5. Bijlage 4 - Magazine - Niet het vele is goed, maar het goede is veel

Uitgave van Gemeente Veenendaal • maart 2025

Niet het vele is goed, maar het goede is veel

04

08

20

Van crisis­noodopvang naar langjarige opvanglocatie

Goed contact met de omgeving is voor ons belangrijk

Haval en het Van der Valk Hotel: een goede match

inhoud

voorwoord

‘Niet het vele is goed, maar

het goede is veel’

Van crisisnoodopvang naar langjarige opvanglocatie

VISA

12

08

‘Goed contact met de omgeving is voor ons belangrijk’

Veenendaal

Aan de slag met VISA | Veenendaal!

26

De wereld op je bord, met liefde bereid

26

Wat we ook niet vergeten...

22

En verder:

Vanuit die visie hebben we als gemeente, samen met het COA, dit project opgepakt. In het maatschappelijk debat gaat het bij vluchtelingenopvang al snel over aantallen. De Spreidingswet heeft gemeenten richting gegeven hoeveel asielzoekers iedere gemeente moet opvangen. Maar in de praktijk op lokaal niveau telt de kwaliteit. Onder welke omstandigheden vangen we mensen op? Hoe begeleiden wij ze? Welke afspraken maken we daarover? Afspraken met het COA, maar juist ook met onze lokale bedrijven, maatschappelijke organisaties én omwonenden.

‘Mo is een vakman’

Een eeuw vluchtelingenopvang 06 Kwaliteit naast kwantiteit 10 Echt het goede doen! 11 Toekomstplan biedt kansen 13 De kracht van verbinding 14 Hoe doen we het in Veenendaal? 16 Taalbegeleiding op de CNO 18 Haval en het Van der Valk hotel: een goede match 20 Inspiratie uit Utrecht: Mijn Wijk Jouw Wijk 24 De wereld op je bord, met liefde bereid 26 Stabiliteit & veiligheid 29 Rust, verbinding en zelfredzaamheid 30 Aan de slag met Het Ambacht 32 Samen Sporten is gezond 33 Gemeenschap en solidariteit in actie 34 Niemand vlucht zomaar 36 ‘Ik kan mij geen mooier beroep bedenken’ 37

In dit magazine werken we onze visie verder uit. Ook willen we inwoners en partners hiermee inspireren om samen met ons de volgende stap te zetten in een duurzame, kwalitatief goede, rechtvaardige en integrale aanpak en uitvoering van de opvang, huisvesting en begeleiding van vluchtelingen. Gert-Jan Kats Burgemeester gemeente Veenendaal

Colofon

Dit magazine vormt de terugkoppeling in het participatietraject voor langjarige opvang van vluchtelingen in Veenendaal. De gemeente brengt hiermee haar visie en aanpak in beeld. Copyright © 2025 Gemeente Veenendaal Jaar van uitgave: 2025 Uitgever: Gemeente Veenendaal Vormgeving en lay-out: De Indruk, Buren Fotografie: Fotostudio 7, Veenendaal. Annemarie Bakker Fotografie. Shutterstock Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, geluidsband, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

03

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

04

Deze uitspraak komt van één van de bezoekers van de inloopbijeenkomsten over langjarige opvang van asielzoekers in Veenendaal. De uitspraak is een oud-Hollandse gezegde wat zoveel betekent als: ‘kwaliteit boven kwantiteit’. Het goede boven cijfers. En dat was precies de stelling van deze Veenendaler: ‘als we asielzoekers opvangen, laten we dan zorgen voor kwalitatief goede opvang, zodat deze mensen de taal leren, aan het werk gaan en integreren in onze samenleving.’

aanleiding

Van crisisnoodopvang

naar langjarige

opvanglocatie

Foto

Langjarige opvang Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil het gebouw kopen en voor langere tijd gebruiken voor de opvang van asielzoekers. Het COA vraagt de gemeente Veenendaal om hieraan mee te werken. Afgelopen tijd heeft de gemeente onderzocht wat de mogelijkheden zijn en wat dit voor Veenendaal betekent. Daar zijn we over in gesprek gegaan met betrokken inwoners, organisaties en bedrijven. Er zijn op deze locatie ongeveer 250 opvangplekken mogelijk voor een periode van 20 jaar. In dit magazine lees je hoe we dit aanpakken.

Hoe zit het nou precies? Spreidingswet Sinds 1 februari 2024 is de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) van kracht. Dit is een wet die ervoor zorgt dat mensen die hun land zijn ontvlucht en asiel aanvragen in Nederland over verschillende gemeenten worden verdeeld. Het idee achter deze wet is om de last van het opvangen van asielzoekers eerlijk te verdelen over het hele land. Op die manier dragen alle gemeenten bij aan het bieden van een veilige plek voor mensen die op zoek zijn naar bescherming. Door deze spreiding kunnen gemeenten samenwerken en elkaar helpen bij het opvangen van mensen in nood. Ook de gemeente Veenendaal heeft vanuit de Spreidingswet een verplichting om extra opvangplekken te regelen. In 2025 moet Veenendaal 370 plekken hebben, waarvan er 32 opvangplekken beschikbaar moeten zijn voor Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV’s). De nieuwe coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB heeft gezegd dat zij de Spreidingswet wil intrekken. Om de Spreidingswet in te trekken is er een besluit nodig van de Tweede en Eerste Kamer. Zo lang dat besluit nog niet is genomen, is de Spreidingswet nog van kracht en moeten gemeenten nog aan de verplichtingen van deze wet voldoen.

Wat is het verschil tussen een asielzoeker, een vluchteling en een statushouder? Een vluchteling is iemand die zijn of haar land is ontvlucht uit vrees voor vervolging of geweld en geen bescherming krijgt van de eigen overheid. Redenen voor vervolging kunnen zijn: oorlog, godsdienst, politieke overtuiging, seksuele voorkeur of het behoren tot een bepaalde etnische groep. Vluchtelingen hebben internationale bescherming (nodig) en hebben volgens internationale afspraken specifieke rechten. Een asielzoeker is iemand die gevlucht is uit zijn of haar land en een veilig heenkomen heeft gezocht in een ander land. Bij aankomt in Nederland melden zij zich altijd in een aanmeldcentrum (bijvoorbeeld Ter Apel). Vanuit daar worden mensen verspreid over het hele land opgevangen in een opvanglocatie, ook wel asielzoekerscentrum genoemd. Hier verblijven asielzoekers totdat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft besloten of een asielzoeker vergunning krijgt om in Nederland te blijven. Vanaf dat moment heeft iemand een status en hij of zij een statushouder. Een statushouder heeft in Nederland bepaalde rechten en verantwoordelijkheden. Een statushouder mag legaal in Nederland verblijven en heeft bijvoorbeeld recht op de toegang tot sociale voorzieningen, maar een statushouder heeft ook de plicht om in Nederland te integreren.

05

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

V

eenendaal vangt sinds augustus 2022 asielzoekers op in het voormalige BelCompany-gebouw aan de Wageningselaan 2 in Veenendaal. De opvang op deze locatie ontstaat vanuit een crisis. In de zomer van 2022 is het aanmeldcentrum in Ter Apel overvol. Er zijn nachten waarin asielzoekers noodgedwongen buiten slapen. Staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) roept gemeenten op om extra opvangplekken te regelen. Veel gemeenten luisteren naar die oproep. Ook in Veenendaal is er steun om iets te betekenen in de crisis. De gemeente, de Veiligheidsregio Utrecht (VRU), maatschappelijke organisaties, ondernemers en vrijwilligers gaan samenwerken om een lokale crisisnoodopvang op te zetten. Een leeg kantoorpand verandert naar een opvanglocatie waar asielzoekers, terwijl zij wachten op de beslissing in hun asielprocedure, tijdelijk kunnen wonen en leven.

historie

Een eeuw vluchtelingenopvang in Veenendaal

Tweede Wereldoorlog 1942 Al vroeg in de Tweede Wereldoorlog, vanaf 1942, vangt Veenendaal evacués op. Eerst zijn het vooral inwoners van Nederlandse kustplaatsen die moeten vertrekken vanwege de bouw van de Atlantikwall. In september 1944 worden Arnhem en omliggende plaatsen ontruimd na operatie Market Garden. Een paar duizend mensen komen in Veenendaal terecht. Kort daarna wordt ook Wageningen ontruimd. Het merendeel van die inwoners komt in Veenendaal terecht. Volgens schattingen biedt Veenendaal in december 1944 onderdak aan ongeveer 10.000 evacués op een eigen bevolking van ongeveer 15.000 inwoners. Watersnoodramp 1953 Een halve eeuw later vindt de grootste Nederlandse natuurramp van de twintigste eeuw plaats. Tijdens de

watersnoodramp in 1953 komen Veenendalers snel in actie. Zo wordt er een geldinzameling gehouden die ƒ. 100.000.- opbrengt, een bedrag van 30 gulden per Veenendaals gezin. Daarnaast worden enorme hoeveelheden aan kleding, schoeisel, dekens, linnengoed, kinderwagens, wiegen en ledikanten ingezameld. Aan 1500 evacuees (onder andere uit Middelharnis en Oude Tonge) wordt onderdak aangeboden, terwijl er maar voor 1000 evacuees onderdak is gevraagd. Triëst 1954 In 1954 komen vluchtelingen vanuit Oost-Europa naar Nederland. Deze vluchtelingen zijn het slachtoffer van spanningen tijdens de Koude Oorlog en verbleven tot dan toe in een kamp in Triëst, Italië. 94 vluchtelingen mogen naar Nederland komen. Drie gezinnen daarvan, uit Rusland, Joegoslavië en Hongarije, worden door Veenendaalse gezinnen opgevangen. Op 10 november 1954 zamelt het personeel van de V.S.W.-fabriek f. 1900.- in voor de vluchtelingen door een uur van het loon af te staan. Op 1 december volgt het personeel van de gemeente dit voorbeeld, ook zij staan een uur van het loon af. Dat brengt f. 150.- voor de vluchtelingen op. Hongaarse crisis 1954 Tijdens de Hongaarse crisis van 1956 staan Veenendalers wederom klaar om vluchtelingen te helpen en op te vangen. Het begint met het collecteren voor de Hongaarse vluchtelingen tijdens voetbalwedstrijden van S.V. Panter, V.V. Veenendaal, DOVO en GVVV.

Maar ook de fabrieksarbeiders zitten niet stil. Op 28 november 1956

Door: Jaap Pilon Stadsgids en schrijver

“Veenendaal heeft een lange geschiedenis in de opvang en zorg voor vluchtelingen”

haalt het personeel van de Ritmeester Sigarenfabrieken voor de Hongaarse vluchtelingen, op gironummer 777 van het Rode Kruis, f. 1256.- op. Op gironummer 999 van het Nationale hulpcomité wordt eveneens f. 1256.door de fabriek gestort. Tibet 1966 Tien jaar later wordt er weer een grote inzamelactie gehouden. Op 26 oktober 1966 geven de Veenendalers ƒ. 10.000.- voor de vluchtelingenactie Tibet. Leerlingen van het Chr. Lyceum, de Talmaschool,

de Ichthus-ulo en de Hervormde ulo II, collecteren huis-aan-huis. Syrië 2015 Op 1 oktober 2015 arriveren ongeveer 150 voornamelijk Syrische vluchtelingen in Veenendaal. De noodopvang in sporthal De Vallei zal uiteindelijk vijf dagen duren. Het verblijf van de vluchtelingen in Veenendaal verloopt vlekkeloos en zonder incidenten. ‘Veenendaal heeft hun leed enigszins kunnen verzachten’, schrijft de toenmalige burgemeester Wouter Kolff op zijn Facebookpagina.

Oekraïne 2022 En dan breekt de oorlog tussen Rusland en Oekraïne uit. In maart 2022 worden in Veenendaal de eerste vluchtelingen uit Oekraïne opgevangen. Door vele vrijwilligers zijn er panden klaargemaakt en ingericht voor opvang. Onmiddellijk worden er activiteiten opgezet en ontmoetingen georganiseerd. Asielcrisis 2022 In 2022 ontstaat een asielcrisis. Aanmeldcentrum Ter Apel en AZC’s zitten overvol. De druk op gemeenten

Belgische vluchtelingen in Veenendaal tijdens de Eerste Wereldoorlog

om extra asielzoekers op te vangen wordt groter en groter. Veenendaal besluit in juli 2022 tijdelijk 70 asielzoekers op te vangen om Ter Apel te ontlasten. De asielzoekers worden ondergebracht in het voormalige hoofdkantoor van BelCompany aan de Wageningselaan. In de jaren daarna neemt het aantal bewoners in de crisisnoodopvang stapsgewijs toe tot de ruim 200 mensen die er nu zitten. In 2023 wordt bekend dat het COA het gebouw wil kopen om er een langjarige opvanglocatie van te maken.

07

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

E

erste Wereldoorlog 1914 We gaan ruim een eeuw terug in de tijd. Op 6 oktober 1914 vallen de Duitsers ons buurland België binnen. Hierdoor besluiten maar liefst één miljoen Belgen om naar Nederland te vluchten. Veenendaal laat de Nederlandse regering weten plaats te hebben voor 330 vluchtelingen. Maar dat loopt helemaal anders. Uiteindelijk worden 1.220 Belgische vluchtelingen ondergebracht in een dorp dat toen slechts 6.289 inwoners telde. De vluchtelingen vinden onderdak op 120 verschillende adressen, bij families, in scholen, leegstaande panden, etc. Eind februari 1915 zijn nagenoeg alle vluchtelingen weer uit Veenendaal vertrokken.

samenwerking

‘Goed contact met de omgeving is voor ons belangrijk’

Organisatie: COA

W

at is het COA voor organisatie? “Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers zorgt tijdens de asielprocedure voor de opvang van asielzoekers in Nederland. Wij zorgen voor onderdak vanaf het moment dat de asielzoeker asiel aanvraagt in Nederland, tot aan het moment dat de asielzoeker Nederland moet verlaten of een verblijfsvergunning krijgt.” Welke rol hebben jullie bij de opvang in Veenendaal? “Gemeente Veenendaal vangt, sinds 2022, asielzoekers op aan de Wageningselaan 2. Het COA wil dit gebouw kopen en hier voor langere tijd opvang mogelijk maken. Als de gemeenteraad daar toestemming voor geeft, dan gaan wij op de locatie aan de slag. We verbouwen het pand zodat er ongeveer 250 asielzoekers kunnen wonen. Verder regelen wij dat alles goed verloopt op de locatie. We begeleiden de bewoners bij hun kennismaking met hun nieuwe omgeving en hun inburgering. Het COA, maar vooral de locatiemanager, heeft veel contact met de gemeente. Maar ook met andere betrokken organisaties. Uiteraard zorgen we ook dat er goed contact is met de omwonenden.”

Hoe werken jullie samen met omwonenden van een opvanglocatie? “Goed contact met de omgeving is voor het COA belangrijk. We organiseren dat buurtbewoners en bewoners van de opvanglocatie met elkaar kennismaken. En met elkaar in contact blijven. Zo organiseren we vrijwilligersactiviteiten waar bewoners en omwonenden elkaar ontmoeten. Tijdens de Open azc dag is iedereen welkom in het azc voor een kennismaking. De locatiemanager van de opvanglocatie onderhoudt contact met onder meer de omwonenden, de gemeente, de wijkagent, de plaatselijke winkeliersvereniging en sociaal-culturele organisaties. Al vóór de opening van een opvanglocatie stellen we een overlegcommissie in: het 'omwonendenoverleg'. Naast de locatiemanager van de COA-locatie, de wijkagent en de gemeente, zitten in deze commissie vertegenwoordigers vanuit de buurt. Via dit overleg willen we onder meer ophalen wat er leeft zodat we daar tijdig op kunnen inspelen.”

Meer weten? Een opvanglocatie in de buurt Komt er een (tijdelijke) opvanglocatie van het COA bij jou in de buurt? Dan wil je vast graag weten wat dat betekent. Misschien wil je meer weten over de herkomst van de asielzoekers, over hun dagbesteding of over de veiligheid in en rond de opvanglocatie. Scan de QR-code en lees meer op de website van het COA:

Dagelijkse activiteiten asielzoekers Asielzoekers wonen en leven zelfstandig in een opvanglocatie van het COA. Benieuwd hoe het leven op een opvanglocatie er uit ziet? Scan de QR-code en lees meer op de website van het COA:

09

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

Gesprek met: Edwin Blije, bestuurlijk vastgoedregisseur

Als de Wageningselaan 2 een COA-locatie wordt, wat gebeurt er dan precies? “Eerst maken we het pand klaar voor gebruik. Daarna komen de bewoners in het pand wonen. Kinderen die naar school moeten, gaan naar school. Volwassen bewoners hebben gesprekken met onder meer de IND en kunnen terecht bij VluchtelingenWerk. Zij bereiden zich met programma’s en vrijwilligerswerk voor op hun toekomst, bijvoorbeeld door taallessen te volgen. Dat kan zowel op als buiten de locatie zijn. Met organisaties en partners in de omgeving zoeken we naar een zinvolle dagbesteding. Asielzoekers mogen ook werken, dus wij stimuleren ze om aan de slag te gaan.”

de utrechtse aanpak

de veenendaalse aanpak

Kwaliteit naast kwantiteit Organisatie: Provincie Utrecht

O

pvang van asielzoekers in onze provincie gaat niet alleen over het vinden van genoeg plekken. In Utrecht willen we opvangplekken die een positieve invloed hebben op de plek waar ze staan: waar verbindingen kunnen ontstaan met de buurt, waar verschillende groepen samenleven

en waar asielzoekers snel kunnen meedoen met taal en werk. Op deze manier maken de vluchtelingen die in onze provincie komen wonen een goede start. Bij de ontwikkeling van opvanglocaties kijken we steeds of een opvanglocatie ook iets kan brengen voor omwonenden. Zoals woonruimte voor starters, voorzieningen voor buurtbewoners of kleine bedrijfsruimtes. Met deze ‘Utrechtse aanpak’ zorgen we ervoor dat de opvanglocatie past in de omgeving. De Utrechtse bestuurders hebben de Utrechtse Aanpak voor de asielopgaves in de PRT (provinciale regietafel) van mei 2023 vastgesteld. De aanpak bestaat inmiddels uit 6 pijlers:

• Maat en schaal passend bij omgeving • Gemengde woonvormen • Combinatie met van andere (maatschappelijke) functies • Stabiel leef- en leerklimaat voor kinderen • Regionale doorstroming • Intergemeentelijke samenwerking Het initiatief van het COA en de gemeente Veenendaal voor het Belcompany-gebouw past heel goed bij de Utrechtse Aanpak. Een bijzondere plek waar Veenendalers samenleven met mensen vanuit allerlei culturen en voorzieningen delen met elkaar en met de buurt. We hopen en verwachten dat het een aanwinst zal zijn voor Het Ambacht en voor Veenendaal als geheel.

Echt het goede doen! Door: Theona Zeeuwe Kwartiermaker Organisatie: Opvang in Veenendaal

D

Meer lezen over de Utrechtse aanpak?

e opvang van asielzoekers is een uitdagend onderwerp. Er zijn talloze meningen over wat we het beste kunnen doen, wat mogelijke oplossingen zijn en hoe we dit goed kunnen regelen. Sinds augustus 2022 vangen we in het voormalige Belcompany-gebouw in Veenendaal asielzoekers op. Eerst op een hele sobere (maar doeltreffende) manier en in de afgelopen jaren is er telkens een beetje kwaliteit aan de crisisnoodopvang toegevoegd. De mensen die wij opvangen kunnen nu bijvoorbeeld zelf hun maaltijden koken. Binnen de gemeente Veenendaal weten wij wat we moeten doen om een opvanglocatie op een goede manier in te richten. Programma Opvang in Veenendaal Sinds 1 januari 2024 is het programma Opvang in Veenendaal gestart. Een belangrijke reden hiervoor is dat wij het als gemeente heel belangrijk

vinden om zelf de regie te hebben en te houden, zeker als we kijken naar dit uitdagende onderwerp. We willen weten wat er op een opvanglocatie gebeurt. Ook gaan we het gesprek aan met omwonenden en andere betrokkenen als er zorgen leven of wanneer er iets niet helemaal goed gaat. Wij geloven in de kracht van verbinding en de ervaring leert dat we door samen te werken met ondernemers, vrijwilligers, sportclubs, etc. echt de juiste dingen kunnen doen. We spreken uit (positieve) ervaring. Steun van de samenleving De gemeente Veenendaal wil haar verantwoordelijkheden, volgens de Spreidingswet, vervullen op een manier die kan rekenen op steun van de samenleving. Wij willen samenwerken met omliggende gemeenten om de verschillende doelen te bereiken. Wij vinden het belangrijk om gemengde woonvormen te creëren en kijken daarom ook of wij bijvoorbeeld samen kunnen werken met de woningstichting. Wij willen zorgen voor een woonvorm waarbij niet alleen plek is voor asielzoekers en statushouders maar ook voor Veenendaalse starters op de woningmarkt.

VISA | Veenendaal Vanaf dag één willen wij investeren in asielzoekers die in Veenendaal worden opgevangen. Dit doen we omdat wij erin geloven dat zelfredzaamheid voor ieder mens het beste is. Dit willen wij stimuleren door direct aan de slag te gaan met de Nederlandse taal, vrijwilligerswerk en zodra het mogelijk is ook met een baan. Door vanaf het begin samen met mensen aan de slag te gaan zorgen wij ervoor dat de asielzoekers direct kennis maken met Veenendaal en de Nederlandse cultuur. Belangrijk voor goede inburgering! Met het plan VISA | Veenendaal gaan wij hiermee actief aan de slag. In Veenendaal zijn wij ons bewust van de stappen die wij zetten. Wij vinden het belangrijk om het goede te doen en kijken niet alleen naar hoeveel mensen wij opvangen maar vooral naar de kwaliteit van onze opvang. Dit doen wij niet alleen voor de asielzoekers die wij opvangen maar zeker ook de inwoners van Veenendaal, de betrokken organisaties of iedereen die deze mensen een warm hart toedraagt. Samen kunnen wij het verschil maken! Helpt u een handje mee?

11

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

Door: Rutger Oolbekkink Kansenmaker

visa | veenedaal

toekomstbeeld

Toekomstplan biedt kansen W at gaan we de komende jaren nou precies doen als er een langjarige opvanglocatie in Veenendaal komt? De opvang voor asielzoekers blijft in het oude hoofdkantoor van BelCompany op Bedrijventerrein Het Ambacht. Het oosten van het bedrijventerrein is bedoeld voor wonen en werken. Het westen van het bedrijventerrein is bedoeld voor wonen. Mede door de langjarige opvanglocatie krijgt het hele gebied een nieuw gezicht. Een fijne plek in een gebied dat de komende jaren hard verandert.

VISA | Veenendaal is de aanpak van de gemeente Veenendaal en staat voor Volwaardig, Inburgering/Integratie, Samen en Ambacht. Volwaardig mens Wij geloven dat het essentieel is om vanaf het allereerste moment te investeren in de toekomst van asielzoekers die in Veenendaal worden opgevangen. We zijn vastbesloten om bij te dragen aan hun integratie, vanaf dag één als zij arriveren in Veenendaal. Dit doen wij omdat we geloven in het doen van het goede. Inburgering Vanaf het moment dat asielzoekers in Veenendaal aankomen, helpen we hen bij een zinvolle tijdsbesteding. In de eerste zes maanden bieden we bijvoorbeeld kansen voor vrijwilligerswerk in ons community café, gelegen op de opvanglocatie. Na deze periode krijgen asielzoekers de mogelijkheid om aan het werk te gaan. Ons community café fungeert als ontmoetingsplaats waar verschillende partijen bij elkaar komen om asielzoekers te

ondersteunen bij het vinden van werk. De relatiemanager van de gemeente Veenendaal heeft een belangrijke rol om partijen met elkaar te verbinden. Samenwerking Met VISA | Veenendaal streven we naar echte samenwerking. We werken nauw samen met lokale bedrijven om samenwerkingsverbanden op te bouwen. Deze samenwerking moet leiden tot concrete stappen om werkgelegenheid te organiseren en te stimuleren. Het gaat niet alleen om asielzoekers. We vinden het belangrijk om het samen te doen maar ook te kijken naar welke toegevoegde waarde wij kunnen bieden voor de inwoners van Veenendaal maar bijvoorbeeld ook voor de statushouders in Veenendaal. Het gaat ons om samen: Samen aan de slag, Samen met bedrijven, Samen met inwoners, Samen met vrijwilligers en Samen met andere gemeenten.

Ambacht Het woord 'Ambacht' in de naam VISA | Veenendaal verwijst niet alleen naar de nieuwe wijk Het Ambacht die naast onze opvanglocatie wordt gebouwd, maar ook naar werk. We geloven in het belang van ambacht en vakmanschap als een middel om mensen te helpen bij het opbouwen van een nieuw leven.

Verbinding met de wijk Wij werken aan de verbinding tussen de opvanglocatie en mensen uit de wijk. Iedereen is welkom en we vinden het belangrijk om het terrein van de opvanglocatie vrij toegankelijk (dus geen hoog hekwerk en slagboom) te houden. Hoe we dit doen? Wij denken bijvoorbeeld aan het realiseren van een community café. Dat is een plek waar iedereen terecht kan om elkaar te helpen en van elkaar te leren. Een plek waar je kunt werken, je huiswerk kunt maken of met elkaar kunt afspreken voor een kopje koffie. Je kunt er ook afspreken met iemand van een organisatie die mensen helpt. Bijvoorbeeld bij het vinden van werk of vrijwilligerswerk, om de gewoontes van Nederland te leren kennen, hoe je met je computer om moet gaan, Nederlands kunt leren, beter kunt leren lezen en schrijven of oplossingen te vinden als je niet goed rond kunt komen. Zinvolle tijdsbesteding Wij geloven dat het heel belangrijk is om vanaf het allereerste moment te zorgen voor een zinvolle tijdsbesteding van asielzoekers in Veenendaal. Dit

staat los van het feit of een asielzoeker uiteindelijk een status krijgt of niet. Het is voor niemand goed om geen invulling van de dag te hebben. Ook voor de rust en veiligheid op en rondom een opvanglocatie is dit belangrijk. In de eerste zes maanden dat een asielzoeker in Nederland is bieden we bijvoorbeeld kansen voor vrijwilligerswerk in ons community café, om indien het mogelijk is daarna aan het werk te gaan. Betrokkenheid We willen daarom ook dat asielzoekers in de buurt van Veenendaal mogen blijven wonen als zij een status krijgen en in Nederland mogen blijven. Daarbij zorgen we ervoor dat kinderen op dezelfde school kunnen blijven zitten en volwassenen hun werk behouden. Want mensen die elkaar hebben leren kennen, blijven betrokken in het leven van elkaar. Vervolgafspraken De gemeente en het COA maken komende tijd afspraken over de invulling van dit toekomstbeeld. Zo kijken we bijvoorbeeld hoe we het community café vorm kunnen geven. En hoe we de ondersteuning op het gebied van taal en (vrijwilligers-)werk kunnen vormgeven in het community café.

Artist impression van de te bouwen flexwoningen.

Met VISA | Veenendaal streven we ernaar om een verschil te maken, niet alleen voor asielzoekers, maar voor onze hele gemeente. Samen bouwen we aan een inclusieve en kwalitatieve toekomst voor iedereen in Veenendaal!

VISA

Veenendaal

13

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

Aan de slag met VISA | Veenendaal!

Flexwoningen Naast de opvang van asielzoekers komen op de voormalige BelCompany-locatie woningen voor Veenendaalse starters, spoedzoekers en statushouders, de zogenaamde flexwoningen. Dit zijn woningen die snel en efficiënt gebouwd worden. In deze woningen gaan eerst tijdelijk de asielzoekers wonen. Ondertussen wordt het oude hoofdkantoor van BelCompany verbouwd tot langjarige opvanglocatie. Als het gebouw klaar is verhuizen de asielzoekers van de flexwoningen naar het voormalige Belcompany-gebouw. De flexwoningen komen dan beschikbaar voor onze eigen Veenendaalse inwoners. Wij

denken hierbij bijvoorbeeld aan jongeren, spoedzoekers of statushouders.

inburgering, werk & inkomen

De kracht van verbinding om inburgering en integratie. We geloven sterk in de kracht van verbinding. Door mensen te leren kennen en relaties op te bouwen, kunnen we een gevoel van gemeenschap creëren. Dit zorgt niet alleen voor ondersteuning en welzijn, maar het helpt ook bij de geestelijke gezondheid en vergroot de zelfredzaamheid van asielzoekers.

Denken in kansen en uitdagingen is een belangrijk onderdeel van onze aanpak. We weten uit ervaring dat asielzoekers veel talenten en doorzettingsvermogen hebben. Ze willen graag bijdragen aan onze samenleving. Daarom willen we na de eerste opvang blijven investeren in hun integratie, zodat ze een waardevolle plek krijgen in Veenendaal.

Belangrijkste punten uit het participatietraject • De bibliotheek kan informeel taalonderwijs geven (eventueel op locatie). Dit kunnen Taalhuisactiviteiten zijn, maar bijvoorbeeld ook activiteiten gericht op taal en leesplezier en op het bevorderen van digitale vaardigheden

• Hoe zorgen we voor werk of een zinvolle dagbesteding voor asielzoekers? • Hoe helpen we asielzoekers snel aan een BSN? Dit is nodig voor een vrijwilligersbaan (VOG) en werk. • Hoe begeleiden we asielzoekers zo snel mogelijk naar werk? Het regionale bedrijfsleven kan mensen gebruiken die gemotiveerd zijn om te werken.

‘Stel je voor...’ “Bij het denken over inburgering, probeer ik mij altijd te verplaatsen in een vluchteling. Je vlucht vanwege oorlog of geweld uit je land van herkomst, je komt aan in een totaal ander land, met een andere taal en cultuur en je bent in bepaalde mate afhankelijk van anderen. Door alles wat je hebt meegemaakt, heb je misschien trauma's opgelopen. Stel je voor dat je dan maandenlang doelloos in een opvanglocatie zit... Ik ben ervan overtuigd dat hoe eerder je de taal leert, deelneemt aan sociale activiteiten en aan het werk gaat, hoe beter dat voor je is. Juist ook voor je mentale welbevinden. Daarom vind ik het belangrijk dat wij ons als Veenendaal hiervoor inzetten en dat dit onderdeel is van onze werkwijze bij asielopvang. Op het moment dat je dan een status krijgt, ken je de taal en heb je (hopelijk) al werk. Ik heb grote waardering voor alle lokale partners, medewerkers én vrijwilligers die hier een bijdrage aan leveren in Veenendaal.” Engbert Stroobosscher Wethouder gemeente Veenendaal

15

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

W

e willen dat asielzoekers in Veenendaal niet alleen worden opgevangen, maar ook echt deel gaan uitmaken van onze gemeente. Dat betekent dat we niet alleen zorgen voor huisvesting en basisbehoeften, maar ook kansen bieden voor groei en ontwikkeling. Vanaf het eerste moment investeren wij in mensen als het gaat

vrijwilligersorganisaties

Hoe doen we het

in Veenendaal? Gesprek met: Maartje & Marlies Organisatie: Veenendaal voor Vluchtelingen

Veenendaal voor Vluchtelingen (VvV) Om bewoners ook buiten de CNO wat te doen te geven, hebben we contact gezocht met diverse vrijwilligersorganisaties. Veel bewoners willen iets terug doen voor de maatschappij en zijn gemotiveerd om vrijwilligerswerk te doen. Het mooie hieraan is, dat ze hierdoor ook steeds beter de Nederlandse taal en cultuur leren begrijpen. Ze voelen zich ergens bij horen en hebben een reden om de deur uit te gaan, wat ook beter is voor hun gemoedstoestand. Sinds eind vorig jaar zijn we een pilot gestart om bewoners aan betaald werk te helpen. De meeste asielzoekers zijn heel gemotiveerd om werk te vinden, echter lopen ze regelmatig aan tegen de wetgeving die daarmee gepaard gaat. Binnen de pilot hebben we met elkaar gekeken naar de stappen die gezet moeten worden voordat een bewoner aan het werk kan. Vervolgens hebben we geïnteresseerde werkgevers bij dit proces betrokken en zijn we gestart om alles administratief te regelen. Inmiddels is er groep bewoners aan het werk, tot volle tevredenheid van henzelf en de werkgevers!

Maartje en Marlies in gesprek met bewoners aan de Meedoenbalie

“We proberen zoveel mogelijk de verbinding te zoeken met activiteiten binnen Veenendaal, zodat de bewoners daarbij kunnen aansluiten”

‘De juiste match’ Als gemeente willen we statushouders in de opvang zo snel mogelijk leren kennen, zodat we zo vroeg mogelijk weten wat ze al doen op het gebied van taal en werk. En wat ze nog nodig hebben. Hoe meer wij van hen weten, hoe beter we ervoor kunnen zorgen dat inburgering, huisvesting en werk goed aansluiten. Hiervoor onderhouden we

intensief contact met de opvanglocatie, maar ook met werkgevers. Met hen kijken we naar een passende vorm van inburgering. Denk bijvoorbeeld aan een anderstalige jobcoach of taalles op werkniveau. We zien dat mensen sneller inburgeren als ze werken. Door omringt te zijn met (Nederlandstalige) collega’s pakken statushouders de taal en cultuur

van Nederland sneller op. We denken ook graag mee met de werkgever. Wij kunnen hen bijvoorbeeld ondersteunen met een jobcoach, aanpassingen in het contract of werktijden zodat statushouders kunnen blijven werken naast de inburgering. Maaike Jonker & Franka van Schuppen Gemeente Veenendaal

17

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

S

inds de opening van de crisisnoodopvang in Veenendaal zijn wij als Veenendaal voor Vluchtelingen betrokken. In eerste instantie zijn we begonnen om, samen met een groep vrijwilligers, activiteiten op de locatie te organiseren. Denk daarbij aan de tweewekelijkse taalbegeleiding, sportactiviteiten, creatieve middagen, vrouwen ochtenden, spelactiviteiten. Daarnaast proberen we zoveel mogelijk de verbinding te zoeken met activiteiten binnen Veenendaal, zodat de bewoners daarbij kunnen aansluiten. Zo zijn er bewoners aanwezig geweest bij een voorstelling van Rezonanz in de Lampegiet. Vooraf hebben bewoners geholpen met het haken van lapjes die daarvoor nodig waren. Ook de christmas celebration in de Basiliek is goed bezocht. Andere activiteiten die bezocht zijn door bewoners zijn bijvoorbeeld: theater bij de buren, intocht van de avondvierdaagse, Koningsdag in het centrum, darttoernooi in de Poortkerk, volleybaltoernooi in het Ichthus College enz. Het is mooi om te zien dat bewoners betrokken worden bij de Veenendaalse maatschappij.

vrijwilligersorganisaties

Taalbegeleiding op de CNO Een persoonlijke impressie van vrijwilligers Kees en Yvonne

O

p mijn bureau staat een kaart. Zo eentje die je kan openvouwen. De voorkant is versierd met bloemen en een kuikentje. Ik zal aan het eind van dit stukje vertellen waarom juist een kuikentje op de voorkant staat. ´Just for you´ staat bovenaan de kaart. Binnenin staat geschreven: ‘Groeten van mijn hart voor mijn leraar, hij heeft een goed hart. Ik wens je succes en gezondheid’. Daarna volgt de naam van de afzender. Een vluchteling die ik een aantal maanden mocht begeleiden op het pad van de Nederlandse taal. Diezelfde tekst staat in het Arabisch geschreven op de rechterkant van de kaart. Tenminste ik denk dat het dezelfde tekst is. De kennis van mijn Arabisch staat in geen verhouding tot zijn kennis van het Nederlands. Ontroerend vind ik dit. Dat een vluchteling die niet meer naar de taalbegeleiding kan komen omdat hij tot zijn grote

blijdschap werk heeft gevonden op deze manier zijn waardering laat blijken. In het gebouw van de CNO zijn vanaf augustus 2022 vluchtelingen gehuisvest. In eerste instantie zouden ze daar tijdelijk verblijven: tot oktober 2022. Vervolgens werd de tijdelijkheid verlengd tot januari 2023, de maanden daarna volgde verlenging op verlenging zodat je bijna zou kunnen spreken van een permanente tijdelijkheid. Al vanaf oktober 2022 zijn er vrijwilligers bezig geweest om de aanwezige vluchtelingen de grondbeginselen van de Nederlandse taal bij te brengen. Inmiddels is het aantal vrijwilligers dat zich bezighoudt met de taalbegeleiding uitgegroeid tot ruim 20 personen. Bij die taalbegeleiding speelt de bibliotheek Veenendaal een grote rol vanwege hun expertise op taalgebied. In vaak min of meer vaste groepjes (van twee tot, meestal,

zes deelnemers) wordt twee keer per week op maandag- en vrijdagmorgen van 10.30 – 12.00 uur gewerkt om de kennis van de Nederlandse taal bij de vluchtelingen te vergroten. Een vast groepje heeft het voordeel dat je weet wat het niveau is van de deelnemers en dat er een band ontstaat tussen vrijwilliger en deelnemers. Helaas heeft niet iedere vrijwilliger zijn/haar ‘eigen’ groepje deelnemers. Dat vereist veel flexibiliteit van de betreffende vrijwilliger. Je weet tenslotte nooit wie er komt en welk niveau een nieuwe deelnemer heeft. Het mooie van het begeleiden van de deelnemers is dat ontdekt wordt dat achter een abstract begrip als vluchtelingen mensen schuilgaan. Mensen met hun hebbelijkheden en onhebbelijkheden, met hun pijn en verdriet, met hun dromen en verwachtingen. Gewoon mensen zoals u en ik. Goed om te

zien dat bij de lessen taalbegeleiding het sociale aspect ook een grote rol speelt. Wanneer ik vraag aan Janet uit China om een zin te maken met het woordje ‘trein’ en ze begrijpt niet wat ik bedoel (moet ik ook maar duidelijker zijn in mijn uitleg) dan helpt Aichali een Chinees sprekende Oeigoer, die de Nederlandse taal al goed beheerst, om de opdracht duidelijk te krijgen voor Janet. En wanneer ze dan in vlekkeloos Nederlands zegt: ‘Ik loop naar het centrum, ga naar het station en neem de trein naar Utrecht’, dan val ik helemaal stil. Zo helpt David uit Oeganda zijn neef Josef wanneer deze niet helemaal begrijpt wat de bedoeling van de opdracht is om een woord te bedenken dat eindigt op ‘nk’ en met dat woord een zin te maken. Mooi om te horen dat hij dan in goed verstaanbaar Nederlands zegt: ‘bank’. De vrouw zit op de bank in de woonkamer. Zo plaagt Fatima uit Syrië heel vaak Kalam uit Pakistan, wanneer ze vindt dat hij te veel woorden opzoekt in het boek dat we gebruiken, terwijl zij vindt dat hij die woorden inmiddels wel moet weten zonder boek. Zo worden binnen de groep verhalen gedeeld, soms gehuild, vaak gelachen. Wanneer één van de bewoners na twintig deelnames zijn/haar certificaat heeft behaald, klinkt er vanuit de groep een welgemeend applaus. Foto’s worden genomen die vervolgens vol trots aan het thuisfront worden getoond.

Soms kan het gebeuren dat één van de deelnemers opeens niet meer verschijnt in de groep. Blijkt dat hij of zij is overgeplaatst naar een ander ‘kamp’ zoals de bewoners

zeggen. Waarom? Niemand die het weet. De wegen van de instanties die daarover gaan zijn vaak wonderlijk en ondoorgrondelijk. Het gebeurt ook met regelmaat dat deelnemers aan de groep niet in staat zijn om de lessen bij te wonen. Letterlijk te veel aan hun hoofd. Niet geslapen, denken, wachten op gesprekken met instanties, nog langer wachten, uitzichtloosheid. Geen wonder dat er dan geen ruimte in je hoofd is om naar de taalles te gaan. Mijn lessen worden regelmatig afgesloten met een spelletje Memory van typisch Nederlandse begrippen: molens, klompen, boerderijen, tulpen enz. Vermakelijk om te zien dat winnen toch vaak belangrijker is dan deelnemen en dat er heel veel uit de kast wordt gehaald om ervoor te zorgen dat een ander niet de juiste combinatie kan bemachtigen. Anderhalf uur taalbegeleiding is flink werken, maar de voldoening die daar tegenover staat vergoedt heel veel. O ja, waarom een kuikentje op de voorkant van de kaart? De bewoner die mij die kaart gaf is afgestudeerd dierenarts aan de faculteit diergeneeskunde van de universiteit in Damascus. Momenteel werkt hij vier dagen in de week bij een kuikenbroederij in Ochten. Ongelooflijk blij, omdat hij werk heeft. Werk dat hem de kans geeft zijn eigen geld te verdienen en hem, als het meezit, de mogelijkheid geeft zijn eigen bestaan op te bouwen in het voor hem veilige Nederland.

Samenwerking met vrijwilligersorganisaties Er is goed contact met een aantal vrijwilligersorganisaties waar bewoners vrijwilligerswerk kunnen doen. Voorbeelden hiervan zijn: de stadsakkers, IVN Natuur Werkt, Climbing The Right Tree, Veens Welzijn. We merken aan de bewoners dat vrijwilligerswerk helpend is voor het ontwikkelen van een goed dagritme en het een stukje voldoening/ zingeving geeft. Daarnaast maken ze hierdoor op een laagdrempelige manier kennis met de Nederlandse gebruiken. Ook is het een goede manier om de Nederlandse taal in de praktijk te oefenen. Dit is een essentiële aanvulling op de Nederlandse taallessen die ze binnen de noodopvang volgen. Door de bewoners direct bij bij de Veenendaalse samenleving te betrekken kunnen ze iets betekenen voor Veenendaal. Op langere termijn zorgt het ervoor dat ze meer kansen hebben om te integreren op gebied van (sociale)aansluiting en het vinden van betaald werk. Meedoenbalie door VVV Wekelijks is er voor de bewoners de mogelijkheid om voor hun vragen op het gebied van (vrijwilligers) werk en activiteiten langs te komen bij de meedoenbalie. Tijdens de meedoenbalie inventariseren we wat de achtergrond is van de bewoners, en welke opleiding ze gedaan hebben in het land van herkomst. Indien mogelijk gaan we voor de bewoners op zoek naar passend (vrijwilligers) werk.

In de praktijk blijkt het lastig te zijn om (vrijwilligers)werk te vinden wat aansluit op hun achtergrond. Maar we merken dat veel bewoners in eerste instantie bereid zijn om alles aan te pakken. Toch zien we dit wel als een gemiste kans, ook voor onze samenleving. Een aantal bewoners hebben goede opleidingen gedaan voor beroepen waarvan we in Nederland een groot tekort hebben. Het is echter vrij lastig om ze in Nederland aan hetzelfde werk te helpen.

19

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

“Het mooie van het begeleiden van de deelnemers is dat ontdekt wordt dat achter een abstract begrip als vluchtelingen mensen schuilgaan”

op weg naar werk

Pilot Op Weg naar Werk Werk is een wens van asielzoekers en statushouders die in Veenendaal verblijven. Sinds augustus 2022 hebben wij in Veenendaal een crisisnoodopvang en kregen wij steeds vaker signalen dat mensen graag aan het werk wilden. Sommige van hen verblijven hier inmiddels al vanaf augustus 2022. Daarom zijn we aan de slag gegaan met de pilot Op weg naar Werk.

Haval en het Van der Valk Hotel: een goede match

Veenendaal voor Vluchtelingen (VvV) is op de locatie aanwezig voor in eerste instantie dagbesteding en het ondersteunen van de bewoners waar mogelijk. De meest gestelde vraag op dit moment gaat over werk, juist ook omdat er wettelijk gezien mogelijkheden hiervoor zijn en dit zich razendsnel verspreid. Het begeleiden van werkzoekenden naar werk biedt verschillende voordelen: de bewoners krijgen een goed beeld van de mogelijkheden op de arbeidsmarkt, ze leren vroegtijdig de Nederlandse taal én werkcultuur kennen en krijgen de mogelijkheid een netwerk op te bouwen. Het helpt hen dus sneller en beter te integreren. Bovendien geven bewoners aan het fijn te vinden om ook activiteiten buiten de opvang te hebben. Het geeft een dagbesteding en biedt ontwikkelkansen. Binnen de pilot Op weg naar Werk trekken de locatiemanagers, Veenendaal voor Vluchtelingen, de gemeente Veenendaal (met het Programma Opvang in Veenendaal als aanspreekpunt), een uitzendbureau en het COA samen op om de bewoners hulp te bieden bij het vinden van een baan. De ervaringen tot nu toe zijn goed en hierna vertellen Steffan Groothof (Van der Valk hotel) en Wim van den Bosch hun ervaringen. De bedrijvenkring Veenendaal ziet, net als enkele andere bedrijven in Veenendaal, kansen om met elkaar aan de slag te gaan en nog meer succesverhalen te creëren.

Gesprek met: Steffan Groofhoff Bedrijf: Van der Valk Veenendaal

W

at was jullie doel bij dit project? “Wij zijn benaderd door Veenendaal Voor Vluchtelingen (VvV), en vervolgens in gesprek gegaan om te kijken of we iets voor elkaar kunnen betekenen. Dit contact is vanaf het eerste moment tot op heden altijd erg goed geweest. Wij vinden maatschappelijk verantwoord ondernemen erg belangrijk en een van onze kernwaardes is dat iedereen altijd een kans verdiend. Tevens was dit een creatieve manier om lang openstaande vacatures een invulling te geven.” Wat is jullie ervaring tot nu toe? “Onze ervaringen zijn tot op heden alleen maar positief en overtreffen onze verwachtingen. In het begin is het erg belangrijk veel tijd te stoppen in de begeleiding van deze mensen, maar dit krijg je allemaal dubbel en dwars terug. De mensen waar wij mee werken zijn enorm gemotiveerd

en draaien na drie maanden mee als zelfstandige krachten. Ook is het erg dankbaar om een bijdrage te kunnen leveren aan het versneld inburgeren van je nieuwe collega’s. Het is interessant om in gesprek te gaan over de overeenkomsten en verschillen met andere culturen, hier leren we allemaal van.” Wat heeft dit al in beweging kunnen zetten? “Wij zijn in eerste instantie begonnen met drie medewerkers en hebben dit onlangs uitgebreid naar vijf. Doordat zij op dit moment werkzaam zijn in de gemeente Veenendaal, vergroot dit hun kansen om ook aan deze gemeente gekoppeld te worden. De gemeente gaat vervolgens op zoek naar passende woonruimte in de regio. Onze ervaring leert dat deze mensen door te werken enorme stappen maken in het inburgeren. Het spreken van de Nederlandse taal gaat iedere maand

weer met grote stappen vooruit. En men raakt gewend aan de Nederlandse gebruiken, normen en waarden. Dit alles geeft een boost aan hun zelfvertrouwen en zorgt ervoor dat zij sneller een bijdrage kunnen leveren aan de Nederlandse samenleving. Door te werken starten zij ook met het creëren van een eigen netwerk en vriendenkring binnen de gemeente. Ook hebben we gemerkt dat door deze samenwerking openstaande vacatures makkelijker zijn in te vullen met enorm gemotiveerde en leergierige arbeidskrachten.” Zou jij dit graag doorzetten en wat heb je hiervoor nodig? “Wij zijn meer dan positief verrast en zijn dan ook zeker van plan om deze samenwerking door te zetten. In onze dynamische operatie zijn wij altijd op zoek naar aanvullingen op ons personeelsbestand. Deze samenwerking draagt daar op dit moment enorm

Haval werkt in de bediening bij het Van der Valk hotel in Veenendaal

aan bij en kan stap voor stap worden uitgebouwd tot een nog groter succes. De aannameprocedure verloopt anders dan normaal en duurt vooral erg lang. Deze mensen staan te trappelen om aan de slag te gaan maar worden geremd door regelgeving. Wanneer de medewerkers eenmaal in dienst, versneld inburgeren, bijdragen aan de lokale samenleving en een netwerk opbouwen is het belangrijk om in deze vertrouwde omgeving te kunnen blijven. Om dit te realiseren dienen zowel werkgever als werknemer enkele procedures te doorlopen om dit te laten slagen. Wat ons betreft kan de informatievoorziening vanuit de overheid en gemeente naar zowel werknemer als werkgever nog sterk worden verbeterd om dit te laten slagen. Wij zijn ondertussen dankzij VvV op de hoogte van alle regelgeving en kijken ernaar uit om dit project tot een enorm succes te maken.”

21

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

Werk geeft invulling aan de dagen, werk geeft voldoening en waardering, werk geeft ontwikkelingskansen, werk geeft de mogelijkheid tot het leren van onze taal en werk bevordert de integratie. Om al deze redenen vinden we het belangrijk om werken voor asielzoekers en statushouders in Veenendaal mogelijk te maken.

op weg naar werk

vakman

Gesprek met: Wim van den Bosch Bedrijf: Eigenaar Carrosseriebedrijf Wim van den Bosch

“O

ns bedrijf is gevestigd naar de huidige crisisnoodopvang (CNO). In het begin weet je natuurlijk niet goed wat je kan verwachten. Over de afgelopen twee jaar kan ik echt geen negatieve ervaringen benoemen. We zijn buren, maar hebben eigenlijk weinig contact, puur het nodige en dan lopen we gewoon bij elkaar binnen. Ik bij de CNO, of de contactpersoon van de gemeente bij ons. We hebben ook contact met Veenendaal voor Vluchtelingen (VvV) met betrekking tot werk. Eigenlijk loopt het allemaal heel soepel.” “Eén bewoner van de CNO, de Syrische Mo, werkt bij ons in het bedrijf. Hij werkt hier nu ongeveer negen maanden. Hij werkt hard, doet erg zijn best om de taal te leren en we kunnen echt op hem rekenen! Het is zo moeilijk om vakbekwaam personeel te vinden dus het is echt geweldig dat hij hier kon starten. Je kan hem alles laten doen op het gebied van motoren, schades. Alles beheerst hij. Mo is een vakman, we zijn er erg blij met hem!” “Vanaf het eerste moment werd hij ondersteund door de andere personeels-

leden binnen ons bedrijf. Dat ging heel makkelijk, het is een heel symphathieke man. Eén van mijn personeelsleden spreekt Arabisch, dat was vooral in het begin wel erg praktisch, hij kon veel vertalen. Nu spreekt Mo zelf al een aardig woordje Nederlands. Hij stelt zich ook open voor personeelsfeestjes, BBQ’s en hij is zelfs al een paar keer mee wezen eten. Dan past hij helemaal in het team.” “We zijn ook weer in gesprek met een nieuwe jongen. Hij woont ook op de CNO. De tewerkstellingsvergunning (TWV) en BSN-nummer worden nu aangevraagd. Als die binnen zijn gaat hij bij ons aan de slag. Hij is nu bromfietsmonteur en gaat bij ons aan de carrosseriekant werken. Salam, onze werknemer die Mo ook heeft ondersteund in zijn eerste weken, gaat ook deze nieuwe werknemer opleiden. Ik val wellicht in herhaling, maar onze ervaring als buren en de samenwerking met de werknemers is gewoon hartstikke goed. Als ondernemers in de buurt nog twijfel of vragen hebben, loop hier maar eens binnen voor een bak koffie. Ik deel graag mijn ervaring.”

Organisatie: Namens de BOV (Bedrijvenkring)

Op z'n Veens aan de slag “Het is goed als Veenendaal haar verantwoordelijkheid pakt als het aankomt op het opvangen van asielzoekers. Ongeacht je politieke of persoonlijke voorkeur is een taakstelling iets wat je serieus moet nemen. Graag zien we vanuit het bedrijfsleven dat een dergelijk project wat meer op z’n Veens wordt gedaan. Dus concreet met mensen aan de slag om ze aan het werk te zetten. Wat dat betreft maak ik me wel een beetje zorgen, er zit te weinig tractie op en er wordt te veel ‘nagedacht’. Wat meer een ‘can do, will try’-mentaliteit is af en toe nodig. Als je kijkt naar brede welvaart factoren dan is het hebben van een baan super belangrijk, op heel veel vlakken. En voor mensen die moeten integreren, de taal moeten leren en een sociaal netwerk moeten opbouwen al helemaal. Snel en stevig aan de slag dus, er zijn banen en tekorten genoeg. Ik zou zeggen focus op het matchen, doe beroepstesten, doe een tour langs bedrijven, laat successen zien en leg de plannenmakerij maar wat meer aan de kant.”

23

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

Mo is een

Gesprek met: Gerrit Valkenburg

ervaringen

Wat zijn de ervaringen met inburgering in de rest van Nederland? Het delen en leren van ervaringen bij andere opvanglocaties in Nederland is essentieel voor het creëren van een goede opvanglocatie in Veenendaal. We zijn daarom op zoek gegaan naar voorbeelden in de rest van Nederland om van elkaar te kunnen leren. We kijken niet alleen naar voorzieningen op een opvanglocatie maar ook naar de samenwerking met de omgeving van de opvanglocatie. Door samen te werken kunnen we het beste resultaat bereiken.

Inspiratie uit Utrecht:

Mijn Wijk Jouw Wijk Gesprek met: Hellen Clemens Organisatie: Mijn Wijk Jouw Wijk Utrecht

Wat is Mijn Wijk Jouw Wijk? “Wij zijn een Stichting, opgericht in 2016, nadat er een grote groep Syrische vluchtelingen in onze wijk kwam wonen. Wij wilden hen graag welkom heten. We hebben toen samen met 25 azc-bewoners en 25 wijkbewoners een welkomstfeest georganiseerd in Park Oog in Al. Hier kwamen 250 wijkbewoners en 150 azc-bewoners op af. Samen spelletjes gedaan, samen gekookt en samen gegeten. Sindsdien organiseerden we kleinschalige ontmoetingsprojecten. Sinds september 2021 organiseren we

elke eerste donderdag van de maand een ontmoetingsavond met een thema: werk, taal, kunst, muziek, spelletjes, familie. Er wordt door een kookteam van twee azc- en twee wijkbewoners gekookt. En daarna met tussen de 50-70 mensen (de helft azc de helft wijk) samen gegeten. Die avonden vinden plaats in A Beautiful Mess, het buurtrestaurant op het azc-terrein. Daarnaast is er een jaarlijkse sportdag en zijn er buurtsafari's. We bestaan uit een kernteam van zeven personen en daarnaast nog een stuk of 10-15 vrijwilligers. Waaronder azc-bewoners

die helpen als ambassadeur de mensen van het azc voor de ontmoetingsavonden te werven.” Wat is jullie doel bij dit project? “Het doel van de avonden is ontmoeten om zo elkaar en elkaars cultuur te leren kennen. Voor de wijk kennismaken met het onbekende voor het azc zich welkom voelen.” Wat is jullie ervaring tot nu toe? “Tot nu toe is iedereen heel positief over de avonden. Het brengt de wijkbewoners dichter bij de azc-bewo-

ners en de azc-bewoners hebben een ontspannen gezellige avond.” Wat heeft het in beweging gezet? “Het is waanzinnig mooi om met elkaar iets te organiseren en te zien hoe goed het de buurt en het azc doet. Als je nog nooit op een azc bent geweest, is dat misschien spannend. Maar als mensen dan in het buurtrestaurant op het azc of bij een Mijn Wijk Jouw Wijk-activiteit zijn geweest, merk je dat spanning als sneeuw voor de zon verdwijnt. Het zijn allemaal net mensen. Ook voor azc-bewoners is er een positief effect.

Bijvoorbeeld als zij met iemand samen koffiedrinken in een horecagelegenheid of naar een concert of film gaan.” Zou je Veenendaal een tip mee kunnen geven? “Een goede tip is om samen kleine ontmoetingen, lessen en maatjesprojecten te organiseren op de opvanglocatie of daar vlakbij. Door samen dingen te doen, zoals na school samen spelen, eten delen, kunst maken of sporten, kunnen mensen van de opvanglocatie en de lokale gemeenschap elkaar beter leren kennen.”

25

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

“Samen dingen doen kan helpen om vooroordelen en angst te verminderen en om goede relaties op te bouwen”

ervaringen

Gesprek met: Debora Timmerman Operationeel Directeur Organisatie: Community Café A Beautiful Mess

R

efugee Company organiseert leerwerkprogramma’s en activiteiten voor zowel nieuw aangekomen bewoners van asielzoekerscentra (azc’s) als statushouders. We creëren fijne, veilige plekken in ‘community cafés’ van onze sociale onderneming A Beautiful Mess op opvanglocaties van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en ook in restaurants in het midden van steden. Zo hebben we op dit moment een community café in Amsterdam, Utrecht en Arnhem en een restaurant in Amsterdam.

wereld op je bord,

met

liefde bereid

De community cafés zijn ontmoetingsplekken waar verbindingen gelegd worden tussen azc-bewoners onderling en met mensen uit de buurt. In de community cafés organiseren we samen met buurtbewoners en bewoners van de opvangplek gezamenlijk activiteiten zoals Connection Cafés, en Community Dinners. Ook vormen de cafés een platform voor andere initiatieven om activiteiten te organiseren. Refugee Company werkt graag samen met gemeenten en het COA om op zoveel mogelijk plekken in Nederland een community café te ontwikkelen.

27

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

De

In de community cafés bieden we het ‘pre-startprogramma’ aan, waarin bewoners van de azc’s welkom worden geheten in Nederland, horecatrainingen en taallessen (Nederlands, Engels) kunnen volgen en op vrijwillige basis bardiensten kunnen draaien. Op deze manier kunnen azc-bewoners vanaf dag één actief zijn.

onderwijs en kinderopvang

Stabiliteit veiligheid I

n Veenendaal willen we dat iedereen, inclusief vluchtelingen, dezelfde kansen krijgen. We willen opvang bieden aan een haalbaar aantal vluchtelingen, met aandacht voor onderwijs, zorg en duurzame opvang. Dit doen we in samenwerking met andere gemeenten en (lokale) organisaties. Ons doel is dat alle kinderen, ook die van vluchtelingen, toegang hebben tot onderwijs en zorg, met stabiliteit en veiligheid als belangrijke uitgangspunten. Stabiliteit voor kinderen is een essentieel uitgangspunt voor Veenendaal. Onderwijs speelt een hele belangrijke rol om je uiteindelijk thuis te kunnen voelen in de gemeente. Het biedt de mogelijkheid om de taal te leren en vertrouwd te raken met de cultuur en normen van onze samenleving. We willen de zorg en het onderwijs uitbreiden, samen met andere gemeenten. Onderwijs aan vluchtelingen is niet alleen een plicht, maar het helpt ook om een inclusieve gemeenschap te bouwen waar iedereen kan groeien en zich volwaardig mens kan voelen.

“Onderwijs biedt de mogelijkheid om de taal te leren en vertrouwd te raken met de cultuur en normen van onze samenleving”

Belangrijkste punten uit het participatietraject • Hoe zorgen we dat onderwijs en kinderopvang beschikbaar blijft voor iedereen? • Mooi initiatief! Zorg voor een goede organisatie en denk na over mogelijkheden en onmogelijkheden. • Zorg voor activiteiten voor kinderen gericht op het bevorderen van taal en leesplezier. En activiteiten voor volwassen gericht op het bevorderen van digitale vaardigheden. Hoe doen we het in Veenendaal? Alle kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs. Dus ook kinderen van asielzoekers. Deze kinderen gaan zo snel mogelijk naar school. In ieder geval binnen 3 maanden nadat ze in Nederland zijn aangekomen. Kinderen van asielzoekers uit Veenendaal gaan op dit moment naar Integrale

Schakelklassen (ISK) in andere gemeenten. De Eerste Opvang Anderstaligen (EOA) is de nieuwe benaming voor de ISK (Internationale schakelklas). Hiermee wordt het onderwijs bedoeld aan leerlingen tussen 12 en 18 jaar, die de Nederlandse taal (nog) onvoldoende beheersen om het reguliere Nederlandse onderwijs te kunnen volgen. Ze hebben om diverse redenen hun vaderland moeten verlaten, ze moeten allemaal een nieuwe taal leren en ze moeten allemaal een plekje kunnen verwerven in de Nederlandse samenleving. De onzekere duur en omvang van de opvang van vluchtelingen legt aanzienlijke druk op zowel onderwijsinstellingen als regio gemeenten. Als reactie hierop onderzoekt de gemeente Veenendaal de haalbaarheid van het oprichten van een eigen EAO binnen onze gemeente. Dit doen we niet alleen maar samen met de besturen van de middelbare scholen in Veenendaal. Ook voor kinderen in het basisonderwijs geldt dat het uitgangspunt is dat zij zo snel mogelijk naar school kunnen. We werken samen met WereldKidz Pimpelmees. Wereldkidz Pimpelmees is een kleine taalschool in Veenendaal. Het onderwijsprogramma is gericht op het leren van de Nederlandse taal (begrijpen, spreken, lezen, schrijven), rekenen en een eerste kennismaking met de Nederlandse maatschappij. Op dit moment gaan er alleen kinderen van Oekraïense vluchtelingen naar de Pimpelmees.

Mogelijk kunnen in de toekomst ook kinderen van asielzoekers naar de Pimpelmees. Ook denken wij in mogelijkheden als het gaat om bijvoorbeeld kinderopvang. Als kinderopvang nodig is, omdat de ouder(s)/ verzorgers aan het werk zijn dan kan daar gebruik van gemaakt worden. Er zijn voorbeelden in het land waarbij kinderopvang op de opvanglocatie geregeld is.

29

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

&

huisvesting

Rust, verbinding zelfredzaamheid

en

staan centraal

maar ook om onderwijs, zorg en sociale ondersteuning. We willen het aantal vluchtelingen opvangen dat haalbaar is, op een humane manier. We streven naar duurzame opvang waarbij rust, verbinding en zelfredzaamheid centraal staan. Ons doel is om vluchtelingen een nieuwe start te bieden, altijd met respect voor hun menselijke waardigheid. Het woonbeleid wordt daarbij breder bekeken, met aandacht voor inclusie en gemeenschapsvorming. Belangrijkste punten uit het participatietraject • Wat doet de gemeente op het gebied

van huisvesting voor Veenendaalse jongeren? • Hoe houdt de gemeente grip als het COA het pand koopt? • Hoe zien de flexwoningen voor het pand er straks uit? Hoe doen we het in Veenendaal? Hans van Walsem (beleidsadviseur Wonen bij gemeente Veenendaal): “Ook in Veenendaal zetten we ons in voor voldoende betaalbare huisvesting. Dit kan onder andere met behulp van flexwoningen. In andere gemeenten in Nederland is het samen wonen van diverse doelgroepen met

flexwoningen al succesvol gebleken. De voormalige Belcompany-locatie biedt de mogelijkheid om een bestaand gebouw om te bouwen tot woningen en tegelijkertijd ook flexwoningen aan de voorkant te plaatsen. Daardoor krijgen we extra aanbod van betaalbare huurwoningen waar kleine huishoudens kunnen wonen. Dit kunnen bijvoorbeeld alleenstaande starters, statushouders, spoedzoekers, jonge stellen of studenten zijn. Hiermee vergroten we het aanbod van kleinere woningen en zijn er meer grotere woningen in Veenendaal beschikbaar voor gezinnen.”

Gesprek met: Hans van Walsem Beleidsadviseur Wonen Organisatie: gemeente Veenendaal

We willen dat Veenendaal een gemeente is waar iedereen, inclusief vluchtelingen, zich welkom voelen. Daarom vinden we het belangrijk om hen goed en passend op te vangen, met oog voor onze eigenheid als gemeente. Het gaat niet alleen om onderdak,

Artist impression van de te bouwen flexwoningen

31

LANGJARIGE OPVANG VAN ASIELZOEKERS IN DE GEMEENTE VEENENDAAL

A

ls gemeente Veenendaal begrijpen we dat het bieden van opvang consequenties heeft voor de woningmarkt en andere woningzoekenden in onze stad. Daarom streven we ernaar om inclusief en creatief te zijn bij het zoeken naar nieuwe opvanglocaties. Als een locatie geschikt is voor bijvoorbeeld jongeren en spoedzoekers uit onze eigen gemeente, en dit past binnen onze bredere opgave, dan zetten we deze locatie ook voor hen in, waar mogelijk in samenwerking met de woningstichting Veenvesters.

huisvesting

gezondheid, welzijn en sport

e komende jaren gaat Veenendaal aan de slag met Het Ambacht. Op de rand van Het Ambacht ligt het voormalige Belcompany-gebouw waar gewerkt wordt aan een langjarige opvanglocatie voor asielzoekers. Wethouder Engbert Stroobosscher: “Het Ambacht is een locatie met grote betekenis voor Veenendaal. Op het verouderde bedrijventerrein bouwen we in de komende 10 jaar een grote nieuwe stadswijk met een aanvullend woningaanbod voor allerlei doelgroepen, ook voor hen die ergens anders minder aan bod komen.”

Weinig autoverkeer Het Ambacht wordt anders dan alle andere wijken in Veenendaal. Er wordt dichter en hoger gebouwd met een stedelijke, industriële en robuuste uitstraling. De wethouder: “In Het Ambacht parkeer je de auto niet voor de deur, maar in gezamenlijke parkeervoorzieningen. Daardoor kunnen we een prachtig groen verblijfsgebied maken met weinig autoverkeer en veel ruimte voor voetgangers en fietsers.”