële beslisboom zoals in het raadsakkoord is uitgewerkt. Daarnaast is in de Kaderbrief op pagina 7 en 8 beschreven welke mogelijkheden het college nader wil onderzoeken. 5. Hoe gaan andere gemeenten om met het ravijnjaar? Kunnen we daar nog iets van leren? Tijdens het interpellatiedebat is de portefeuillehouder hier al uitvoerig op ingegaan. Bij veel gemeenten is er sprake van financiële zorgen voor de komende jaren. 6. Wilt u per investeringspost, uitgavenpost en pluspunten aangeven hoe de opbouw van kosten zijn (i.p.v. om vanuit begrotingsafwijkingen te redeneren. Waardoor niet helder is wat de totale kosten van de majeure thema’s zijn).

De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024 7. Wat is het verloop van de algemene reserve voor de komende jaren? Zie bijlage 1 van het Raadsvoorstel. 8. Saldo 2024 is positief € 71.000. Er moeten nog veel Pm-posten in. Wat is impact van die Pm- posten? En hoe blijven we dan boven de nul uitkomen? De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024 9. Kan het college aangeven/bevestigen dat pas bij een structureel meerjarig begrotingsevenwicht sprake kan zijn van een ‘go’ op grote investeringen? In het Raadsakkoord staat hierover: “Er wordt niet eerder besloten en overgegaan tot de grote investeringen en uitgaven voor de komende jaren, zoals weergegeven in een eerste overzicht in het Overdrachtsdocument, dan nadat een integrale afweging heeft plaatsgevonden, waarbij keuzes zijn gemaakt, prioriteiten zijn gesteld en een fasering is vastgesteld. Dit in het kader van een solide financieel beleid, waarbij een structureel sluitende begroting en meerjarenraming een randvoorwaarde is. Vragen VVD 1.

Ten behoeve van de integrale afweging die de raad zal gaan maken tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2024 wil de VVD fractie een overzicht van de financiële consequenties voor de komende jaren uitgesplitst in de hieronder opgesomde kolommen per majeure project*; • Kolom 1; Reeds opgenomen totaalbedrag in eerdere begroting • Kolom 2; Het jaarlijkse investeringsbedrag (van kolom 1) reeds opgenomen in de begroting • Kolom 3; Reeds uitgegeven gelden aan onderzoek en voorfinanciering etc per majeur project • Kolom 4; Nieuw te begroten bedrag in Programmabegroting 2024 e.v. (=extra bovenop reeds opgenomen bedrag in eerdere begroting) • Kolom 5; de bijbehorende jaarlijkse investering van kolom 4 • Kolom 6; eventueel nog te maken kosten aan onderzoek en voorinvestering etc De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024 *De opsomming van de majeure projecten (pagina 6 Kaderbrief onder regel C. Gevolgen Majeure Projecten Raadsakkoord): OPOR IHP, uitgesplitst in IKC Dragonder Noord en Johannes Calvijnschool, IKC Dragonder Zuid, IKC Engelenburg en IKC SO/SBO/PO Theater, uitgesplitst in theater en theater ondergrondse garage Stadspark

PS: Kaderbrief bijlage 1 Majeure Projecten en Algemene Reserve geeft het een en ander aan informatie, maar wij missen hierin de bedragen die per majeur project reeds in de bestaande begroting zijn opgenomen. Graag een uitbreiding van dit Exel sheet en de IKC,s samengevoegd in één totaal beeld. De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024 2. Hoe zit het met de eerder in de Programmabegroting 2023 extra opgenomen budgetten voor de energiekosten eigen gebouwen (extra 1 miljoen). Zitten deze er nog in? Dit bedrag is nog structureel opgenomen. Momenteel wordt onderzocht of dit bedrag bijgesteld moet worden. Bij de Programmabegroting zal eventuele bijstelling plaatsvinden. 3. Met betrekking tot de overheveling belastinggebied van Rijk naar lokaal is nog niets officieel bekend. Is er enig inzicht aan welke items wordt gedacht, hetzij vanuit het Rijk, hetzij vanuit bijvoorbeeld de VNG? Er is op dit moment landelijk nog geen inzicht over mogelijke plannen over dit onderwerp 4. De meerkosten voor de gemeenschappelijke regelingen VRU en regio Foodvalley zijn reeds opgenomen in de Kaderbrief 2024. Ontbreekt nog de GGDrU en wie nog meer? Over de GGDrU is nog geen besluit genomen (in de kaderbrief zijn alleen de bedragen opgenomen die voortvloeien uit de genomen besluiten. 5.

Zijn er op dit moment al taken die overgeheveld zijn door het Rijk, waarvoor geld “geen knaken, geen taken”? Welke worden verwacht in de nabije toekomst? Dat is niet het geval; over toekomstige taken bestaat thans geen duidelijkheid.

Vragen CDA In de kaderbrief is vermeld dat de onvermijdelijke structurele uitgaven welke voortvloeien uit de 1e bestuursrapportage 2023 zijn verwerkt. Kijkend naar die bestuursrapportage blijkt dat dit niet alle uitgaven zijn. 1. Welke uitgaven zijn als 'onvermijdelijk' aangeduid en waarom? Op pagina 6 van de 1e berap zijn de onvermijdelijke uitgaven nader toegelicht 2. Welke uitgaven zijn structureel? Er zijn verder geen structurele uitgaven opgenomen. Als mogelijke maatregel wordt voorgesteld de incidentele uitgaven van de lijst zoals bij de Programmabegroting 2023 is vastgesteld ten laste van de Algemene Reserve te brengen. In het financiële overzicht in de kaderbrief worden de effecten hiervan zichtbaar. 1. Wij ontvangen graag (nogmaals) het overzicht van deze incidentele uitgaven als bijlage. De complete lijst is bijgevoegd. Er kan geselecteerd worden op incidentele en structurele uitgaven Bij de programmabegroting 2023 is een complete lijst opgenomen met alle wensen/ gewenste ontwikkelingen. Dat was financieel mogelijk vanwege het feit dat er veel incidenteel geld door het Rijk beschikbaar is gesteld in het Gemeentefonds. Per heden blijkt dat er nog niet alle opgenomen zaken zijn opgepakt. Er zal dus nogmaals kritisch worden gekeken naar het nut en noodzaak van de opgenomen zaken. 1.

Wij ontvangen graag (nogmaals) deze complete lijst met wensen (uit najaar 2022) als bijlage Zie antwoord hierboven. Het verschuiven van de kapitaallasten van investeringen wordt nader onderzocht, omdat dit in veel gevallen voorkomt. Deze "scherp aan de wind" manier van begroten kan een maatregel zijn. 1. Zijn hier formeel vanuit het BBV-regels aan verbonden? Zo ja, welke zijn dit? Zo nee, wat is de reden dat dit geen vast gebruik is binnen onze gemeente? Volgens het door de raad vastgestelde beleid wordt met afschrijving van investeringen aangevangen op 1 januari na het jaar dat het betreffende actief gereed is dan wel in gebruik is genomen. In de praktijk is gebleken dat de afronding van een investering vaak meer tijd in beslag neemt dan voorzien, waardoor de afschrijving een jaar later aanvangt. De prognoses voor afronding van een investering worden aangescherpt. Als mogelijke maatregel wordt aangegeven het niet uitvoeren van (Extra) taken. Het college is van oordeel dat moet worden beoordeeld welke extra taken door de rijksmiddelen onvoldoende worden bekostigd. 1. Is het al duidelijk welke (extra) taken dit betreft (overzicht)? Zo ja, kan dit overzicht met de raad worden gedeeld? Zo nee, op welke termijn verwacht het college dat dit overzicht beschikbaar is ? De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024

Vanzelfsprekend zien we ook uit naar de uitwerking van de meicirculaire voorafgaand aan de bespreking van de kaderbrief.

TECHNISCHE VRAGEN – Deel 1 Raadscyclus d.d.

juni 2023

Naam fractie:

ProVeenendaal

Onderwerp:

Raadsvoorstel Kaderbrief 2024-2027

Vragen ProVeenendaal

Hierbij de vragen van ProVeenendaal met nadrukkelijk als doel om achtergrondinformatie te krijgen ter voorbereiding op de behandeling in de commissie en raad. 1. In de kaderbrief staat het volgende: In de programmabegroting 2023-2026 is het volgende financieel perspectief geschetst. Hierin is rekening gehouden met alle beleidsvoornemens uit de programmabegroting 2023 en tevens de investeringen zoals opgenomen in het MIP 2023-2026.

ProVeenendaal ontvangt graag een uitgebreide Excel met als uitgangspunt de cijfers zonder beleidsvoornemens en investeringen en zonder majeure zaken raadsakkoord etc. Vervolgens kan per categorie/per regel de Excel bestand worden opgebouwd. De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024-2027. 2. Gemeentelijke taken worden efficiënter en/of soberder uitgevoerd, taken worden beëindigd, of taken worden aan anderen in de markt of de samenleving overgelaten; • in principe is het toegekende budget taakstellend; Kan het college een overzicht verstrekken om welke taken het hier mogelijk om kan gaan en wat dan het maximale financiële resultaat is per maatregel? De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024-2027. 3. Resultaatbestemmingen Jaarlijks wordt er bij de jaarrekening voor miljoenen euro’s overgeheveld naar het volgende boekjaar. Welk deel hiervan kan mogelijk incidenteel dan wel structureel worden vrijgemaakt? Kan er nog meer realistisch worden begroot, “scherp aan de wind”? Kan het college hier een overzicht van aanleveren en welke effecten hebben toepassen van deze maatregel? De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024-2027. 4.

Lijst begroting 2023 Bij de programmabegroting 2023 is een complete lijst opgenomen met alle wensen/ gewenste ontwikkelingen. Dat was financieel mogelijk vanwege het feit dat er veel incidenteel geld door het Rijk beschikbaar is gesteld in het Gemeentefonds. Per heden blijkt dat er nog niet alle opgenomen zaken zijn opgepakt. Er zal dus nogmaals kritisch worden gekeken naar het nut en noodzaak van de opgenomen zaken Kan het college hier duidelijkheid over geven om welke structurele zaken het hier dan gaat voor de behandeling in de commissie en raad?

De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024-2027. 5. De tarieven van de gemeentelijke heffingen – leges daaronder begrepen - waar tegenover direct aanwijsbare tegenprestaties door de gemeente staan, zijn 100% kostendekkend. Kan het college hiervan een overzicht met de raad delen? Welke heffingen zijn dekkend en welke niet en wat is de consequentie van deze maatregel? In Programmabegroting 2023-2026 is de kostendekkendheid van de volgende tarieven: Afvalstoffenheffing 100% Rioolheffing 100% Begraafrechten 95% Leges: divers (tussen 16% en 84%) Voor wat betreft de leges wordt nog nader onderzoek gedaan naar de consequenties om tot een kostendekkend niveau te komen. 6. In principe is het toegekende budget taakstellend; Wanneer we deze regel toepassen. Waar heeft dat effect op en met welk financieel resultaat? Graag ook de gevolgen van deze maatregel beschrijven “wat gaan we dan niet meer doen” De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024-2027. 7. Investeringen Kan het college hiervan een overzicht verstrekken voor de behandeling van de kaderbrief? De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024-2027. 8.

Taken minder of niet meer uitvoeren Om welke taken gaat het dan mogelijk en wat is het financiële resultaat van deze maatregelen? Graag een uitgebreid overzicht zodat dit overzicht betrokken kan worden bij de besprekingen. De beantwoording wordt op dit moment aangehouden en meegenomen in het proces naar de Programmabegroting 2024-2027. 9. Kan het college doorrekenen wat het effect is voor de bewoner wanneer de OZB extra wordt verhoogd met 5,10,15,20,25,30,35,40 procent. De gemiddelde waarde van een woning in Veenendaal is € 332.000. Hiervoor wordt een bedrag van € 359 aan OZB betaald. Voor elke 5% tariefsverhoging wordt dit bedrag met € 18 verhoogd. Bij een verhoging van 40 % is de totale verhoging € 144. 10. Bij welk percentage extra verhoging zitten we op een gemiddeld OZB percentage t.o.v. andere gemeenten (nu zitten we nog onder het gemiddelde) Dit is alleen globaal te bepalen. Gemiddeld wordt in 2023 voor een woning in Nederland € 403 aan OZB betaald, ten opzichte van € 359 voor een woning in Veenendaal. Een verhoging van ongeveer 12% brengt de OZB van Veenendaal op het landelijk gemiddelde. 11. In hoeverre kunnen we “de kaasschaaf methode” toepassen bij de gemeenschappelijke regelingen.

Kan dat als een taakstelling worden opgenomen? En welk financieel resultaat en welke gevolg heeft een dergelijke maatregel? De lasten van de gemeenschappelijke regelingen zijn verplichte uitgaven. Als het bestuur in meerderheid een door ons voorgestelde kaasschaafmethode niet overneemt, dan zal de provincie een taakstelling in onze begroting niet accepteren.