4.1 Bijlage 1 Duurzaamheid keuzemenu buro Happold

Memorandum To

Gemeente Veenendaal

Date

24 november 2025

From

Steven Huyps

Job no

0067454

Copied to Subject

Duurzaamheid keuzemenu

Revisie

Omschrijving

Opgesteld door

Datum

P00

Concept memo

SH

10-11-2025

P01.01

Eerste uitgave

SH

11-11-2025

P01.02

Kleine wijzigingen

SH

12-11-2025

P01.03

Kleine wijzigingen

SH

17-11-2025

P01.04

Update houtconstructie en andere kleine wijzigingen

SH

24-11-2025

1 Inleiding Deze memo is opgesteld als onderdeel van het structuurontwerp (SO) voor de nieuwbouw van het theater Lampegiet in Veenendaal. In deze memo worden de verschillende strategieën wat betreft duurzaamheid voor de nieuwbouw van het theater uiteengezet. Deze verschillende strategieën variëren in intensiteit, ambitie en hiermee gepaard ook kosten. Er is hier gekozen om in de kostenraming voor het SO de bouwkosten voor de duurzaamheidsambities separaat te ramen. Dit aangezien het totaal aan wensen uit het programma van eisen zal leiden tot dusdanige een toename van de bouwkosten dat deze niet binnen het taakstellend budget zullen vallen. Deze memo beschrijft verschillende opties voor de duurzaamheidsambities en de hiermee gepaard gaande additionele kosten buiten het taakstellend budget. 1.1

Omschrijving pakketten

In het programma van eisen (PvE) zoals opgesteld door Stevens Van Dijck in opdracht van de gemeente Veenendaal zijn hoge ambities wat betreft duurzaamheid aangegeven. Veel van deze ambities echter zijn omschreven als wens waarin ook differentiatie door middel van prioriteiten is aangebracht. Ook zijn er een aantal ambities als verplicht beschreven. In deze memo worden nu een drietal pakketten (basis, pakket 1 en pakket 2) wat betreft duurzaamheidsambities beschreven. Het basispakket bevat de ambities die in het PvE als verplicht zijn omschreven, wensen uit het PvE die (vrijwel) kostenneutraal kunnen worden uitgevoerd en de absoluut minimale maatregelen welke benodigd zijn vanuit het oogpunt van netcongestie. Pakket 1 bevat duurzaamheidsambities welke in het PvE zijn omschreven als hoge prioriteit, en pakket 2 bevat het totaal aan duurzaamheidsambities uit het PvE. Uiteraard is het basispakket het laagst in kosten, en zullen de additionele kosten t.o.v. het taakstellend budget voor pakket 1 en 2 oplopen. In de volgende hoofdstukken wordt voor elk van deze pakketten de duurzaamheidsambities omschreven en de hiermee gepaard gaande additionele bouwkosten. Teneinde meer duidelijkheid te verschaffen zijn de

BURO HAPPOLD

bouwkosten ingedeeld in de thema’s energie (klimaatconcept), constructie en klimaat, leefomgeving en natuur. 1.2

Uitgangspunten kostenraming

De (additionele) kosten zoals genoemd in deze memo zijn allen gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • • •

De kosten zijn gebaseerd op prijspeil Q3 2025 Staartkosten (algemene bouwplaatskosten, algemene kosten bouwbedrijf, winst en risico) zijn verdisconteerd in de genoemde bedragen. Er is geen rekening gehouden met een percentage onvoorzien. Indien men wenst een percentage onvoorzien in rekening te brengen, dient dat aanvullend te worden opgenomen.

BURO HAPPOLD

2 Omschrijving basispakket Zoals reeds omschreven in de inleiding omvat het basispakket de ambities die in het PvE als verplicht zijn omschreven, wensen uit het PvE die (vrijwel) kostenneutraal kunnen worden uitgevoerd en de absoluut minimale maatregelen welke benodigd zijn vanuit het oogpunt van netcongestie 2.1

Ambities

2.1.1

Energie

Het klimaatconcept voor het basispakket bestaat uit een centrale luchtbehandelingsinstallatie met inblaas volgens het verdringingsprincipe. Dit is de meest efficiënte manier van klimatiseren van de zalen en nevenruimtes. De luchtbehandelingskasten worden op het dak gepositioneerd. De gasloze opwekking van warmte en koude vindt plaats met behulp van een zogenaamde lucht-water warmtepomp op het dak. De verdeling van koude en warmte zal plaatsvinden vanuit een centrale verdeelruimte in het gebouw. Om aan de BENG regelgeving te voldoen zullen een aantal PV-panelen worden geplaatst op de verschillende dakvlakken. Aangezien de huidige contractuele aansluiting onvoldoende zal zijn om aan de piekvermogensvraag van het theater te voldoen zal het noodzakelijk zijn om een accupakket in te zetten. Aangezien deze accu's een tijdelijke voorziening zijn, worden deze buiten opgesteld. Dit accupakket zal moeten zijn opgenomen in de huidige raming van het theater in verband met netcongestie. 2.1.2

Constructie

De constructie wordt opgebouwd middels een zo duurzaam mogelijk concept, zonder dat dit tot een toename van de bouwkosten leidt ten opzichte van een traditioneel ontwerp. Grote overspanningen worden zoveel mogelijk vermeden in verband met efficiënt materiaalgebruik. 2.1.2.1

Constructie buiten de zalen

De plattegronden lenen zich goed voor een staalconstructie (met hoog recycling percentage; geen urban mining uit Lampegiet Theater) met kanaalplaatvloeren. Door hier te kiezen voor de standaard groene kanaalplaatvloeren van VBI kan hier een constructie gerealiseerd worden met relatief lage CO 2 impact en MPG-score zonder dat dit tot een meerprijs leidt. Dit type kanaalplaat maakt gebruik van duurzame cementkwaliteiten en alternatieve bindmiddelen. Ook bevat een kanaalplaat zo’n 40% minder beton in vergelijking met een traditionele in het werk gestorte betonvloer. 2.1.2.2

Zaalconstructie

De zaalconstructie wordt opgebouwd uit (prefab) betonwanden in combinatie met (wederom) groene kanaalplaatvloeren. Voor de tribune elementen in de theaters wordt gebruik gemaakt van Cross Laminated Timber (CLT) tribune elementen. Dit zijn houten elementen welke geprefabriceerd worden gemaakt en welke vrijwel geen additionele meerprijs hebben ten opzichte van prefab betonnen tribune elementen. In de architectuur, wordt in het gevel- en interieurontwerp zoveel mogelijk gekozen voor circulaire materialen, die kostenneutraal kunnen worden uitgevoerd. 2.1.3

Klimaat, leefomgeving en natuur

Ook hier worden de verplichte en (vrijwel) kostenneutrale opties toegepast. Dit betekent dat er groene plantenbakken worden toegepast in het architectonisch ontwerp en dat er nestkasten worden toegepast in de gevels. Ook zullen de dichte gevels ruimte bieden voor vleermuizen. Tot slot zal de riolering dusdanig worden ontworpen zodat deze voldoet aan de Bui 09 regelgeving.

BURO HAPPOLD

2.2

Kosten basispakket

Onderstaand is een overzicht gegeven van de additionele kosten van het basispakket ten opzichte van de huidige bouwkostenraming. thema

onderdeel

energie

Verdringingsventilatie Warmtepomp voor gasloze opwekking warmt en koude PV-panelen om te voldoen aan BENG regelgeving Accupakket (100%) ten behoeve van netcongestie Techniekruimte 20m2

€0 €0 €0 €0 €0

staalconstructie met groene kanaalplaatvloeren buiten de zalen

€0

betonwanden, groene kanaalplaatvloeren en CLT (houten) tribunelementen in de zalen

€0

Riolering ontworpen op basis van Bui 09.

€0

Integreren nestkasten in de architectuur. Dichte gevels bieden ruimte voor vleermuizen.

€0

constructie

klimaat, leefomgeving en natuur

kosten

Groene plantenbakken worden integraal toegepast in het architectonisch ontwerp Alle bomen die de Gemeente gekenmerkt heeft als “waardevol” en de bomen die aangegeven worden in het PVE als “te behouden”, worden behouden. totaal additionele bouwkosten basispakket

2.3

Milieu-impact basispakket

Wij achten de volgende milieu-impact haalbaar voor de opzet in het basispakket: MPG score:

0,80

CO2-uitstoot:

375*1

kgCO2/m2

Herkomst grondstoffen:

20% 0%

circulair biobased

*1 De hier genoemde CO2-uitstoot is indicatief gezien het vroege stadium waarin het project zich bevindt

€0 €0 €0

BURO HAPPOLD

3 Omschrijving pakket 1 Zoals reeds omschreven in de inleiding omvat pakket 1 de duurzaamheidsambities welke in het PvE zijn omschreven als hoge prioriteit. 3.1

Ambities

3.1.1

Energie

Dit pakket betreft een voorstel om middels een WKO-systeem de warmte- en koude op te slaan in de bodem, waardoor het rendement van de installatie aanzienlijk wordt verhoogd. In verband met regelgeving mogen deze bronnen hier slechts 30m diep zijn (“ondiepe WKO”). Daarom zal er een ijsbuffer toegevoegd ten opzichte van het basispakket om de koude-piek te kunnen opvangen. Er zal nog een kleine lucht-waterwarmtepomp op het dak blijven om de warmte piek op te vangen en de koudebuffer te kunnen opladen. Als gevolg van de toevoeging van deze ijsbuffer kan het benodigde accupakket ten behoeve van netcongestie worden gereduceerd tot 80% van het basis accupakket en is er 50m2 additionele techniekruimte benodigd in het ontwerp. De totale techniekruimte voor het klimaatsysteem zal nu in de kelder worden geplaatst (70m2) 3.1.2

Constructie

De constructie zal bestaan uit een volledig demontabele houtconstructie buiten de zalen. Deze houten constructie zal vanaf de onderzijde in het zicht kunnen blijven, dus de plafonds zullen als hout worden ervaren. Ook zullen de houten kolommen in het zicht blijven. De hoofddraagconstructie van de zalen zal gelijk zijn zoals omschreven in het basispakket. 3.1.3

Klimaat, leefomgeving en natuur

Aanvullend ten opzichte van het basispakket zullen hier extensieve groene (sedum)daken worden geplaatst op de middelhoge daken van het ontwerp. Om te voldoen aan de wensen wat betreft hemelwateropslag zal een opslagtank in de grond worden voorzien. De niet dragende binnenwanden zullen biobased en losmaakbaar worden uitgevoerd. 3.2

Kosten pakket 1

Onderstaand is een overzicht gegeven van de additionele kosten van het pakket 1 ten opzichte van de huidige bouwkostenraming. thema

onderdeel

energie

warmte- en koudeopslag in de bodem (ondiepe WKO) Ijsbuffer Accupakket (gereduceerd tot 80%) ten behoeve van netcongestie Techniekruimte 50m2 additioneel t.o.v. basis

€ 750.000 € 350.000 € -80.000 € 200.000

demontabele houten constructie buiten de zalen

€ 650.000

constructie

klimaat, leefomgeving en natuur

kosten

betonwanden, kanaalplaatvloeren en CLT (houten) tribune elementen in de zalen

€0

Plaatsing hemelwateropslagtank in de grond om te voldoen aan 45mm waterberging

€ 100.000

extensieve groene (sedum)daken zonder waterretentie op de middelhoge daken (op 40% van het totaal aan dak) biobased (Faay) binnenwanden totaal additionele bouwkosten pakket 1

€ 100.000 € 175.000 € 2.245.000

BURO HAPPOLD

3.3

Milieu-impact pakket 1

Wij achten de volgende milieu-impact haalbaar voor de opzet in pakket 1: MPG score:

0,50

CO2-uitstoot:

240*1

kgCO2/m2

Herkomst grondstoffen:

20% 10%

circulair biobased

*1 De hier genoemde CO2-uitstoot is indicatief gezien het vroege stadium waarin het project zich bevindt

BURO HAPPOLD

4 Omschrijving pakket 2 Zoals reeds omschreven in de inleiding omvat pakket 2 het totaal aan duurzaamheidsambities uit het PvE. 4.1

Ambities

4.1.1

Energie

Aanvullend aan het klimaatconcept zoals omschreven onder pakket 1 zal een deel van de PV-cellen worden uitgevoerd als PVT-panelen, waarmee naast elektrische energie ook warmte wordt opgewekt. Deze warmte kan worden gebruikt om warmtapwater te bereiden voor douches of horeca en kan worden gebruikt om de warme bronnen te laden, wanneer in de bodem een onbalans zou ontstaan. Binnen pakket 2 zal daarnaast een smart building systeem worden toegepast. Met dit systeem wordt alle data in het gebouw aangaande gebruik en klimaat verzameld en gebruikt om het gebouw optimaal aan te sturen en het klimaat te regelen. De ijsbuffer kan bijvoorbeeld worden geladen op basis van automatische voorspellingen. Dit systeem heeft ook een aantal voordelen in de dagelijkse exploitatie van het gebouw. Het kan bijvoorbeeld veelgebruikte items lokaliseren en bijhouden hoe vaak bepaalde ruimtes worden gebruikt. Dit laatste is dan weer gunstig voor bijvoorbeeld de schoonmaak. Als gevolg van de inzet van PVT-panelen en het smart building systeem kan het benodigde accupakket verder worden verlaagd, tot 60% van het basispakket. 4.1.2

Constructie

Aanvullend op de constructie zoals omschreven onder pakket 1 zal de zaalconstructie zoveel mogelijk worden opgebouwd met donorelementen die vrijkomen tijdens de sloop van het huidige theater Lampegiet. Dit zal hoofdzakelijk stalen liggers en kolommen zijn welke met enige aanpassingen opnieuw worden ingezet in het constructief ontwerp van de zalen. Het (deels) hergebruiken van de draagconstructie van het huidige theater leidt ertoe dat de sloop van het theater aanzienlijk eerder wordt uitgevoerd dan momenteel gepland. Dit om een goede inventaris te maken van het staal en de tijd om het te verwerken naar bruikbare constructie onderdelen voor de nieuwbouw. De sloop zit nu in het aanbestedingsdossier van de hoofdaannemer welke later aan bod komt. 4.1.3

Klimaat, leefomgeving en natuur

Waar bij pakket 1 gebruik werd gemaakt van groene daken zonder waterretentie en een losse wateropslagtank, zal in dit pakket gebruik worden gemaakt van extensieve groendaken met waterretentie. Ook wordt dit type dak toegepast op een groter aantal daken dan in pakket 1. (75% in pakket 2 in vergelijking tot 40% in pakket 1.) Als gevolg is er in deze variant geen hemelwateropslagtank meer nodig om aan de 45mm hemelwaterbergingseis te voldoen. Verder wordt er aanvullend een regenwateropslag- en hergebruiksysteem (voor groenirrigatie) toegepast dat is aangesloten op alle dakvlakken, worden de binnenwanden biobased en losmaakbaar uitgevoerd en zal de gevel aan de zijde van de parkeergarage worden uitgevoerd als groen gevel.

BURO HAPPOLD

4.2

Kosten pakket 2

Onderstaand is een overzicht gegeven van de additionele kosten van het pakket 2 ten opzichte van de huidige bouwkostenraming. thema

onderdeel

energie

constructie

klimaat, leefomgeving en natuur

kosten

warmte- en koudeopslag in de bodem (ondiepe WKO) Ijsbuffer Accupakket (gereduceerd tot 60%) ten behoeve van netcongestie Techniekruimte 50m2 additioneel t.o.v. basis PhotoVoltaïsch Thermisch (PVT) panelen Smart Building systeem

€ 750.000 € 350.000 € -160.000 € 200.000 € 100.000 € 500.000

hergebruik installatieonderdelen uit het bestaande theater zoals ledverlichting, boilers, etc.

€ 150.000

demontabele houten constructie buiten de zalen zaalconstructie met donorelementen uit het huidige theater

€ 650.000 € 200.000

extensieve groene (sedum)daken met waterretentie (op 75% van de dakvlakken)

€ 600.000

Geen hemelwateropslagtank nodig, i.v.m. voldoende berging die gerealiseerd wordt met de extensieve groene daken met waterretentie toepassing regenwateropslag- en hergebruiksysteem voor alle dakvlakken Groene (tijdelijke) gevel aan de zijde van de (toekomstige) parkeergarage biobased (Faay) binnenwanden totaal additionele bouwkosten pakket 2

4.3

Milieu-impact pakket 2

Wij achten de volgende milieu-impact haalbaar voor de opzet in pakket 2: MPG score:

< 0,50

CO2-uitstoot:

< 240*1 kgCO2/m2

Herkomst grondstoffen:

40% 10%

circulair biobased

*1 De hier genoemde CO2-uitstoot is indicatief gezien het vroege stadium waarin het project zich bevindt

€ -100.000 € 175.000 € 150.000 € 175.000 € 3.740.000

BURO HAPPOLD

5 Samenvatting en conclusies Binnen het structuurontwerp zijn drie routes voor duurzaamheid uitgewerkt, elk met een eigen ambitieniveau en kostenimplicatie: •

Basispakket: voldoet aan de verplichte eisen uit het PvE en bevat, behoudens het accupakket, (vrijwel) kostenneutrale maatregelen. Dit pakket kent geen additionele bouwkosten en vormt daarmee het duurzaamheidsniveau dat binnen het taakstellend budget gerealiseerd kan worden

•

Pakket 1: bevat de ambities uit het PvE met hoge prioriteit en kostenefficiënte opties. Het biedt een aanzienlijke verduurzaming ten opzichte van het basispakket, met onder meer een WKO-systeem, demontabele houtconstructie en groene daken. De additionele kosten bedragen circa € 2,25 miljoen. Pakket 1 zal qua MPG score en CO2-uitstoot overeenstemmen met de duurzame ambities van de gemeente Veenendaal.

•

Pakket 2: realiseert het volledige ambitieniveau uit het PvE. Dit pakket voegt onder andere PVTpanelen, een smart building systeem, hergebruik van veel constructieve elementen en een dak met waterretentie toe. De totale meerkosten bedragen circa € 3,75 miljoen. Pakket 2 zal qua MPG score en CO2-uitstoot de duurzame ambities van de gemeente Veenendaal overtreffen.

De keuze tussen deze pakketten vraagt om een integrale afweging tussen ambitie, haalbaarheid en budget. Het basispakket vormt een solide uitgangspunt, terwijl pakket 1 en 2 substantiële stappen zetten richting een toekomstbestendig en circulair theatergebouw. pakket

basis

pakket 1

pakket 2

thema

Kosten

percentage MPG score

energie constructie klimaat, leefomgeving en natuur

€0 €0 €0

0% 0% 0%

totaal

€0

0%

energie constructie klimaat, leefomgeving en natuur

€ 1.220.000 € 650.000 € 375.000

54% 29% 17%

totaal

€ 2.245.000

100%

energie constructie klimaat, leefomgeving en natuur totaal

CO2herkomst uitstoot*1 grondstoffen (kgCO2/m2)

0,80

375

20% circulair 0% biobased

0,50

240

20% circulair 10% biobased

€ 1.890.000

50%

€ 850.000 € 1.000.000

23% < 0,50 27%

< 240

40% circulair 10% biobased

€ 3.740.000

100%

*1 De hier genoemde CO2-uitstoot is indicatief gezien het vroege stadium waarin het project zich bevindt