3. Verslag projectgroep MinBZK.VNG - Beeldvormende avond 10 januari 2023

Verslag bijeenkomst Veenendaal – Beeldvormende sessie met de projectgroep Versterking Lokale Rekenkamers 10 januari 2023 1. Aanleiding en context Deze bijeenkomst vond plaats in het kader van een beeldvormende sessie van de raad van Veenendaal. De rekenkamercommissie van Veenendaal bestaat momenteel uit zowel externe leden als raadsleden, en dient daarom uiterlijk eind van dit jaar van samenstelling te veranderen. De griffie van Veenendaal heeft in dat kader onder meer al een consultatiememo opgesteld, waarin is weergegeven welke besluiten voor de raad voorliggen. De rekenkamercommissie van Veenendaal heeft daarnaast een brief aan de raad doen toekomen, waarin deze commissie aangeeft wat de voorkeuren zijn. In de context van deze beeldvormende bijeenkomst is het nu aan de projectgroep om kennis en ervaringen te delen met de aanwezigen. Daartoe heeft de projectgroep een korte presentatie gegeven en was er vervolgens gelegenheid voor het stellen van vragen aan de leden van de projectgroep. 2. Deelnemers De projectgroep is in Veenendaal vertegenwoordigd door Nelly Kalfs, burgemeester van Lingewaard, Esther Fogl (onder meer lid van de rekenkamercommissie van de Waddeneilanden en Aalsmeer) en Peter Castenmiller (PBLQ / betrokken bij het secretariaat van de projectgroep). Vanuit de raad van Veenendaal nemen negen vertegenwoordigers van fracties deel aan het gesprek.

Daarnaast waren er zo’n 30 andere belangstellenden in de zaal; raadsleden, griffiemedewerkers en overige belangstellenden. 3. Introductie Negen vertegenwoordigers van de verschillende fracties is gevraagd om hun mening te geven over het huidige functioneren van de rekenkamercommissie. Veel van deze raadsleden benadrukken de relevantie van de door de rekenkamercommissie uitgevoerde onderzoeken; het gaat om onderzoeken die er toe doen, zowel voor de raad als voor de lokale samenleving. Tevens zijn veel raadsleden positief over de deskundigheid en daadkracht van de huidige rekenkamercommissie. Eveneens zijn ze positief over de verbinding met de raad, waarbij de raadsleden die thans deel uitmaken van de rekenkamercommissie natuurlijk een belangrijke bijdrage aan leveren. Naar mening van de raadsleden heeft deze rekenkamercommissie een goede balans gevonden tussen de eigen onafhankelijkheid, inhoudelijke deskundigheid en de verbinding met de raad. Als een aandachtspunt wordt genoemd de slagkracht van de rekenkamer. Zouden er wellicht meer onderzoeken kunnen plaatsvinden? In de presentatie van de projectgroep komen verschillende aandachtspunten langs waar de raad dit jaar een beslissing over moet nemen.

Dit zijn de volgende: Wil Veenendaal een ‘eigen’, lokale rekenkamer, of wordt er gekozen voor regionale samenwerking; Hoe ga je de verbinding met de raad vormgeven; Welk budget stel je beschikbaar, wat betekent dat voor de slagkracht van de rekenkamercommissie en hoe kan je dat budget effectief inzetten? Welke procedures ga je hanteren om leden te benoemen?

pagina 1/2

PBLQ – Verslag Veenendaal

4. Discussie Een belangrijk deel van de discussie concentreert zich op de afweging tussen de keuze voor regionale samenwerking of voor een ‘eigen’ lokale rekenkamer. Op basis van haar ervaringen met de rekenkamercommissie van de Waddeneilanden geeft Esther Fogl aan dat beide keuzen zowel voorals nadelen hebben. Bij regionale samenwerking lever je in aan mogelijkheden voor lokale betrokkenheid en maatwerk. Regionale samenwerking kan leiden tot een grotere slagkracht, maar ook tot meer generieke rapporten. Bij de Waddeneilanden is daarom geregeld sprake van mengvormen; er vinden zowel generieke onderzoeken plaats, maar er is ook ruimte voor lokaal-specifieke onderzoeken. De leden van de projectgroep benadrukken dat regionale samenwerking zeker niet automatisch leidt tot een meer efficiënt functioneren van de rekenkamer en daarmee evenmin tot grotere slagkracht. Ook blijkt in de praktijk dat de meerwaarde van vergelijking van bevindingen tussen verschillende gemeenten soms beperkt is, vanwege andere maatschappelijke omstandigheden en uitdagingen in de diverse gemeenten. Voorts sta je bij regionale samenwerking voor de uitdaging om de budgetten naar evenredigheid van de bijdragen van de diverse gemeenten in te zetten. Op de Waddeneilanden stellen de deelnemende gemeenten elk een budget beschikbaar voor generieke onderzoeken.

Als er behoefte wordt ervaren aan lokaal-specifieke onderzoeken wordt de desbetreffende raad verzocht om daar apart een (extra) budget voor beschikbaar te stellen. Een tweede belangrijk gesprekspunt is de inrichting van de betrokkenheid met de raad, nu binnenkort raadsleden geen deel meer zullen kunnen uitmaken van de rekenkamercommissie. In het land zijn verschillende varianten bekend. Belangrijk is dat er garanties moeten zijn dat de volledige raad goed op de hoogte is van de activiteiten van de rekenkamer. Hoe je dat precies inricht, wordt sterk bepaald door de lokale cultuur en gewoonten. Verschillende mogelijkheden worden genoemd, zoals het inrichten van een klankbordgroep, een geregeld overleg met de (audit-)commissie, regelmatige consultaties van fracties of een geregeld overleg met de voltallige raad. De leden van de projectgroep benadrukken dat er geen voorkeursvariant is. Het komt er echt op aan wat past binnen de lokale context. In een korte gedachtewisseling over de slagkracht komt nog aan de orde dat de effectiviteit van de rekenkamer ook kan profiteren als er meer mogelijkheden zijn voor korte, actuele adviezen, waar wellicht geen uitgebreid onderzoek aan ten grondslag hoeft te liggen. Ook is er de ervaring dat bij verzoeken voor onderzoek uit de raad, het meerwaarde heeft om de tijd te nemen om de achtergronden bij dat verzoek goed te verkennen.

Daarmee kan de effectiviteit van het onderzoek zeer aan kracht winnen. Verder wordt geconstateerd dat het thans beschikbare budget in Veenendaal wat minder is dan wat gebruikelijk is (circa € 1,30 per inwoner). V.w.b. de vergoeding voor de rekenkamerleden geldt in de praktijk dat een vaste maandvergoeding (uit een oogpunt van kostenbeheersing) overzichtelijker is dan een presentievergoeding per vergadering. 5. Afsluiting Ter afsluiting wordt ook genoemd dat de wet nu meer zaken vastlegt met betrekking tot de rekenkamer dan voorheen het geval was. Tegelijkertijd is er nog ruimte voor eigen keuzen (zoals lokaal of regionaal, samenstelling, budget, etc.). Die keuzen zijn niet definitief; een gemeenteraad heeft altijd de mogelijkheid om keuzen aan te passen.

pagina 2/2

PBLQ – Verslag Veenendaal