4. Toekomstperspectief Veenendaal 2040

Toekomstperspectief

Veenendaal 2040

Veenendaal in 2040: een stad in balans, verbonden en veerkrachtig

Veenendaal klaar voor 2040: samenvatting van opgaven en kansen

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040?

Veenendaal in 2040: Een stad in balans, verbonden en veerkrachtig Veenendaal is in 2040 een stad die groeit met visie, waar brede welvaart, sociale cohesie en duurzaamheid hand in hand gaan. Een veilige stad waar iedereen mee kan doen, waar innovatie en inclusie elkaar versterken, waar bestaanszekerheid uitgangspunt is en waar het prettig, gezond en betekenisvol wonen, leren, werken en leven is. Een veilige stad die groeit met behoud van menselijke maat In 2040 is Veenendaal uitgegroeid tot een levendige, inclusieve en toekomstbestendige stad, stevig geworteld in welzijn, duurzaamheid en innovatie. De stad is gegroeid, maar heeft haar menselijke maat behouden, een stad waarin we omkijken naar elkaar. Nieuwe woonwijken aan de randen zijn in nauwe samenwerking met buurgemeenten ontwikkeld, met een goede mix van woningtypen en prijsklassen. Dankzij slimme ruimtelijke planning en hoogwaardige voorzieningen voor tram/bus, lightrail, auto, wandelen en fietsen zijn deze wijken naadloos verbonden met de binnenstad. In bestaande buurten zijn levensloopbestendige woningen toegevoegd, waardoor

Toekomstperspectief Veenendaal 2040 | 2

Veenendaal in 2040: een stad in balans, verbonden en veerkrachtig

Veenendaal klaar voor 2040: samenvatting van opgaven en kansen

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040?

ouderen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen en doorstroming op gang is gekomen. Ook jongeren vinden betaalbare woonruimte, dicht bij hun sociale netwerk en voorzieningen.

is verrijkt met aandacht voor mentale gezondheid, sociale vaardigheden en burgerschap. Scholen bevorderen actief inclusie, diversiteit en beweging, en werken nauw samen met ouders, zorg en de buurt. Jongeren hebben een sterke stem in de maatschappij en dragen actief bij aan besluitvorming en innovatie. Ze groeien op in een kansrijke omgeving en ontdekken hun talenten op eigen tempo, ondersteund door slimme hulpmiddelen en betrokken begeleiders. Ze voelen zich veilig, geaccepteerd en verbonden met hun gemeenschap, en dragen actief bij aan een rechtvaardige, groene toekomst.

Groen en blauw verweven in de stad De openbare ruimte is schoon, veilig en uitnodigend. Autoparkeren is efficiënt georganiseerd in meerlaagse of perifere voorzieningen, waardoor ruimte is ontstaan voor groen en water. De stad is doorkruist met robuuste groenblauwe netwerken die niet alleen zorgen voor verkoeling en biodiversiteit, maar ook uitnodigen tot ontmoeting en beweging. Bomen hebben duurzame groeiplaatsen, water wordt lokaal gebufferd en bewoners en bedrijven dragen actief bij aan vergroening van hun eigen omgeving. De oude linten zijn herkenbaar gebleven als groene lanen, en in alle wijken is aandacht voor klimaatadaptatie en leefkwaliteit. Slimme en schone mobiliteit voor iedereen Veenendaal is een stad waar mobiliteit slim, schoon en gedeeld is. Fietsen en wandelen is aantrekkelijk, groen en veilig. Het gebruik van elektrische voertuigen en deelmobiliteit is vanzelfsprekend. Werknemers reizen met het OV of werken deels thuis, waardoor de wegen vrij blijven voor wie echt afhankelijk is van de (zelfrijdende) auto. Hoogwaardige stations en snelle verbindingen zorgen voor bereikbaarheid naar alle richtingen in het land. De intercity op station De Klomp zorgt voor een snelle verbinding naar grote steden, zoals Utrecht, Nijmegen en Schiphol. Jeugd, onderwijs en ontwikkeling In 2040 staat het kind centraal in flexibele, veilige en inclusieve gemeenschappen.

Onderwijsinstellingen, kinderopvang en welzijnsorganisaties werken samen in integrale kindcentra. Technologie, zoals AI, ondersteunt gepersonaliseerd leren en talentontwikkeling. Het onderwijs

Innovatie als motor van brede welvaart De economie en de arbeidsmarkt van Veenendaal zijn sterk en toekomstgericht. Als FIT-gemeente (Food, ICT, Tech) is de stad een broedplaats voor innovatie. Langs de A12 en in de Spoorzone zijn dynamische innovatieclusters ontstaan, in nauwe samenwerking met de WUR en andere kennisinstellingen. Circulaire bedrijventerreinen, energieopwekking via waterstof en slimme technologie dragen bij aan een duurzame en veerkrachtige economie. AI en data worden ethisch ingezet voor het herontwerpen van beleid, uitvoering en verantwoording. Ook om risico’s te voorspellen maar altijd onder menselijk toezicht en met ethische waarborgen. Welzijn als fundament van de samenleving Welzijn vormt het fundament van de Veenendaalse samenleving. Inwoners voelen zich gezond, veilig en verbonden met hun omgeving. Op laagdrempelige plekken zoals buurtkamers, gezamenlijke tuinen en sportparken ontmoeten mensen elkaar, doen mee en krijgen ondersteuning waar nodig. Een sterk verenigingsleven is onderdeel van het Veens DNA. Jongerenwerk is hybride en betrouwbaar, ouderen worden ondersteund door netwerken, technologie en burenhulp. Welzijn is de eerste lijn: preventief, dichtbij en gericht op participatie en

Toekomstperspectief Veenendaal 2040 | 3

Veenendaal in 2040: een stad in balans, verbonden en veerkrachtig

zingeving. In nieuwe wijken zijn welzijn en leefbaarheid vanaf het begin verweven met ruimtelijke ontwikkeling. Een stad van cultuur, sport en ontmoeting Cultuur is overal zichtbaar en voelbaar. Kunst in de openbare ruimte, culturele hotspots en creatieve initiatieven versterken de identiteit van de stad en nodigen uit tot ontmoeting en verwondering. De mogelijkheden voor sport en bewegen zijn dichtbij en vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven. Scholen, sportaanbieders en maatschappelijke organisaties werken samen aan een gezonde, actieve levensstijl. Inwoners van alle leeftijden doen mee, zijn weerbaar en voelen zich betekenisvol. Geloofsgemeenschappen spelen een rol bij het bieden van sociale cohesie en zingeving. Betrokkenheid verrijkt de besluitvorming Participatie is breed ingebed in het gemeentelijk beleid. Inwoners worden vroegtijdig betrokken, denken mee, nemen verantwoordelijkheid en versterken hun eigen leefomgeving.

Veenendaal klaar voor 2040: samenvatting van opgaven en kansen

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040?

De gemeente faciliteert, luistert en leert. Digitale middelen maken participatie toegankelijk, zonder het belang van fysieke ontmoeting uit het oog te verliezen. Ook moeilijk bereikbare groepen worden actief betrokken, wat leidt tot representatieve en gedragen plannen. Uiteindelijk is het aan de gemeenteraad of het college om een keuze te maken. Niet alleen, maar samen Regionale samenwerking is vanzelfsprekend, daarom maakt Veenendaal in 2040 deel uit van verschillende samenwerkingsverbanden. Naast de Regio Foodvalley, die dan inmiddels gegroeid is met 45.000 woningen, wordt samengewerkt met de provincies Utrecht en Gelderland, het waterschap en diverse uitvoeringsorganisaties. Maar onze invloed reikt ook verder dan de regio alleen. Hoewel brede welvaart het onderliggende uitgangspunt is, ligt de focus op de ontwikkeling van de ruimtelijke en sociale leefomgeving en economie. Denk daarbij bijvoorbeeld aan wonen, mobiliteit, (circulaire) economie en duurzame energie.

Toekomstperspectief Veenendaal 2040 | 4

Veenendaal in 2040: een stad in balans, verbonden en veerkrachtig

Veenendaal klaar voor 2040: samenvatting van opgaven en kansen

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040?

Veenendaal klaar voor 2040: opgaven en kansen 1. Sociale veerkracht & inclusie

2. Gezondheid, sport & bewegen

4. Duurzaamheid & klimaatadaptatie

• Gemeenschapsvorming versterken via wijkteams, opbouwwerkers, participatie en bewonersinitiatieven (ABCD-werkwijze). • Toegankelijke jeugdzorg voor wie het echt nodig heeft, met domeinoverstijgende samenwerking (zorg, onderwijs, werk, wonen). • Welzijn als startpunt in plaats van zorg, met aandacht voor eenzaamheid, mantelzorg en mentale gezondheid. • Versterken van sociaal kapitaal via vitale senioren, vrijwilligers en intergenerationele initiatieven. • Outreachend werken in kwetsbare wijken, met inzet van ervaringsdeskundigen en datagedreven planning. • Online en offline jongerenwerk combineren, met aandacht voor vreedzame wijken en integrale kindcentra.

• Beweegvriendelijke leefomgeving met veilige, toegankelijke sport- en beweegplekken. • Toekomstbestendige sportvoorzieningen volgens NOC*NSF-normen en SWECO-richtlijnen. • Beweging integreren in onderwijs en openbare ruimte. • Openstellen van schoolpleinen en sportvelden voor openbaar gebruik. • Samenwerking tussen sport, onderwijs, cultuur en welzijn versterken.

• Duurzaamheid als integraal uitgangspunt in beleid, gedrag en uitvoering. • Circulariteit, losmaakbaarheid, waterberging en groen als randvoorwaarden. • Voorbeeldrol van de gemeente bij herinrichting en beheer. • Bewoners en bedrijven betrekken via subsidies, communicatie en participatie.

5. Economie, innovatie & werk 3. Wonen & leefomgeving • Betaalbare, kleinschalige woonruimte voor jongeren en ouderen. • Inbreiding in bestaande wijken met intensieve bebouwing en toegankelijke woningen. • Wijktransformaties in Schrijverspark en JES-gebied voortzetten. • Openbare ruimte vernieuwen in Veenendaal-West en -Noord, met focus op groen. • Groen-blauwe structuur versterken: gevelgroen, daktuinen, ecologisch beheer, natuurverbindingen.

• Focus op Food, ICT en Tech als economische speerpunten. • Werklandschappen voor de toekomst: behoud en uitbreiding bedrijventerreinen. • Living labs en maakindustrie op SKF-campus en Nijverkamp. • Samenwerking met MKB, scale-ups en kennisinstellingen (WUR, CHE, HAN, HU). • Arbeidsmarkt versterken via instroom, behoud en opleiding van zorg- en techniekprofessionals.

Toekomstperspectief Veenendaal 2040 | 5

Veenendaal in 2040: een stad in balans, verbonden en veerkrachtig

Veenendaal klaar voor 2040: samenvatting van opgaven en kansen

6. Digitale transformatie & AI

9. P  articipatie & democratische vernieuwing

• Langetermijnvisie op AI met aandacht voor ethiek, transparantie en uitlegbaarheid. • AI-geletterdheid vergroten bij inwoners, bedrijven en ambtenaren. • Slimme infrastructuur: sensoren, digitale stadsmodellen, welzijnsdetectie. • Digitale participatie en dienstverlening toegankelijk en begrijpelijk maken. • Robuuste scenario’s voor digitale dreigingen en investeren in digitale gemeenschappen.

7. Onderwijs & talentontwikkeling • Onderwijs als spil in de wijk, gericht op welzijn, talent en samenwerking. • Flexibel curriculum en regionale leerhubs ontwikkelen. • Inclusieve onderwijshuisvesting en ruimte voor bewegen. • Samenwerking met zorg, welzijn en CJG op basis van kindbehoeften.

8. Mobiliteit & bereikbaarheid • Duurzame mobiliteit stimuleren: lopen, fietsen, OV, deelvervoer. • Mobiliteitshubs en parkeren op afstand voor ruimteefficiëntie. • Fiets- en wandelpaden aantrekkelijk, groen en veilig maken. • Betaalbare en toegankelijke mobiliteit voor iedereen. • Autoverkeer via rondwegen, knelpunten oplossen volgens verkeerscirculatieplan.

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040?

• Verankering van participatiebeleid in de organisatie met gedeelde mindset en werkwijze. • Inclusieve participatie met begrijpelijke taal (B1) en toegankelijke middelen. • Bewuste selectie van participatieonderwerpen, passend bij context. • Heldere communicatie over doelen en verwachtingen. • Mix van digitale en fysieke participatievormen inzetten.

10. Regionale samenwerking & strategische koers • Actief eigenaarschap van de regionale Strategische Agenda op politiek, bestuurlijk en ambtelijk niveau. • Koppeling van lokale en regionale agenda’s, inclusief die van de provincie. • Strategische keuzes maken: waar zet Veenendaal op in, wat laat het los? Waar richt onze lobby in Den Haag en Brussel zich op? • Voldoende uitvoeringskracht en integrale samenwerking tussen ruimtelijk en sociaal domein. • Verplichte regionale samenwerking (in triple helix verband) benutten als kans voor versterking.

Toekomstperspectief Veenendaal 2040 | 6

Veenendaal in 2040: een stad in balans, verbonden en veerkrachtig

Veenendaal klaar voor 2040: samenvatting van opgaven en kansen

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040?

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040? Samenwerking, Participatie & Regionale Verbinding • Versterk regionale samenwerking met Ede, Rhenen en provincie Utrecht; leer van steden met uitbreidingswijken. • Maak plannen voor verbinding tussen centrum en toekomstige wijken (na 2030). • Structureer participatie met het Veens Stappenplan, participatiekalender, ambassadeurs per team en digitale participatie. • Zorg voor eenduidigheid en inclusie in participatie, met aandacht voor culturele verschillen. • Versterk gemeenschapskracht: onderzoek hoe budgetten en verantwoordelijkheden bij inwoners kunnen worden belegd.

Onderwijs, Jeugd & Welzijn • Bouw aan een gedeeld beeld op Jeugd in verbinding met kinderen, ouders en ketenpartners. • Start pilots op thema’s als AI in onderwijs, veerkracht, inclusief onderwijs en ouderbetrokkenheid. • Versterk welzijn in Integrale Kindcentra (IKC’s) voor een doorlopende ontwikkellijn. • Veranker welzijn in nieuwbouw: buurtkamers, speelplekken, buurtcoördinatoren. • Organiseer leer- en dialoogsessies over impactmeting welzijn. • Experimenteer met nieuwe vormen van verantwoording (storytelling, ervaringsreflecties). • Onderzoek een innovatiefonds voor welzijnsoplossingen. • Werk datagedreven aan buurtgerichte welzijnsaanpakken.

Toekomstperspectief Veenendaal 2040 | 7

Veenendaal in 2040: een stad in balans, verbonden en veerkrachtig

Veenendaal klaar voor 2040: samenvatting van opgaven en kansen

Duurzaamheid, Klimaat & Groen

Digitalisering & AI

• Start met Het Ambacht als voorbeeldwijk voor duurzame inrichting. • Reconstructie Schepenbuurt: klimaatadaptief, gasloos, slimme infrastructuur. • Pas het puntensysteem toe op nieuwbouw én gemeentelijke projecten. • Vergroen de stad: 500-600 bomen per jaar, 40% gras omvormen naar biodivers groen. • Verwijder overbodige verharding, stimuleer groene daken, gevels, tuinen. • Besluit over zero-emissiezone in het koopcentrum uiterlijk in 2026. • Faciliteer stadslogistiek via een hub aan de rand van de stad. • Voer omgevingsprogramma’s uit (OPOR, OPIM, Groene Groei & Klimaat).

• Ontwikkel een digitale toekomstvisie en stel een AI-werkgroep op. • Train ambtenaren in AI-geletterdheid en digitale ethiek. • Ontwikkel een lokale digitale grondwet met transparantieregister en ethische toetsing. • Organiseer een regionale AI-top met onderwijs, bedrijfsleven en maatschappelijke partners. • Verbind fysieke en digitale beleidslijnen en bereik ook kwetsbare groepen. • Ontwikkel noodscenario’s voor digitale verstoringen en agendeer digitale weerbaarheid breed.

Wonen, Ruimte & Economie • Start gebiedsvisie Spoorzone-BinnenstadDe Klomp: wonen, werken, infrastructuur. • Investeer in functiemenging en verblijfskwaliteit in de binnenstad. • Vul leegstand in. • Ontwikkel wijkplannen voor inbreiding, renovatie en sloop/nieuwbouw. • Stimuleer doorstroming: verhuisbegeleiding voor ouderen, levensloopbestendige woningen toevoegen. • Ontwikkel ICT/Techcluster (A12) en ICT/Foodcluster (SKF) met kennisinstellingen en ondernemers. • Werk aan toekomstbestendige bedrijventerreinen en onderhoud regionale contacten.

Wat moet Veenendaal in 2025-2026 doen om klaar te zijn voor 2040?

Cultuur, Sport & Leefomgeving • Veranker cultuur in onderwijs, welzijn en omgevingsvisie. • Realiseer het nieuwe theater als culturele trekpleister, bereikbaar voor iedereen. • Versterk de maatschappelijke rol van de bibliotheek. • Integreer cultuur in leerdoelen PO-VO met doorlopende leerlijnen. • Breng sportvraag en -aanbod in kaart per wijk/ doelgroep. • Verbind sport met andere domeinen zoals gezondheid, onderwijs en ruimtelijke ontwikkeling. • Werk concreet aan de routekaart duurzaamheid voor sportfaciliteiten.

Toekomstperspectief Veenendaal 2040 | 8

Adres: Raadhuisplein 1 Veenendaal Telefoon: (0318) 538 538 Postadres: Postbus 1100 3900 BC Veenendaal Website:

www.veenendaal.nl