4. Pilot verduurzamen gemeentehuis - memo

GEMEENTE

MEMO laaknummer Aan

1416906 De gemeenteraad

Kopie aan

Van

Het college van B&W

Datum

8 mei 2019 Aanpak verduurzaming gemeentelijke gebouwen

Onderwerp

Telefoonnummer

Aanleiding Gemeente Veenendaal heeft duidelijke en forse ambities op gebied van duurzaamheid. Om deze waar te maken is onder andere noodzakelijk dat het energieverbruik van de gebouwen wordt verminderd en dat onze gebouwen het liefst in 2035 energieneutraal zijn. Dat is nog zo'n 15 jaar. In december 2017 bent u voor het eerst geïnformeerd over de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Toen is het 'Plan van aanpak voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed' ter informatie aan u aangeboden (ingekomen stuk vergadering raadscommissie 12 december 2017). In dit plan van aanpak was aangegeven dat een voorstel voor het uitvoeringsplan met bijbehorende kredietaanvraag naar verwachting in het 2e /3e kwartaal van 2018 aan u zou kunnen worden voorgelegd. Echter, er was ook een aantal aandachtspunten en risico's geformuleerd, onder andere met betrekking tot de beschikbaarheid van middelen, informatie en tijd. In een notitie aan het college (5 september 2018) is geconcludeerd dat energieneutraliteit van onze huidige vastgoedportefeuille op objectniveau niet haalbaar is. Hiervoor zullen dus andere oplossingen moeten worden gevonden elders. Daarom willen we de mogelijkheden onderzoeken om op een innovatieve manier samen met de markt op te trekken om dit mogelijk te maken.

Hierdoor hebben we een nieuwe aanpak moeten formuleren en kunt u nu pas worden geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de aanpak voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. De Veense uitdaging De gemeentelijke portefeuille is doorgenomen en zo'n 40 gebouwen zijn tot de kernvoorraad bestempeld. Dit zijn gebouwen die voor langere periode in eigendom zullen blijven en voor onze doelstellingen noodzakelijk zijn. Deze panden moeten in 2035 verregaand zijn verduurzaamd om bij te dragen aan een energieneutraal Veenendaal. Van deze 40 panden hoeft een aantal niet of nauwelijks te worden aangepast (Was- en kleedgebouwen, gebouwen zonder verwarming etc.). Een goede 30 gebouwen moeten echter wel worden aangepakt om aan de ambitie te kunnen voldoen. Dat zijn er vanaf nu tot aan 2035 dus 2 per jaar. In 2018 zijn 10 grotere gebouwen doorgelicht op de noodzakelijke aanpassingen. Er is een energielabel opgesteld en er zijn maatwerkadviezen opgesteld om de panden te verduurzamen. Deze panden verbruiken aanzienlijk wat energie en hebben wat ons betreft prioriteit. De genoemde inventarisatie heeft opgeleverd dat er een flinke investering noodzakelijk is, alleen voor deze 10 panden bedraagt dit bijna 10 miljoen euro, zie tabel 2. Er is in de gemeentelijke begroting enige financiële ruimte gecreëerd om de gemeentelijke gebouwen aan te passen.

Vanaf 2020 is een structureel bedrag van 250.000 euro als stelpost opgenomen. Dit bedrag is nog nader in te vullen, maar niet voldoende voor de benodigde aanpassingen. In tabel 2 is aangegeven welke investeringen wij nu verwachten voor de 10 onderzochte gebouwen.

Beoogde aanpak Er ontstaat dus een financieringsvraagstuk voor de uit te voeren aanpassingen in onze gebouwen. Om dit ûp te lossen zullen we de volgende aanpak hanteren: 1. Allereerst is op basis van onder andere de inventarisatie in 2018, geplande onderhoudsactiviteiten, te behalen energiewinst en gesprekken met de gebruiker bepaald in welke prioriteitsvolgorde we de gebouwen wensen aan te pakken. Zie ook tabel 1. 2. Vervolgens starten we met prioriteit 1 met een pilot waarin we bepalen : a. Wat wordt het exacte pakket aan maatregelen en hoe past dit op onze doelstelling (energieneutraliteit)? b. Welke kosten zijn hiermee gemoeid en wat wordt de jaarlijkse kostenbesparing (op energie) voor de gebruiker? c. Welke mogelijkheden zijn er om de investeringen door externen te laten doen en dan door middel van lease of abonnementsvormen diensten als 'warmte' of 'licht' etc. af te nemen? d. Welk deel van de investering kan vanuit de energiebesparing worden gedragen door de gebruiker/huurder? Dit wordt verwerkt in een huurverhoging. e. De kapitaalslasten van het overige deel van de kosten zal worden gedekt uit de beschikbaar gestelde 250.000 euro. 3. Vervolgens worden de volgende gebouwen aangepakt, waarbij de ervaringen uit de pilot worden toegepast. Idee hierbij is, dat we de markt ook willen uitdagen om met slimme oplossingen te komen.

We zoeken dus nadrukkelijk contact met marktpartijen die ons verder kunnen helpen.

Prioritering Om de doelstellingen van energieneutraliteit te kunnen halen is het noodzakelijk om nu te starten met het verduurzamen van onze panden . Vanwege de beperkte middelen zullen we dit gefaseerd (moeten) uitvoeren en opgedane ervaringen gebruiken om dit steeds beter te doen . Daarom moet er eerst worden geprioriteerd . De volgende tien panden zijn onderzocht en krijgen voorrang in de verduurzamingsaanpak: (hierbij zijn tevens scores aangegeven en daaruit afgeleide prioriteit) Tabel 1: prioritering 10 onderzochte panden

Pand Label Opmerkingen

Il

111

..._+

++

++

++

+

++

-..--- ---,.

Gemeentehuis

A

Hoge investering

De Lampegiet

A

Kortste terugverdientijd

IV

v

VI

Prio

++

2022

+*

1

++ +

20~ * +/- r----' 3 2025 ***

+

2019

4

+/-

>2035

5

+.-

t -

1

++

+

Zwembad

B

Hoogste energieverbruik

Sporthal West

D

Labelstap nodig

Cultuurfabriek ,

A

Terugverdientijd hoog

Munnikenhof

B

Rouwcentrum

-

1

+

2024

6

De Vallei

A

Gymzaal, laag verbruik

- 1

+

2024

7

Brandweerkazerne

D

Levensduur?/ labelstap nodig

+/-

+/-

+/-

+/-

2025

Lange/aar 22

D

1 Levensduur< 2035

+

Lariks/aan

c

Levensdu ur< 2035

- t

-

+ j 2023 + 2019

Legenda:

+ +

-

label A =zuinigst G = minst zuinig

l

2

****

8

9 10

prio 1 =hoogste 10= laagste

2

Bij de bepaling van de prioriteit zijn de volgende beoordelingscriteria meegenomen : 1. Combi-mogelijkheid met geplande onderhoudsactiviteiten. ll. Te behalen winst op energieverbruik 111. Zichtbaarheid voor de Veenendaalse inwoners IV. Enthousiasme van de gebruiker/huurder om mee te werken V. Bestaande budgetten (jaar van beoogd groot onderhoud) Vl. Overige aspecten (externe ontwikkelingen etc.) Toelichting overige aspecten: * De buitenwand van de oudbouw is na inspectie slechter dan gedacht en ophanging van de gevelbeplating dient op korte termijn te worden vervangen. ** Uitstraling nu niet in overeenstemming met stedenbouwkundige wensen centrumgebied+ Externe belangstelling Bioscoopexploitant *"" Nader onderzoek noodzakelijk naar energiebesparing zwembad-gerelateerde installatie. **** Toekomstige eisen aan pand nog helder krijgen . Daarnaast speelt mogelijk een nieuwbouwwens, al dan niet vanwege de bredere gebiedsontwikkeling. Als eerste komt het gemeentehuis uit de bus. Het past in de ambitie om als gemeente het goede voorbeeld te geven. Aangaande de 'oudbouw' komt een aantal op stapel staande maatregelen hierbij samen . De koelmachine moet worden vervangen en de WKO verbeterd. Tevens moet de buitengevel (van de oudbouw) binnen nu en drie jaar worden aangepakt; de ophanging van de gevelbeplating aan de straatzijde dient vanuit veiligheidsoogpunt te worden vervangen.

De daarachter aanwezige isolatie is deels verdwenen door de jarenlange intensieve gevelreiniging en kan dan gelijk vervangen worden door een hogere isolatiewaarde. Dit past goed bij de beoogde duurzaamheidsmaatregelen aan de buitenschil. Uit deze scan is theater De Lampegiet als goede tweede naar voren gekomen . De terugverdientijd van de uit te voeren maatregelen voor dit pand is de kortste van alle onderzochte panden. Dit pand is dringend toe aan een grootschalige onderhoudsbeurt. In 2019 staat hier voor ca. 400.000 euro op de planning. Dit onderhoud is vanwege mogelijke ver(nieuw)bouwplannen eerder al achteren geschoven, maar kan niet langer worden uitgesteld. Komende periode moet er dus sowieso dus veel worden vervangen. Daarnaast is er externe belangstelling om naast/tegen de Lampegiet een bioscoop te realiseren en daarbij zoveel mogelijk elkaars faciliteiten (foyer, toiletten etc.) te gebruiken . Verbetering van dit gebouw heeft hoe dan ook een positieve uitwerking op de uitstraling van dit deel van de Veenendaalse binnenstad. Het pand heeft nu niet de meest gewenste uitstraling en daarvoor leven er ook wensen. En last but not least heeft de huurder van dit pand veel enthousiasme getoond en op eigen initiatief al gevraagd of we eraan kunnen meewerken om van dit theater het meest duurzame theater van Nederland te maken .

De wat lagere score van de Brandweerkazerne komt vooral door de discussie over de toekomst van dit gebouw en de omgeving. Er is daarom eerst meer inzicht nodig in de toekomstbestendigheid van het gebouw. Mocht er in de komende 15 jaar toch vervangende nieuwbouw komen, dan is het niet verstandig nu zwaar op verduurzaming in te zetten, want bij nieuwbouw bouwen we gelijk energieneutraal (ENG) . Financieel In relatie tot de begroting is al opgemerkt dat er op dit moment een nader in te vullen bedrag van 250.000 euro per jaar is gereserveerd om de verduurzamingsambitie te kunnen waarmaken. In deze notitie treft u een nadere invulling aan, die we vervolgens in plannen zullen gaan uitwerken. Afhankelijk van de mogelijke huurverhogingen, en de afdekking van lasten door de jaarlijkse 250.000 euro uit de begroting, verwachten we nu dat dit niet voldoende zal zijn voor onze gehele gebouwenvoorraad. De huidige middelen zijn voldoende om de investering van de pilot uit te voeren . We sluiten een aanvullende financieringsvraag voor de overige panden in de toekomst echter niet uit.

3

In onderstaande tabel zijn de kosten per gebouw nader uitgewerkt. Tabel 2: Financiële aspecten

Pand

1 2 3 4 5 6 7 8

Gemeentehuis De Lampegiet Zwembad Sporthal West Cultuurfabriek Munnikenhof De Vallei Brandweerkazerne 9 Lange/aar 22 10 Lariks/aan Totaal

10% duurzaamheidsmaatregelen* Tvt (jr) € 432.000 21,5 € 82.500 6,6 € 618.000 20,9 € 106.500 13,1 € 214.500 23,8 € 100.500 20,4 € 157.500 17,9 € 54.000 9,1

Alle maatregelen*

€ 3.411.000 € 1.295.000 € 618.000 € 1.044.000 € 607.000 € 646.000 € 667.000 € 698.000

Tvt (jr) 28,5 18,7 20,9 25,7 21,8 33,8 34,3 24,5

€ 46.500 24,1 € 397.000 36,1 € 51.000 20,2 € 396.000 32,4 € 1.863.000 € 9.779.000 * Kosten incl opslag voor bijkomende begeleidingskosten en onvoorzien

Gepland onderhoud Jaar Kosten 2022 2019 2025 2019 >2035 2024 2024 2025 2023 2019

€ 590.000 € 400.000 € 1.500.000 € 200.000 € 140.000 € 52.000 € 60.000 € 44.000 € 95.000

Wat willen we gaan doen We gaan een pilot uitvoeren voor (de oudbouw van) het gemeentehuis en vervolgens met de verworven kennis en ervaring de overige panden ook aanpakken. Om de pilot in gang te zetten willen we met lokale marktpartijen, gemeente en de gebruiker samen optrekken . In 2019 stellen we een plan op voor de verduurzaming, inclusief de benodigde middelen. We zullen ook een deel uit een aanpassing in de huurprijs kunnen afdekken. Deze eventuele huurverhoging zal alleen worden toegepast, als er ook een evenredige energiebesparing voor de huurder wordt gerealiseerd. Dit plan willen we samen met een partner (marktpartij) bezien op haalbaarheid. We denken hierbij ook aan het anders beschouwen van de installatie (we kopen licht of warmte in en zijn niet meer eigenaar van de installatie, externe financiering, etc.) of inzet van de investering van een derde voor het gemeentehuis . Uiteraard wordt de raad hierover nog nader geïnformeerd als de investeringsaanvraag daar is . We hopen met deze werkwijze de gemeentelijke (onrendabele) investering zo laag mogelijk te houden. Vervolg Deze notitie wordt als informatienota aan de raad aangeboden. Eind 2019 zal een eerste concreet voorstel ter besluitvorming aan de raad zal worden voorgelegd .

Bijlagen: A. Memo aan college d.d. 5 september 2018 (2018\18443) B. Uitwerking maatregelen en kosten C. Onderhoudsplanning 10 beoordeelde panden

5