5. Accountantsverslag Jaarrekening 2022
Tekst van het document
Accountantsverslag 2022 Gemeente Veenendaal
Definitief concept 17 mei 2023
CONCEPT Aan de gemeenteraad van de gemeente Veenendaal
Inleiding
Doetinchem, 23 juni 2023 459601/HdF/NK Geachte raadsleden, Wij hebben de jaarrekening 2022 van uw organisatie gecontroleerd. In dit verslag brengen wij de hoofdzaken van onze bevindingen en aanbevelingen vanuit de controle onder uw aandacht. Daarnaast besteden wij aandacht aan de jaarrekening zelf en aan de interne beheersing. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van B&W. Op basis van onze controle geven wij een onafhankelijk oordeel over de getrouwheid en de rechtmatigheid van de jaarrekening. Daarnaast hebben wij beoordeeld of de programmaverantwoording en de overige gegevens in overeenstemming zijn met de jaarrekening. Ons oordeel over de jaarrekening komt tot uitdrukking in de controleverklaring. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de portefeuillehouder Financiën en een vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst de auditcommissie op 30 mei 2023. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}}
dhr. R.H. Gosselink-Wolbrink RA
2
CONCEPT Inhoudsopgave
Waar bent u naar op zoek ?
1. Kernpunten
2. Onderbouwing oordeel
3. Aandachtspunten Raad
4. Jaarrekening
5. Interne beheersing
6. SiSa
7. Onze verantwoordelijkheid en afsluiting
Bijlage 1
Bijlage 2
Fraude en continuïteit controleverklaring
SiSa tabel fouten en onzekerheden
CONCEPT Wij hebben de jaarrekening 2022 van uw organisatie gecontroleerd. Wij informeren u in dit verslag over de bevindingen uit onze controle. De hoofdzaken staan hierna.
De benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van risico’s is € 17,8 miljoen en de beschikbare weerstandscapaciteit is € 39,7 miljoen. De ratio is daarmee 2,2. Het weerstandsvermogen is door uw gemeente als eind 2022 voldoende geclassificeerd.
De controleverklaring 2022 Als u de jaarstukken ongewijzigd vaststelt, kunnen wij de volgende oordelen geven:
• •
1. Kernpunten
Een goedkeurend oordeel voor de getrouwheid Een goedkeurend oordeel voor de rechtmatigheid
De grote maatschappelijke opgaven zoals de woningnood, klimaatverandering en energietransitie maken dat de middelen in de komende jaren nog wel nodig zullen zijn. Het is onzeker wat gemeenten van het Rijk mogen verwachten, zeker ook na 2026/2027. Deze onzekerheid en de dreigende begrotingstekorten maken het erg lastig om structureel beleid te maken en te investeren in de maatschappelijke opgaven die er zijn.
Uit onze controle kwamen enkele kleinere aanpassingen in de jaarstukken. Deze zijn in de voorliggende versie van de jaarrekening verwerkt.
Nieuw in de controleverklaring: Fraude en financiële risico’s In onze controleverklaring beschrijven wij met ingang van 2022 op welke wijze wij bij de controle hebben ingespeeld op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang als gevolg van fraude. Daarnaast beschrijven wij onze controleaanpak voor de veronderstellingen voor de financiële risico’s in relatie tot de financiële positie van Veenendaal.
Voor wettelijke controles is het verplicht om over deze twee punten te rapporteren. In bijlage 1 geven wij de teksten weer die wij zullen opnemen in de controleverklaring.
Interne beheersing op orde De interne beheersing voldoet aan de daaraan te stellen eisen en past bij de omvang van uw organisatie. Wij hebben enkele verbeterpunten geadviseerd. Met ingang van 2023 legt het College van B&W verantwoording over het rechtmatig handelen af in de rechtmatigheidsverantwoording die wordt opgenomen in de jaarrekening. Uw organisatie is hierop voorbereid.
Controleproces goed verlopen Wij hebben voldoende controle-informatie verkregen om een controleverklaring te verstrekken. Wij bedanken de medewerkers van gemeente Veenendaal voor de open en constructieve samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van deze rapportage.
Saldo en weerstandsvermogen 2022 De gemeente Veenendaal heeft het jaar 2022 met een positief resultaat van € 9 miljoen afgesloten. In de jaarstukken is een toelichting gegeven op de totstandkoming van dit resultaat. 4
CONCEPT De financiële uitkomsten van de controle op een rij
2. Onderbouwing oordeel
Onderstaand hebben wij een overzicht opgenomen van de niet in de jaarrekening 2022 verwerkte controleverschillen en in ieder geval alle afwijkingen groter dan resterende onzekerheden. Met u hebben wij een afspraak gemaakt welke afwijkingen wij in dit verslag vermelden. U heeft ons gevraagd controleverschillen groter dan € 100.000 in ieder geval aan u te rapporteren.
Getrouwheid Omschrijving
Fouten
(bedragen X € 1.000)
€ Uitgaven zorgaanbieders WMO en Jeugd
Rechtmatigheid
Onzekerheden €
Fouten €
567
Onzekerheden € 567
1.425
Europese aanbestedingen Totaal
Getrouwheid en rechtmatigheid De niet-gecorrigeerde controleverschillen en de resterende onzekerheden blijven onder de goedkeuringstoleranties van 1% respectievelijk 3%, zoals deze met u zijn afgesproken.
567
Goedkeuringstolerantie voor fouten (1%)
2.579
Goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (3%)
7.736
1.425
567
WNT-Wet Normering Topinkomens In de jaarrekening 2022 is de verantwoording over de WNT overeenkomstig de wettelijke vereisten opgenomen. SiSa Uit de controle van de SiSa-verantwoording kwamen geen te vermelden afwijkingen. Er is wel een aantal aandachtspunten. Jaarverslag Wij hebben geen tegenstrijdigheden vastgesteld tussen het jaarverslag (de programma-verantwoording en de paragrafen) en de jaarrekening.
5
CONCEPT Onderstaand geven wij een nadere toelichting op de geconstateerde fouten en onzekerheden
Uitgaven zorgaanbieders WMO en jeugd Over de geleverde zorg in natura hebben we in 2022 voor € 35 miljoen controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen. Daarnaast is intern een onderzoek uitgevoerd naar de prestatieleveringen. Het interne onderzoek heeft de onzekerheid met € 0,6 miljoen verlaagd. Voor het beperkte resterende deel van de uitgaven aan zorgorganisaties, € 0,6 miljoen, is geen (goedkeurende) controleverklaring ontvangen of zijn het kleinere zorgaanbieders, waarmee afspraken zijn gemaakt om geen controleverklaring aan te leveren. Dit bedrag is aangemerkt als onzekerheid. Ten opzichte van 2021 is de onzekerheid gedaald van € 2,6 miljoen naar € 0,6 miljoen.
Europese aanbestedingen Wij hebben alle inkopen bij leveranciers waaraan over de periode 2019-2022 meer dan € 215.000 is geleverd onderzocht op het juist toepassen van de Europese aanbestedingsregels. Uit onze controle-uitkomsten over 2022 blijkt dat bij de levering van vijf leveranciers niet conform de Europese aanbestedingsregels is verricht. De totale inkopen in 2022 bij deze leveranciers bedroegen € 1.425.000 en zijn in 2022 verantwoord. Een nadere onderbouwing van de leveranciers is intern beschikbaar.
6
2. Toelichting oordeel De bedrag van de fouten is in absolute zin gestegen ten opzichte van 2021, maar het aantal leveranciers is gedaald. In 2022 zijn inkopen volgens een onrechtmatige procedure bij 10 leveranciers gedaan. Naar aanleiding van de aangescherpte focus van de organisatie op het volgen van de juiste inkoopprocedure is een aantal onrechtmatigheden opgelost. In 2023 wordt bij één van de omvangrijke inkopen een onjuiste procedure opgelost. Voor een toelichting op het proces Europese aanbestedingen en onze aanbevelingen hiervoor verwijzen wij naar hoofdstuk 5.2 interne beheersing.
CONCEPT Van de Raad hebben wij 2 aandachtspunten meegekregen. Wij hebben u hierover in onze boardletter geïnformeerd en hebben deze met de auditcommissie besproken op 24 januari 2023. Volledigheidshalve rapporteren wij hierover ook in dit verslag.
Aandachtspunten Raad
Aandachtspunten en bevindingen 1. Interne beheersing lokale heffingen Nadere toelichting aandachtspunt vanuit de auditcommissie De financiële omvang van deze baten in de exploitatie is materieel. Er ontstaat een risico als betalingen en betalingsherinneringen niet tijdig/volledig worden geïnd. Het verzoek was aan ons om de tijdigheid en het monitoren van met name betalingsherinneringen te beoordelen. Er zijn signalen ontvangen dat inwoners soms pas een jaar later een herinnering krijgen als ze bijvoorbeeld OZB niet hebben betaald. In de boardletter van 2021 (pag. 4) is het volgende vermeld door Stolwijk Kelderman: Er is voor de belastingheffing en –inning een tweetal nieuwe applicaties aangeschaft. De interne beheersing is op dit moment nog niet voldoende ingericht. Hierdoor is het moeilijk de volledigheid van de baten aan te tonen.
Uitwerking aandachtspunt In februari wordt het grootste deel van de aanslagen lokale heffingen opgelegd. Daarna is er nog 3 keer in het jaar de mogelijkheid om een aanslag op te leggen als gevolg van mutaties gedurende het jaar. De aanslag volgt uiterlijk 3 maanden na de verwerking van de mutatie. Het grootste deel van de aanslagen wordt via periodieke automatische incasso’s geïnd. Eventuele storneringen van automatische incasso’s worden nader onderzocht. Door de implementatie van de nieuwe software zijn in 2021 de aanslagen incidenteel later opgelegd en zijn betalingsherinneringen te laat verzonden. Dit heeft geleid tot een incidentele stijging in de openstaande belastingvorderingen. Medio 2022 is het proces van herinneringen en aanmaningen weer opgestart. Aan het einde van 2022 zijn alle vervallen bedragen aan de deurwaarder overgedragen. Het proces is in 2022 weer volledig in gang gezet.
7
CONCEPT Van de Raad hebben wij 2 aandachtspunten meegekregen.
Aandachtspunten Raad
Aandachtspunten en bevindingen 1. Interne beheersing lokale heffingen Uitwerking aandachtspunt Per 31 december 2021 was het openstaande saldo nog € 2,5 miljoen. Zoals bijgaande grafiek laat zien is het openstaande saldo per 31 december 2022 gedaald naar € 1,6 miljoen. Van deze vorderingen staat in april 2023, ten tijde van onze controle, nog € 1,1 miljoen open. De vorderingen die openstaan per 31 december 2022 zijn in de volgende jaren ontstaan:
3000
2019 €
37.000
2%
2020 €
112.000
7%
2021 €
375.000
24%
2022 € 1.037.000
66%
1500
€ 1.561.000
100%
1000
Openstaande vorderingen per 31 december
2500 2000
Uit deze ouderdomsanalyse blijkt dat de organisatie de inning in gang heeft gezet en de openstaande posten ten opzichte van 2021 zijn gedaald.
500 0 2019
8
2020
2021
2022
apr-23
CONCEPT Van de Raad hebben wij 2 aandachtspunten meegekregen
Aandachtspunten Raad
Aandachtspunten en bevindingen 2. Optimalisering gebruik data-analyse door zowel gemeente als accountant Nadere toelichting aandachtspunt vanuit de auditcommissie Data-analyse kan voor optimalisering gebruikt worden zowel voor de ambtelijke organisatie als bij de accountantscontrole. De ambtelijke organisatie kan het gebruik goed en zo mogelijk beter aan laten sluiten op de toepassingen voor onze accountantscontrole, zodat toegevoegde waarde ontstaat. Ons is gevraagd een oriëntatie uit te voeren van hetgeen in andere gemeenten (nationaal) wordt toegepast en wat Veenendaal daarvan kan leren (best practices). Datagedreven werken en ICT zijn voor Veenendaal een belangrijk aandachtspunt. Data-analyse wordt steeds belangrijker, zowel voor eigen gebruik als voor de accountant. Data-analyse is het ontdekken van patronen, afwijkingen, inconsistenties en het onttrekken van andere nuttige informatie over het object van het onderzoek door middel van analyse, modellering en visualisatie met het oog op de planning of het uitvoeren van de opdracht. In de praktijk blijkt dat het vaak nog onduidelijk is wat er precies met data-analyse gedaan kan worden en wat de mogelijkheden zijn.
Wat is nog nodig om meer gebruik te maken van data-analyse en welke verbeteringen kunnen er bij de gemeente worden doorgevoerd om data-analyse zinvol in te zetten? Welke data-analyse wordt door de gemeente zelf toegepast? En kan de accountant hier gebruik van maken? De toepassing van data-analyse bij de controle geeft de accountant een krachtig hulpmiddel om een optimale combinatie van controlewerkzaamheden (controlemix) te kiezen in een steeds meer geautomatiseerde omgeving van de gemeente. Bij het plannen van data-analyse beoordeelt de accountant de betrouwbaarheid van de door de accountant te analyseren data. Dit richt zich op de totstandkoming van de data in het informatiesysteem (de ‘brondata’) en omvat ook de handmatige en geautomatiseerde interne beheersmaatregelen in dat totstandkomingsproces. Analyse van de betrouwbaarheid van de data is hierbij van groot belang.
9
CONCEPT Van de Raad hebben wij 2 aandachtspunten meegekregen
Aandachtspunten Raad
Aandachtspunten en bevindingen 2. Optimalisering gebruik data-analyse door zowel gemeente als accountant Uitwerking aandachtspunt Welke verbeteringen zijn hierin voor de gemeente nog mogelijk, zodat de accountant data-analyse meer zinvol in kan zetten? Op dit moment hebben diverse gemeenten de ambitie om gebruik te maken van data-analyse in de processen of voor controledoeleinden. Het daadwerkelijk invoeren van data-analyse gebeurt nog zeer beperkt en er zijn dan ook nog geen echte best-practices op dit gebied.
Op basis van de gesprekken die we tijdens de interimcontrole hebben gehad, lijkt data-analyse bij gemeenten nog niet veel gebruikt te worden als controlemiddel. De gebruikte data-analyse richt zich bijvoorbeeld op het gebruik van wegen, bewegingen in de server ter voorkoming van hacks of opsporing van fraude in het sociaal domein. Op dit moment is er geen data-analyse die wij voor onze controle kunnen gebruiken. Er zijn diverse processen die zich lenen voor data-analyse. Vooral processen met grote aantallen transacties zijn hiervoor geschikt zoals uitkeringen, gemeentelijke belastingen en inkoopfacturen. Om data-analyse te gebruiken is het wel noodzakelijk dat de informatie op eenzelfde wijze wordt geregistreerd en betrouwbaar is. Voorbeelden voor het gebruik maken van data-analyse in de controle, zowel door uw gemeente als in onze controle: ➢ Proces inkopen: is het 4-ogen principe toegepast? (autorisatie voor de geleverde goederen/diensten en autorisatie voor het belasten van het budget) ➢ Proces gemeentelijke belastingen: zijn de juiste tarieven in rekening gebracht conform de verordening? Of is aan alle OZB-objecten een aanslag gekoppeld? ➢ Proces Participatiewet: zijn de juiste normbedragen gehanteerd conform de vastgestelde normen? ➢ Betalingsproces: het selecteren van afwijkende betalingen en betalingen op bijzondere momenten.
Om een nadere duiding te kunnen geven aan de afwijkingen zal nader onderzoek worden uitgevoerd naar verklaringen of kunnen trends worden ontdekt.
10
CONCEPT Jaarstukken en zekerheid
4. Jaarrekening
Financiële positie
Kwaliteit jaarstukken
Begrotingsrechtmatigheid
Overige bevindingen
11
4.1 Financiële positie
De 4.1 jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van het resultaat over Financiële positie 2022 en de financiële positie op 31 december 2022. Saldo van baten en lasten
Incidentele baten en lasten
Het jaar 2022 is gestart met een begrotingssaldo van € 1,2 miljoen positief. De definitieve begroting kwam uit op een resultaat van nihil. Het saldo van de lasten en baten over het jaar 2022 bedraagt € 9 miljoen positief. Ter illustratie is dit weergegeven in de tabel hiernaast.
De incidentele baten en lasten bedragen € 4,9 miljoen per saldo voordelig. € 30 miljoen aan lasten is als incidenteel aangemerkt, tegenover € 35 miljoen aan baten. In het overzicht incidentele baten en lasten in de jaarrekening wordt hierop per programma een nadere toelichting gegeven.
Het positieve resultaat ten opzichte van de definitieve begroting van € 9 miljoen wordt voor een groot deel beïnvloed door: - Een hogere algemene uitkering (€ 3,3 miljoen): - Afval (€ 1,7 miljoen); - Wonen en bouwen (€ 3,1 miljoen); - Grondexploitatie (€ 1 miljoen); - Crisisbeheersing en brandweer (€ 1,5 miljoen). In de inleiding van de jaarstukken is een globale toelichting van dit resultaat gegeven. Voor de specifieke toelichtingen op bovengenoemde afwijkingen wordt verwezen naar de toelichtingen bij de diverse programma’s.
Verloop van het resultaat 2022 9.052
Realisatie
Begroot
1.191
0 Prognose
12
De jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van het resultaat over 2022 en de financiële positie op 31 december 2022.
4.1 Financiële positie
Financiële positie Het eigen vermogen van uw gemeente is per ultimo 2022 € 106 miljoen, exclusief resultaat (2021: € 88 miljoen). Hiervan is € 58 miljoen in bestemmingsreserves opgenomen (2021: € 51 miljoen). De grootste bestemmingsreserve is € 27 miljoen voor de kapitaallasten van reeds gemaakt investeringen. Hiernaast tonen wij het verloop van het eigen vermogen van de afgelopen jaren. Het weerstandsvermogen is door uw gemeente als voldoende geclassificeerd. De ratio is 2,2. De benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van risico’s is € 17,8 miljoen en de beschikbare weerstandscapaciteit is € 39,7 miljoen.
Verloop eigen vermogen 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0
2021
2022
totaal eigen vermogen
13
2020
resultaat boekjaar
2019
Bestemmingsreserves
Uw gemeente heeft per 31 december 2022 voor een bedrag van € 137 miljoen leningen opgenomen. Dit is € 1,4 miljoen meer dan per 31 december 2021.
risicoreserve grondexploitatie
Algemene reserve
De solvabiliteit is 34% ten opzichte van vorig jaar 30%. Met 34% is dit neutraal volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader van de Provincies. Het solvabiliteitsratio sluit aan bij het gemiddelde solvabiliteitsratio van de gemeenten in een grootte klasse van 50.000 tot 100.000 inwoners.
CONCEPT Bij onze controle hebben wij de informatiewaarde, leesbaarheid en naleving van wettelijke vereisten van de jaarstukken beoordeeld.
4.2 Kwaliteit jaarstukken
Kwaliteit van de jaarstukken
Naleving van de verslaggevingsregels
De jaarstukken bestaan uit 3 onderdelen: De programma’s, de paragrafen en de jaarrekening.
Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het Besluit Begroting en Verantwoording zijn nageleefd. Hierin hebben wij geen (belangrijke) afwijkingen vastgesteld.
Wij vinden de structuur van de jaarstukken duidelijk. Uw gemeente kent 6 programma’s. Daarnaast worden de algemene dekkingsmiddelen en overhead separaat gepresenteerd.
De verplichte beleidsindicatoren staan bij de programma’s.
De kwaliteit van de toelichtingen is voldoende. Het inzicht in de begroting en de belangrijkste afwijkingen in de realisatie zijn per programma in het jaarverslag toegelicht.
Jaarverslag en paragrafen
Verloop van de controle Het proces van het opstellen van de jaarrekening is over het boekjaar 2022 zodanig gepland om aan de auditcommissie de gecontroleerde jaarrekening eind mei 2023 voor te kunnen leggen. Het concept van de jaarstukken was tijdig gereed en het jaarrekeningdossier bevatte voldoende onderbouwingen om de controle te kunnen uitvoeren. De afwikkeling was conform planning.
Het jaarverslag en de paragrafen voldoen aan de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording. Er zijn geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag en de jaarrekening 2022. De nieuwe, verplichte, paragraaf Openbaarheid van Bestuur is opgenomen. Hierin is een toelichting opgenomen van het uitgevoerde beleid voor de Wet Open Overheid.
14
Wij kijken terug op een prettige en transparante samenwerking gedurende dit proces.
CONCEPT 4.3 Begrotingsrechtmatigheid
De kaderstelling nader toegelicht Bij de controle van de rechtmatigheid gaan wij na of de lasten en baten en de balansmutaties juist, tijdig, volledig én met de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader in overeenstemming zijn geweest. Wij hebben de baten en lasten en de balansmutaties over 2022 op rechtmatigheid gecontroleerd.
Begrotingscriterium De Raad heeft besloten met 6 programma’s te werken. Dit geeft een overzichtelijk beeld van de resultaten. U heeft het College van B&W toestemming gegeven om binnen de budgetten van de deelprogramma’s, te opereren. Het College van B&W legt verantwoording af over de besteding op de programma’s. Wij hebben gecontroleerd of de begrotingsregels door het College van B&W zijn nageleefd.
•
Lasten
Op de programma’s fysieke leefomgeving en bedrijfsvoering zijn overschrijdingen ten opzichte van de begroting ontstaan. De toelichting is voldoende en daarmee heeft de overschrijding geen invloed op ons oordeel over de begrotingsrechtmatigheid inzake de programma’s.
•
Investeringen
Programma (*€ 1.000)
Lasten Begroting
Lasten 2022
Overschrijding
1. Fysieke leefomgeving
41.776
42.247
O
2. Economie, werk en ontwikkeling
2.820
2.177
P
3. Sociale leefomgeving
116.313
114.304
P
4. Burger en bestuur
11.017
9.665
P
5. Algemene dekkingsmiddelen
2.478
1.891
P
6. Bedrijfsvoering
52.840
53.068
O
227.244
223.352
Totaal
Er zijn 10 investeringskredieten overschreden. De toelichting is voldoende en daarmee hebben de overschrijding geen invloed op ons oordeel over de begrotingsrechtmatigheid voor de investeringen.
15
CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.
Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij kort toe.
1) Grondexploitatie Er zijn 13 grondexploitaties. In 2022 is de grondexploitatie ‘Overgangszone Het Ambacht’ geopend. Voor de berekening van de verwachte resultaten in de actieve grondexploitaties heeft uw College uitgangspunten geformuleerd. De baten en lasten van alle grondexploitaties worden onderbouwd door het hanteren van deze uitgangspunten. Deze zullen door de Raad via het projectenboek 2023 worden vastgesteld.
4.4 Overige bevindingen
Uit de beoordeling komen de volgende adviezen aan het College van B&W naar voren: - De plankosten volledig in beeld te brengen en op te nemen in de begroting; - De verkoopopbrengsten te onderbouwen met een taxatie door een onafhankelijke taxateur. De rente is berekend op basis van de werkelijk betaalde rente, zoals dit is voorgeschreven in de notitie Grondbeleid van de commissie Besluit Begroting en Verantwoording. Voor de projectexploitaties wordt aan de projectleiders autorisatie gevraagd. Deze zijn tezamen met de prognoses voor de totale baten en lasten door de projectleiders geautoriseerd. In 2022 is op de grondexploitaties tussentijdse winst verantwoord van in totaal € 0,9 miljoen. We hebben vastgesteld dat deze winst juist berekend is conform de voorgeschreven ‘Percentage of completion’ methode. Specifieke risico’s zijn daarbij op de verwachte resultaten in mindering gebracht. Deze risico’s zijn per project ingeschat. De voorziening voor verliesgevende exploitaties bedraagt per ultimo 2022 € 36,2 miljoen (2021: € 35,5 miljoen). De berekende voorziening is gebaseerd op het verlies, contant gemaakt naar 2022. De disconteringsvoet die hierbij gehanteerd is van 2%, is in overeenstemming met de landelijke voorschriften vanuit de commissie Besluit Begroting en Verantwoording.
Tijdens onze controle zijn alle onderbouwingen per grondexploitatie getoetst, onder meer met behulp van een externe deskundige. Uit dit onderzoek is een aantal adviezen naar voren gekomen om de interne beheersing van de grondexploitaties te verbeteren. Het overall beeld is dat de interne beheersing voldoende is.
16
CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.
4.4 Overige bevindingen
2) Voorziening dubieuze debiteuren
4) Voorziening pensioen
Ultimo 2022 heeft uw gemeente vorderingen op diverse partijen. Er is een inschatting gemaakt van de (on)inbaarheid van deze vorderingen. Voor alle openstaande debiteuren (in totaal € 5,2 miljoen) zijn voorzieningen gevormd van € 1,4 miljoen op basis van een beoordeling per debiteur. Voor de uitkeringendebiteuren is de schatting gebaseerd op de geïnde bedragen van voorgaande jaren. De hoogte van deze voorzieningen liggen in lijn met voorgaand jaar. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor deze voorzieningen.
De voorziening voor pensioen van wethouders is gebaseerd op actuariële berekeningen. Deze worden door een derde partij opgesteld. De gehanteerde rekenrente van 2,472% is conform de circulaire van het Rijk. Daarnaast zijn er nog een aantal oud-wethouders waarvoor de jaarlijkse uitkering ten laste van de exploitatie wordt gebracht.
3) Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen Een voorziening groot onderhoud dient gebaseerd te zijn op een meerjarenonderhoudsplan van maximaal 5 jaar oud. Het integraal duurzaam vastgoedbeheerplan is in 2021 vastgesteld. Dit geactualiseerde plan is de basis voor de onderhoudsvoorziening. De voorziening per 31 december 2022 bedraagt € 5,2 miljoen. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten voor deze voorziening, hoewel in de voorziening ruimte lijkt te zitten als gevolg van nog niet uitgevoerd onderhoud. Voor het onderhoud van wegen is een bestemmingsreserve ingesteld (€ 2,9 miljoen). Aangegeven is dat er geen sprake is van achterstallig onderhoud. Wij hebben het College geadviseerd een onderhoudsplan voor wegen op te stellen om zo te bepalen of deze bestemmingsreserve toereikend is voor het onderhoud.
17
Wij hebben het College van B&W geadviseerd deze verplichting mee te nemen in de voorziening in 2023.
5) Voorziening wachtgeld Na de wisseling van het College van B&W zijn er geen voormalige wethouders meer die aanspraak moeten maken op de wachtgeldregeling. Er is terecht geen voorziening wachtgeld opgenomen.
6) Voorziening riolering De voorziening Riolering is ter egalisatie van het riooltarief. In 2022 waren de lasten voor de aanpassing van de rioleringen lager dan de ontvangen baten. Dit heeft geleid tot een dotatie. De voorziening riolering bedraagt per 31 december 2022 € 4 miljoen en is onderbouwd met het omgevingsprogramma Openbare ruimte 2022-2025, waarin het gemeentelijke rioleringsplan is opgenomen. Wij stemmen in met de uitgangspunten voor deze voorziening.
CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.
4.4 Overige bevindingen
7) Voorziening dubieuze debiteuren precario
8) Voorziening verlofsparen / stuwmeer verlofuren
Uw gemeente heeft over de jaren 2015 tot en met 2019 bij een aantal bedrijven precariobelasting opgelegd. Deze hebben hier bezwaar tegen gemaakt en er lopen gerechtelijke procedures. In 2021 heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan en is de partij in het gelijk gesteld. Dit heeft geleid tot een terugbetaling van € 6,5 miljoen ten laste van de voorziening.
In de CAO gemeenten is voorgeschreven dat medewerkers vanaf 2022 gebruik kunnen maken van de mogelijkheid om verlof te sparen. Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft vanaf 2022 voor dat er een voorziening gevormd dient te worden voor het gevormde saldo voor verlofsparen en eventuele stuwmeren van verlof. Bij de gemeente Veenendaal is per 31 december 2022 door 15 werknemers deelgenomen aan het verlofsparen. Deze deelname is vertaald naar een verplichting. Wij kunnen instemmen met de uitgangspunten van deze voorziening.
De restant voorziening bedraagt per 31 december 2022 € 1,9 miljoen en is bestemd voor resterende risico’s. Claims kunnen worden ingediend tot 5 jaar na de uitspraak. Als dit niet gebeurt kan deze voorziening vrijvallen.
Er is geen sprake van een stuwmeer aan verlofuren bij het personeel.
18
CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.
4.4 Overige bevindingen
Prestatielevering inkoop
Kosten verbonden partijen
Wij hebben een steekproef uitgevoerd om de getrouwheid van de uitgaven te kunnen controleren. Alle facturen zijn onderbouwd met documentatie van levering.
De gemeente Veenendaal heeft een deel van haar taken overgedragen aan gemeenschappelijke regelingen. De kosten van deze organisaties komen ten laste van de exploitatie van de gemeente Veenendaal. De kosten van VRU, IW4, GGD Regio Utrecht, Centrum voor jeugd en gezin en het Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal zijn in deze jaarstukken op concept cijfers gebaseerd, omdat de definitieve cijfers op dat moment nog niet voorhanden waren.
Persoonsgebonden budgetten (PGB) Uw gemeente heeft interne controle uitgevoerd op de verstrekking van de persoonsgebonden budgetten, zoals: - bepaling totale last in de jaarrekening aan de hand van de prognose SVB; - interne controles op het toekenningsproces; - controle op de levering van de zorg; - deugdelijke afwikkeling van de fraudesignalen van de SVB. Er zijn in 2022 geen fraudesignalen van de SVB ontvangen. Door de organisatie wordt de uitnutting van de budgetten per budgethouder beoordeeld. Uw gemeente heeft van de Sociale Verzekeringsbank een brief ontvangen waaruit blijkt dat er fouten en onzekerheden zijn ontstaan bij de Sociale Verzekeringsbank. Deze tellen mee in het oordeel van uw gemeente. Dit is 1,09% voor de WMO-PGB en 1,74% voor de Jeugd-PGB. De hieruit voortkomende fout bedraagt in totaal € 12.000.
Materiele vaste activa Er worden afschrijvingen berekend op basis van de annuïtaire systematiek. Op basis van de nota Waarderen en afschrijven is dit alleen toegestaan voor parkeergarages. Dit is in het verleden door de Raad geautoriseerd. Wij hebben het College geadviseerd deze toevoegingen in een actualisatie van de nota Waarderen en afschrijven op te nemen.
BTW suppletie Over de verkoop van bouw- en ontwikkelrechten aan OVO uit 2021 dient een suppletie te worden ingediend bij de Belastingdienst. Het betreft een te betalen BTW positie van € 2,2 miljoen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de suppletie op korte termijn op te stellen om onnodige rentekosten te voorkomen.
19
CONCEPT Hier informeren wij u over onze bevindingen volgend uit de jaarrekening.
4.4 Overige bevindingen
IT omgeving
Wet Normering Topinkomens
Volgens artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht aan te geven of er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening zaken betreffende de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. Deze bevindingen hebben wij bij de jaarrekeningcontrole niet geconstateerd. Daarbij merken wij op dat onze jaarrekeningcontrole niet primair gericht is op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen over de IT omgeving raken dan ook slechts díe onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid hebben beoogd. Om volledig zicht te hebben op de betrouwbaarheid van alle geautomatiseerde systemen, ook die systemen zonder relatie naar de jaarrekening, is meer uitgebreid en specifiek gericht onderzoek noodzakelijk, wat niet past in de rol van de accountant bij de controle van de jaarrekening.
De Wet Normering Topinkomens (WNT) regelt de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector. In deze wet zijn maximale vergoedingen vastgelegd voor de hoogte van de vergoeding aan topfunctionarissen en aan de ontslagvergoedingen. Voor 2022 is de maximale beloning vastgesteld op € 216.000 en € 75.000 ontslagvergoeding.
20
In 2022 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen.
CONCEPT Als onderdeel van de controle van de jaarrekening hebben wij een interimcontrole uitgevoerd. Over de bevindingen en aanbevelingen hebben wij in de boardletter gerapporteerd.
5.1 Interne beheersing
Samenvatting boardletter
Rechtmatigheidsverantwoording
Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding van de interimcontrole hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de boardletter d.d. 24 januari 2023 gerapporteerd aan de auditcommissie.
Tot en met het boekjaar 2022 verstrekken wij als accountant een controleverklaring met een oordeel inzake getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekeningen van gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf kalenderjaar 2023 wijzigt dit in enkel een oordeel inzake de getrouwheid.
De interimcontrole 2022 laat zien dat de organisatie en financiële beheersing stabiel en voldoende is. De adviezen van voorgaande jaren zijn opgepakt en verder uitgewerkt.
Risico’s interne beheersing In de boardletter hebben wij per proces aangegeven welke risico’s niet (geheel) worden afgedekt door interne beheersingsmaatregelen. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen afwijkingen bevat hebben wij aanvullende gegevenswerkzaamheden moeten verrichten om dit risico te verlagen. Vanuit de controle hebben wij enkele aandachtspunten voor de jaarrekening 2022 meegegeven.
Het College van B&W neemt vanaf 2023 een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening en licht daarmee haar handelen toe in relatie tot de wet- en regelgeving. De kaderstellende en controlerende rol van de Raad wordt hiermee versterkt. De implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording is een kans voor de Raad om het gesprek met het College van B&W te verdiepen. Door opname van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening valt deze onder het getrouwheidsoordeel van de accountant. De accountant kijkt dus of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is. Dit oordeel van de accountant over rechtmatigheidsverantwoording wordt meegewogen in het oordeel over de getrouwheid. Afgelopen jaren heeft uw organisatie daartoe reeds voorbereidingen getroffen. Voor de definitieve invoering is het van belang de financiële verordening en de controleverordening aan te passen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de rapportage over de uitkomsten en de rechtmatigheidsverantwoording over 2023 eind maart 2024 gereed te hebben, vooruitlopend op de accountantscontrole.
21
CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen.
5.2 Interne beheersing
Europese aanbestedingen
•
Het volgen van de juiste inkoopprocedure is onderdeel van de rechtmatigheid. Is voldaan aan de geldende wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader? In het normenkader is het eigen inkoopbeleid, zoals vastgesteld door de gemeente, niet opgenomen omdat dit facultatief is. De landelijke wetgeving inzake de Europese aanbestedingen is een verplicht onderdeel van het normenkader.
Door de organisatie is in 2022 verbijzonderde interne controle uitgevoerd op de gevolgde inkoopprocedure. Deze uitgevoerde verbijzonderde interne controle hebben wij beoordeeld vooruitlopend op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.
Vanaf 2023 zal het College van B&W in haar rechtmatigheidsverantwoording zelf voorafgaand aan de accountantscontrole een oordeel moeten geven over de juistheid van de gevolgde inkoopprocedure, met name indien de inkopen een contractwaarde overschrijden van de grens waarbij Europees aanbesteed moet worden. Naar aanleiding van onze controle van het afgelopen jaar hebben wij de volgende aandachtspunten voor de organisatie hierover.
•
Europese aanbestedingen: contractenregister
Er is een zaaksysteem waarin, indien voorhanden, contracten beheerd en gearchiveerd kunnen worden. Uit onze controle blijkt dat de contracten niet eenvoudig vindbaar zijn in deze software ofwel niet voorhanden zijn. Uitvraag in de organisatie is dan noodzakelijk. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om alle contracten op te nemen in een contractenregister, zodanig dat deze ook op een snelle wijze vindbaar zijn.
22
Europese aanbestedingen: Verbijzonderde interne controle
Op basis daarvan hebben wij het College van B&W het volgende geadviseerd: - De keuze van de gevolgde inkoopprocedure vooraf vast te leggen in de inkoopdossiers; - Standpunten over de gevolgde inkoopprocedure achteraf vast te leggen in een zogenaamde position paper; - De interne controle te onderbouwen met de onderliggende contracten; - Zichtbaar vast te leggen hoe vanuit de inkopen de gecontroleerde leveringen zijn geselecteerd; - Een eenduidige, onderbouwde conclusie te trekken.
CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen. •
Europese aanbestedingen: Inkoopprocedures voor inhuur
5.2 Interne beheersing
Energietoeslag
Bij de uitvraag van inhuur van personeel wordt mogelijk gebruik gemaakt van ‘Flextender’. Dit Dynamisch Aankoop Systeem volstaat als een Europese aanbesteding. Inhuur vindt daarnaast bij diverse leveranciers plaats en middels losse opdrachten. De aanbestedingsregels schrijven voor dat inhuur bij diverse leveranciers en met diverse losse opdrachten gegroepeerd dienen te worden naar de ‘soort’ inhuur. Deze dienen gecategoriseerd te worden naar CPV-code, een indeling van soort inkopen in de aanbestedingsregels.
In 2022 maar ook in 2023 is energietoeslag uitgekeerd om de energie armoede te beperken. De gemeente Veenendaal heeft daartoe een beleidsregel opgesteld. Inwoners van de gemeente Veenendaal met een maximaal inkomen van 150% van de bijstandsnorm kunnen een beroep doen op deze regeling. Wij hebben het College van B&W geadviseerd bij de uitkering van de energietoeslag aandacht te hebben voor het vermelden van naam en functie op de beschikking. Wij hebben het College van B&W geadviseerd in 2023 een separate verbijzonderde interne controle uit te voeren op de verstrekte energietoeslag.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd de inhuur bij de verschillende leveranciers en verschillende opdrachten tussentijds te analyseren om een onrechtmatige inkoopprocedure te voorkomen.
Participatiewet - WMO en jeugd
• Europese aanbestedingen: Dwingende spoed Als gevolg van de snelheid waarmee de opvang van Oekraïners door alle gemeenten is opgepakt, was inkoop van onder meer beveiliging, schoonmaak en dergelijke op korte termijn noodzakelijk. Volgens de aanbestedingsregels kon daarbij een uitzondering worden gemaakt voor Europees aanbesteden op grond van ‘dwingende spoed’ (artikel 32 AW). Als gevolg van de voortdurende oorlog zal mogelijk deze uitzondering komen te vervallen in 2023.
Wij hebben het College van B&W geadviseerd te beoordelen in hoeverre de gevolgde inkoopprocedures nog afdoende zijn, gezien de situatie. 23
We hebben een steekproef gedaan op de toekenningen van de voorzieningen voor de jeugd en de WMO en de Participatiewet. Er is een aantal formele onrechtmatigheden. Wij hebben het College van B&W geadviseerd blijvend aandacht te hebben voor de tijdigheid van de beschikkingen.
CONCEPT Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij een aantal aanvullende aandachtspunten voor de interne beheersing geconstateerd welke wij hier onder de aandacht brengen. Identificatie De wijze waarop de gemeente de identiteit bij verstrekkingen uit de Participatiewet ca, WMO en jeugd moet vaststellen is dwingend voorgeschreven in de wetgeving. Er moet zekerheid worden verkregen over de nationaliteit van de aanvrager en diens verblijfstitel. In het kader van de rechtmatigheidscontrole dient te worden getoetst of de vaststelling van de identiteit van de belanghebbende en diens eventuele partner op een juiste wijze heeft plaatsgevonden. Bij het niet of onjuist vaststellen van de identiteit is er onzekerheid over de rechtmatigheid van de verstrekte voorziening.
24
5.2 Interne beheersing
De gemeente Veenendaal registreert de aard, het nummer van het ID-bewijs en de geldigheidsduur in het clientdossier na inzage. Dit in navolging van de AVG om geen kopie ID-bewijs meer op te nemen. Wij hebben het College van B&W geadviseerd continu aandacht te hebben voor het identificeren van de burgers en deze bijbehorende vastleggingen. In het kader van de accountantscontrole blijkt echter dat op basis van het uitkeringsdossier niet altijd vastgesteld kan worden, of gevraagd is het identiteitsbewijs “ter inzage” te verstrekken. Derhalve is sprake van niet voldoende controle-informatie voor ons als accountant. Dit leidt tot een nietfinanciële onrechtmatigheid. Dat betekent het niet naleven van (financiële) wetgeving zonder (directe) financiële gevolgen.
CONCEPT SiSa staat voor Single information en Single audit. Het is een systematiek van de Rijksoverheid over de verantwoording van specifieke uitkeringen. Hieronder geven wij onze inhoudelijke bevindingen weer. Ontwikkeling Single Information Single Audit Iedere gemeente kan extra geld krijgen om specifiek beleid van de Rijksoverheid uit te voeren. Dit zijn specifieke uitkeringen. Gemeenten moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze het geld hebben besteed. Dit doen zij via de methodiek SiSa: Single information, Single audit. Dit betekent eenmalige informatieverstrekking, eenmalige accountantscontrole. De informatie hiervoor wordt in een vast format opgenomen in de toelichting bij de jaarrekening en voorzien van een controle door de accountant. Door de coronacrisis, de toeslagenaffaire en het omzetten van doeluitkeringen naar specifieke uitkeringen op verzoek van de Algemene Rekenkamer is het aantal regelingen dat verantwoord moet worden via de SiSa-bijlage in de afgelopen jaren fors toegenomen. Bij de gemeente Veenendaal waren er in 2018 4 specifieke uitkeringen met een verantwoordingsplicht via SiSa, in 2022 zijn dit er 27. Deze toename vraagt veel tijd. De regelingen worden steeds complexer en dit vraagt een verdergaande samenwerking tussen meerdere afdelingen in de organisatie.
Het proces voor het aanvragen en verantwoorden vraagt coördinatie, inrichting van de administratie en planning om te kunnen voldoen aan de voorwaarden om de specifieke uitkering uiteindelijk te kunnen ontvangen. De kosten van de accountantscontrole en de inzet van eigen tijd neemt significant toe door deze extra regelingen en veel organisaties worstelen met het beheersbaar houden hiervan. 25
6. SiSa
Wij hebben het College van B&W geadviseerd in 2023 te overwegen de coördinatie van alle SiSa regelingen centraal te beleggen. Onze bevindingen die naar voren zijn gekomen uit de controle op de SiSa regelingen willen we graag met u delen.
• Aanlevering SiSa De aansluitingen en onderbouwingen van het SiSa verantwoordingsdocument zijn voor verbetering vatbaar. Wij zullen hiervoor een evaluatie met de organisatie inplannen.
• A16 Opvang Ontheemden Oekraïne: leefgeld en toekenning In 2022 is € 534.000 leefgeld verstrekt aan de ontheemde Oekraïners. De registratie hiervan is in Excel. Gezien de voortdurende situatie in de Oekraïne vraagt de registratie een meer structurele oplossing. Wij hebben het College van B&W geadviseerd de uitkering leefgelden op te nemen in Suite. Voor de opvang heeft de gemeente Veenendaal € 3,5 miljoen bijdrage van het Rijk ontvangen. € 1,5 miljoen hiervan is nog niet besteed. In de resultaatbestemming wordt voorgesteld dit over te hevelen naar 2023. Het reserveren voor komende jaren is in overeenstemming met de regelgeving van het Rijk hierover.
CONCEPT SiSa staat voor Single information en Single audit. Het is een systematiek van de Rijksoverheid over de verantwoording van specifieke uitkeringen. Hieronder geven wij onze inhoudelijke bevindingen weer. •
G2 Participatiewet: tijdigheid
Wij vragen uw aandacht voor de tijdigheid voor het afgeven van beschikkingen, de startdatum na afgifte van de beschikking en de loonwaardemeting bij de loonkostensubsidie.
•
G4 Tozo: Misbruik en oneigenlijk gebruik
Er zijn in algemene zin procedures aanwezig om misbruik en oneigenlijk gebruik te detecteren. Voor de Tozo is geen specifiek beleid voor misbruik en oneigenlijk gebruik opgesteld. Er is een plan van aanpak voor controle achteraf en IB-signalen opgesteld en geïmplementeerd. Alle IB-signalen zijn in 2022 volledig afgewikkeld.
• G10 Inburgering: Misbruik en oneigenlijk gebruik Vanaf 1 januari 2022 is het nieuwe inburgeringsstelsel ingegaan waarin de Wet Inburgering 2021 wordt uitgevoerd door gemeenten en verantwoord in SiSa 2022. Van gemeenten wordt verwacht dat zij in aanvulling op het bestaande beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk Gebruik (M&O) specifiek aandacht aan de Wet Inburgering 2021 besteden. Een gemeente die reeds beschikt over een goede opzet en een goed werkend beleid voor M&O, kan dit M&O-beleid doortrekken naar de Wet Inburgering 2021. Daarin zal dan wel extra aandacht nodig zijn voor specifieke risicofactoren en –afwegingen inzake de Wet Inburgering 2021. Wij hebben het College van B&W geadviseerd een algemene nota voor Misbruik en Oneigenlijk Gebruik op te stellen en de risicofactoren en maatregelen van de wet Inburgering op te nemen.
26
6. SiSa
Wij hebben het College van B&W geadviseerd in 2023 verbijzonderde interne controle uit te voeren op de bestedingen van inburgering.
CONCEPT Wij hebben onze controle overeenkomstig de opdracht uitgevoerd en in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving.
7.1 Onze verantwoordelijkheid
Onze opdracht
Fraude
De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College van B&W. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening gecontroleerd.
De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan de Raad. Wij merken op, dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij de Raad. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging. Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude ontdekt, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.
Wij hebben onze controle uitgevoerd op basis van onze controlestandaarden voor de accountantscontrole. Daarnaast hebben wij het besluit accountantscontrole decentrale overheden (het BADO), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de gemeentewet), het door u vastgestelde controleprotocol én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt. De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten bedraagt € 2.579.000 (1% van de lasten) en voor onzekerheden € 7.736.000 (3% van de lasten). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd.
Inzicht urenbesteding
Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. De voor uw organisatie in 2022 door ons verrichte diensten passen binnen de regels van onafhankelijkheid. Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw organisatie. Er zijn geen andere zaken, die in strijd zijn met de onafhankelijkheidsregels.
27
Vanuit het programma ‘In het publiek belang’ van de NBA dienen wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u te rapporteren. Voor uw inzicht verstrekken wij onderstaand een opgave van de tijdsbesteding (inclusief een schatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole). Uren Tekenend accountant
40
Overige teamleden
900
CONCEPT 7.2 Afsluiting
Dank u voor de samenwerking Publicatie jaarrekening Wij adviseren om de jaarrekening, na vaststelling door de Raad, op de website van uw gemeente, te publiceren samen met de controleverklaring van de accountant. Hierdoor is het voor de gebruikers duidelijk dat dit de definitieve versie van de jaarrekening is en wat het oordeel van de accountant bij deze jaarrekening is.
Afsluiting Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn en zijn graag bereid nadere informatie te verstrekken. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}}
dhr. R.H. Gosselink-Wolbrink RA
28
Toegevoegde waarde
die bijdraagt aan uw duurzame succes
Samenwerkende specialisten Binnen Stolwijk Kennisnetwerk bundelen wij een aantal kennisgebieden op financieel, bedrijfskundig, economisch en personeelsniveau. Vanuit deze verschillende disciplines hebben wij een 360 graden overview, zodat wij u beter en vollediger kunnen adviseren. Deze aanpak, waarbij specialisten en generalisten nauw samenwerken, leidt ertoe dat wij een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het duurzame succes van uw organisatie. Hoe wij dat doen? Dat leest u in het transparantieverslag op onze website.
Uw succes > www.stolwijkkennisnetwerk.nl
Bijlage 1 Fraude en continuïteit in controleverklaring
CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake onze controleaanpak fraude-risico’s. Controleaanpak frauderisico’s Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het College van B&W inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe de Raad het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de Raad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan.
Bijlage 1 Controleverklaring
In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van weten regelgeving. We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de concerncontroller, de gemeentesecretaris en de portefeuillehouder financiën. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang. Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.
Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s. Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.
31
CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake onze controleaanpak fraude-risico’s. Geïdentificeerd frauderisico Het risico dat het management of het College van B&W maatregelen van interne beheersing doorbreekt
Bijlage 1 Controleverklaring
Controlewerkzaamheden en observaties Het College van B&W en het management bevinden zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat zijn de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersings-maatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de effectiviteit van de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten. We hebben een aantal memoriaalboekingen gecontroleerd op basis van de omvang en de omschrijving. Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen.
Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het overschrijven van interne beheersingsmaatregelen door het College van B&W of het management. Het risico dat schattingsposten onterecht door het management of het College van B&W beïnvloed worden
Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op het opstellen van schattingen zoals voorzieningen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het maken van schattingen.
32
CONCEPT Bijlage 1 Controleverklaring Geïdentificeerd frauderisico Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat
Controlewerkzaamheden en observaties
Het risico dat betaalbatches ongeautoriseerd worden aangepast en naar verkeerde bankrekeningnum mers wordt betaald
Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken bij het aanmaken van betalingen. Aanvullend hebben we data-analyse gedaan op alle bankmutaties.
Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop.
Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de betalingen.
33
CONCEPT Hieronder geven wij u de passages weer die wij zullen opnemen in onze controleverklaring inzake de financiële risico’s Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie
-
Het College van B&W heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven in de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder.
Onze controlewerkzaamheden om het inzicht dat het College van B&W geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere: -
Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen;
-
Kennisnemen van de beoordeling van de Provincie over de financiële positie inzake de begroting 2023 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen;
-
Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het College van B&W heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen;
-
Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen;
34
Bijlage 1 controleverklaring Inwinnen van inlichtingen bij het College van B&W over zijn kennis van risico's na de periode van de door het College van B&W verrichte risicoanalyse.
Uit onze werkzaamheden blijkt dat het door het College van B&W gegeven inzicht aanvaardbaar is.
Bijlage 2 SiSa Tabel fouten en onzekerheden
CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.
Bijlage 2 SiSa
In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen.
Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid
Nr.
Specifieke uitkering of overig
A13
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op Coronatoegangsbewijzen
Geen
n.v.t.
n.v.t
A16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
Geen
n.v.t.
n.v.t
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
Geen
n.v.t.
n.v.t
C9
Specifieke uitkering woningbouwimpuls
Geen
n.v.t.
n.v.t
Fout of onzekerheid
Deze tabellen dient u samen met de overige verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten voor 15 juli 2023 bij het CBS aan te leveren.
36
Strekking controleverklaring rechtmatigheid
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid
Goedkeurend
CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.
Bijlage 2 SiSa
In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen. Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid
Nr.
Specifieke uitkering of overig
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
Geen
n.v.t.
n.v.t
C55
Aanpak energiearmoede
Geen
n.v.t.
n.v.t
C56
Regeling huisvesting aandachtsgroepen
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
Geen
n.v.t.
n.v.t
C68
Specifieke uitkering aan gemeenten ten behoeve van de huisvesting van vergunninghouders
Geen
n.v.t.
n.v.t
Fout of onzekerheid
37
CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.
Bijlage 2 SiSa
In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen. Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid
Nr.
Specifieke uitkering of overig
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
Geen
n.v.t.
n.v.t
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Geen
n.v.t.
n.v.t
E20
Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
Geen
n.v.t.
n.v.t
E27B
Brede doeluitkering verkeer en vervoer (SiSa tussen medeoverheden)
Geen
n.v.t.
n.v.t
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
Geen
n.v.t.
n.v.t
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
Geen
n.v.t.
n.v.t
E85
Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente Verkeersregelinstallaties
Geen
n.v.t.
n.v.t
Fout of onzekerheid
38
CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.
Bijlage 2 SiSa
In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen. Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid
Nr.
Specifieke uitkering of overig
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022
Geen
n.v.t.
n.v.t.
G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2022
Geen
n.v.t.
n.v.t
Fout of onzekerheid
39
CONCEPT Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2022 d.d. 8 februari 2023.
Bijlage 2 SiSa
In de onderstaande (voorgeschreven) tabel rapporteren we onze bevindingen. Financiële Toelichting omvang in euro's fout/onzekerheid
Nr.
Specifieke uitkering of overig
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2022
Geen
n.v.t.
n.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022
Geen
n.v.t.
n.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2022
Geen
n.v.t.
n.v.t.
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in jaar T_gemeentedeel 2022