3. Woonvisie 2022-2025-woonvisie

Vitale wijken

• Nieuwe woon/werk combinaties: woonvormen die nog niet in Veenendaal aanwezig zijn. Huisvesting voor jonge stellen en gezinnen in vernieuwende woon/werk combinaties, waarbij werken een groter aandeel in het gebouw heeft dan voorheen: bijvoorbeeld een type woning waarbij (een gedeelte van) de begane grond kantoor of bedrijfsruimte is. Veenendaal heeft beperkte ruimte om groei te accommoderen Inbreiding is op termijn niet voldoende om aan de vraag naar woningen in Veenendaal te voldoen. Om te kunnen blijven voorzien in voldoende fysieke ruimte voor wonen en bedrijven is een ‘slimme’ omgang met de beschikbare mogelijkheden binnen en buiten onze gemeentegrenzen nodig. Veenendaal kiest voor een versterking van de woonfunctie en richt de blik naar de regio, waarbij kwaliteit voor kwantiteit gaat. Dit geldt zowel voor de woningen zelf als voor de leefomgeving. Dat betekent slim omgaan met de ruimte door intensivering van de woonbebouwing, herontwikkeling, functieverandering maar ondertussen ook voldoende aandacht blijven houden voor groen.

Wat gaan we doen • We zetten in op woningbouwinitiatieven met voldoende variatie en mix aan woonvormen en woningtypen voor diverse doelgroepen. • We gaan slim om de beperkte ruimte in Veenendaal en zetten in op een regionale aanpak voor het opvangen van de woningbehoefte.

We zijn in overleg met de omliggende gemeenten en de twee provincies over de groeimogelijkheden van Veenendaal, want in Veenendaal zelf is straks geen plek meer. In plaats van “iedere gemeente voor zich” kiezen we voor een regionale aanpak. Daarbij wordt zo efficiënt mogelijk omgegaan met alle ruimte vragende onderwerpen waar we voor de toekomst gezamenlijk een antwoord op moeten vinden: bereikbaarheid, voldoende plek voor woningen en bedrijven, klimaatbeleid en natuur.

Goed wonen in Veenendaal | 19

Inleiding

Goed wonen voor iedereen

Bestaande woningvoorraad

Wonen met zorg

Betaalbaarheid en beschikbaarheid

Aantrekkelijke nieuwbouw

Vitale wijken

Wonen met zorg

Langer zelfstandig thuis

Een geschikte woonomgeving

de vraag toe naar woon(zorg)eenheden voor 24-uurszorg SOM (somatische klachten). De vraag naar woon(zorg)eenheden voor de gehandicaptenzorg laat een beperkte groei zien richting de toekomst: er is een uitbreidingsbehoefte voor circa 40 (deels gespikkelde, deels geclusterde) wooneenheden tot 2030. Daarbij worden de omvang van de doelgroep LVB 18+ en de afbouw van zorgindicatie VG3 naar ambulant als belangrijke aandachtspunten genoemd.

behoefte aan zorg/ondersteuning (begeleiding, behandeling, verpleging en verzorging) verder toe.

Wonen met zorg 6.1 Wonen met zorg De landelijke Taskforce Wonen & Zorg roept gemeenten op om een woonzorgvisie op te stellen. Derhalve maakt Wonen met zorg een belangrijk onderdeel uit van deze Woonvisie. De woonzorganalyse Ten behoeve van de Woonvisie is specifiek gekeken naar de cijfers voor wonen en zorg. Hiervoor is een woonzorganalyse uitgevoerd waarbij onder andere de in Veenendaal actieve zorgaanbieders, woningcorporaties en het welzijnswerk betrokken zijn. Deze woonzorganalyse is opgenomen in bijlage II. Daarnaast is er in 2019 een woonwensen onderzoek uitgevoerd onder senioren in Veenendaal. De essentie De woonzorganalyse bevat een demografische prognose en overzicht van vraag en aanbod aan woon(zorg) voorzieningen voor verschillende doelgroepen zoals senioren, gehandicapten, geestelijke gezondheidszorg en kwetsbare jongeren. Middels de woonzorganalyse en de dialoogrondes met lokale stakeholders, is voor de genoemde doelgroepen vraag en aanbod rondom (bestaande en nieuwe) woon(zorg) voorzieningen inzichtelijk gemaakt. Uit de woonzorganalyse blijk dat er voor senioren een omvangrijke opgave bestaat, zowel wat betreft regulier levensloopgeschikt wonen als geclusterd (levensloop-/ zorggeschikt) en intramuraal wonen. Met name de vraag naar woon(zorg)eenheden voor 24-uurszorg PG (dementie) neemt in de toekomst aanzienlijk toe; daarnaast neemt ook

Ook blijkt uit de woonzorganalyse dat de vraag naar beschermd wonen vanwege het grote reeds bestaande aanbod en de uitstroom naar onder andere beschermd thuis substantieel afneemt in de komende jaren. Voor de geestelijke gezondheidszorg wordt daarom geen opgave gezien voor uitbreiding van beschermd wonen, wel is er een opgave om te bewegen richting beschermd thuis en ambulante begeleiding (zorg aan huis). Bij beschermd thuis staat voorop dat het moet gaan om duurzame woonplekken (in de thuisomgeving) waar wonen en zorg gescheiden zijn en het teveel aan beschermd wonen studio’s fasegewijs wordt omgebouwd naar beschermd thuis studio’s. Senioren: zorgtreden en aantallen Figuur 1.5 in de woonzorganalyse toont hoeveel senioren (leeftijd 65+) de komende twintig jaar in Veenendaal wonen. De aantallen zijn onderverdeeld op basis van zorgtreden vanuit het zorgtredenmodel van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). De eerste zorgtrede betreft het gebruik van eerstelijnszorg, terwijl de zesde zorgtrede betrekking heeft op residentiele opname. Naar mate de zorgtrede hoger wordt neemt de

Geschiktheid bestaande woningvoorraad Daarnaast is geïnventariseerd hoe (levensloop-/zorg)geschikt de bestaande woningvoorraad in Veenendaal is en in welke gebieden (wijken) met name senioren wonen. Figuren 1.8 en 1.9 in de woonzorganalyse tonen per wijk het aandeel van de woningen die (potentieel) geschikt zijn waarin op dit moment reeds senioren wonen. Wat betreft de Omgevingsvisie komt “potentieel geschikt” overeen met levensloopgeschikt en “geschikt” met rollatorzorggeschikt. Wat opvalt is dat de meeste senioren reeds in een (potentieel) geschikte woning wonen; waarbij er tussen de wijken sprake is van een groot verschil. Dit betekent dat met name de wijken Zuidwest (o.a. buurt ’t Franse Gat) en Noordwest (o.a. buurten De Pol en ’t Hoorntje) komende periode onze aandacht vragen. De spreidingskaarten op pagina’s 10-11 laten zien hoe senioren over de gemeente verspreid zijn, evenals waar de (potentieel) geschikte woningen per gebied staan. In de woonzorganalyse is in figuren 1.5 en 1.10 verder zichtbaar dat voor senioren de vraag naar 24-uurszorg komende decennia met een factor twee toeneemt. Dit betekent echter niet dat voor de volledige vraag geclusterd of intramuraal gebouwd moet worden. Dit kan deels beperkt worden door in te zetten op preventie, positieve gezondheid en/of mantelzorgondersteuning.

Omdat er wel aanvullend aanbod benodigd is, dienen bestaande (geclusterde/intramurale) woon(zorg)voorzieningen te worden uitgebreid of nieuw

Goed wonen in Veenendaal | 20

Inleiding

Goed wonen voor iedereen

Bestaande woningvoorraad

Betaalbaarheid en beschikbaarheid

Aantrekkelijke nieuwbouw

Vitale wijken

Wonen met zorg

Wonen met zorg

Langer zelfstandig thuis

Een geschikte woonomgeving

te worden gerealiseerd. In het Regeerakkoord is opgenomen om de (intensieve) zorg voor ouderen anders te organiseren: meer de zorg te verlenen waar ouderen wonen, dan hen te laten wonen waar de zorg verleend wordt. Dit betekent dat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen en beperkt het beroep op verpleeghuisplekken die voor de ernstig kwetsbaren nog wel nodig zijn. De zorgaanbieders geven aan dat de intensieve en complexe zorg (gefinancierd vanuit de Wet langdurige zorg; Wlz) eenvoudiger in een geclusterde/intramurale setting kan worden geleverd dan individueel gespreid in de wijk. Vanuit de gedachte dat de bestaande woon(zorg)voorzieningen als uitvalsbasis dienen van waaruit zorg/ondersteuning in de wijk geleverd kan worden, bestaat er tevens een noodzaak tot dialoog over de spreiding van geclusterde/intramurale woon(zorg)voorzieningen om vanuit het gedachtegoed van woonservicegebieden en zorgzame wijken een evenredige spreiding over de wijken te realiseren.

Toetsingskader nieuwe woon(zorg)initiatieven Om de juiste afwegingen te maken rondom nieuwe woon(zorg) initiatieven hebben wij een toetsingskader opgesteld. Als een initiatiefnemer voornemens is om een nieuw woon(zorg) initiatief te realiseren, wordt op basis van het toetsingskader uit de Woonvisie (met onderbouwing vanuit de woonzorganalyse en woonzorgladder) de besluitvorming hieromtrent afgewogen en wordt bepaald of planologische medewerking gegeven kan worden. De door de gemeente gehanteerde toetsingsvoorwaarden voor nieuwe woon(zorg)initiatieven zijn opgenomen in bijlage III.

passen of te verhuizen naar een levensloop- of zorggeschikte woning. Hoewel lang niet altijd te voorspellen is wie uiteindelijk daadwerkelijk zorg nodig heeft, is het de ambitie om zoveel mogelijk te voorkomen dat iemand met een zorgvraag in een niet geschikte woning woont. Daarnaast zorgen we, in lijn met de Omgevingsvisie, voor voldoende aangepaste woningen met indien nodig in de nabijheid beschikking over 24-uurszorg op afroep.

De woonzorgladder Er zijn verschillende stappen en fases van wonen met zorg die wij voor kwetsbare inwoners aan de “onderkant” van de woningmarkt onderscheiden. Een overzicht hiervan, de zogenaamde “woonzorgladder”, laat zien welke dit zijn alvorens er sprake is van zelfstandig wonen in een (sociale) huurwoning. Het scala varieert hierbij van dakloosheid, via (eenvoudige) opvang, beschermd wonen, begeleid wonen tot (geclusterd) zelfstandig wonen. Door dit goed in beeld te brengen wordt de lokale opgave aan de “onderkant” van de woningmarkt goed zichtbaar. De woonzorgladder ronden wij zo snel mogelijk af.

Bewustwording en betrokkenheid Komende jaren zetten wij in op het creëren van bewustwording en betrokkenheid bij professionals en bewoners. De tabel- en spreidingskaarten uit de woonzorganalyse laten zien in welke wijken veel ouderen wonen en welke woningen niet (potentieel) geschikt zijn. Deze wijken vragen de komende jaren onze aandacht. Hiermee voorkomen wij dat inwoners te lang in een niet geschikte woning blijven wonen. Dit kan tot gevolg hebben dat er kostbare Wmo aanpassingen benodigd zijn of iemand plotseling naar een geclusterde/intramurale woon(zorg) voorziening moet verhuizen. Dit terwijl bewoners die te laat verhuizen in de regel veel meer moeite hebben om nog een goed sociaal netwerk op te bouwen. Vanuit het oogpunt dat mantelzorg onder druk staat is dit eveneens een belangrijk aandachtspunt. Door in te zetten op bewustwording en betrokkenheid kunnen bewoners ervoor kiezen om tijdig hun eigen woning aan te

Wat gaan we doen • We hebben de lokale opgave (vraag en aanbod) naar woon(zorg)voorzieningen in beeld gebracht voor de genoemde doelgroepen. De dialoog over de analyse en prognoses wordt jaarlijks in het stedelijk WWZ-overleg gevoerd en geactualiseerd met de woningcorporaties en zorgaanbieders. • Nieuwe woon(zorg)initiatieven worden, mede op basis van een vraag-aanbod (behoefte) raming vanuit de woonzorganalyse en de woonzorgladder, getoetst op basis van het toetsingskader. • Bewustwording is een gezamenlijk thema, waar wij samen met professionals invulling aan geven in het stedelijk WWZ-overleg en met belangenbehartigers en bewoners in het Platform Vitaal & Zelfstandig Ouder Worden. Het op eigen initiatief aanpassen van de eigen woning om deze geschikt te maken ondersteunen wij middels de Blijverslening.

Goed wonen in Veenendaal | 21

Inleiding

Goed wonen voor iedereen

Bestaande woningvoorraad

Wonen met zorg

6.2 Langer zelfstandig thuis Levensloopgeschikt wonen Veel senioren geven aan graag zo lang mogelijk zelfstandig thuis of geclusterd in de wijk te willen wonen. Ook de kwetsbare inwoners willen veelal graag zo lang mogelijk en/ of weer zelfstandig thuis in de wijk wonen. Om dit mogelijk te maken betekent het dat er voldoende passend aanbod moet worden gerealiseerd, zodat inwoners in staat zijn om in een geschikte woning te wonen of daar naartoe te verhuizen. Er staan relatief veel grondgebonden eengezinswoningen en grotere appartementen in Veenendaal, maar er zijn maar weinig kleinere wooneenheden met een goede buitenruimte voor bijvoorbeeld senioren. Om aan deze vraag te voldoen, moet dit aanbod worden toegevoegd aan de bestaande woningvoorraad. Op alle inbreidingslocaties zal daarom altijd levensloopgeschikt gebouwd worden (mits de grootte van de woning dit toelaat) en vooraf worden beoordeeld welk type woning er op die locatie nodig is. De ambitie is om niet nog meer van hetzelfde te bouwen, maar weloverwogen toe te voegen wat in die omgeving ontbreekt. Zodra er een locatie beschikbaar komt wordt dit bepaald. Vanwege de vergrijzing, inzet op extramuralisering, afschalen en preventie, bestaat een groeiende behoefte aan woonvormen in de wijken die zich tussen ‘regulier’ en ‘intramuraal’ wonen bevinden.

Extramuralisering betekent dat wonen en zorg fysiek worden gescheiden met als doel buiten de muren van een intramurale setting (waar iemand wordt opgenomen) gelijkwaardige zorg te bieden. Binnen de Wet langdurige zorg (Wlz) wordt dit het volledig of modulair pakket thuis genoemd (VPT/MPT). Afschalen betekent kort gezegd dat

Betaalbaarheid en beschikbaarheid

Aantrekkelijke nieuwbouw

Vitale wijken

Wonen met zorg

Langer zelfstandig thuis

Een geschikte woonomgeving

de ondersteuning vanuit het informeel netwerk/voorzieningen (sociale basis) wordt geleverd en preventie betekent dat wordt ingezet op het beschermen/bevorderen van gezondheid gericht op het gezond(er) blijven.

Het uitgangspunt is dat de meergezinswoningen rondom (wijk) centra (zie afbeelding 5.5 in de Omgevingsvisie) zorggeschikt gebouwd worden. Dit betekent dat het overgrote merendeel van de woningen rollatorzorggeschikt gebouwd worden. Daarnaast wordt een zeer beperkt deel rolstoelgeschikt gebouwd; wat neerkomt op een jaarlijkse toevoeging van 3-4 rolstoelzorggeschikte woon(zorg)eenheden.

De behoefte aan een specifiek type woonvorm tussen ‘regulier’ en ‘intramuraal’ varieert onder andere op basis van leefstijl, inkomen en ondersteuningsbehoefte. Per woon(zorg) initiatief wordt onderzocht welke bijdrage dit levert aan het gedachtegoed van zorgzame wijken. Van senioren is bekend dat zij graag wonen met gelijkgestemden en van gehandicapten en geestelijke gezondheidszorg is bekend dat zij graag zo gewoon mogelijk willen wonen. Zorgaanbieders geven aan dit te willen ondersteunen (zeker voor de lagere zorgindicaties), maar vanwege (kosten)efficiëntie bij intensievere en complexere zorg deze geclusterd te moeten leveren. Wij stimuleren gemengd wonen, met daarbij - voor zover nodig - ruimte voor wonen met gelijkgestemden. Zorggeschikt wonen Het is belangrijk dat de zorggeschikte woningen zoveel mogelijk betrokken worden door mensen die reeds een ondersteunings-/ zorgvraag hebben (of deze in de nabije toekomst mogelijk krijgen). Om hiervoor te zorgen dienen deze woningen betaalbaar en beschikbaar te zijn voor bijzondere doelgroepen. Daarnaast bekijken wij of een specifiek toewijzingsbeleid gehanteerd moet worden waarbij bijzondere doelgroepen (vanuit de directe omgeving) doorstromen naar geschikte woon(zorg) eenheden. Een voorbeeld hiervan is de voorrangsregeling ‘van groot naar beter’, of het toekennen van het MIVA-label aan rolstoelzorggeschikte (sociale huur)woningen.

In de koop- en huurcontracten van zorggeschikte woningen wordt opgenomen dat deze zorggeschikt zijn en dat na een verbouwing waardoor deze niet meer zorggeschikt is, er geen Wmo-aanpassingen meer verstrekt kunnen worden, tenzij het om een acuut optredende beperking gaat. Voorgaande eisen en bepalingen worden ook met de corporaties en de huurdersverenigingen vastgelegd in de jaarlijkse prestatie afspraken. De door de gemeente gehanteerde definitie en voorwaarden voor levensloop- en zorggeschikt bouwen zijn opgenomen in bijlage IV. Stallingsmogelijkheid hulpmiddelen (elektrisch: met oplaadpunt) Voor nieuwe woon(zorg)initiatieven voor senioren staat voorop dat er rekening gehouden moet worden met voldoende (stallings)ruimte voor materiele voorzieningen vanuit de Wmo. Voor bestaande woon(zorg)voorzieningen is het uitgangspunt dat eigenaar en gemeente hiervoor gezamenlijk verantwoordelijk zijn; het gekozen verhuurbeleid aan een al dan niet zorgbehoevende doelgroep bepaalt de mate waarin. De gemeente onderzoekt welke mogelijkheden er zijn om

Goed wonen in Veenendaal | 22

Goed wonen voor iedereen

Inleiding

Wonen met zorg

de scootmobielpool door te ontwikkelen, zodat de benodigde hoeveelheid stallingsruimte beperkt blijft. Daarnaast worden stallingsvraagstukken voor bestaande bouw besproken in het stedelijk WWZ-overleg met de corporaties en de zorgaanbieders.

Wat gaan we doen • Om het langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen te bevorderen zetten we erop in dat alle nieuwe woningen levensloopgeschikt zijn. • Wij stimuleren gemengd wonen, met daarbij voor zover nodig ruimte voor wonen met gelijkgestemden. • We onderzoeken of een specifiek toewijzingsbeleid (voorrangsregeling) gehanteerd kan worden waarbij bijzondere doelgroepen (vanuit de omgeving) doorstromen naar geschikte woningen. • Bij nieuwe en bestaande woon(zorg)voorzieningen zetten we samen met eigenaren in op voldoende (stallings)ruimte voor materiele Wmo-voorzieningen.

Bestaande woningvoorraad

Betaalbaarheid en beschikbaarheid

Aantrekkelijke nieuwbouw

Langer zelfstandig thuis

6.3 Een geschikte woonomgeving In lijn met de omgevingsvisie zetten we in Veenendaal erop in dat inwoners lang(er) zelfstandig kunnen wonen door aanwezige voorzieningen en een levensloopbestendige inrichting van de woonwijken. Er zijn zorgvoorzieningen in de wijken en indien nodig is er (24-uurs) zorgverlening in de nabijheid op afroep beschikbaar. In overleg met professionele partijen zoals woningcorporaties en welzijn-/zorgaanbieders wordt onderzocht waar (domein overstijgende) samenwerking kan plaatsvinden, evenals dat er geëxperimenteerd wordt met innovatieve/technologische ontwikkelingen om inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis of geclusterd te laten wonen. Hoewel beleid omtrent voorzieningen niet specifiek tot het woonbeleid gerekend wordt, is het van belang om hier de verbinding tussen wonen, welzijn en zorg te benoemen. Bij de realisatie van nieuwe woon(zorg)initiatieven is het belangrijk om het beroep dat de beoogde doelgroep op de voorzieningen doet daarbij te betrekken. Om deze reden worden zorggeschikte woningen specifiek rondom voorzieningen nabij (wijk) voorzieningencentra gerealiseerd. Bij nieuwe woon(zorg) initiatieven moet rekening gehouden worden met een toegankelijke en levensloopbestendige inrichting van de openbare ruimte. Ook voor bestaande wijken is het de ambitie om bij herstructurering c.q. reconstructies hiermee rekening te houden.

Vitale wijken

Wonen met zorg

Een geschikte woonomgeving

Wat betreft voorzieningen is er speciale aandacht voor ontmoeten. Hoewel de beschikbaarheid van een ontmoetingsruimte een belangrijke bijdrage levert aan het welzijn en welbevinden van de bewoners, is het niet nodig dat alle woon(zorg)initiatieven hun eigen ontmoetingsruimte realiseren. De nadruk ligt hierbij op samenwerking zodat het programma vanuit de gedeelde ontmoetingsruimte zich richt op het verbinden van de bewoners in zowel het gebouw als de directe omgeving. Daarnaast heeft iedere wijk de beschikking over een eigen ontmoetingsruimte vanuit het welzijnswerk. Vanuit de rijksoverheid is de stimuleringsregeling ontmoetingsruimten ouderenhuisvesting beschikbaar gesteld; waar ontwikkelaars een beroep op kunnen doen in het geval zij een ontmoetingsruimte realiseren.

Wat gaan we doen • De dialoog rondom innovatie, vernieuwing en domein overstijgende samenwerking vindt met professionals en bewoners plaats. • Bij nieuwe projecten, maar ook bij reconstructies van bestaande infrastructuur, wordt rekening gehouden met een toegankelijke / levensloopbestendige inrichting van de openbare ruimte. • We behouden en realiseren zorggeschikte woningen rondom voorzieningen en wijkcentra.

Goed wonen in Veenendaal | 23

Onderzoek: Stec groep Luuk Lentferink & Marvin Thomasia Datum:

10 mei 2022

Adres: Raadhuisplein 1 Veenendaal Telefoon:

(0318) 538 538

Postadres: Postbus 1100 3900 BC Veenendaal Website:

www.veenendaal.nl