4. Beleidsevaluatie Lokale Inclusie Agenda 2020

Allemaal in Veenendaal De beleidsanalyse van de huidige Lokale Inclusie Agenda van Gemeente Veenendaal op het gebied van toegankelijkheid.

Thomas Bonekamp & Isabelle Hansen 30 juni, 2022

1

1. INLEIDING

Ongeveer twee miljoen Nederlanders hebben een beperking; lichamelijke, verstandelijke, psychische en/of sociale beperking. Sinds 2016 geldt in Nederland het Verenigde Naties-verdrag (VN) Handicap, met als doel de positie van mensen met een beperking te verbeteren en zodat zij mee kunnen doen in de maatschappij. Het VN-verdrag Handicap is een onderdeel van het thema inclusie en toegankelijkheid, dat per gemeente wordt opgenomen in een Lokale Inclusie Agenda (LIA). Hierin wordt geformuleerd welke verbeteringen en doelen de gemeente gaat realiseren. Gemeenten zijn vanuit het VNverdrag Handicap verantwoordelijk om hun eigen gemeente inclusief en toegankelijk te maken. Om een inclusieve en toegankelijke gemeente te creëren hebben Thomas Bonekamp en Isabelle Hansen in de maanden februari tot en met juni gewerkt aan een evaluatie van het huidige LIA-beleid van Gemeente Veenendaal. In 2020 is het LIA-beleid ingevoerd door Gemeente Veenendaal. Dit beleid wordt nu twee jaar uitgevoerd. Vanuit de organisatie Academie van de Stad, waar beide masterstudenten hun master thesis schrijven, doen zij onderzoek naar de toegankelijkheid van Gemeente Veenendaal voor mensen met een beperking. Het LIA-beleid is hierbij als uitgangspunt genomen en geeft inzicht in vier hoofdonderdelen: openbare ruimte, gebouwen en woningen, de arbeidsmarkt en communicatie & informatie.

De evaluatie had als doel inzicht te krijgen in hoe het LIA-beleid wordt uitgevoerd: Worden de doelen die gesteld zijn door de gemeente aan de hand van de huidige LIA behaald? Wat gaat er goed en wat kan er mogelijk verbeterd worden? Daarnaast wordt er een blik geworpen op het proces van het opzetten van de LIA en de samenwerking tussen Gemeente Veenendaal en haar stakeholders. Tijdens het opstellen van het LIA-beleid waren de adviesraden, externe partners en verschillende afdelingen binnen Gemeente Veenendaal betrokken. Het gaat hierbij om de afdelingen Wijk- en Stadsbeheer, Economie en Werk, Dienstverlening, en communicatie. De betrokken partners zijn Tikkie Toegankelijk, Het Hoorcafé, Stichting Oog voor Iedereen, Jongerenraad en de LVB Klankbordgroep (onderdeel van Wmo-forum). Bij het analyseren van het LIA-beleid is er gebruik gemaakt van een kwalitatief onderzoek, waarbij bovenstaande stakeholders zijn geïnterviewd. De evaluatie begint met het onderdeel Openbare Ruimte. Hierop volgt de evaluatie van Gebouwen en Woningen. Ten derde van de Arbeidsmarkt en als laatste zijn de uitkomsten van het onderdeel Communicatie & Informatie geformuleerd. Het rapport eindigt met een aanbeveling aan Gemeente Veenendaal.

2

2. EVALUATIE OPENBARE RUIMTE 2.1 Huidige aanpassingen 2.1.1 Gehandicaptenparkeerplaatsen Betreffende gehandicaptenparkeerplaatsen komt er vanuit de stakeholders en inwoners niet het geluid dat er te weinig gehandicaptenparkeerplaatsen beschikbaar zijn in de gemeente. Wel wordt er kritiek gegeven op de toegankelijkheid van de gratis gehandicaptenparkeerplaatsen app, het gebruik en betalen via de app kan lastig zijn voor mensen met een verstandelijke beperking. Vanuit Gemeente Veenendaal komt wel het geluid dat er nog gewerkt wordt aan het vermeerderen van het aantal gehandicaptenparkeerplaatsen. 2.1.2 Reconstructie openbare ruimte Het reconstrueren van de openbare ruimte wordt over het algemeen als positief ervaren. Desondanks zien stakeholders fouten gemaakt worden in het uitvoeringsproces. Een voorbeeld hiervan is de helling bij het gemeentehuis. Deze fout is al bekend en erkend door de gemeente. Onvoldoende kennis van de benodigde functies voor mensen met een beperking leiden tot ontwerp- en uitvoeringsfouten. Een actieve samenwerking met de doelgroep tijdens het ontwerpproces kan dit voorkomen. Een interessante mogelijke interventie voor de gemeente is het inzetten op informatievoorziening. Dit komt naar voren uit het interview met het domein openbare ruimte.

Het beschikbaar maken van routes die het best geschikt zijn voor de verschillende beperkingen geeft inwoners de mogelijkheid zich vrij te kunnen bewegen door de gemeente zonder dat de gehele gemeente volledig gereconstrueerd hoeft te zijn. Het delen van deze routes wordt door de onderzoekers als een goede interventie gezien aangezien de kosten laag zijn. Wel vereist dit een samenwerking tussen het sociaal domein en het domein openbare ruimte binnen de gemeente. Naast het delen van routes kan deze samenwerking het domein openbare ruimte helpen in het optimaal reconstrueren van de openbare ruimte met de invalide inwoners in gedachte. 2.1.3 Toegankelijk openbaar vervoer Het evalueren van de toegankelijkheid van het openbaar vervoer was lastig omdat de meeste stakeholders zelf geen gebruik maken van het openbaar vervoer of vanuit hun achterban geen geluiden horen betreffende openbaar vervoer. Afgaande op de informatie die wel is verkregen zijn de bushaltes op dit moment goed toegankelijk. Er kunnen nog stappen gezet worden om de toegankelijkheid van bussen en het openbaar vervoer te vergroten, maar dit kost veel geld en wordt vanuit de stakeholders niet als een belangrijk aandachtspunt gezien. 2.1.4 Toegankelijkheid huisvuilinzameling De toegankelijkheid van huisvuilinzameling wordt niet genoemd door stakeholders als belangrijk punt om de toegankelijkheid te vergroten.

De geïnterviewden ervaren geen belemmeringen op dit gebied. Vanuit de gemeente wordt de huisvuilinzameling ook als geschikt toegankelijk aangemerkt. Extra focus op dit onderdeel is volgens ons daarom niet nodig. 2.1.5 Toegankelijkheid stembureaus Uit de interviews blijkt dat de stembureaus afgelopen verkiezingen goed toegankelijk waren. Desondanks is het voor de doelgroep niet altijd duidelijk welke stembureaus het beste toegankelijk zijn. Dit leidt ertoe dat mensen met een beperking in Gemeente Veenendaal er voor kiezen om zelf niet te gaan stemmen, maar hiervoor anderen te machtigen. Een relatief makkelijke interventie om de toegankelijkheid van stembureaus te vergroten is het duidelijk informeren van de toegankelijkheid van verschillende stembureaus van de bevolking. Er bestaat al een website waar dit mogelijk is, waarisjestemlocatie.nl. Deze website verschaft informatie over waar je stemlocaties kan vinden in jouw gemeente/bij jou in de buurt. Echter wordt er aangegeven dat de informatie niet altijd juist is of niet volledig voor verschillende beperkingen, waardoor men er vooralsnog weinig aan hebben. Focus op deze informatieverschaffing kan de toegankelijkheid in grote mate vergroten.

3

2.1.6 Wijkteams Er wordt vanuit zowel Gemeente Veenendaal als de stakeholders positief gereageerd op de functie van de wijkteams. De mogelijkheid voor inwoners om problemen aan te kunnen kaarten bij mensen die in de wijk neemt obstakels weg, de informatie en inzichten die vanuit de wijkteams komen zijn waardevol voor de gemeente. Over deze informatie zouden zij anders niet beschikken. Daarnaast wordt dit gezien als een stuk verbinding wat door sommige stakeholders wordt gemist, wat eerder aangegeven wordt in paragraaf 2.3 Samenwerking Gemeente Veenendaal en de wijkmanagers. Een kritisch punt vanuit Gemeente Veenendaal is de lage opkomsten van bewoners op informatieavonden georganiseerd door de wijkmanagers. Naar aanleiding van de gesprekken met de wijkmanagers wordt aangegeven door hen dat zij hier niet verantwoordelijk voor zijn; het verhogen van de opkomst ligt bij de stichtingen en/of organisatoren van de bijeenkomst. Er werd verbaasd gereageerd door de wijkmanager(s) toen door de onderzoekers werd aangegeven dat hierover vanuit verschillende kanten andere meningen zijn. Stakeholders zien de wijkmanagers als schakel tussen de gemeente en de stakeholders, met dit als onderdeel van hun takenpakket. Wijkmanagers zien zichzelf niet als “reclame middel” om ervoor te zorgen dat bijeenkomsten gevuld zijn met bewoners.

Dit is één van de punten die duidelijk naar voren kwam tijdens de afname van de interviews, dat kan zorgen voor verwarring bij wie welke verantwoordelijkheid heeft. 2.2 Aanvullende mogelijkheden / laaghangend fruit 2.2.1 Extra aandacht voor mensen met een beperking bij omleidingen Dit punt raakt het onderwerp van communicatie. Het duidelijk maken van omleidingen is lastig omdat er grote verschillen zitten tussen de vereisten voor verschillende beperkingen. Inzetten op duidelijke teksten met groot contrast is van belang voor mensen met een gedeeltelijke visuele beperking. Daarnaast moet er gelet worden op gelijkvloerse omleidingen of hellingen bij stoepen om mensen met een lichamelijke beperking niet te hinderen. 2.2.2 Glooiende drempels Glooiende drempels is een goed idee om de veiligheid te waarborgen in situaties waar invalide mensen komen. Een voorbeeld hiervan is bij omleidingen. Wanneer er meer onduidelijkheid ontstaat voor de doelgroep, is extra focus op veiligheid van belang. Glooiende drempels lijken een geschikte oplossing te zijn. Deze interventie is daarnaast positief omdat dit ook de veiligheid van de valide bevolking waarborgt. 2.2.3 Het aanleggen van geleidetegels Duidelijk is dat in de reconstructie van de openbare ruimte meer aandacht wordt besteed aan toegankelijkheid. Toegankelijkheid wordt momenteel in alle reconstructieplannen meegenomen.

Het is vanwege beperkte middelen niet mogelijk om de hele gemeente in één keer te reconstrueren, dit gebeurt aan de hand van vragen vanuit de bevolking en in gemeentelijke projecten waarin de openbare ruimte moet worden gereconstrueerd. Hierin wordt altijd aandacht besteed aan het aanleggen van geleidetegels. 2.2.4 Gehandicaptenparkeerplaatsen De algemene perceptie van de gehandicaptenparkeerplaatsen is dat er genoeg bestaan binnen de gemeente. Het is desondanks niet altijd duidelijk waar deze zich bevinden. De gratis gehandicaptenparkeer app is hiervoor een uitkomst maar deze kan lastig te gebruiken zijn voor inwoners met een verstandelijke beperking. Vanuit hen komt de vraag of deze informatie ook regelmatig geüpdate kan worden op gemeentelijke websites of in de lokale krant. Zie ook eerder punt gehandicaptenparkeerplaatsen. 2.2.5 Stadspark project Het stadspark project is een ervaringsparcour dat ontworpen is voor mensen met een beperking. Dit is een route/parcour waarbij mensen met een beperking zowel fysiek als visueel kunnen oefenen om met hun beperking om te gaan aan de hand van opdrachten. Denk hierbij aan met je rolstoel van stoepjes en bruggetjes afgaan. De Gemeenteraad heeft aangegeven dat ze dit project gaan goedkeuren, alleen moet er eerst nog geld vrij gemaakt worden. De Gemeente Veenendaal heeft toegezegd dat dit ongeveer in 2023 zal gaan plaatsvinden. 4

2.3 Conclusie Het proces van het toegankelijk maken van de openbare ruimte wordt als positief gezien. In toekomstige plannen heeft toegankelijkheid een duidelijk een rol. In het onderzoek is naar voren gekomen dat er op de verschillende punten uit de LIA hard gewerkt wordt, maar dat er nog veel te winnen is op het gebied van de informatievoorziening. Informatievoorziening kan als een relatief goedkope en makkelijke interventie gezien worden om mensen met een beperking vanuit de gemeente inzicht te geven in de best routes en plekken voor mensen met een beperking. Dit geeft deze personen meer eigen verantwoordelijkheid en stelt het volledig moeten reconstrueren van de openbare ruimte uit. Verder is een goede samenwerking binnen de gemeente tussen het team van toegankelijkheid en het team openbare ruimte waardevol voor het reconstrueren van de ruimte. Hierdoor kan een zo toegankelijk mogelijke ruimte gecreëerd worden waarin alle andere belangen ook meegenomen worden.

5

3. EVALUATIE GEBOUWEN EN WONINGEN

3.1 Huidige inzet 3.1.1 Toegankelijke en levensloopgeschikte en zorggeschikte woningen Vanuit verschillende respondenten is vernomen dat in nieuwe projecten genoeg aandacht wordt besteed aan het creëren van zorggeschikte en levensloopgeschikte woningen. Vanuit de stakeholders en inwoners is wel de vraag gekomen om de gemeente een actievere rol in te laten nemen in het zorggeschikt maken van huidige woningen. 3.1.2 Toegankelijke schoolgebouwen Het is tot dusver niet gelukt om iemand te interviewen die inzicht heeft in de toegankelijkheid van schoolgebouwen. 3.1.3 Project toegankelijkheid gemeentelijke gebouwen Uit de interviews komen een paar punten naar voren waarop de toegankelijkheid van de gemeentegebouwen verbeterd kan worden. Dit gaat vooral om de toegankelijkheid voor blinden. Het instellen van een praatpaal, het voorlezen van de wachtnummers (zodat mensen weten dat zij aan de beurt zijn), het instellen van een ringleiding (zie aanvullende mogelijkheden / laaghangend fruit) en een duidelijkere communicatie aan de hand van plaatjes voor mensen met een verstandelijke en visuele beperkingen.

3.2 Aanvullende mogelijkheden / Laaghangend fruit 3.2.1 Stimuleren toekomstbestendig wonen Naast de focus in nieuwbouwprojecten om toekomstbestendige woningen te realiseren, komt er vanuit de stakeholders en inwoners de vraag in hoeverre de gemeente betrokken is bij het toekomstbestendig maken van huidige woningen. De behoefte is er wel maar dit is voor veel mensen financieel lastig.

3.2.2 Aanpassen helling en trap gemeentehuis Zie hoofdstuk 3 openbare ruimte. 3.2.3 Toegankelijkheid gemeentehuis voor mensen met een visuele beperking Zie 4.1.3 Project toegankelijkheid gemeentelijke gebouwen. 3.2.4 Project ringleiding in openbare gebouwen. Zie 4.1.3 Project toegankelijkheid gemeentelijke gebouwen. 3.3 Conclusie De punten in de LIA betreffende gebouwen en woningen worden in de praktijk meegenomen door verschillende afdelingen binnen de gemeente. In dit onderzoek is duidelijk geworden dat zij niet altijd op de hoogte zijn van het bestaan van de LIA en dat hun werkdoelen overeenkomen met de doelen van de LIA. De onderzoekers concluderen daarom dat het LIA-beleid effectief is op het onderdeel van gebouwen en woningen, maar dat het van belang is de samenwerking te verbeteren tussen de afdeling gebouwen en woningen en het sociaal domein. Dit helpt de doelen van de LIA te bereiken.

6

4. EVALUATIE ARBEIDSMARKT

4.1 Huidige aanpassingen 4.1.1 Extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking Binnen het domein arbeidsmarkt van Gemeente Veenendaal is er al een focus gelegd op het onderdeel extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking. Sinds de LIA is er meer focus gekomen op de arbeidsmarkt en zijn bedrijven en inwoners meer welwillend eraan te werken. Echter is er geen inzicht welke stappen er tot nu toe zijn ondernomen, hoe deze stappen zijn genomen en of er een vooruitgang is. Daarnaast zien de onderzoekers dat de LIA geen duidelijke rol speelt bij dit onderdeel binnen het beleid. In de interviews komt naar voren dat de invoering van de LIA weinig veranderingen hebben doorgebracht in het werk van de ambtenaren die werken aan een inclusieve arbeidsmarkt. Duidelijk is dat er al gewerkt wordt aan de punten die opgenomen zijn in de LIA. Wel wordt er benoemd dat meer focus vanuit de gemeente en onder werkgevers positief is voor het creëren van een inclusieve arbeidsmarkt, hier draagt de LIA aan bij. 4.1.2 Nieuwe wet inburgering per 1 juli 2021 De nieuwe wet inburgering is ingegaan vanaf 1 juli 2021. In de beleidsanalyse is naar dit onderwerp geen onderzoek gedaan. Mocht er interesse en/of vraag zijn naar een verdieping van dit onderwerp, dan zou er onderzoek gedaan moeten worden.

4.1.3 Faciliteiten voor medewerkers Kijkend naar het onderdeel faciliteiten voor medewerkers kan hetzelfde worden geconcludeerd als bij het onderdeel extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking. 4.2 Aanvullende mogelijkheden/ laaghangend fruit Kijkend naar het extra middel ‘Perspectief op werk’, wat als doel heeft het realiseren van een inclusieve arbeidsmarkt in de regio waarin inwoners aan de slag kunnen in een zo regulier mogelijke werkomgeving, blijkt dat dit initiatief is opgepakt. Voor het realiseren van extra banen voor inwoners met een arbeidsbeperking heeft het Ministerie extra middelen beschikbaar gesteld aan (o.a.) de arbeidsmarktregio FoodValley. Dat de afdeling Beleid, Economie, Werk en Inkomen is hiermee bezig. Echter is inzicht in wat de voortgang binnen dit onderdeel is wel (nog) onbekend. Uit het onderzoek komt hier geen informatie uit naar voren. 4.3 Conclusie Op dit moment is er (nog) weinig inzicht in hoeverre de LIA een effect heeft op de toegankelijkheid van extra banen voor mensen met een arbeidsbeperking, nieuwe wet inburgering en faciliteiten voor medewerkers. Uit de verkregen interviews met het team Beleid, Economie, Werk en Inkomen kwam naar voren dat de verschillende domeinen binnen de gemeente onvoldoende geïnformeerd zijn over het bestaan van de LIA en deze op dit moment niet wordt toegepast op de werkzaamheden die men uitvoert.

7

5. EVALUATIE COMMUNICATIE EN INFORMATIE

5.1 Huidige aanpassingen 5.1.1 Ontwikkeling toegankelijke webpagina’s Bij het toegankelijk maken van een website wordt er gekeken naar het perspectief van de inwoner, aldus specialist van digitale toegankelijkheid. Hiermee wordt bedoeld dat er allereerst gekeken wordt naar welke doelgroepen een beperking hebben; welke exacte beperking en de grootte van deze groep, om hier vervolgens op in te spelen. Daarnaast hebben medewerkers van de afdeling Digitale Toegankelijkheid een cursus taalvaardigheid B1 niveau gevolgd om de website toegankelijk te kunnen maken. Hierbij komen onder andere de richtlijnen van WCAG2 2.1 (Web Content Accessibility Guidelines) aan bod. Dit zijn Europese normen/richtlijnen die sinds kort verplicht zijn bij het toegankelijk maken van een website en/of app. Niet alleen Gemeente Veenendaal, maar ook externe partijen moeten aan deze richtlijnen voldoen om zichzelf digitaal toegankelijk te mogen noemen.

Een overzicht van deze richtlijnen zijn als volgt: ▪ Korte zinnen (niet meer dan 7 woorden in 1 zin); ▪ B1 niveau (80% van de Nederlandse bevolking heeft dit niveau); ▪ Thema koppen in de opmaak; ▪ PDF-documenten moet toegankelijk worden; ▪ Tekst speaker aanwezig zijn; ▪ Kleurcontrast (hoog sensitieve mensen zijn gevoelig voor contrast); ▪ Sturingsinformatie (u gaat nu naar de volgende pagina); ▪ Live ondertiteling; ▪ Stijlelementen (witregels 1,5 - lettertypegrootte 12). De website van Gemeente Veenendaal kan op dit moment gecategoriseerd worden onder de categorie C. Status A of AA geeft aan dat de website toegankelijk is. Het streven is een website met de status AA. 5.1.2 Ontsluiten raadsinformatie Op dit moment wordt er binnen Gemeente Veenendaal gebruik gemaakt van readspeaker (gesproken tekst), waardoor de doelgroep slechtziende en blinden makkelijker kunnen navigeren worden door de website. “Deze optie is aanwezig maar is nog niet volledig. Ik kan niet alle teksten laten voorlezen omdat hij op dit moment alleen de headers van kopjes voorleest”, aldus iemand van Tikkie Toegankelijk. 5.1.3 Ondertitelen opnames raadsvergaderingen Op dit moment worden de Raadsvergaderingen voor ongeveer 70% tot 80% live ondertiteld. Hieruit kan geconcludeerd worden dat dit, ten opzichte van de resultaten voordat de LIA werd ingevoerd, een vooruitgang heeft geboekt.

5.1.4 Toegankelijkheidsverklaring Notubiz De onderzoekers zijn bekend dat de Notubiz een toegankelijkheidsverklaring nodig heeft. Echter is niet duidelijk geworden in dit onderzoek of deze verklaring is gegeven aan Gemeente Veenendaal. Deze informatie in niet bekend bij de onderzoeker mogelijk vanwege de volgende aspecten: de onderzoekers hebben niet de juiste personen gesproken met de kennis en/of zowel de onderzoekers als de respondenten waren te onbekend met dit onderdeel binnen de LIA. Een advies zou zijn om duidelijk te krijgen wie verantwoordelijk is voor het verkrijgen van de toegankelijkheidsverklaring.

8

5.1.5 Toegankelijkheid gemeentelijke webpagina’s en apps Deze categorie binnen het onderdeel communicatie en informatie is wat betreft de LIA de meest belangrijke categorie. Binnen deze categorie wordt er gekeken naar de toegankelijkheid van alle soorten content, o.a. afbeeldingen, audio en video, tekst en vormgeving. Gemeente Veenendaal kan stappen zetten op het gebied van storyboard en visuele uitingen; iconen en afbeeldingen. Op dit moment bestaan apps, websites en documenten uit voornamelijk tekst (wat zich ook niet aan de WCAG2 richtlijnen houdt). Voor vele doelgroepen, met als voorbeeld dyslecten, slechtziende, blinden, ouderen, laaggeletterd en diabeten, is dit wel van belang. 5.1.6 Aanpassingen van template voor aanschaf van apps en websites Kijkend naar het onderdeel aanpassingen van template voor aanschaf van apps en website kan hetzelfde worden geconcludeerd als bij het onderdeel toegankelijkheid gemeentelijke webpagina’s en apps. De aanpassingen van template voor aanschaf van apps en websites zijn zeer beperkt. Uit de verkregen informatie komt naar voren dat webpagina's en apps op dit moment niet toegankelijk zijn doordat onder andere templates en PDF-documenten niet omgezet kunnen worden naar HTML. 5.1.7 Abonnement website Ongehinderd Met de app Ongehinderd wordt momenteel weinig gedaan.

Dit wordt geconstateerd door het feit dat veel van de geïnterviewde niet tot nauwelijks op de hoogte waren van deze app en hierdoor ook geen weet hadden van het feit dat dit onderdeel is van de LIA. Het onderdeel informatievoorziening vanuit de app is laagdrempelig voor Gemeente Veenendaal en een algemener begrip van het bestaan van de app kan voordelig zijn voor mensen met een beperking in de gemeente. Verder gebruik van de applicatie kan voordelig zijn voor de gemeente, maar komt wel met kosten. Hier zal naar gekeken kunnen worden. Eén punt wat mogelijk interessant kan zijn is het toetsen van gebouwen door inspecteurs vanuit de organisatie Ongehinderd. Het inclusiever maken van gemeentelijke gebouwen is opgenomen in de LIA en een toetsing vanuit een organisatie die hier gespecialiseerd in is kan helpen dit doel te bereiken. 5.1.8 Chatbot ontwikkelen Het idee van het ontwikkelen van een chatbot wordt wisselend ervaren. Men denkt dat deze manier van communicatie en het verkrijgen van informatie juist voor deze doelgroep niet geschikt is, vooral voor de doelgroep slechtzienden -en blinden. Wel wordt er aangegeven de chatbox achter de hand te houden. “Kijkend naar de COVID-situatie was dit één van de weinige manieren om aan informatie te kunnen komen omdat de gemeente dicht was voor bezoek”, aldus een cliëntenraad.

5.2 Aanvullende mogelijkheden / laaghangend fruit 5.2.1 Verbeteren leesbaarheid brieven Wmo Er zijn schrijfcoaches die getraind zijn in het schrijven van begrijpelijke taal. De meest brieven die verstuurd worden vanuit Wmo kunnen worden beoordeeld op leesbaarheid. Een lid van de LVB klankbordgroep heeft aangegeven mee te willen lezen. 5.2.2 (E-)diensten door ontwikkelen De huidige LIA omschrijft dat er constant wordt gekeken naar verbetering van dienstverlening. Extra aandacht kan worden besteed aan dienstverlening waarmee inwoners met een beperking geholpen worden. Met deze informatie in het achterhoofd zijn de onderzoekers van start gegaan en stuitten zij op de app Veenendaal werk.nl. Dit is een app voor mensen die in de bijstand zijn gekomen en weer aan een baan willen komen. Gemeente Veenendaal is hier mede verantwoordelijk voor. Deze app staat nog in de pilotfase maar loopt tegen een groot punt. “Als je uitgaat van de doelgroep die in de bijstand zit dan kom je vaak uit bij mensen met een beperking of laaggeletterdheid. Juist bij deze doelgroep is digitale toegankelijkheid van belang en je moet je afvragen of zo’n app dat wel is. Slaat dit medium de plank dan juist niet mis op deze manier en heeft het wel zin om voor deze doelgroep een app te ontwikkelen?”

9

Bovenstaande citering concludeert dat er vele ideeën worden bedacht en producten worden gelanceerd, maar dat er onvoldoende wordt gekeken naar de doelgroep en de behoefte van deze doelgroep. De onderzoekers hebben deze opmerking vaker voorbij horen komen. “Er wordt op dit moment teveel vanuit een top-down strategie geopereerd, in plaats van een bottom-up strategie. Mensen met een beperking zouden vaker meegenomen moeten worden in projecten of trajecten om input te kunnen geven over bepaalde ideeën en/of keuzes die er gemaakt worden. Dit geeft ons het gevoel dat er naar ons wordt geluisterd en het scheelt de gemeente tijd en geld, doordat er achteraf geen aanpassingen gemaakt hoeven te worden”, aldus een betrokken inwoner. 5.3 Conclusie Kijkend naar de richtlijnen van de WCAG 2.1 kan geconcludeerd worden dat Gemeente Veenendaal (nog) niet voldoende digitaal toegankelijk is op het gebied van online communicatie en informatie. De gemeente voldoet niet aan alle richtlijnen en bevindt zich met de website momenteel in status C. Om tot een minimale status van A te komen moet Gemeente Veenendaal nog verschillende stappen ondernemen om de digitale communicatie en informatie toegankelijk te maken. Dit geldt voor zowel de website, de apps en algemene informatie.

Daarnaast komt uit de verkregen informatie naar voren dat het gebrek aan kennis over online communicatie binnen Gemeente Veenendaal voornamelijk zorgt voor een belemmering bij de toegankelijkheid van communicatie en informatie. Daarnaast is de gemeente niet op de hoogte van hoe zij digitaal toegankelijk kunnen zijn. Een voorbeeld hiervan is de PDF-documenten die de gemeente online publiceert, maar weinig kennis hebben van hoe zij dit aan de hand van technieken digitaal toegankelijk kunnen maken. Er ligt een enorme uitdaging voor de gemeente op het gebied van afbeeldingen en geautomatiseerde mails. Een ander punt wat naar voren komt is dat op dit moment de LIA niet leidend is: “Er is geen contact geweest over de voortgang of veranderingen tussen verschillende afdelingen. Er is alleen een stappenplan opgezet welke website(s) als eerst opgepakt moet worden; welke website voorrang heeft is afhankelijk van het budget. Hierdoor is er niet nagedacht over hoe je websites gaat decentraliseren op het gebied van toegankelijkheid. Er is een website gemaakt, en in plaats van vanaf het begin de website toegankelijk in te richten moeten website nu geheel aangepast worden. Dit kost meer tijd en geld”. De eindconclusie is dat er op het gebied van communicatie en informatie zowel offline als online nog veel winst valt te behalen, misschien wel het meeste op alle punten binnen de LIA.

Gemeente Veenendaal is op dit gebied niet voldoende toegankelijk. Meer tijd en mankracht op dit onderdeel kan helpen dit te realiseren.

10

6. SAMENWERKING 6.1 Samenwerking Gemeente Veenendaal en domeinen Door verschillende respondenten wordt aangegeven dat meer samenwerking tussen domeinen en Gemeente Veenendaal van belang is om tot de juiste uitkomsten te komen. De afstand tussen de verschillende domeinen zorgt ervoor dat niet iedereen over de juiste informatie beschikt wanneer zij interventies doen. Hierdoor worden (mogelijk) verkeerde keuzes gemaakt en staan niet alle neuzen dezelfde kant op. Een voorbeeld hiervan is dat een respondent van Openbaar Beheer & Projecten zegt dat toegankelijkheid ten koste gaat van andere dingen. “Duidelijk hebben wat het doel is van toegankelijkheid en in hoeverre dit ten koste kan gaan van andere functies of comforts kan in deze samenwerking duidelijk gemaakt worden. Doordat het ten koste gaat van andere werkzaamheden wordt toegankelijkheid daarom soms als een mindere prioriteit gezien. Door meer informatie te geven over dit onderdeel worden mensen zich meer bewust van de noodzaak. Dit is de verantwoordelijkheid van Gemeente Veenendaal en ik denk dat als mensen meer informatie en kennis erover hebben, dit onderwerp automatisch ook interessanter en leuker wordt om mee aan de slag te gaan.” Hier volgen een aantal andere citaten van wat respondenten zeggen over het onderdeel samenwerking. “Het sociale domein en fysieke domein zijn twee werelden.

En die liggen ver van elkaar en die kunnen beter samenwerken.” “Wie is er leidend in het toegankelijk maken? Er zijn veel verschillende partijen dus het is niet altijd duidelijk wiens rol wat is en wie er moet inspringen. Dit heeft puur te maken met communicatie.” “Ze nemen mensen met een beperking of deskundige niet mee in een nieuwe proces/project. Nu moeten er aanpassingen worden gedaan, wat geld en tijd kost.”

6.2 Samenwerking Gemeente Veenendaal en haar stakeholders Naast de samenwerking tussen verschillende gemeentelijke domeinen is er in dit onderzoek gekeken naar de samenwerking tussen de gemeente en de stakeholders uit de gemeente. Deze samenwerking wordt door alle stakeholders als positief ervaren. De positie van de gemeente wordt vanuit de stakeholders gezien als welwillend en er wordt geluisterd naar de wensen. Natuurlijk kunnen niet alle wensen gerealiseerd worden aangezien dit ook samenhangt met het creëren van tijd en geld. Dit wordt begrepen door de stakeholders. 6.3 Samenwerking Gemeente Veenendaal en de wijkmanagers Naast de samenwerking tussen verschillende gemeentelijke domeinen is er in dit onderzoek ook gekeken naar de samenwerking tussen de gemeente en de wijkmanagers uit de gemeente. Deze samenwerking wordt door de wijkmanagers als positief ervaren. In paragraaf 3.1.6 Wijkteams wordt verdere informatie gegeven over het samenwerkingsverband tussen de wijkmanagers en Gemeente Veenendaal.

11

7. AANBEVELING Hier volgen de aanbevelingen van de onderzoekers en de verbeterpunten met prioriteit volgens de belangengroepen. Bij de verschillende afdelingen is navraag gedaan of de kosten die nu zijn opgenomen in de LIA nog actueel zijn. Denk aan de aanpassingen van bijvoorbeeld de helling voor het gemeentehuis. De actuele prijzen en uren inzet hebben de onderzoekers ontvangen. 7.1 Aanbeveling na evaluatie Het realiseren van de inhoud van de LIA vereist samenwerking tussen verschillende domeinen binnen de gemeente. Uit de interviews is gebleken dat het bestaan en de werking van de LIA niet genoeg bekend is onder elk betrokken afdeling binnen de gemeente. Verschillende respondenten geven aan dat toegankelijkheid meegenomen wordt binnen de domeinen, maar dat dit niet aan de hand van de LIA gebeurt en dat er weinig communicatie is tussen de domeinen. Om dit te verbeteren zijn er een aantal aanbevelingen geformuleerd. ▪ Meer samenwerking en communicatie tussen de domeinen die betrokken zijn bij de LIA.

Een algemene briefing waarin aangegeven wordt welke domeinen op welke punten samen moeten werken en waar een aanpak vastgesteld wordt kan dit erg bevorderen; ▪ De aanstelling van een team of persoon die de uitvoering van de LIA overziet en verschillende domeinen en partners bij elkaar brengt wanneer nodig; ▪ Het instellen van een training voor het personeel van de afdeling communicatie betreffende digitale toegankelijkheid. Uit de evaluatie is gebleken dat digitale toegankelijkheid onder veel personeel vrij onbekend is, terwijl dit in steeds grotere mate van belang is om de toegankelijkheid van de gemeente te vergroten. ▪ Toegankelijkheid meenemen in alle nieuwe projecten om aanpassingen en extra kosten in de toekomst te voorkomen. 7.2 Aanbeveling belangengroepen De Lokale Inclusie Agenda is op een aantal punten is geactualiseerd.

Dit betreft: ▪ Een extra openbaar gehandicapten toilet in het centrum; ▪ Begeleiding bij het stemmen; ▪ Aandacht besteden aan mensen met een beperking bij omleidingen; ▪ Uitbreiding van het aantal invalidenparkeerplaatsen uit, specifiek rondom het gemeentehuis; ▪ Aanpassing van de helling naar de ingang van het gemeentehuis; ▪ Het creëren van betaalbare levensloopbestendige woningen; ▪ Het uitgangspunt van de afdeling Raadsadviseur Beeldvorming & Communicatie is dat als iets niet digitaal toegankelijk gemaakt kan worden, dat er dan een telefoonnummer of emailadres beschikbaar moet zijn van een contactpersoon, zodat die geraadpleegd kan worden. Op deze manier kan Gemeente Veenendaal toch mensen voorzien van antwoorden of informatie. Kosten: Na navraag naar de kosten is naar voren gekomen dat deze in de huidige LIA niet juist zijn. De kosten van de helling, het verbeteren van het gemeentehuis voor mensen met een visuele beperking en het opzetten van een voorlichtingscampagne vallen hoger uit dat in de originele LIA is aangegeven. De kosten dit hier worden weergegeven zijn inschattingen gemaakt door personeel van de verschillende afdelingen. De werkelijke kosten moeten via een offerte opgevraagd worden. ● ● ●

Kosten helling: 200.000 euro Kosten visuele beperking gemeentehuis: 30.000 euro, binnen 250 uur Voorlichtingscampagne toegankelijkheid: 10.000 euro, 150-200 uur

12