Document · PDF

3. Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Gemeenteraad 4 november 2025, gemeente VeenendaalBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-202938.966 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

2 alinea's met “invordering”: 930 932

Thema I – Inkomen Algemeen Inkomen Veenendaal zorgt dat iedere inwoner naar vermogen kan participeren in de samenleving en waar mogelijk zelfstandig in een inkomen kan voorzien.

Wat willen we bereiken? I.a We verkleinen de effecten van inkomensongelijkheid.

Wat gaan we daarvoor doen? I.a.1. Het Budgetloket en Bemoeizorg richten zich op het in beeld krijgen van de onderliggende problematiek bij schulden en maken een plan van aanpak in samenwerking met de inwoner. I.a.2. We ontwikkelen een methodiek voor begeleiding tijdens het traject schuldsanering en nazorg na afronding van het traject.

Wat willen we bereiken? I.b. Bestaanszekerheid voor iedereen.

Wat gaan we daarvoor doen? I.b.1. De Participatiewet wordt op essentiële onderdelen gewijzigd (Participatiewet in balans). We brengen het beleid in lijn met de bedoeling van de wet.

Wat willen we bereiken? I.c. De ontwikkeling van ons bijstandsbestand is gelijk aan of beter dan het landelijke gemiddelde.

Wat gaan we daarvoor doen? I.c.1. De werkwijze is erop gericht om de instroom in het bijstandsbestand te beperken en de uitstroom van het bijstandsbestand te bevorderen door inwoners te begeleiden naar werk.

Verbonden partijen Inkomen Dit is niet van toepassing voor dit thema.

Beleid gerelateerd aan thema Inkomen Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027

16-11-2023

Integrale verordening sociaal domein Veenendaal, laatste wijziging d.d.

20-6-2024

Beleidsregel krediethypotheek Pw Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel uitvoering kostendelersnorm Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel vaststelling hoogte vermogen Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel terug- en invordering en heronderzoeken Bbz Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel terugvordering, verhaal en invordering Participatiewet,

25-5-2021

IOAW, IOAZ Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel individuele inkomenstoeslag Veenendaal

1-6-2021

Beleidsregel tegenprestatie naar vermogen Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel vrijlating giften Participatiewet gemeente Veenendaal

13-7-2021

Beleidsplan Handhaving sociaal domein

21-12-2021

Beleidsregels Regeling opvang ontheemden Oekraïne

19-4-2022

Beleidsregel Integrale Schuldhulpverlening Veenendaal

13-7-2021

Beleidsregels inburgering gemeente Veenendaal

21-4-2023

Beleidsregel draagkracht bijzondere bijstand

6-2-2023

Beleidsregel studietoeslag gemeente Veenendaal

5-4-2023

Taakvelden thema Inkomen Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

6.3 Inkomensregelingen

Baten

-24.992

-21.942

Lasten

28.482

25.476

25.481

3.490

3.534

3.540

3.516

3.560

3.565

Totaal 6.3 Inkomensregelingen 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Lasten

Totaal7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Thema Inkomen

Thema II – Participatie en re-integratie Algemeen Sociaal Domein - Participatie en re-integratie Veenendaal zorgt door het activeren van mensen die 'aan de kant' staan dat iedere inwoner naar vermogen kan participeren in de samenleving.

Wat willen we bereiken? II.a. Bestaanszekerheid voor iedereen.

Wat gaan we daarvoor doen? II.a.1. We voeren een onderzoek uit om de belemmeringen inzichtelijk te krijgen bij de uitstroom naar werk en kijken naar de mogelijkheden binnen de participatiewet, beleid schulddienstverlening en lokaal armoedebeleid. II.a.2. We voeren een aanbesteding uit voor de Wet Inburgering waarbij het inburgeringstraject voor alle betrokkenen efficiënter wordt. Het gaat hierbij om het slim combineren van een aantal verplichte wettelijke onderdelen. II.a.3. We bieden taallessen aan buiten kantoortijden, zodat de statushouder betaald werk kan behouden.

Wat willen we bereiken? II.b. Iedereen doet mee naar vermogen.

Wat gaan we daarvoor doen? II.b.1. We voeren de wet van School naar Duurzaam Werk uit en ondersteunen jongvolwassenen bij de overgang van onderwijs naar werk. II.b.2. We hervormen de arbeidsmarktregio tot een regionaal werkcentrum voor arbeidsmarkt gerelateerde ondersteuningsvragen van werkgevers en van inwoners. II.b.3. We voeren het project Simpel Switchen - Kansen voor Veenendaal - uit.

Verbonden partijen Sociaal Domein - Participatie en re-integratie De volgende verbonden partij levert een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema: •

Sociale werkvoorziening Zuid-Oost Utrecht (IW4)

Zie voor meer informatie paragraaf E. Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema Sociaal Domein - Participatie en re-integratie Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027

16-11-2023

Integrale verordening sociaal domein Veenendaal, laatst gewijzigd d.d.

20-6-2024

Beleidsregel Integrale schuldhulpverlening Veenendaal

13-7-2021

Beleidsregel Taaleis Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel tegemoetkoming eigen bijdrage kinderopvang Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang op sociaal-medische indicatie Veenendaal

25-5-2021

sociaal-medische indicatie Veenendaal

25-5-2021

Besluit Re-integratie Veenendaal

25-5-2021

Beleidsregel scholingsplicht Veenendaal

25-5-2021

Gemeenschappelijke Regeling Sociale Werkvoorziening Zuid Oost Utrecht

22-6-2023

Beleidsregel studietoeslag gemeente Veenendaal

21-4-2023

Beleidsregels inburgering gemeente Veenendaal

21-4-2023

Taakvelden thema Sociaal domein - Participatie en re-integratie Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Lasten

-81

-50

-81

-50

7.554

7.144

6.936

6.928

7.554

7.144

6.936

6.928

Baten

-25

Lasten

1.734

1.894

1.856

Totaal 6.5 Arbeidsparticipatie

1.710

1.869

1.832

Totaal Thema Sociaal domein - Participatie en reintegratie

9.183

8.964

8.718

8.710

Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.4 WSW en beschut werk

Lasten

Totaal 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie

Thema III – Wmo Algemeen Sociaal domein - Wmo Veenendaal voert de Wmo 2015 uit.

Wat willen we bereiken? III.a. De uitgaven aan de Wmo stijgen in 2026 minder dan voorspeld.

Wat gaan we daarvoor doen? III.a.1 We zijn sterk aan de poort, voeren regie op de ondersteuning, en sturen vanuit contractmanagement op doelmatigheid en rechtmatigheid.

Wat willen we bereiken? III.b. Het aantal dak- en thuisloze inwoners dat, door middel van een uitstroomurgentie, een passende woonruimte vindt neemt toe in 2026 t.o.v. 2025.

Wat gaan we daarvoor doen? III.b.1 We investeren in vroegtijdige signalering en preventie van dakloosheid, waaronder het organiseren van bemoeizorg. We organiseren in de regio een dekkend en toegankelijk opvangaanbod en versterken de samenwerking met ketenpartners.

Wat willen we bereiken? III.c. Het percentage veerkrachtige inwoners is toegenomen in 2028 ten opzichte van 2024. Dit monitoren we middels de indicator "veerkracht" uit de gezondsheidsmonitor volwassenen en senioren van de GGDrU.

Wat gaan we daarvoor doen? III.c.1. We voeren activiteiten uit vanuit de OKO-aanpak en de vijf ketenaanpakken (welzijn op recept, valpreventie, kansrijke start, overgewicht kinderen en volwassenen).

Wat willen we bereiken? III.d. Jongeren hebben minder mentale klachten, roken minder en het gebruik van alcohol en drugs onder jongeren neemt af.

Wat gaan we daarvoor doen? III.d.1. We leiden jongeren via een platform en sociale media beter toe naar vrijetijdsaanbod en stimuleren een betere samenwerking tussen vrijetijdspartners. We starten een pilot ouderbetrokkenheid en ontwikkelen een preventieleerlijn voor ouders.

Wat willen we bereiken? III.e. Iedereen in Veenendaal kan meepraten, meedoen en meebeslissen over diens eigen leven.

Wat gaan we daarvoor doen? III.e.1. Uitvoering geven aan programmaplan Inclusie met in de eerste uitvoeringsfase nadruk opbewustwording via aanbodgericht werken ’ en op spoor Samenleving.Tegelijkertijd wordt ook ingehaakt op bestaande initiatieven.

Wat willen we bereiken? III.f. Een inclusieve, krachtige wijk in het Franse Gat, zoals staat omschreven in de gebiedsvisie 2022.

Wat gaan we daarvoor doen? III.f.1. We voeren de in het programmaplan opgenomen inspanningen gericht op de strategische doelen leefbaarheid, meedoen en gezondheid uit, en stellen deze halfjaarlijks bij. III.f.2. We ontwikkelen een proces voor het meer gestandaardiseerd meetbaar en merkbaar maken van de resultaten

Verbonden partijen Sociaal Domein - WMO De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema:

•

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Regio Utrecht (GGDrU)

•

BVO Valleihopper

Zie voor meer informatie paragraaf E. Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema Sociaal Domein - WMO Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027

16-11-2023

Integrale verordening sociaal domein

11-7-2025

Besluit Maatschappelijke ondersteuning

30-4-2025

beleidsplan handhaving sociaal domein

21-12-2021

Visie sociaal domein 2017 De kracht van de samenleving.

2017

Visie op diversiteit, inclusiviteit en gelijkwaardigheid

04-2025

Gezondheidsbeleid: "Een gezond Veenendaal in 2022"

01-2018

Regioplan IZA Vitale Gelderse Vallei 2023-2026

28-11-2023

Lokale inclusie agenda

25-10-2022

Regiovisie Valleiregio Beschermd Wonen en Beschermd Thuis 2024-2029

febr '24

Regionale visie en beleidskader Maatschappelijke opvang

febr '22

Taakvelden thema Sociaal domein - WMO Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Lasten

Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 7.1 Volksgezondheid

0 3.751

3.709

3.751

147

Baten

-713

-1.038

-958

-948

Lasten

4.297

4.046

4.261

4.251

3.584

3.008

3.304

3.303

7.602

7.601

7.603

7.602

7.601

7.603

529

7.664

7.645

7.664

7.645

1.383

-85

25.227

24.539

24.829

24.828

Lasten

Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

Totaal 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO

440

Totaal 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

440

440 3.751

Totaal 6.713 Dagbesteding (WMO) 6.811 Beschermd wonen (WMO)

440

448 0

Totaal 6.712 Begeleiding (WMO) 6.713 Dagbesteding (WMO)

448

449

3.751

Totaal 6.791 PGB WMO 6.712 Begeleiding (WMO)

449 -271

Totaal 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.791 PGB WMO

Begroting 2029

3.979

Totaal 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)

Begroting 2028

Lasten

Totaal 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO)

Begroting 2027

Baten

Totaal 7.1 Volksgezondheid 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal

Begroting 2026

Lasten

Totaal 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Totaal Thema Sociaal domein - WMO

Thema IV – Jeugd Algemeen Sociaal Domein - Jeugd Veenendaal voert de jeugdwet uit.

Wat willen we bereiken? IV.a. Minder kinderen in de jeugdhulp, en/of lagere intensiteit van hulpverlening per kind/gezin en/of lagere kosten van de jeugdhulp in zijn geheel. De vergelijking wordt gemaakt ten opzichte van de afgelopen vijf kalenderjaren.

Wat gaan we daarvoor doen? IV.a.1. Via transformatieve stappen en korte deelstappen uitvoering geven aan de keuzes die de raad in het najaar van 2025 heeft gemaakt inzake het project Grenzen aan onze Jeugdzorg.

Verbonden partijen Sociaal Domein - Jeugd De volgende verbonden partij levert een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema: •

Centrum Jeugd en Gezin Veenendaal (CJG)

•

Jeugdhulpregio JeugdFV (in oprichting)

Zie voor meer informatie paragraaf E. Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema Sociaal Domein - Jeugd Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027

16-11-2023

Model Veenendaal 2020

20-12-2018

Integrale verordening sociaal domein Veenendaal, laatst gewijzigd d.d.

3-6-2025

Nadere regels toegang en toeleiding Veenendaal

1-6-2021

Beleidsregels jeugdhulp Veenendaal

1-6-2021

Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang op sociaal-medische indicatie Veenendaal

1-6-2021

Taakvelden thema Sociaal domein - Jeugd Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Baten

-12

Lasten

294

295

282

283

Baten

-179

Lasten

8.095

8.030

7.916

7.852

20.550

20.478

20.550

20.478

405

Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd Totaal 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

Lasten

Totaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.792 PGB Jeugd

Lasten

Totaal 6.792 PGB Jeugd 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

Baten

-883

Lasten

-5

-2.060

-5

-2.943

Lasten

8.237

8.208

8.237

8.208

2.622

2.624

2.633

Totaal 6.821 Jeugdbescherming

2.622

2.624

2.633

Totaal Thema Sociaal domein - Jeugd

40.008

39.927

36.915

Totaal 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal Totaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.821 Jeugdbescherming

Lasten

Thema V – Onderwijs en ontwikkeling Algemeen Onderwijs en ontwikkeling Veenendaal voert de wettelijke taken ten aanzien van onderwijs uit.

Wat willen we bereiken? V.a. Onderwijsachterstanden bij kinderen van 2 tot 12 jaar worden doelgericht aangepakt en verminderd.

Wat gaan we daarvoor doen? V.a.1 Het onderwijsachterstandenbeleid wordt herzien, in overleg met stakeholders. Er worden concrete en meetbare afspraken gemaakt over het verminderen van onderwijsachterstanden (o.b.v. Rekenkameronderzoek 2025). V.a.2 Het aanbod voorschoolse educatie is toereikend om zoveel mogelijk kinderen die voor voorschoolse educatie zijn geïndiceerd hiervan gebruik te kunnen laten maken.

Wat willen we bereiken? V.b. Kinderen en jongeren worden beter ondersteund in hun kansen binnen het onderwijs.

Wat gaan we daarvoor doen? V.b.1. We ontwikkelen een dashboard 'Staat van Educatie', dat inzicht geeft in de verschillende onderdelen in het onderwijs en kinderopvang. V.b.2. We organiseren tweemaal per jaar een LEA overleg, tweemaal een reflectiekamer en minimaal twee bijeenkomsten voor een focussessie op een wettelijk thema.

Verbonden partijen Onderwijs en ontwikkeling Dit is niet van toepassing voor dit thema.

Beleid gerelateerd aan thema Onderwijs en ontwikkeling Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Regionale uitgangspunten OOGO

30-9-2015

IKC-beleid

15-9-2020

Regionaal programma basisvaardigheden Arbeidsmarktregio FoodValley 2021 – 2024

23-3-2021

Verordening bekostiging leerlingenvervoer Veenendaal 2024

01-01-2024

Lokaal onderwijsbeleid (LEA)/Onderwijsagenda 2025-2029

05-11-2024

Integraal Huisvestingsplan 2026 -2042

16-10-2025

Taakvelden thema Onderwijs en ontwikkeling Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

4.2 Onderwijshuisvesting

Baten

Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 -990

-990

Lasten

7.143

6.757

6.837

6.744

6.153

5.767

5.847

5.754

Baten

-1.884

Lasten

3.578

3.572

1.693

1.688

Baten

-498

Lasten

557

7.905

7.519

7.593

7.500

Totaal 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Totaal 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Thema Onderwijs en ontwikkeling

Thema VI – Sport Algemeen Sport Veenendaal voert ter verbetering van de gezondheid en ter versterking van de sociale cohesie een actief sportbeleid.

Wat willen we bereiken? VI.a. De sportdeelname onder inwoners is verhoogd ten opzichte van jaar 2023/2024.

Wat gaan we daarvoor doen? VI.a.1. We optimaliseren de vitaliteitsindex voor clubondersteuning. VI.a.2. We stimuleren sportdeelname via events en we realiseren van goede randvoorwaarden om te sporten en bewegen.

Verbonden partijen Sport Dit is niet van toepassing voor dit thema.

Beleid gerelateerd aan thema Sport Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Beleidskader “Samen Sterker met Sport en Bewegen”2024-2028

18-4-2024

Sportakkoord II Veenendaal 2023 - 2026

01-07-2023

Nationaal Sportakkoord II ‘Sport versterkt’

1-4-2023

Taakvelden thema Sport Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

5.1 Sportbeleid en activering

Baten

-377

Lasten

7.279

6.896

6.902

6.896

Baten

-3.793

Totaal 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties

Lasten

Begroting 2029

2.444

2.415

2.386

2.207

Totaal 5.2 Sportaccommodaties

-1.349

-1.378

-1.407

-1.586

Totaal Thema Sport

5.553

5.518

5.489

5.309

Thema VII – Cultuur Algemeen Cultuur Veenendaal geeft uitvoering aan de vastgestelde cultuurvisie 2022-2030 ‘Glans aan de Grift’ en de cultuurnota 2022-2025.

Wat willen we bereiken? VII.a. Inwoners van Veenendaal nemen in toenemende mate deel aan kunst- en cultuuractiviteiten (doelstelling uit onze cultuurvisie).

Wat gaan we daarvoor doen? VII.a.1 In 2026 wordt samen met de culturele partners en op basis van de uitkomsten van de tussenevaluatie uit 2025, het uitvoeringsprogramma voor de tweede beleidsperiode van onze cultuurvisie opgesteld.

Verbonden partijen Cultuur Dit is niet van toepassing voor dit thema.

Beleid gerelateerd aan thema Cultuur Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Glans aan de Grift: cultuurnota 2022-2025

16-9-2021

Glans aan de Grift: cultuurvisie 2022-2030

16-9-2021

Taakvelden thema Cultuur Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Baten

-1.878

Lasten

4.785

5.861

5.195

5.494

2.906

3.983

3.317

3.616

443

Baten

-2

Lasten

2.561

2.350

Totaal 5.6 Media

2.559

2.348

Totaal Thema Cultuur

5.908

6.774

6.109

6.408

Totaal 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea

Lasten

Totaal 5.4 Musea 5.6 Media

Thema VIII – Welzijn Algemeen Welzijn Veenendaal zorgt voor de versterking van de sociale basis.

Wat willen we bereiken? VIII.a. In 2026 is de zelfredzaamheid van inwoners van Veenendaal verbeterd, blijkend uit hogere scores op de welzijnsthema’s sociale cohesie, meedoen en identiteitsontwikkeling.

Wat gaan we daarvoor doen? VIII.a.1. We voeren een impactmeting uit. VIII.a.2. We organiseren een leer- en interpretatiesessie. VIII.a.3. We organiseren minimaal twee dialoogsessies per jaar.

Verbonden partijen Welzijn De volgende verbonden partij levert een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema: •

Stichting Veens Welzijn

Zie voor meer informatie paragraaf E. Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema Welzijn Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2024-2027

16-11-2023

Integrale verordening sociaal domein Veenendaal, laatst gewijzigd d.d.

20-6-2024

Opdracht Welzijn

22-9-2020

Lokale inclusie agenda

25-10-2022

Taakvelden thema Welzijn Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

Baten

-273

Lasten

4.479

4.116

Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

4.206

4.116

Totaal Thema Welzijn

4.206

4.116

Begroting 2029

PROGRAMMA 4 – BURGER EN BESTUUR Visie Burger en bestuur Veenendaal wil een gemeente zijn waarin inwoners, bedrijven en organisaties in verbinding staan en zich samen met de gemeente inzetten voor het bouwen aan de toekomst van Veenendaal. Dit omdat de samenleving voortdurend verandert. Het vraagt van de overheid en van alle betrokken partners een belangrijke bijdrage. Wij zijn veel in de wijken aanwezig, zijn extern gericht en participatie staat voorop. Een toegankelijke en transparante bestuursstijl is daarbij nodig. Een betrouwbare overheid motiveert haar besluiten goed, handelt zorgvuldig en correct, houdt zich aan de afspraken en zorgt dat inwoners weten waar ze aan toe zijn. Het is een continu proces dat gekenmerkt wordt doorleren door te doen, daarop te reflecteren en feedback te vragen. Wij blijven werken aan een heldere en eenduidige dienstverlening. De inzet van moderne geautomatiseerde systemen draagt bij aan het beter en sneller helpen van onze klanten. Ook in onze opstelling binnen de Regio Foodvalley, richting de provincie, het Rijk en eveneens Brussel brengen we onze ambities op de verschillende thema’s en onze manier van werken in en zoeken daar steun voor. We zetten daarbij ook sterker in op de strategische public affairs. Veiligheid en leefbaarheid zijn en blijven belangrijke thema’s in Veenendaal.

Hierbij zijn het tegengaan van criminaliteit en ondermijning en digitale veiligheid belangrijke aandachtspunten. Net zoals het tegengaan van, en voorbereid zijn op maatschappelijke onrust en de veiligheidsbeleving van onze inwoners. Veiligheid samenleving In een wereld die snel verandert en waarin veel gebeurt blijft leefbaarheid en veiligheid een essentiële basis voor het wonen, werken en leven in Veenendaal. We blijven inzetten op het tegengaan van ondermijning en criminaliteit. Digitale veiligheid en het tegengaan, maar ook voorbereid zijn op maatschappelijke onrust blijven de andere twee belangrijkste aandachtspunten. Ondertussen werken we in 2026 aan nieuw vierjarig beleid voor de periode 2027 - 2030. Ontwikkelingen als digitale risico’s en de veranderende rol van technologie, maatschappelijke spanningen of bijvoorbeeld klimaatveranderingen zullen invloed hebben op hoe we samen zorgen voor een veilige leefomgeving. We gaan aan de slag met oog voor verschillende perspectieven en ruimte voor frisse inzichten over wat dat van de gemeente, partners en inwoners en ondernemers gezamenlijk vraagt.

Thema’s Burger en bestuur I. Dienstverlening (extern) II. Bestuur & samenwerking III. Veiligheid samenleving

Financiën Burger en bestuur Onderstaande tabel laat het meerjarig verloop van de baten en lasten inclusief de mutaties in de reserve van het programma Burger en Bestuur zien. Er zijn geen bijzondere mutaties te melden, het verloop over de jaren is nagenoeg constant.

Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Baten

1.113

Lasten

10.281

10.162

10.157

10.162

Saldo programma (voor mutaties reserves)

-9.168

-9.049

-9.044

-9.049

Beschikkingen

134

Stortingen

112

Saldo mutaties reserves Saldo programma (na mutaties reserves)

Begroting 2029

-9.146

-9.027

-9.022

-9.027

Actuele ontwikkelingen Burger en bestuur

Thema I - Dienstverlening (extern) Verkiezingen In 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. We hechten aan een ordentelijk en zorgvuldig verloop van dit proces. Net als bij voorgaande verkiezingen starten we daarom op tijd met de voorbereidingen. Thema II - Burger & samenwerking Gemeenschappelijke regelingen In zienswijzen op kaderbrieven en ontwerpbegrotingen van de gemeenschappelijke regelingen (GR'en) heeft de raad in de afgelopen periode aandacht gevraagd voor de financiële ontwikkelingen binnen de gemeente en is gevraagd kostenstijgingen voor de gemeente te beperken. Tevens is gewezen op de PBBP- index die we als gemeente hanteren, en hebben we de gemeenschappelijke regelingen verzocht om vanaf 2027 ook deze index te gebruiken. Bij diverse gemeenschappelijke regelingen zien we inmiddels een (pro)actievere houding. Zo zijn bijvoorbeeld beleidsarme kadernota's aangeleverd, wordt bijvoorbeeld een 'nullijn' onderzocht of worden toekomstscenario's (inclusief krimpscenario) uitgewerkt. De uiteindelijke (financiële) effecten zijn afhankelijk van de besluitvorming door de besturen van de GR'en. In 2024 is een traject gestart om als Utrechtse gemeenten gezamenlijk op te trekken richting een proces van ombuigingen bij GR'en.

Hoewel Veenendaal en een aantal andere gemeenten proactief hebben ingezet op dit traject bleek het aantal deelnemers uiteindelijk te laag en is dit traject gestaakt. Ten tijde van het schrijven van deze Programmabegroting wordt opnieuw gewerkt aan een gezamenlijke oproep van alle gemeenten in de provincie Utrecht aan de Utrechtse GR'en. De inzet is onder meer om binnen de GR'en het gesprek te voeren over het realiseren van besparingsmaatregelen en het hanteren van één indexeringsmethodiek.

Met de invoering van de PBBP-systematiek (prijs bruto binnenlands product) in de gemeente Veenendaal kan dit in de toekomst een risico vormen voor gemeenschappelijke regelingen. Als de werkelijke loon- en prijsstijgingen hoger zijn dan de indexeringen vanuit de PBBPsystematiek, ontvangen de GR'en in principe onvoldoende compensatie ten opzichte van de reële loonstijging. Het kan in het geval van een GR zo zijn dat door een besluit van het AB (algemeen bestuur) van de GR onze gemeente gehouden is een hogere indexering te vergoeden dan in onze systematiek beschikbaar is. Thema III - Veiligheid samenleving Integraal Veiligheidsplan In april 2023 werd het Integraal Veiligheidsplan (IVP) Heuvelrug 2023-2026 door de raad vastgesteld. Samen met de gemeenten Utrechtse Heuvelrug, Renswoude, Rhenen en Wijk bij Duurstede, de politie en het Openbaar Ministerie blijven we de doelstellingen gericht op het (tegengaan van) ondermijning, digitale veiligheid en (het voorkomen van) maatschappelijke onrust realiseren. We doen dat dichtbij en samen met onze inwoners, ondernemers en lokale ketenpartners. Ondertussen evalueren we de afgelopen beleidsperiode en werken we in 2026 aan het nieuwe IVP voor de periode 2027-2030. We nemen daar verschillende perspectieven in mee en kijken vanuit een brede blik waar de komende vier jaar focus en aandacht op gericht moet zijn.

Ook bouwen we voort op de manier van samenwerken en het gesprek met de raad zoals we dat de vorige keer hebben vormgegeven.

Thema I – Dienstverlening (extern) Algemeen Dienstverlening (extern) Veenendaal wil een moderne, goed functionerende organisatie zijn, welke constant in beweging is om in te spelen op ontwikkelingen in de samenleving. Mede om die reden worden in de organisatie functies bijeengebracht die de ontwikkelkracht, het strategisch vermogen en de uitvoeringskracht verder versterken. Ook wordt de focus van de inzet van de organisatie nog sterker gericht op de maatschappelijke effecten en zal vanuit een concreet dienstverleningsconcept gewerkt gaan worden zodat zowel de burgers als de collega’s duidelijk is wat verwacht kan worden qua dienstverlening.

Wat willen we bereiken? I.a. Tevreden 'klanten'

Wat gaan we daarvoor doen? I.a.1. Het uitvoeren van een klanttevredenheidsonderzoek (KTO) en het onderzoeken en oppakken van verzoeken voor verbetering van de dienstverlening.

Verbonden partijen Dienstverlening (extern) Niet van toepassing.

Beleid gerelateerd aan thema Dienstverlening (extern) Niet van toepassing.

Taakvelden thema Dienstverlening (extern) Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.2 Burgerzaken

Baten

-902

Lasten

655

Totaal 0.2 Burgerzaken

-247

Totaal Thema Dienstverlening (extern)

-247

Thema II – Burger en samenwerking Verbonden partijen Burger en samenwerking De volgende verbonden partij levert een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema: •

Regio Foodvalley

Zie voor meer informatie paragraaf E. Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema Burger en samenwerking

Taakvelden thema Burger en samenwerking Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0.1 Bestuur

Baten

-117

Begroting 2029 -117

Lasten

3.833

3.701

Totaal 0.1 Bestuur

3.716

3.584

Totaal Thema Burger en samenwerking

3.716

3.584

Thema III – Veiligheid samenleving Algemeen Veiligheid samenleving Om veiligheid en leefbaarheid in Veenendaal concreet vorm te geven, hanteren we een aanpak die dichtbij de praktijk staat. We zorgen ervoor dat inwoners en ondernemers veilig kunnen wonen, werken en leven en weten hoe ze om kunnen gaan met risico’s en dreigingen.

Wat willen we bereiken? III.a. Inwoners en ondernemers kunnen veilig wonen, werken en leven in de stad en ten behoeve daarvan weten zij hoe ze weerbaar zijn tegen verschillende soorten criminaliteit.

Wat gaan we daarvoor doen? III.a.1. Samen met partners, inwoners en ondernemers realiseren we de doelstellingen uit het IVP Heuvelrug 2023-2026.

Verbonden partijen Veiligheid samenleving De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema: •

Veiligheidsregio Utrecht (VRU)

Zie voor meer informatie paragraaf E. Verbonden partijen. Beleid gerelateerd aan thema Veiligheid samenleving Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Integraal Veiligheidsplan Heuvelrug 2023-2026 (Apr-2023)

apr-23

Algemeen plaatselijke Verordening (Dec-2024)

dec-24

& Diverse beleidsregels voor de uitvoering van landelijke en lokale wet- en regelgeving

Taakvelden thema Veiligheid samenleving Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

1.1 Crisisbeheersing en Brandweer

Baten

-7

Lasten

4.988

5.009

5.004

5.009 5.001

Totaal 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Begroting 2029

4.981

5.001

4.996

Baten

-87

Lasten

805

797

Totaal 1.2 Openbare orde en veiligheid

718

711

Totaal Thema Veiligheid samenleving

5.699

5.712

5.707

5.712

PROGRAMMA 5 – ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Visie Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dat betekent dat de gemeente deze vrij kan besteden. Algemene dekkingsmiddelen zijn bedoeld om de programma’s uit te voeren die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Deze middelen bestaan uit: • algemene uitkering uit het Gemeentefonds; • opbrengsten van de lokale heffingen; • opbrengst uit deelnemingen (dividend); • rente-inkomsten van de reserves en het renteresultaat.

Thema’s Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien I. Treasury II. OZB en belastingen overige III. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

Financiën Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Onderstaande tabel laat het meerjarig verloop van de baten en lasten inclusief de mutaties in de reserve van het programma Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien zien. De toename van de baten betreft voornamelijk de ontwikkeling van de het gemeentefonds, deze bedrage zijn begroot tegen lopende prijzen, dus inclusief indexering. De toename van de lasten heeft een verband met de geraamde baten, aangezien in de lasten een reservering van gelden is opgenomen voor de loon- en prijsontwikkeling vanaf 2027. In 2026 is er een incidentele onttrekking aan de algemene reserve begroot vanwege de bijdrage aan het tekort vanuit het surplus uit de algemene reserve. Zoals reeds eerder aangegeven is de inzet van het surplus vanaf 2027 niet meer nodig. Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Baten

189.434

196.402

197.443

204.593

Lasten

5.744

10.161

14.347

21.846

183.690

186.241

183.096

182.748

1.951

Saldo programma (voor mutaties reserves) Beschikkingen Stortingen Saldo mutaties reserves

1.951

Saldo programma (na mutaties reserves)

185.641

186.248

183.104

182.755

Thema I – Treasury Algemeen Treasury Treasury is er op gericht om in de gemeentelijke financieringsbehoefte te voorzien tegen zo laag mogelijke risico’s en kosten

Taakvelden thema Treasury Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.5 Treasury

Baten

-3.065

Lasten

1.672

1.664

1.681

1.675

-1.393

-1.401

-1.384

-1.390

Totaal 0.5 Treasury 0.8 Overige baten en lasten

Baten

-213

-212

-206

Lasten

3.138

7.562

11.732

19.237

2.924

7.350

11.526

19.030

1.581

6.000

10.192

17.690

Totaal 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

Lasten

Totaal 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Totaal Thema Treasury

Thema II- OZB en belastingen overige Algemeen OZB en belastingen overige Veenendaal zorgt voor een evenwichtig beleid van lokale heffingen. Lokale heffingen zijn belastingen en kosten die door gemeenten worden opgelegd aan inwoners en bedrijven. Daarnaast kan aan niet-inwoners nog toeristenbelasting en/of forensenbelasting worden opgelegd.

Taakvelden thema OZB en belastingen overige Van inwoners, bedrijven en toeristen ontvangen we belastingen. Het gaat hierbij om onder andere de volgende belastingen: Onroerendezaakbelastingen (OZB), afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, precariobelasting, toeristenbelasting, etc. In de paragraaf G Lokale Heffingen wordt nader ingegaan op de verschillende belastingen. Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.61 OZB woningen

Baten

-11.404

-12.878

-13.218

-13.554

Lasten

874

-10.530

-12.004

-12.344

-12.680

-9.111

-10.273

-10.540

-10.803

-9.111

-10.273

-10.540

-10.803

Baten

-779

Lasten

-769

-20.410

-23.046

-23.653

-24.252

Totaal 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen

Baten

Totaal 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen Overig Totaal 0.64 Belastingen Overig Totaal Thema OZB en belastingen overige

Thema III - Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Veenendaal zorgt dat 'algemene dekkingsmiddelen' financieel verantwoord worden ingezet, zodat beleidsprogramma's ten volle hiervan profiteren.

Taakvelden thema Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Het grootste gedeelte van de gemeentelijke inkomsten bestaat uit het gemeentefonds. Dit zijn gelden die ontvangen worden van het Rijk. De ontvangen inkomsten bepalen voor een belangrijk deel de financiële ruimte die de gemeente heeft. Over het algemeen verschijnen jaarlijks drie circulaires. In mei, september en december. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid. De septembercirculaire geeft de vertaling van de Miljoenennota en de decembercirculaire rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Voor 2026 zijn de inkomsten van het gemeentefonds geraamd op bijna € 165 miljoen. Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

Baten

-164.861

-169.195

-169.635

-176.186

Totaal 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

-164.861

-169.195

-169.635

-176.186

Totaal Thema Uitkeringen en gemeentefonds algemeen

-164.861

-169.195

-169.635

-176.186

PROGRAMMA 6 – BEDRIJFSVOERING Visie Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering gaat over de inzet en kosten van de organisatie. De visie is dat de organisatie ten dienste staat van het behalen van de door de politiek bepaalde maatschappelijke doelen, en het faciliteren van alle collega’s in de organisatie om dat zo goed mogelijk te doen. Omdat gemeenten opereren in een steeds veranderende omgeving vereist dit een hoge mate van flexibiliteit, waarbij slim en integraal werken belangrijk zijn. Waarbij klant- en resultaatgerichtheid het uitgangspunt moeten zijn. We werken daarbij vanuit de organisatiewaarden Samen, Toegevoegde waarde, Energie en Resultaatgericht (STER) waarbij we als goed werkgever het werkgeluk van alle collega’s voor ogen houden. De medewerkers maken immers de organisatie en haar resultaten. Inhoudelijk wordt op een aantal thema’s ter informatie wat nader beeld gegeven in de begrotingsparagraaf “D. Bedrijfsvoering”.

Thema’s Bedrijfsvoering I. Dienstverlening (intern) II. Security- en informatiemanagement III. Middelen IV. Advisering en detachering V. Bedrijfsvoering algemeen

Financiën Bedrijfsvoering Onderstaande tabel laat het meerjarig verloop van de baten en lasten inclusief de mutaties in de reserve van het programma Bedrijfsvoering zien. Er zijn geen bijzondere mutaties te melden, het verloop over de jaren is nagenoeg constant. Bedragen x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Baten

7.258

7.214

Lasten

74.449

74.821

75.234

74.862

Saldo programma (voor mutaties reserves)

-67.191

-67.607

-68.020

-67.647

Beschikkingen

202

Stortingen

Saldo mutaties reserves

182

-67.009

-67.425

-67.838

-67.465

Saldo programma (na mutaties reserves)

Begroting 2029

Lasten en baten totaal taakveld overhead Bedrijfsvoering Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.4 Overhead

Baten

7.258

7.214

Lasten

35.628

35.457

35.100

34.727

Totaal 0.4 Overhead

28.370

28.243

27.885

27.513

Totaal Taakveld Overhead (A)

28.370

28.243

27.885

27.513

Toegerekende apparaatskosten op taakvelden in programma's tkv

omschrijving taakveld

0.2

Burgerzaken

0.3

Beheer overige gebouwen en gronden

1.1

Crisisbeheersing en brandweer

1.2

Openbare orde en veiligheid

2.933

2.974

3.032

2.1

Verkeer en vervoer

2.230

2.261

2.305

2.2

Parkeren

191

193

197

3.1

Economische ontwikkeling

857

869

886

3.3

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen

3.4

Economische promotie

108

110

112

4.2

Onderwijshuisvesting

4.3

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

792

803

819

5.1

Sportbeleid en activering

100

101

103

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

120

122

124

5.4

Musea

5.5

Cultureel erfgoed

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

2.981

3.023

3.082

6.1

Samenkracht en burgerparticipatie

1.641

1.664

1.696

6.3

Inkomensregelingen

5.944

6.027

6.145

6.4

WSW en beschut werk

519

526

536

6.5

Arbeidsparticipatie

2.802

2.841

2.897

7.1

Volksgezondheid

7.2

Riolering

924

937

955

7.3

Afval

7.4

Milieubeheer

7.5

Begraafplaatsen en crematoria

225

228

233

8.1

Ruimte en leefomgeving

2.041

2.069

2.110

8.3

Wonen en bouwen

3.329

3.375

3.441

4.1

Openbaar basisonderwijs

241

244

249

6.91

Coördinatie en beleid WMO

4.766

4.833

4.927

6.92

Coördinatie en beleid Jeugd

922

935

954

Totaal toegerekende apparaatkosten (B)

38.821

39.364

40.135

Nog te realiseren in projecten / investeringen (C) *)

4.168

4.124

Totaal Bedrijfsvoering (A+B+C)

71.359

71.731

72.144

71.771

*) Dit betreffen investeringskosten die geen onderdeel uitmaken van de baten en lasten binnen de exploitatie

Begroot 2026

Begroot 2027

Begroot 2028

Begroot 2029

2.406

2.440

2.488

776

787

802

142

144

147

1.476

1.497

1.526

Actuele ontwikkelingen Bedrijfsvoering Taakvelden thema Bedrijfsvoering algemeen In deze begroting worden de teksten ten aanzien van het programma bedrijfsvoering voornamelijk in de paragraaf D opgenomen. In de programmabegroting van 2027-2030 zal een herschikking van de thema's binnen het programma bedrijfsvoering plaats vinden. Hierbij zullen de thema's aangepast worden in loonkosten en overige. Deze omschrijving sluit beter aan bij baten en lasten binnen dit Thema.

Thema I – Dienstverlening (intern) Taakvelden thema Dienstverlening (intern)

Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

0.4 Overhead

Lasten

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

9.353

8.966

8.396

8.033

Totaal 0.4 Overhead

9.353

8.966

8.396

8.033

Totaal Thema Dienstverlening (intern)

9.353

8.966

8.396

8.033

Thema II – Security & informatiebeveiliging Taakvelden thema Security & informatiebeveiliging

Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

0.4 Overhead

Baten

Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 -46

-46

Lasten

376

Totaal 0.4 Overhead

330

Totaal Thema Security & informatiebeveiliging

330

Thema III – Middelen Taakvelden thema Middelen

Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0.4 Overhead

Baten

-168

Lasten

24.859

25.075

25.288

25.278

Totaal 0.4 Overhead

24.691

24.907

25.119

25.110

Totaal Thema Middelen

24.691

24.907

25.119

25.110

Begroting 2029

Thema IV - Advisering en detachering Taakvelden thema Advisering en detachering

Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.4 Overhead

Baten

-2.695

Lasten

440

Totaal 0.4 Overhead

-2.255

Totaal Thema Advisering en detachering

-2.255

Thema V - Bedrijfsvoering algemeen Beleidsindicatoren Bedrijfsvoering algemeen In onderstaande tabel worden de 5 verplichte BBV-indicatoren weergegeven. Voor meer informatie over deze beleidsindicatoren verwijzen we naar Home - Waarstaatjegemeente.nl cijfers en statistieken van gemeenten.

Taakvelden thema Bedrijfsvoering algemeen

Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

0.4 Overhead

Baten

-4.349

-4.305

Lasten

600

Totaal 0.4 Overhead

-3.749

-3.705

Totaal Thema Bedrijfsvoering algemeen

-3.749

-3.705

PARAGRAFEN A. Weerstandsvermogen en risicobeheersing De gemeente kent een grote diversiteit aan beleidsterreinen, zoals het sociale en fysieke domein, grondexploitatie, vastgoed, sport en veiligheid. Aan het realiseren van de doelstellingen voor de beleidsterreinen zijn voor de gemeente onvermijdelijk risico’s verbonden. Hiertegen zijn diverse maatregelen te treffen, zoals verzekeren (overdragen van risico’s) en het voorzien in beheersmaatregelen (voorkomen en beheersen van het risico). Voor de resterende risico’s is het nodig geld vrij te houden om eventuele financiële schade op de vangen. Deze paragraaf geeft inzicht in de mate waarin onze gemeente risico’s met financiële gevolgen kan opvangen, zonder dat hiervoor direct het beleid aangepast moet worden. Door de financiële risico’s te beheersen en de weerstandscapaciteit hierop af te stemmen, voorkomt de gemeente dat elk risico dat zich voordoet direct dwingt tot bezuinigen of lastenverzwaring. Het weerstandsvermogen is van belang omdat er zich financiële tegenvallers kunnen voordoen. In deze paragraaf wordt inzicht gegeven in de verhouding benodigd en beschikbaar weerstandsvermogen en zo nodig de maatregelen die worden genomen om op het benodigde niveau te komen.

Daarnaast bevat deze paragraaf een aantal verplichte financiële kengetallen op grond van het BBV, dat erop is gericht om inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente. Beschikbare weerstandscapaciteit (in miljoenen euro's) Algemene Reserve (stand na 2e berap) (i)

34,6

Onbenutte belastingcapaciteit (€ 8 s) (€ 2 i)

Totaal

44,6

Weerstandsvermogen Onder het weerstandsvermogen wordt verstaan het vermogen van de gemeente om financiële risico’s (tegenvallers) op te kunnen vangen zodat taken voortgezet kunnen worden en doelen bereikbaar blijven. Dit weerstandsvermogen wordt bepaald door een relatie te leggen tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (middelen die beschikbaar zijn om niet begrote kosten te dekken) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s die de gemeente loopt waarvoor geen voorzieningen getroffen zijn). De beschikbare gemeentelijke weerstandscapaciteit bestaat uit: •

de algemene reserve;

•

de onbenutte belastingcapaciteit.

De stand van de algemene reserve is gebaseerd op de stand na de tweede bestuursrapportage 2025. De onbenutte belastingcapaciteit verwijst naar het bedrag aan belastinginkomsten dat een gemeente theoretisch nog zou kunnen innen, als ze haar belastingtarieven zou verhogen tot het maximumtarief dat is toegestaan. De onbenutte belastingcapaciteit is voor 2026 zoals gebruikelijk herrekend. De aanpassing is gebaseerd op de gegevens uit de meicirculaire 2025. Jaarlijks wordt in deze circulaire de aanpassing van de gewichten (rekentarieven) van de verdeelmaatstaf onroerendzaakbelasting (OZB) gepubliceerd. 87

Door de herrekening van de maximale belastingcapaciteit ontstaat er een ruimte van € 10 miljoen. Hierbij is al rekening gehouden met de belastingverhoging van € 3,5 miljoen die in 2026 wordt doorgevoerd. De onbenutte belastingcapaciteit loopt op van € 8 miljoen in 2025 naar € 10 miljoen in 2026. Hiervan is € 8 miljoen structureel van aard en € 2 miljoen incidenteel van aard. Dat € 2 miljoen incidenteel is, komt door de geplande verhoging van de OZB met dat bedrag in 2027. Ter verduidelijking: het gaat hier om een theoretische benadering van de onbenutte belastingcapaciteit, aangezien het in Veenendaal ongebruikelijk is om de OZB tussentijds binnen een begrotingsjaar te verhogen. Omdat in 2028 geen verhoging van de OZB voorzien is, blijft de onbenutte belastingcapaciteit in dat jaar staan op € 8 miljoen. Risico's In 2025 is het gemeentelijke risicomanagement herijkt. Ingezet is om ons meer te richten op de risico's die er echt toe doen in relatie tot de raadsdoelstellingen. We zijn ervan overtuigd dat door het aanbrengen van deze focus een beter risicomanagement ontstaat. Ook verwachten we dat het risicogesprek zo effectiever kan worden gevoerd. En uiteindelijk is het ons daarom te doen. Het voeren van het risicogesprek helpt ons om tijdig maatregelen te nemen zodat we risico's kunnen voorkomen. Immers voorkomen is beter dan genezen.

In de hiernavolgende tabel is een overzicht opgenomen van de belangrijkste risico’s. Bij de vaststelling van de Kadernota 2025-2028 is een omvangrijk pakket aan maatregelen vastgesteld om het oplopende begrotingstekort in de komende jaren te dekken. Met dit pakket is een bedrag gemoeid van afgerond € 5,9 miljoen in 2025 oplopend naar afgerond € 16,9 miljoen in 2028. De invulling en uitvoering van de vastgestelde heroverwegingsmaatregelen is gestart. Voor het realiseren van de geraamde opbrengsten zijn we in bepaalde gevallen afhankelijk van externe factoren (o.a. rijksbeleid, kostenontwikkelingen, regionale afspraken, ed.). Hierdoor bestaat het risico dat de ingeboekte besparingen niet volledig of later dan de ingeschatte planning gerealiseerd worden. Wij monitoren dit nauwgezet en de raad wordt hierover via de reguliere P&C-documenten geïnformeerd.

Tabel 2 – Grote gemeentelijke risico’s Nr. Risico

(in miljoenen euro’s)

Toelichting berekening Risico

Beheersmaatregel

Effect Kans Risicobedrag

Maandelijkse monitoring

€ 8,00 70%

€ 5,60 Risico jeugd en Wmo: Voor Jeugdzorg wordt 7,5 miljoen aangehouden en voor WMO 0,5 miljoen. Totaal 8 miljoen.

2 Hogere indexatie bij Indexeren van nieuwbouw, onderhoud investeringsbedragen in en GWW-investeringen MIP, grote projecten en GWW

€ 6,30 50%

€ 3,15 Het Meerjareninvesteringsprogramma (MIP) heeft een geraamd volume van afgerond 265 miljoen euro. Het Meerjarenonderhoudsprogramma (MOP) bedraagt circa 50 miljoen euro. In totaal gaat het om een investeringsomvang van 315 miljoen euro. Er wordt rekening gehouden met een risico van een extra prijsstijging van 2% ten opzichte van de huidige begroting. De kans op dit scenario wordt ingeschat op 50%, aangezien de economische ontwikkelingen op dit moment onzeker zijn. We achten het momenteel even waarschijnlijk (50%) dat de economie in 2026 zal vertragen, mede als gevolg van diverse geopolitieke ontwikkelingen.

3 Loon- en prijsontwikkeling is 1% hoger dan geraamd bij de gesubsidieerde instellingen en gemeenschappelijke regelingen.

Overleg met partijen.

€ 0,45 50%

€ 0,23 De uitgaven aan gesubsidieerde instellingen bedragen circa 30 miljoen euro. Voor de gemeenschappelijke regelingen is een bedrag van ongeveer 15 miljoen euro geraamd. In totaal gaat het om een som van 45 miljoen euro. Op dit bedrag wordt een risico van 1% toegepast, wat neerkomt op een potentiële extra kostenpost van 0,45 miljoen euro.

4 Cyberrisico’s

Diverse beveiligingsmaatregelen

€ 1,00 20%

€ 0,20 De inschatting is gebaseerd op de uitkomsten van een risicosessie.

5 Gebundelde doeluitkering BUIG

Inzet re-integratie- en poortwachtersinstrumenten

€ 2,45 30%

€ 0,74 Buiguitkering is 24,5 miljoen. Van dit bedrag gaat 10% miljoen naar de algemene middelen. Voor de uitkeringen en loonkostensubsidie resteert dan 22 miljoen. Alles wat er meer wordt uitgegeven komt voor rekening van de gemeente. Pas als de meeruitgaven hoger zijn dan 27 miljoen kunnen we weer aankloppen bij het Rijk.

6 Fiscale risico’s (BTW, BCF, loonheffing)

Inschakelen externe deskundigen

€ 1,30 25%

€ 0,33 BCF -5% van 14 miljoen = 700 k. WKR 100 k. BTW 500 k. VPB risico gering. Totaal 1,3 miljoen

7 Renteontwikkeling

Kasgeldfinanciering toepassen en flexibilisatie looptijd leningen

€ 1,40 30%

€ 0,42 1% rentestijginig over 140 miljoen (volume nieuwe leningen 2026 en 2027)

1 Sociaal Domein: Stijgende kosten Jeugdzorg en Wmo

8 Netcongestie belemmert Overleg met Stedin, flexibel € 0,50 90% realisatie gemeentelijke energieverbruik, lokale ambities energieopslag

€ 0,45 Bij diverse projecten lopen we aan tegen een tekort op het stroomnet. Als gevolg hiervan ontstaan extra kosten.

9 Risico's Theater en IKC's

Inzetten onvoorzien en aanpassing programma van eisen.

€ 0,00 Als gevolg van genomen beheersmaatregelen is het netto risico beperkt.

10 Personeelstekort door krappe arbeidsmarkt

Strategische personeelsplanning, talentgerichte werving

€ 0,00 Door deze problematiek binnen het beschikbare personeelsbudget op te vangen is het netto risico beperkt.

11 Rest risico's

Diverse beheersmaatregelen.

€ 5,00 Om een vergelijking met vorig jaar mogelijk te maken, is berekend welke invloed de restrisico’s hebben op het totale risicobedrag. Dit aanvullende bedrag is nu verwerkt in de huidige inschatting. De benadering van deze restrisico’s is voorlopig van aard, aangezien we in 2026 verder werken aan het verfijnen van de risicosystematiek.

Risicobedrag totaal

€ 21,40

€ 16,11

Toelichting op de risico's 1. Sociaal Domein Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor Jeugdzorg en de Wmo. Het risicoprofiel van het sociaal domein is hoog. De belangrijkste ontwikkelingen die gevolgen hebben voor het risicoprofiel: • Er is de laatste jaren sprake van een toenemende vraag naar Jeugdhulp. Veenendaal is daarbij helaas geen uitzondering op het landelijke patroon. We zien vooral de gemiddelde kosten per persoon aan Jeugdhulp stijgen. Het gaat hierbij om een structureel risico. Door de hulp dichter en laagdrempeliger bij gezinnen te organiseren worden meer gezinnen bereikt. Wanneer gezinnen onder druk staan, door bijvoorbeeld echtscheidingsproblematiek, financiële en psychische problemen, kan dit een negatieve weerslag hebben op de opvoedsituatie en daarmee de ontwikkeling van kinderen. In het merendeel van de ondertoezichtstellingen speelt een complexe echtscheiding een rol. Daarnaast zien we het mentaal welbevinden van jongeren en jongvolwassenen dalen. Hoewel we als gemeente steeds beter zicht en invloed hebben op de inzet van jeugdhulp is het een complexe opgave waarin het risico op overschrijdingen door de toename van het gebruik en intensiteit van de zorg nog zeker aanwezig blijft. • In de Kadernota 2026-2029 is besloten om het financieel kader voor de jeugdzorg niet op te hogen en taakstellend binnen de begroting voor de komende jaren te hanteren.

Het mogelijke risico op overschrijding van dit kader wordt vervolgens in de risicoparagraaf verwerkt. Met inbegrip van de eerder in de begroting opgenomen taakstellingen bedraagt het in te verdienen bedrag na de besluitvorming over de kadernota afgerond € 2,7 miljoen in 2026 en 2027 en afgerond € 4,7 miljoen vanaf 2028. Voor de berekening van het maximale risicoprofiel gaan we er op dit moment van uit dat deze bedragen niet inverdiend worden, dan wel dat de realisatie weliswaar plaatsvindt, maar teniet wordt gedaan door een verdere (autonome) groei van de kosten. Uit de eerste voortgangsrapportage over 2025 vanuit de Jeugdhulpregio JeugdFV blijkt een verdere toename van kosten voor de jeugdzorg zichtbaar is van afgerond € 1,9 miljoen. Het ligt in de lijn der verwachting dat deze kostenstijging een doorwerking heeft naar 2026 en volgende jaren. En dat daarmee, in lijn met de besluitvorming vanuit de kadernota, het risicoprofiel met hetzelfde bedrag opgehoogd dient te worden van € 4,6 miljoen in 2026 en 2027 naar € 6,6 miljoen vanaf 2028. Het risicobedrag vanuit de uitgavenkant is hiermee berekend op € 6,6 miljoen. Aan de inkomstenkant bedraagt het risico van het niet realiseren van de geraamde rijksvergoeding € 0,9 miljoen. Hierdoor neemt het risicobedrag voor de jeugdzorg toe naar in totaal € 7,5 miljoen structureel.

In het financieel kader vindt u een nadere toelichting op de ontwikkelingen in de jeugdzorg. Het risico voor de Wmo wordt geraamd op € 0,5 miljoen structureel. 2. Bij omvangrijke projecten, zoals de realisatie van Integrale Kindcentra (IKC), culturele voorzieningen zoals het theater, infrastructurele werken op het gebied van grond-, weg- en waterbouw, alsmede onderhoudswerkzaamheden, wordt in de kostenraming doorgaans een indexering toegepast. In de praktijk blijkt deze indexering, mede als gevolg van externe factoren zoals de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt en het tekort aan grondstoffen, regelmatig onvoldoende te zijn. Dit kan in de uitvoerende fase leiden tot aanzienlijke meerkosten waarvoor in de oorspronkelijke begroting geen voorziening is getroffen. 3. Met ingang van 2026 verandert de door de gemeente gehanteerde indexatiesystematiek bij gesubsidieerde instellingen. Hiertoe is gekozen zodat de gehanteerde systematiek voor de instellingen aansluit bij de systematiek die het Rijk hanteert bij het gemeentefonds. Voor de instellingen is de nieuwe systematiek financieel gezien minder gunstig dan de oude systematiek. Hierdoor kunnen financiële problemen ontstaan die leiden tot een extra verzoek om subsidie. 90

4. Cyberrisico's Er is een kans dat wij worden geconfronteerd met een cyberincident, zoals een hack, ransomware aanval of inbraak. Wij kunnen dit, ondanks getroffen beheersmaatregelen, niet helemaal voorkomen. De dreigingsbeelden van Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) blijven onverminderd hoog vanuit criminaliteit en ook vanuit statelijke actoren. Onze inzet is bedoeld om de kans dat een cyberincident gebeurt te verminderen en de impact bij een incident te beperken. 5. Risico BUIG. Ten behoeve van de bijstandsuitkeringen ontvangen we van het Rijk het BUIG-budget (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten). Aangezien Veenendaal al langere tijd een zogenaamde ‘voordeelgemeente’ is (we ontvangen meer middelen van het Rijk dan we nodig hebben om de uitkeringen te betalen) is een deel van het BUIG budget een aantal jaren geleden structureel afgeroomd (€ 2 miljoen, omstreeks 10% van het toenmalige BUIG budget). In de afgelopen jaren bleek het (afgeraamde) budget voldoende om de kosten te dekken. De Voorjaarsraming 2025 van de Nederlandsche Bank verwacht een hogere werkloosheid in 2026. In het geval het aantal bijstandspartijen verder toeneemt ontstaat een nadeel ten opzichte van het in onze begroting beschikbare budget.

Gemeenten kunnen -onder voorwaarden- in aanmerking komen voor een zogenaamde vangnetregeling van het Rijk. Dit is pas mogelijk wanneer de kosten het beschikbaar gestelde BUIG budget met minimaal 5% overschrijden. Gezien het eerder afgeraamde budget betekent dit dat bij een stijging van het aantal bijstandspartijen Veenendaal in eerste instantie zelf aan zet is om tekorten op te vangen. 6. Fiscale risico's Bij de toepassing van de belasting - wetgeving (BTW, BCF, Loonheffing (met name WKR) etc.) kunnen verschillen van inzicht en/of interpretatie ontstaan, of kunnen de regels onjuist worden toegepast. Dit kan leiden tot een naheffing van de zijde van de fiscus. 7. Renteontwikkeling Op dit moment is de onzekerheid over de toekomstige economische ontwikkeling erg groot. Dit is het gevolg van de geopolitieke spanningen die van steeds grotere invloed zijn op de economie. Met het oog hierop loopt de gemeente voor het aantrekken van nieuwe leningen een behoorlijk renterisico. 8. Netcongestie vormt een groeiend probleem. Het belemmert de ontwikkeling van het bedrijfsleven en kan vertraging veroorzaken in de woningbouw wanneer er onvoldoende capaciteit is voor elektriciteitsaansluitingen. Er vindt regelmatig overleg plaats met Stedin en Liander over deze problematiek.

Een verzwaring van het elektriciteitsnet op lokaal en regionaal niveau vergt echter veel tijd, terwijl de vraag naar elektriciteit op korte termijn sterk toeneemt. Bij de aanleg van gemeentelijke warmtenetten kunnen hierdoor extra kosten ontstaan voor het nemen van tijdelijke maatregelen totdat er weer voldoende ruimte op het net beschikbaar komt. Uitgegaan wordt van een risico van 0,5 miljoen en een kans van 90%. 9.Risico's IKC's en Theater. De genoemde projecten bevinden zich momenteel in de voorbereidende fase. In deze fase geldt het beschikbare budget als leidend kader voor de uitvoering. Indien zich risico’s voordoen, dienen de financiële consequenties hiervan binnen het bestaande budget te worden opgevangen. Dit kan bijvoorbeeld door een beroep te doen op de post ‘onvoorzien’. Indien dit niet toereikend is, zal het programma van eisen moeten worden aangepast. Door toepassing van deze beheersmaatregelen wordt ervan uitgegaan dat het netto risico bij deze projecten beperkt is. Om die reden worden zij als pm-post opgenomen. 10. Personeelstekort door krappe arbeidsmarkt. De landelijke arbeidsmarkt ontwikkelt zich langzaam van ‘zeer krap’ naar krap. Er is landelijk een licht dalende lijn in het aantal vacatures te zien. In tegenstelling tot een lichte landelijke

afkoeling van de arbeidsvraag, neemt de vraag naar nieuw personeel bij gemeenten eerder toe dan af. Mogelijke verklaringen zijn taken die het Rijk overhevelt naar gemeenten, transities gericht op energie en duurzaamheid, de stijgende vraag naar voorzieningen die gemeenten aanbieden, de woningbouwopgave en de grotere uitstroom van 60-plussers in verband met pensionering. Ook in 2026 wordt volop ingezet om de arbeidsmarkt en werkzoekenden te begrijpen en te doorgronden. Hiervoor maken wij gebruik van onze recruitment-expertise, netwerken en gerichte mediacampagnes om de gemeente Veenendaal zo goed mogelijk te bemensen. Door deze problematiek binnen het beschikbare personeelsbudget op te vangen is sprake van een pm risico. 11. Restrisico's. In 2025 is een top 10 van grote risico's opgenomen in de begroting. De kleinere resteren risico's zijn ook in 2025 niet gepresenteerd maar hebben wel invloed op de hoogte van het risicobedrag. Om 2025 en 2026 te kunnen vergelijken is berekend wat de invloed van de restrisico's in 2025 was. Dit bedrag is toegevoegd aan het risicobedrag 2026. De benadering van deze restrisico’s is voorlopig van aard, aangezien we in 2026 verder werken aan het verfijnen van de risicosystematiek. Berekening Risicobedrag De berekening van het risicobedrag komt als volgt tot stand. Eerst wordt het effect vermenigvuldigd met de kans.

Vervolgens worden de bedragen die hier uitkomen bij elkaar opgeteld. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de berekening van het risicobedrag voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Uit bovenstaande risicotabel blijkt dat er voor € 10,51 miljoen (alle risico's exclusief jeugdzorg) aan incidentele risico’s aanwezig zijn terwijl er voor € 36,8 miljoen (algemene reserve € 34,6 en € 2 miljoen onbenutte belastingcapaciteit) aan incidentele weerstandscapaciteit beschikbaar is. We kunnen hieruit concluderen dat er voldoende incidentele capaciteit aanwezig is om incidentele risico’s op te vangen. De structurele risico's bedragen € 5,6 miljoen en betreffen de jeugdzorg en WMO. Er is in 2026 € 8 miljoen structurele weerstandscapaciteit beschikbaar in de vorm van de onbenutte belastingcapaciteit. Dit bedrag is voldoende om de structurele risico's bij de jeugdzorg en WMO op te vangen. Op grond van het voorgaande kan vastgesteld worden dat de verhouding de incidentele/ structurele risico’s en incidentele/ structurele weerstandscapaciteit op orde is. Weerstandsvermogen Om op een verantwoorde manier met risico’s om te gaan, is het noodzakelijk om voldoende financiële buffer aan te houden.

Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio, berekend als: Ratio weerstandsvermogen = beschikbare weerstandscapaciteit / benodigde weerstandscapaciteit = € 44,6 miljoen / € 16,11 miljoen = 2,7 Een ratio van 2,7 duidt erop dat er voldoende zekerheid is dat de geïdentificeerde risico’s kunnen worden opgevangen met de beschikbare middelen.

Dit biedt een solide basis voor het huidige risicoprofiel, waarbij ook rekening is gehouden met restrisico’s en de verdere ontwikkeling van de risicosystematiek in 2026. Ter informatie het volgende: de provincie Utrecht – onze toezichthouder - heeft in de begroting 2025 een ratio van 1,9 (2024 1,7). Verplichte kengetallen financiële positie in de begroting Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing zes financiële kengetallen moeten worden opgenomen. De beoordeling van de kengetallen kan alleen op een adequate wijze gebeuren als daar ook de financiële positie van de gemeente bij wordt betrokken. De provincie Utrecht onze toezichthouder heeft aangegeven dat zij kiest voor een totaalbeoordeling in plaats van een beoordeling per kengetal afzonderlijk. Kengetallen

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Netto schuldquote

59%

110%

91%

104%

125%

138%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16041308/1