3. Programmabegroting 2025 NIEUW

20

De Omgevingswet vraagt om een andere manier van werken Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Vanaf dat moment zijn alle bestemmingsplanregels van rechtswege onderdeel gaan uitmaken van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan. Uiterlijk 1 januari 2032 moeten al deze regels zijn omgezet naar de systematiek van het Omgevingsplan. In 2025 worden de regels voor een deel van de woongebieden vertaald naar het Omgevingsplan en ter vaststelling voorgelegd aan de raad. Volgens het gedachtegoed van de Omgevingswet, worden alle ruimtelijke initiatieven en aanvragen integraal benaderd vanuit de ‘ja mits’-houding. Aanvragen die in strijd zijn met de regels bespreken we op de Omgevingstafel. De Omgevingsvisie is het kader waaraan de plannen getoetst worden. We hanteren daarnaast het puntensysteem als selectieleidraad. Op verleende vergunningen wordt (integraal) toezicht uitgevoerd. Indien van toepassing vinden de controles plaats samen met de ODRU en VRU. We creëren uitvoeringskracht door integrale gebiedsontwikkelingen Voor de duurzame groei en bloei van Veenendaal, wordt in eerste instantie ingezet op de ontwikkeling van diverse inbreidingslocaties. In 2025 start, mede gezien de subsidievoorwaarden, de bouw van de eerste woningen in Spoorzone.

Daarnaast blijven wij, afgezien van kleinere projecten, inzetten op de grote ontwikkeling in Groenpoort, de ontwikkelingen in de Tuinstraat en de herontwikkeling van het Franse Gat. Gezien zowel de omvang als ons streven om al deze ontwikkelingen zo integraal en doelmatig mogelijk voor te bereiden en uit te voeren, vraagt dit veel van de beschikbare capaciteit. Woningvoorraad en woonbehoefte Net als in de rest van Nederland, zijn in Veenendaal meer woningen nodig. Om de woningvoorraad zoveel mogelijk aan te laten sluiten op de (toekomstige) woonbehoefte, is het belangrijk vooral woningen te bouwen die op dit moment onvoldoende beschikbaar zijn. Dit zijn betaalbare woningen voor onder andere jongeren en levensloopbestendige woningen geschikt voor ouderen. In geval van grootschalige woningbouw vindt regionale afstemming plaats om zo de gevraagde percentages sociale en betaalbare bouw te realiseren. Onderzoek naar een toekomstbestendige economie Voor de Groei en Bloei van Veenendaal is het van belang dat de groei van de bevolking in balans blijft met de groei van de werkgelegenheid. Wij gaan onderzoeken op welke wijze Veenendaal economisch toekomstbestendig is te maken, in het licht van onze huidige positie. Het economisch profiel van Veenendaal dat hieruit voortkomt, werken wij verder uit, in aansluiting op de Strategische Agenda Foodvalley.

Hierbij wordt inzichtelijk wat de ruimtevraag is die deze economische ontwikkeling met zich meebrengt. Lees meer over deze uitwerking in het hoofdstuk Programma 2 – Economie, werk en ontwikkeling. Opstellen verkeerscirculatieplan en actualisatie parkeerbeleid Voor het duurzaam bereikbaar houden van Veenendaal en rekening houdend met de verwachte groei van de stad stellen wij in 2025 een verkeerscirculatieplan op. Dit plan beoogt de doorstroming van het verkeer te verbeteren en de veiligheid en de leefbaarheid te verhogen. Daarnaast actualiseren wij het parkeerbeleid voor het centrum, de woongebieden en de bedrijfsterreinen. Thema II - De duurzame stad De toekomstige duurzame stad vraagt om een inzet op alle beleidsterreinen en om een voortzetting van de (financiële) impuls voor een Duurzaam Veenendaal. Door een aantal aanpassingen, onder andere meer activiteiten uit het rioolrecht te dekken is het beroep op de algemene middelen vanaf 2026 beperkt tot € 230.000 per jaar. Ook brengen we de huidige activiteiten terug, zonder al te veel op de kwaliteit in te leveren. In het kader van de heroverweging hebben wij onze inzet voor de energietransitie met € 140.000 teruggebracht tot € 725.000.

21

De verandering naar een Circulair Veenendaal De transitie naar een circulaire economie is een samenwerking tussen gemeente Veenendaal (als facilitator) en het lokale bedrijfsleven en het onderwijs. Doelen van deze samenwerking zijn kennis delen en goede voorbeelden navolgen. Daarnaast kijken we als gemeente wat er in het onderwijs nodig is om een onderwerp als circulaire economie een plek te geven. Bestaande netwerken, zoals die met de bedrijven in Regio Foodvalley bouwen wij verder uit. Met de bedrijven is via de Green Deal het initiatief gestart om bedrijventerreinen groen en klimaatbestendig te gaan inrichten. Hierbij zetten wij gelijktijdig in op circulariteit, CO2reductie en energiemanagement. Wij stimuleren hiermee ook de eigen verantwoordelijkheid van de bedrijven ten aanzien van de openbare ruimte. Naast de klimaatbestendige omgeving zijn de aantrekkelijkheid van de terreinen en andere vormen van beheer voor de werknemers belangrijke onderwerpen. Mogelijk krijgt dit initiatief vervolg via de ambassadeursrol voor de bedrijven in de Werklandschappen voor de Toekomst. In 2025 bouwen we circulair. We maken gebruik van de beste beschikbare technieken en hebben een ‘circulaire’ financiering. We blijven zoeken naar innovatieve oplossingen en communiceren wij actief over positieve initiatieven.

Daarnaast integreren wij de routekaart voor de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed in het Integraal duurzaam vastgoedbeheerplan. Met het verduurzamen van de bestaande en toekomstige gebouwen geven wij als gemeente een goed voorbeeld. Op naar een Energieneutraal Veenendaal De energietransitie is op stoom en dat leidt ook tot nieuwe uitdagingen. Inwoners en bedrijven wekken de laatste jaren massaal zelf energie op. Hierdoor loopt het elektriciteitsnet sneller dan verwacht tegen de grenzen van haar capaciteit aan. Momenteel is dit de meest voelbare en urgente uitdaging. Dit dwingt ons om, in de nieuwe planperiode van het programma Energieneutraal Veenendaal, na te denken over het energiesysteem van de toekomst. We moeten slimmer ontwerpen en de duurzame nieuwbouwgebieden ‘netbewust’ inrichten. Dit betekent dat we rekening houden met de (huidige) grenzen van het elektriciteitsnet, maar wel werken aan een energiesysteem dat toekomstbestendig is. De principes van dat toekomstige systeem passen we nu al toe in actuele ontwikkelingen, zoals bij de ontwikkeling van het Ambacht. Dit alles leidt ertoe dat wij aan ons ‘verhaal’ over de energietransitie een dimensie toevoegen: slimmer. Zoveel mogelijk energie besparen, aardgas vervangen door andere bronnen en zoveel mogelijk energie duurzaam opwekken, blijft belangrijk.

Maar, in de nieuwe fase van de energietransitie, moeten wij anders omgaan met bijvoorbeeld het duurzaam opwekken, het gebruik, de inrichting van de stad en het overbruggen van de periode tussen opwek en gebruik. Het faciliteren van een betere benutting van de elektriciteitsinfrastructuur helpt ons, naast de verzwaring, de knelpunten op het elektriciteitsnet (netcongestie) te beperken en deze in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen. Vanaf 2025 is een bedrag van € 150.000 gereserveerd om actief en samen met bedrijven te zoeken naar oplossingen. Denk bijvoorbeeld aan het inrichten van een Smart Energy Hub. Een groen en klimaatbestendig Veenendaal In 2025 zetten wij in op een programma 'Groen en klimaatbestendig', omdat ‘het groen’ van essentieel belang is voor het bereiken van de klimaatdoelen. Dit betekent dat wij binnen al onze ambities op het gebied van woningbouw, ruimte maken voor meer groen en meer water. We groeien planmatig naar een klimaatbestendige leefomgeving. Nieuwe locaties richten we toekomstgericht in volgens de kaders en normen die voor 2050 zijn vastgelegd in het Opgaveperspectief Duurzaam Veenendaal. In de bestaande omgeving doen we dat wijkgericht. Bij het inrichten zorgen we ervoor dat de gevolgen van de klimaatverandering worden opgevangen.

Aangezien de ruimte beperkt is betekent het klimaatbestendig maken van onze stad soms ook het maken van lastige keuzes. Denk aan het realiseren van meer 22

groen en meer waterberging, ook als daardoor minder verharde infrastructuur beschikbaar blijft. Thema III - Het beheer van de stad Heroverwegingen openbare ruimte In deze begroting is een aantal heroverwegingsvoorstellen verwerkt die gevolgen hebben voor onderhoudsniveau en vervanging van de openbare ruimte. Dit 'scherper aan de wind varen' kan er toe leiden dat incidenteel middelen nodig zijn. Wij volgen dit binnen onze reguliere risico-inventarisatie. Veenendaal staat voor grote uitdagingen In het OPOR hebben we de ontwikkeling van de diverse assets voor de komende jaren in beeld gebracht. Veenendaal staat de komende jaren voor de uitdaging om de woonwijken en industrieterreinen uit de jaren tachtig en negentig en de groei van Veenendaal, veilig en op het afgesproken niveau te houden. In combinatie met de ambities op het gebied van duurzaamheid, vergroenen e.d. vraagt dit binnen de beschikbare middelen om keuzes. Effecten op de kwaliteitsniveaus beheer We beheren de openbare ruimte op een kwaliteitsniveau B in de woonwijken en op kwaliteitsniveau A in het centrum en op de begraafplaats. In het te herziene beheerplan 2026 – 2030 maken wij het effect van de heroverwegingen op het onderhoudsniveau zichtbaar. In het nieuw op te stellen OPOR werken wij de gevolgen van de heroverwegingen verder uit.

Het beheer van zowel de openbare ruimte als het vastgoed is ontwikkelend Het beheer in de bestaande omgeving doen we wijkgericht, via de BOSS-aanpak (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen). Hierbij maken wij samen met bewoners plannen voor de inrichting van een buurt. Wij maken hier ook het verschil met duurzaam, ontwikkelingsgericht beheer en het hergebruiken van grondstoffen en producten, volgens de circulariteitsstrategieën van de R-ladder. Dit is een ranglijst van circulariteitsstrategieën. Hoe hoger een strategie op de ladder staat, hoe meer grondstoffen er worden bespaard. Bij het inrichten zorgen wij ervoor dat de gevolgen van de klimaatverandering worden opgevangen. Het verhogen van de parkeeropbrengsten In de kadernota heeft u besloten om de parkeeropbrengsten te verhogen met € 200.000. Dit gebeurt door een aantal maatregelen te nemen, zoals het uitbreiden van de reguleringstijden, het boven trendmatig verhogen van de tarieven (inclusief het dagtarief en het vergunningentarief voor bewoners) en het vergroten van de betalingsbereidheid door de handhaving verder te optimaliseren. Wij beseffen ons dat deze maatregelen een effect kunnen hebben op de aantrekkingskracht van ons centrum en het woonplezier van de inwoners. Het (grootste) deel van de verhoging waarvoor geen beleidswijziging nodig is wordt via de jaarlijkse vaststelling van de parkeertarieven gerealiseerd.

Het overige deel wordt in de begroting opgenomen nadat hiervoor aanvullend beleid door de raad is vastgesteld. Milieu Energiebesparing en duurzaamheid zijn in het Uitvoeringsprogramma 2025 belangrijke aspecten, waarop de ODRU bedrijven controleert op de naleving van de wettelijke regels.

Heroverwegingsvoorstellen kadernota 2025-2028 Eén jaar doorschuiven investeringen MIP 2026 (fysiek) Alle investeringen in de fysieke leefomgeving uit het meerjareninvesteringsplan (MIP) worden in 2026 één jaar doorgeschoven. Door het doorschuiven van de investeringen komt de jaarschijf 2026 en de daarbij horende kapitaallast te vervallen. De projecten die nu voor 2026 en verder zijn ingepland, worden vanaf 2027 opnieuw ingepland. De eventuele extra onderhoudskosten worden opgevangen in de beheerbudgetten.

23

Verlengen afschrijvingsduur Wegen van 40 naar 50 jaar De afschrijvingstermijn voor wegen is verlengd tot de technische levensduur van de wegen. Die ligt op gemiddeld 50 jaar. Dit levert een structureel voordeel op van circa € 625.000. Eén jaar doorschuiven OPOR Aanvullend op het doorschuiven van de investeringen 2026 in de fysieke leefomgeving wordt de extra investering voor gepland onderhoud 2027 (OPOR) één jaar doorgeschoven. Onderhoud openbare ruimte Bij amendement is de structurele taakstelling vanaf 2026 voor het onderhoud openbare ruimte van € 305.000 geschrapt en wordt dit bedrag gedekt door de stelpost invoering onderuitputting / begrotingsdiscipline vanaf 2026 structureel te verhogen met € 305.000. Slimmer verlichten Ons areaal aan lichtarmaturen wordt versneld vervangen door in 4 jaar tijd 40% van ons areaal lichtarmaturen, die ouder zijn dan 15 jaar, te vervangen door LED-armaturen die gebruik maken van het dimschema (Waaklicht). Hierdoor wordt vanaf 2028 structureel bespaard op de energiekosten van de openbare verlichting. Hiervoor is wel een extra afschrijving nodig voor de bestaande lichtarmaturen en een investering van € 1 miljoen die in het MIP 2025-2028 is opgenomen. De aanpak wordt nog definitief uitgewerkt in een business case.

Bewaking 2 fietsenstallingen Het dagelijks toezicht op de fietsenstallingen wordt, na pensionering van de medewerkers fietsenstalling, ingevuld door cameratoezicht. Hiermee ontstaat 24/7 toezicht op de fietsenstallingen, waarmee ook continu beeld wordt gekregen op insluiping en vandalisme. Vanaf 2026 levert dit een structurele besparing op van € 98.000. Planmatig groot onderhoud De jaarlijkse storting in de voorziening onderhoud wegen wordt per 1 januari 2026 verlaagd van € 1.370.000 naar € 1.020.000. Dit levert een structurele besparing op van € 350.000. Dit wordt gerealiseerd door per 1 januari 2026 de reserve onderhoud wegen (€ 2.867.000) in zijn geheel te storten in de voorziening onderhoud wegen. De voorziening blijft dan tot en met 2035 voldoende om alleen het noodzakelijk geplande onderhoud aan de wegen te bekostigen. Subsidie gemeentelijke monumenten De jaarlijkse beschikbare subsidie voor eigenaren van gemeentelijke monumenten voor het instandhouden van het monument, wordt vanaf 2026 beëindigd. Dit levert een structurele besparing op van € 73.000. Duurzaamheid Het budget voor de inzet op de voor de energietransitie wordt vanaf 2026 structureel met € 100.000 verlaagd.

Bij amendement is besloten om het heroverwegingsvoorstel uitvoering van de ondersteuning en waardering van vrijwilligers van structureel € 40.000 te schrappen en deze € 40.000 eveneens structureel vanaf 2025 ten laste te brengen van dit budget. Verlengen afschrijvingsduur Riolering van 40 naar 60 jaar De afschrijvingstermijn voor vervanging van riolering is verlengd tot de technische levensduur van de riolering. Die ligt op 60 jaar, dit levert een voordeel op van circa € 410.000 op basis van al gerealiseerde projecten en onderhanden projecten. Rioolheffing - verlengen afschrijvingsduur Riolering van 40 naar 60 jaar De verlenging van de afschrijvingsduur bij riolering leidt tot een lagere lastendruk voor onze inwoners.

24

Stijging rioolheffing Vanaf 2026 worden reguliere beheertaken gedekt vanuit de rioolheffing. Een deel van het onderhoud aan watergangen en het straatvegen kan aan de rioolheffing toegewezen worden. Het gaat hier om een bedrag van € 230.000. Verhogen parkeeropbrengsten De parkeeropbrengsten worden vanaf 2025 verhoogd met € 200.000. Op 3 september 2024 heeft een beeldvormende avond plaatsgevonden met uw raad. In november 2024 wordt het raadsvoorstel behandeld over de trendmatige verhoging van de parkeertarieven. Theater/ geen nieuwe parkeergarage bij of in de omgeving van het theater Per amendement is op 9 juli 2024 besloten dat het taakstellende jaarbudget voor het nieuwe theater € 4,28 miljoen bedraagt. In dit bedrag zijn geen middelen opgenomen voor een parkeergarage of parkeergebouw. Onderzoek: Meer kosten toeschrijven aan heffingen In de kadernota 2025 zijn al twee heroverwegingen genoemd waar meer kosten aan heffingen en leges kunnen worden toegerekend te weten in de rioolheffing en de leges voor de gehandicaptenparkeerkaart. Uit recent onderzoek is gebleken dat dit voor de rioolheffing nog meer mogelijk is. Voor de rioolheffing is dit jaar voor de bepaling van het tarief een nieuwe kostprijsberekening gemaakt. In voorgaande jaren werd er uitgegaan van de calculaties in het OPOR 2021-2025 met toepassing van indexering.

Hierbij is geen rekening gehouden met autonome kostenverhogingen van leveranciers en gestegen rentelasten ten opzichte van OPOR. Bovendien is gebleken dat doorbelasting van kosten van straatvegen, ongediertebestrijding , doorberekening GBLT, BTW en kwijtschelding onvoldoende heeft plaatsgevonden. Het bedrag dat riool te weinig in de algemene middelen bijdraagt cumuleert in 2025 tot € 1.034.000 en dit effect is structureel. Nader onderzoek moet nog plaatsvinden of er mogelijkheden zijn om nog meer kosten toe te rekenen aan heffingen en leges. Dit onderzoek wordt meegenomen in de richting van de Kadernota 2026. Het toerekenen van meer kosten aan heffingen en leges betekent een verhoging van het betreffende tarief. Onderzoek: onderhoudsniveau openbare ruimte centrum naar B Per amendement is besloten geen onderzoek uit te voeren naar het onderhoudsniveau openbare ruimte centrum naar B. Onderzoek: onderhoudsniveau openbare ruimte van B naar C Per amendement is besloten geen onderzoek uit te voeren naar het onderhoudsniveau openbare ruimte van B naar C.

25

Thema I – De groei en ontwikkeling van de stad De groei en ontwikkeling van de stad Veenendaal zorgt voor de juiste balans in haar ruimtelijke leefomgeving in een groeiende en veranderende samenleving.

Wat willen we bereiken? I.a. Een prettig leefbare, gezonde en groene stad. Een aantrekkelijke stad met een passend cultureel aanbod, sportvoorzieningen en een bruisende binnenstad. Een stad waar een goed evenwicht is tussen het wonen en werken.

Wat gaan we daarvoor doen? I.a.1. Verder ontwikkelen van de integrale strategische aanpak voor de fysieke leefomgeving door het verdiepen en updaten van de Omgevingsvisie. I.a.2. In het verlengde van de verstedelijkingstrategie en het Regionaal Ruimtelijk Programmeren, samen met de partners in Regio Foodvalley in 2025 komen tot een gedragen keuze voor een volgend ontwikkelgebied. I.a.3. In 2025 zetten we in op de verdere ontwikkeling van Spoorzone en stellen hiervoor een omgevingsplan vast. We starten met de realisatie van Het Ambacht en het, voor de ontwikkeling van Spoorzone noodzakelijke, Stadspark. De visie Spoorzone omvat concrete projecten (zie projectenboek), maar ook nieuwe initiatieven zoals het opwaarderen van station Veenendaal centrum. I.a.4. In 2025 worden regels vanuit een bestemmingsplan voor een deel van de woongebieden vertaald naar het omgevingsplan. I.a.5. We onderzoeken in 2025 op basis van een verkeerscirculatieplan de mogelijkheden waarin een groeiend Veenendaal duurzaam bereikbaar blijft. I.a.6. In het verlengde van het pact Groen Groeit Mee (Provincie Utrecht) werken we aan de versterking van natuurontwikkeling en inrichting van een recreatief uitloopgebied ‘De Roode Haan’. I.a.7. Voor 2025 worden de plannen verder uitgewerkt en gezocht naar (co)financiering voor de aanleg van de eerste wandelpaden (valleikanaal, landgoederen en turfweide).

Verbonden partijen De groei en ontwikkeling van de stad De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema: • •

Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU); Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-Oost BV (OVO).

Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

Beleid gerelateerd aan thema De groei en ontwikkeling van de stad Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Omgevingsvisie Veenendaal 2030

17-12-2020

Woonvisie Veenendaal 2022-2025

3-6-2024

26

Taakvelden thema De groei en ontwikkeling van de stad Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

5.5 Cultureel erfgoed

Baten

-1

-1

-1

-1

Lasten

89

16

16

16

88

15

15

15

Baten

-79

-79

-79

-79

Lasten

157

157

157

157

79

78

78

78

Baten

-8.063

-8.063

-8.063

-8.063

Lasten

8.163

8.163

8.163

8.163

100

100

100

100

Baten

-2.246

-2.246

-2.180

-2.125

Lasten

Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028

Totaal 5.5 Cultureel erfgoed 8.1 Ruimtelijke ordening Totaal 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Totaal 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen

1.275

861

792

738

Totaal 8.3 Wonen en bouwen

-971

-1.385

-1.387

-1.387

Totaal Thema De groei en ontwikkeling van de stad

-705

-1.192

-1.194

-1.194

Thema II – De duurzame stad De duurzame stad Veenendaal zorgt voor een duurzame stad, zodat ook volgende generaties gezond, duurzaam en veilig kunnen wonen, werken en leven.

Wat willen we bereiken? II.a. 75% van de inwoners van Veenendaal weet wat een circulaire economie, energieneutraal of klimaatbestendig is, waarom dit nodig is en welke kansen het geeft; welke stappen nodig zijn om tot een aardgasvrij Nederland te komen; welke gevolgen van de klimaatverandering als acceptabel wordt gezien wat zij zelf kunnen doen om overlast te verminderen of te voorkomen.

27

Wat gaan we daarvoor doen? II.a.1. We publiceren jaarlijks minstens 7 verhalen van inwoners en bedrijven die al actief zijn, als voorbeeld voor de anderen in Veenendaal om hen te laten zien wat eenieder in zijn eigen omgeving en met soms simpele aanpassingen kan doen. II.a.2. Met het bedrijfsleven werken we samen aan verduurzaming van bedrijventerreinen in Veenendaal in 2025 zijn er tenminste 5 projecten gestart die een substantiële bijdrage leveren aan de transities van Duurzaam Veenendaal.

Wat willen we bereiken? II.b. Veenendaal wil zich inzetten voor het waardebehoud van grondstoffen en materialen door het vrijkomende ‘huishoudelijke afval’ op een doelmatige wijze in te zamelen en zo weer in te zetten als grondstof.

Wat gaan we daarvoor doen? II.b.1. In 2025 wordt 75% van het huishoudelijke afval gescheiden, 65% gerecycled en wordt nog maximaal 100 kilo restafval per inwoner ingezameld.

Wat willen we bereiken? II.c. In 2050 is Veenendaal volledig circulair ingericht waarbij gemeente, bedrijven, onderwijs en inwoners met elkaar samenwerken om de grondstoffenkringloop te sluiten, afval te minimaliseren, levensloop van producten zo lang mogelijk te laten zijn

Wat gaan we daarvoor doen? II.c.1. Bij het renoveren of bouwen van het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed is de maximale MPG-score 0,70. Tenminste 35% van grondstoffen is hernieuwbaar en/of biobased. II.c.2. Voor de aanleg en het beheer van de openbare ruimte wordt de MKI-waarde als gunningscriterium gebruikt volgens de methodiek van de Beste Prijs/kwaliteitverhouding (BPKV). Aanbiedingen met een lage MKI-waarde scoren beter.

Wat willen we bereiken? II.d. Veenendaal is in 2050 een energieneutrale gemeente, die 100% hernieuwbare energie gebruikt en klimaatneutraal (CO2-emissieloos) is.

Wat gaan we daarvoor doen? II.d.1. Door gerichte wijkacties en gemeente brede communicatie, helpen we in 2025 ten minste 200 slecht geïsoleerde woningen in Veenendaal aan isolatiemaatregelen. II.d.2. Van de overeenkomstig het programma ENV opgestelde buurtuitvoeringplannen: zijn er 2 in de uitvoeringsfase en worden 2 plannen opgesteld Tenminste 2 initiatieven om aardgas te besparen en op langere termijn uit te faseren worden actief ondersteund. II.d.3. We zetten in op de reductie van het aardgasgebruik en de inzet van duurzaam opgewekte (lokale)energie in al ons vastgoed en in de openbare ruimte. In 2025 is het energiegebruik van ons vastgoed in beeld en ligt er een energie-reductieplan.

Wat willen we bereiken? II.e. Netcongestie stagneert de energietransitie. Met bedrijven of inwoners werken we samen aan oplossingen om in de blijvende behoefte van (betaalbare) energie te voorzien door een betere balans tussen vraag en aanbod te realiseren en met elkaar te benutten.

28

Wat gaan we daarvoor doen? II.e.1. In 2025 schalen we de aanpak voor Smart Energy Hubs op naar 5 bedrijventerreinen. We bieden het actief inzetten op een netbewuste nieuwbouw een handelingsperspectief aan ontwikkelaars, bedrijven en gemeentelijke programma’s voor woningbouw.

Wat willen we bereiken? II.f. Veenendaal heeft een gezonde, duurzame en groene klimaatbestendige leefomgeving met een robuust en gevarieerd aanbod van groen en water.

Wat gaan we daarvoor doen? II.f.1. We leggen de basis voor een integraal groenbeleid met een duidelijke visie op de hoofdgroenstructuur van Veenendaal. Daarom integreren en actualiseren wij ons bestaande, versnipperde groenbeleid, en leggen dit vast in de Omgevingsvisie. II.f.2. We brengen de huidige situatie op deze indicatoren in beeld en stellen op basis van deze 0-meting onze opgave vast in een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie van het programma Groen en Klimaatbestendig. II.f.3. Langdurige droogte en hevige neerslag leidt in 30% van de gemeente niet tot structurele schade aan groen, vitale en kwetsbare functies, infrastructuur en bebouwing. II.f.4. In 2025 zijn er schaduwrijke verblijfsplekken op 600 meter van ieder huishouden; ligt 20% van de fiets- en wandelroutes en verblijfsplekken in de schaduw; is 7% van alle horizontale en verticale oppervlakten warmte werend of verkoelend.

Verbonden partijen De duurzame stad Niet van toepassing.

Beleid gerelateerd aan thema De duurzame stad Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Opgaveperspectief Duurzaam Veenendaal

21-3-2024

Omgevingsprogramma Energieneutraal Veenendaal 2022 - 2025

16-12-2021

Transitievisie Warmte 1.0

16-12-2021

Visie openbare laadinfrastructuur 2030 Gemeente Veenendaal

11-6-2024

Plankaart openbare laadinfrastructuur

16-7-2024

Regionale Energiestrategie Foodvalley 1.0

28-6-2021

Beleidsplan Huishoudelijk Afval 2022-2025

16-9-2021

Strategische kaders en Accommodatiebeleid vastgoed

18-5-2017

Taakvelden thema De duurzame stad Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

7.2 Riolering

Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

18

-88

16

16

18

-88

16

16

Baten

-1.153

-1.105

-1.105

-105

Lasten

Totaal 7.2 Riolering 7.4 Milieubeheer

1.776

1.476

1.582

582

Totaal 7.4 Milieubeheer

622

371

477

477

Totaal Thema De duurzame stad

640

283

493

493

29

Thema III – Het beheer van de stad Het beheer van de stad Veenendaal zorgt voor een openbare ruimte die schoon, heel, duurzaam, toegankelijk en veilig is.

Wat willen we bereiken? III.a. Veenendaal heeft een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving. De infrastructuur is van goede kwaliteit en de openbare ruimte biedt voldoende aantrekkelijke groene ruimte met plekken om te spelen, te sporten, te ontspannen en te ontmoeten.

Wat gaan we daarvoor doen? III.a.1. De openbare ruimte duurzaam en milieuvriendelijk onderhouden. In de winkelcentra en op de begraafplaats beheren wij de wegen en het groen op A-niveau in de rest van Veenendaal op B-niveau. III.a.2. Samen met de bewoners de in 2025 geplande BOSS-plekken in de stad inrichten, waar we elkaar kunnen ontmoeten en veilig kunnen bewegen, spelen en sporten. De plekken zijn circulair, groen, aantrekkelijk en klimaatbestendig ingericht.

Wat willen we bereiken? III.b.In 2050 is Veenendaal volledig circulair ingericht waarbij gemeente, bedrijven, onderwijs en inwoners met elkaar samenwerken om de grondstoffenkringloop te sluiten, afval te minimaliseren, levensloop van producten zo lang mogelijk te laten zijn

Wat gaan we daarvoor doen? III.b.1.Voor het beheer en onderhoud van de openbare inrichting en het gemeentelijk vastgoed ontwikkelen we een vaste set met verduurzamingsmaatregelen die wordt toegepast in de projecten.

Wat willen we bereiken? III.c. Veenendaal is in 2050 een energieneutrale gemeente, die 100% hernieuwbare energie gebruikt en klimaatneutraal (CO2-emissieloos) is.

Wat gaan we daarvoor doen? III.c.1. We actualiseren ons vastgoedbeleid en verwerken in dit beleid onze routekaart voor de verduurzaming van ons vastgoed richting 2050, we koppelen hieraan een uitvoeringsplan. III.c.2. We laten de laadinfrastructuur meegroeien met de groei van het elektrisch vervoer. Conform de EV-outlooks willen we in 2030 ruim 1600 (semi)publieke laadpunten hebben en 27 snellaadpunten.

Wat willen we bereiken? III.d. Veenendaal beheert haar Vastgoed duurzaam.

Wat gaan we daarvoor doen? III.d.1. We beheren ons vastgoed op een redelijk conditieniveau op basis van het meerjarenonderhoudsplan. Bij vervangingen aan installaties kiezen we voor die technieken waarbij de totale levensduurkosten zo laag mogelijk zijn.

Verbonden partijen De volgende verbonden partijen leveren een bijdrage aan het realiseren van de doelen uit dit thema: • Afvalcombinatie De Vallei NV (ACV); • Gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht (AVU). Zie voor meer informatie paragraaf E Verbonden partijen.

30

Beleid gerelateerd aan thema Het beheer van de stad Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Omgevingsprogramma Openbare Ruimte 2022 - 2025

25-11-2021

Notitie parkeernormen Veenendaal 2020

26-11-2020

Integraal duurzaam vastgoedbeheerplan 2021 -2024

27-5-2021

Taakvelden thema Het beheer van de stad Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

Baten

-121

-121

-121

-121

Lasten

239

239

238

235

119

119

117

114

-2.994

-3.277

-3.363

-3.363 -3.363

Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028

Totaal 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.63 Parkeerbelasting

Baten

Totaal 0.63 Parkeerbelasting 2.1 Verkeer en vervoer

-2.994

-3.277

-3.363

Baten

-551

-552

-552

-492

Lasten

9.693

10.677

10.645

10.424

9.141

10.125

10.093

9.932

2.759

2.817

2.876

2.875

2.759

2.817

2.876

2.875

-32

-32

-32

-32

Totaal 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren

Lasten

Totaal 2.2 Parkeren 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Baten Lasten

Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

-5

-5

-5

-5

5.028

5.027

5.022

5.021

5.023

5.022

5.017

Baten

-1.907

-1.907

-1.907

-1.907

Lasten

1.209

1.208

1.208

1.207

-699

-699

-700

-700

Baten

-5.887

-6.534

-6.393

-6.374

Lasten

4.034

4.549

4.304

4.296

-1.854

-1.985

-2.089

-2.078

Baten

-10.002

-10.482

-10.973

-11.476

Lasten

8.094

8.309

8.491

8.759

-1.909

-2.173

-2.483

-2.717

1.060

1.057

1.059

1.060

1.060

1.057

1.059

1.060

Baten

-999

-999

-999

-999

Lasten

817

854

853

854

-182

-144

-146

-144

10.432

10.831

10.358

9.965

Totaal 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer

Lasten

Totaal 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

1 -31

5.026

Totaal 7.2 Riolering 7.3 Afval

1 -31

Lasten

Totaal 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 7.2 Riolering

1 -31

Baten

Totaal 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

1 -31

Totaal 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Thema Het beheer van de stad

31

PROGRAMMA 2 – ECONOMIE, WERK EN ONTWIKKELING Visie Economie, werk en ontwikkeling

Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Binnen het ruimtelijk gebied van Veenendaal is de uitdaging om de economie van Veenendaal in balans te houden met de groei van de bevolking. Uitgangspunt hierbij is de verbinding tussen het stimuleren van de lokale economie en het behouden en vergroten van kwalitatieve en kwantitatieve werkgelegenheid op verschillende niveau's.

Thema’s Economie, werk en ontwikkeling I. Economische ontwikkeling en werkgelegenheid II. Recreatie en toerisme

Financiën Economie, werk en ontwikkeling Bedragen x € 1.000

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Baten

1.232

1.232

1.232

1.232

Lasten

2.062

1.932

1.807

1.806

Saldo programma (voor mutaties reserves)

-830

-700

-575

-574

Beschikkingen

564

564

564

564

0

0

0

0

Saldo mutaties reserves

564

564

564

564

Saldo programma (na mutaties reserves)

-266

-136

-11

-10

Stortingen

Actuele ontwikkelingen Economie, werk en ontwikkeling Thema I - Economische ontwikkeling en werkgelegenheid In regioverband en in contacten met de provincie brengen wij het belang van een economisch toekomstbestendig Veenendaal onder de aandacht. Wij geven daarbij richting aan de wenselijke vormen van bedrijvigheid, die passen binnen de beschikbare ruimte en aansluiten bij de ambities die Veenendaal heeft op het gebied van energie, klimaatadaptie duurzaamheid en circulariteit. Daarbij is ook van belang een focus te kiezen voor het type werkgelegenheid. Hierbij is er een duidelijke relatie met de Opgave Groei en Bloei en Duurzaam Veenendaal zoals beschreven in Programma 1 – Fysieke leefomgeving. Uitwerking economisch profiel lokaal en regionaal In regioverband wordt het economische profiel in de Strategische Agenda uitgewerkt. Op lokaal niveau werken wij deze in samenspraak met het georganiseerde bedrijfsleven en andere relevante partijen uit in de volgende onderdelen: • • • •

Vertaling van de uitkomsten van het onderzoek naar de veranderende toekomstige economie in de Omgevingsvisie. Opstellen van een risico- en kansenkaart gericht op economische bedrijvigheid en hoe we hier de vraag op kunnen afstemmen. Het maximaal benutten van de bestaande bedrijventerreinen met verduurzaming en intensivering als speerpunten. Bepalen welke typen werkgelegenheid we hiervoor willen inzetten, die aansluiten bij de gemeentelijke ambities waarbij we rekening moeten houden met de beperkte ruimtelijke mogelijkheden.

Daarbij is een stevige relatie met het lokale en regionale bedrijfsleven relevant om te bepalen waar de gewenste, innovatieve ondersteuningsbehoefte ligt met een focus op de meest kansrijke sectoren ICT, Metaal en Food. Ook dient de al bestaande relatie met onderwijs en 32

ondernemers te worden versterkt en uitgebouwd om de gewenste clustervorming in de zogenoemde ecosystemen te ontwikkelen. Inzet op ondersteunen van ondernemers Daarnaast blijft onze inzet erop gericht om de lokale en regionale infrastructuur en beschikbare instrumenten zo goed mogelijk te benutten om ondernemers te ondersteunen. Een belangrijk aandachtspunt is de toenemende arbeidskrapte in diverse sectoren, wat van invloed is op de economische groei van bedrijven. Dit geldt voor ondernemers op de bedrijventerreinen, in de horeca maar ook in de zorg en logistiek. Op regionaal niveau wordt vanuit verschillende projecten inzet gepleegd om op een zo goed mogelijke manier vacatures in te vullen vanuit het beschikbare arbeidspotentieel. Een relevant vraagstuk is hoe wij omgaan met een veranderende economie. De traditionele detailhandel komt door online winkelen steeds meer onder druk te staan. Naast ondernemerswensen komen de wensen van inwoners steeds meer centraal te staan in de ontwikkeling van de gewenste voorzieningenstructuur. Digitalisering, de mogelijkheden van Artificial Intelligence (AI) en robotisering zijn van invloed op de invulling van werkgelegenheid. Dit maakt de behoefte en noodzaak om anders te werken groter, waarbij bepaalde beroepen veranderen of zelfs verdwijnen. Daarnaast moet rekening worden gehouden met de al aanwezig arbeidskrapte.

Dit vereist aandacht en focus op tijdige om- en bijscholing, waarbij ook het bedrijfsleven ondersteund kan worden om te investeren in de toekomstbestendige inzetbaarheid van medewerkers. In dit proces wordt de aansluiting gezocht bij de ontwikkelingen in de Human Capital Agenda (HCA) en de arbeidsmarktregio FoodValley (AMR FV). Wij zetten in op intensivering bedrijventerreinen Wij gaan, in samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven, voor één of maximaal twee bedrijventerreinen onderzoeken of een gebiedsplan gemaakt kan worden. Dit plan bevat dan, naast intensivering, ook koppelkansen voor verduurzaming. Hiervoor is mogelijk additionele financiering noodzakelijk. Dat wij niet kiezen voor intensivering op individueel pandniveau heeft te maken met het gegeven dat, op basis van casuïstiek, dit lastig te realiseren is. Obstakels zijn vooral de financiële uitdagingen die hiermee gemoeid zijn. Daarnaast wordt bij de ontwikkeling van het voormalige TN-terrein zoveel mogelijk rekening gehouden met intensivering van werkgelegenheid. Aandacht voor starters, zzp’er en ondernemersdienstverlening We willen startende ondernemers nog meer en beter ondersteunen. Het merendeel van startende ondernemers wordt gevormd door zzp'ers. Deze zijn op lokaal niveau niet georganiseerd en daarom minder goed te bereiken.

Wij willen daarom onderzoeken op welke wijze deze grote groep ondernemers zo goed mogelijk kan worden ondersteund. Op basis van een interne en externe inventarisatie van knelpunten en behoeften, willen wij onze ondernemersdienstverlening zo goed mogelijk uitvoeren. Het behouden en bevorderen van werkgelegenheid Het behouden en bevorderen van werkgelegenheid is om meerdere reden een zorg. Het gebrek aan beschikbare fysieke ruimte voor bedrijvigheid speelt een rol. Met de transformatie van een bestaand bedrijventerrein naar woningen, neemt deze ruimte zelfs af. Hierdoor moet meer worden ingezet op stedelijk werken en intensivering van bedrijvigheid. Daarnaast wordt het behoud en de groei van werkgelegenheid ook belemmerd door een tekort aan voldoende en gekwalificeerd personeel. De prognose van werkgelegenheidscijfers laat nog steeds een groei zien in praktisch alle sectoren, waardoor dit probleem van arbeidskrapte alleen maar toeneemt. Wij richten ons daarom op een betere aansluiting tussen vraag en aanbod van personeel en willen meer zicht hebben op het onbenut arbeidspotentieel om deze krapte tegen te gaan. Wij investeren in een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Veenendaal onderscheidt zich hierbij binnen de regio Foodvalley als ICT-gemeente. 33

Programma Vitale Binnenstad Eind 2024 loopt het huidige programma Vitale Binnenstad af. Bij de Kadernota 2025 is besloten om de gemeentelijke inbreng op termijn (gedeeltelijk) te beëindigen en dit verder over te laten aan ondernemers. Om dit proces tijd te geven en geleidelijk te laten verlopen, wordt het programmamanagement pas eind 2026 stopgezet. De overlegstructuur met ondernemers, vastgoedeigenaren en culturele instellingen blijft daarmee nog twee jaar overeind. Met de samenwerkende partijen richten wij ons daarom ook de komende twee jaar op een complete en comfortabele binnenstad, die economisch en sociaal vitaal is voor de ondernemers in de binnenstad, de bewoners van Veenendaal en regionale bezoekers en toeristen. Belangrijke projecten en ontwikkelingen voor 2025 zijn het project Tuinstraat, de ontwikkelingen op het vlak van een nieuw theater in de Duivenweide, het afronden van een aantal projecten ten aanzien van de vergroening van de binnenstad, duurzame stadsdistributie, het tegengaan van de leegstand en de organisatie van aantrekkelijke activiteiten in de binnenstad. Digitalisering Circa 25 tot 30% van onze inwoners sluit niet of nauwelijks aan bij de nieuwe digitale werkelijkheid. De digitale inclusie is een verbijzondering van de inclusieve stad Veenendaal. Sinds 2023 is een jaarlijks bedrag van € 150.000 beschikbaar, in 2025 voor het laatst.

Inmiddels is onderzoek gedaan naar de problemen in de aansluiting op de digitale samenleving en wordt gewerkt aan beleid. Dit komt in 2025 tot uitvoering. De middelen worden besteed aan uitvoering van beleid in de vorm van projecten en subsidies, bijvoorbeeld voor het vergroten van inzet van vrijwilligers. Thema II - Recreatie en toerisme De bewoners van Veenendaal zijn voor het recreëren in het groen, met name aangewezen op recreatievoorzieningen rondom Veenendaal. Belangrijke aandachtspunten in 2025 zijn inzetten op effectieve samenhang tussen de verschillende regionale toeristisch recreatieve samenwerkingsverbanden en recreatieve pakketten waarin Veenendaal participeert, duurzaam beheer van natuurgebieden en duurzame mobiliteit van en naar recreatiegebieden vanuit Veenendaal. Ook gaan wij in regionaal verband werken aan het beter op de kaart zetten van de Grebbelinie. Evenementenbeleid Op 3 juni 2024 heeft de raad het nieuwe evenementenbeleid voor de jaren 2024 en volgend vastgesteld met daarin onder andere aandacht voor duurzaamheid en gezondheid, locaties, geluidsnormen en levendigheid. Het aantal zondagen waarop evenementen kunnen plaatsvinden is verruimd van 6 naar 12. De locatie Markt is nu ook aangewezen als locatie waar op zondag bepaalde evenementen mogen. Een ontheffingsmogelijkheid voor verruiming van de eindtijd van muziek op doordeweekse dagen is opgenomen.

De Agenda Toegankelijkheid is als thema opgenomen met daarin onder meer aandacht voor de toegankelijkheid bij evenementen voor mindervaliden. Het is onze taak een goede balans te vinden tussen de levendigheid van de stad en het voorkomen van overlast door onder andere het stellen van duidelijke kaders, het vroegtijdig betrekken van omwonenden en het borgen van de veiligheid van inwoners tijdens evenementen. In de nog lopende projecten en ontwikkelingen, zoals de herinrichting Stadspark/evenemententerrein, de ontwikkelingen in het kader van mogelijke nieuwbouw Theater Lampegiet en de upgrade van de Markt wordt ook aandacht aan ruimte en voorzieningen voor evenementen besteed.

Heroverwegingsvoorstellen kadernota 2025-2028 Halveren bijdrage Citymarketing (€ 50.000 vanaf 2027) De gemeente draagt bij aan de branding en citymarketing van Veenendaal vanuit het motto “Wonen, werken en leven”. Dat gebeurt door deelname aan de coöperatie “Dit is

34

Veenendaal”. In overleg met de betrokken partners willen we komen tot een evenwichtige kostenverdeling waarbij de gemeentelijke bijdrage wordt gehalveerd. Vitale binnenstad – stoppen met programmamanagement (€ 75.000 vanaf 2027) De gemeentelijke inbreng binnen de huidige overlegstructuur in de binnenstad wordt gedeeltelijk beëindigd en dit wordt overgedragen aan de ondernemers. Om dit proces zo goed mogelijk en geleidelijk te laten verlopen wordt het huidige programmamanagement ingaande 2027 stopgezet. Vitale binnenstad – geen inzet stimuleren fietsparkeren (€ 36.000 vanaf 2025) De inzet om fietsparkeren in de binnenstad te stimuleren wordt beëindigd. Recreatie en toerisme – schrappen subsidies (€ 56.000 vanaf 2026) De inzet op het gebied van recreatie en toerisme blijft beperkt tot de al lopende samenwerkingsverbanden. De uitvoering van de ambities uit de visie Recreatie en Toerisme (maart 2024) komt te vervallen. Dit is bij de vaststelling van de visie ook in het raadsvoorstel specifiek benoemd. Schrappen innovatiefonds (€ 100.000 vanaf 2025) Het budget om innovatieve initiatieven vanuit ondernemers financieel te ondersteunen komt te vervallen. Verhogen toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt verhoogd naar € 2,70 per overnachting en komt daarmee boven het landelijk gemiddelde te liggen.

Thema I – Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Algemeen Economische ontwikkeling en Werkgelegenheid Veenendaal richt zich op een zo goed mogelijk vestigingsklimaat voor bestaande en nieuwe ondernemers, waarbij de werkgelegenheid wordt gestimuleerd.

35

Wat willen we bereiken? I.a. Veenendaal is een aantrekkelijke stad om te werken en ondernemen.

Wat gaan we daarvoor doen? I.a.1. We stimuleren en faciliteren startende ondernemers door o.m. organiseren van een jaarlijks startersevent en het informeren en ondersteunen van starters bij vragen.

Wat willen we bereiken? I.b. Behouden en uitbreiden werkgelegenheid voor Veenendaal.

Wat gaan we daarvoor doen? I.b.1. We faciliteren en ondersteunen bestaande en nieuwe ondernemers door inzet van onze accountmanager, periodieke overleggen met het bedrijfsleven, zorgen voor een goede doorgeleiding en coördinatie van afhandeling van ondernemersvraagstukken.

Wat willen we bereiken? I.c. Vanwege de beperkte ruimte zetten we in op intensivering en verduurzamen van bestaande bedrijventerreinen.

Wat gaan we daarvoor doen? I.c.1. We gaan aan de slag met het intensiveren en verduurzamen van één bedrijventerrein.

Wat willen we bereiken? I.d. Veenendaal profileert zich met de ICT-campus en richt zich op de ontwikkeling van Food en Metaal.

Wat gaan we daarvoor doen? I.d.1. We stimuleren en faciliteren de mogelijkheden voor ecosystemen, clustervorming en campussen binnen de sectoren ICT, Food en Metaal. Het gaat dan om netwerkvorming, samenwerking en verbinding tussen onderscheiden bedrijven.

Wat willen we bereiken? I.e. We willen uitbreiding van het aantal bedrijventerreinen.

Wat gaan we daarvoor doen? I.e.1. In samenspraak met provincie Utrecht, Regio Foodvalley en met de Groene Metropool (Verstedelijkingsstrategie) onderzoeken we welke uitbreidingslocatie voor bedrijventerreinen mogelijk zijn.

Wat willen we bereiken? I.f. Veenendaal is een aantrekkelijke stad om te wonen, werken en leven.

Wat gaan we daarvoor doen? I.f.1. We werken aan de Vitale Binnenstad met aandacht voor een divers pallet aan functies, vergroening, duurzame stadsdistributie, tegengaan van leegstand, aantrekkelijke activiteiten en de projecten Tuinstraat en nieuw theater in de Duivenweide. I.f.2. Met #DitisVeenendaal werken gemeente, cultuur, bedrijfsleven en diverse maatschappelijke partijen samen om Veenendaal op de kaart te zetten als interessante vestigingsplaats voor bedrijven, als dé stad om te winkelen

Wat willen we bereiken? I.g. We realiseren in Foodvalley verband een volledig circulaire economie in 2050. 50% minder gebruik van primaire grondstoffen (metalen, fossiel, mineralen) in 2030.

Wat gaan we daarvoor doen? I.g.1. We voeren het regionale actieplan Living Lab waarbij de actiepunten zich richten op: duurzamer gebruik van grondstoffen - meer concurrerend vermogen - Regio Foodvalley als innovatieve kennisregio voor circulaire economie. 36

Verbonden partijen Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Dit is niet van toepassing voor dit thema.

Beleid gerelateerd aan thema Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Beleid perifere detailhandel Foodvalley 2020 - 2025

16-12-2021

Detailhandelsbeleid Veenendaal 2023 -2026

16-11-2022

Omgevingsvisie 2020 - 2030

dec-20

Programmaplan Living Lab Circulair 2024-2028

feb-24

Visie Bedrijventerreinen 2022 – 2030

26-1-2023

Taakvelden thema Economische ontwikkeling en werkgelegenheid Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

0.64 Belastingen overig

Baten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

-638

-638

-638

-638

-638

-638

-638

-638

520

526

451

451

520

526

451

451

-23

-23

-23

-23

-23

-23

-23

-23

Baten

-315

-315

-315

-315

Lasten

934

931

931

931

620

616

616

616

Baten

-257

-257

-257

-257

Lasten

Totaal 0.64 Belastingen overig 3.1 Economische ontwikkeling

Lasten

Totaal 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Baten

Totaal 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en -regelingen Totaal 3.3 Bedrijfsloket en -regelingen 3.4 Economische promotie

418

342

292

291

Totaal 3.4 Economische promotie

162

85

35

34

Totaal Thema Economische ontwikkeling en werkgelegenheid

641

567

442

441

Thema II – Recreatie en toerisme Algemeen Recreatie en toerisme Veenendaal zorgt voor een aantrekkelijke binnenstad waar bewoners, regionale bezoekers en toeristen graag verblijven. Samen met gemeenten in de regio investeren we in (duurzaam) beheer en toegankelijkheid van natuurgebieden.

37

Wat willen we bereiken? II.a. Veenendaal heeft een aantrekkelijke binnenstad waar bezoekers uit de regio en toeristen graag op bezoek komen.

Wat gaan we daarvoor doen? II.a.1. Via het Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) zetten we (de binnenstad van) Veenendaal en de ons omringende regio op de kaart. II.a.2. Met #DitisVeenendaal voorzien wij zowel online als offline onze eigen inwoners en toeristen van informatie over wat er te doen is in Veenendaal. II.a.3. Wij vertellen het (historische) verhaal van Veenendaal. II.a.4. Wij vergroten de bekendheid van Veenendaal in de regio door het profileren van evenementen die passen bij het DNA van Veenendaal.

Wat willen we bereiken? II.b. Veenendaal heeft een kwalitatief goed fiets-, wandel- en vaarnetwerk.

Wat gaan we daarvoor doen? II.b.1. Samen met het Routebureau Utrecht leggen wij een nieuw wandel- en fietsknooppuntennetwerk aan in Veenendaal dat aansluit op de rest van de regio. II.b.2. Wij bevorderen het gebruik van duurzame mobiliteit van en naar recreatiegebieden.

Verbonden partijen Recreatie en toerisme Dit is niet van toepassing voor dit thema.

Beleid gerelateerd aan thema Recreatie en toerisme Naam beleidsstuk

Wanneer vastgesteld

Visie Recreatie en Toerisme 2024 - 2028

21-3-2024

Evenementenbeleid Veenendaal blijft verrassen

3-6-2024

Taakvelden thema Recreatie en toerisme Taakveld (bedragen x € 1.000)

B/L

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Lasten

Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 190

134

134

134

Totaal 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

190

134

134

134

Totaal Thema Recreatie en toerisme

190

134

134

134

38

PROGRAMMA 3 – SOCIALE LEEFOMGEVING Visie Sociale leefomgeving Onze visie op het sociaal domein is om de kracht van de samenleving ten volle te benutten, waarbij we gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen en iedereen naar vermogen kan meedoen. Waar nodig bieden we de noodzakelijke ondersteuning. Samen met Model Veenendaal vormt dit het fundament onder het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 20242027 (IBK-SD). Met het IBK-SD versterken wij de integrale samenwerking binnen het sociaal domein. Aansluiten op actuele ontwikkelingen in de samenleving Het IBK-SD gaat over de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, Wet inburgering, gezondheid en welzijn en legt verbinding met andere beleidsterreinen zoals onderwijs, economie, sport, cultuur, leefbaarheid en veiligheid. Door accenten te verleggen en andere focuspunten te benoemen, kunnen wij beter aansluiten op actuele ontwikkelingen in de samenleving. Wij werken integraal en opereren 'outreachend', waarbij wij de menselijke maat centraal stellen. Dit past in een landelijke ontwikkeling waarbij gewerkt wordt aan een overheid die betrouwbaar, dienstbaar, dichtbij en rechtvaardig is. Wetten en regels moeten worden beoordeeld op eenvoud, menselijke maat en uitvoerbaarheid. Integraal Beleidskader Sociaal Domein (IBK-SD) Het IBK-SD 2024-2027 laat zich kenmerken door drie maatschappelijke doelen: 1.

Bestaanszekerheid; 2. Bevorderen van zelfredzaamheid; 3. Kwalitatief goede ondersteuning voor inwoners die het nodig hebben. We gaan de term menselijke maat uitwerken in een leidraad. De term normaliseren werken we verder uit via acties in de uitvoeringsplannen. Binnen deze maatschappelijke doelen zijn subdoelen benoemd waar wij de komende jaren aan willen werken. Per jaar concretiseren wij in een jaarplan /uitvoeringsplan de te realiseren resultaten. Gelieerd aan het IBK-SD geven wij invulling aan het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook hebben wij aandacht voor rechtmatigheid en integrale handhaving. Wij zetten in op kwalitatief goede zorg voor onze inwoners en scherpen waar nodig daarbij afspraken met onze zorgaanbieders aan. Wij zien toe op rechtmatig gebruik van ondersteuning binnen het gehele sociaal domein. Daarnaast willen wij grote begrippen zoals 'de menselijke maat' en 'normaliseren' meer duiden, zodat wij ook met elkaar een eenduidig beeld hebben wat dit betekent voor de inwoners, als het gaat om de ondersteuning vanuit de gemeente.

Thema's Sociale leefomgeving I. Inkomen II. Sociaal domein – Participatie en re-integratie III. Sociaal domein – Wmo IV. Sociaal domein – Jeugd V. Onderwijs en ontwikkeling VI. Sport VII. Cultuur VIII. Welzijn

39

Financiën Sociale leefomgeving Bedragen x € 1.000

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Baten

33.961

34.513

30.899

30.899

Lasten

130.406

127.595

124.755

125.545

Saldo programma (voor mutaties reserves)

-96.444

-93.082

-93.856

-94.646

405

362

362

362

0

0

0

0

405

362

362

362

-96.039

-92.720

-93.494

-94.284

Beschikkingen Stortingen Saldo mutaties reserves Saldo programma (na mutaties reserves)

Actuele ontwikkelingen Sociale leefomgeving Thema I - Inkomen Aanpak geldzorgen, armoede en schulden In het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet is opgenomen dat de verbetering van schuldenproblematiek wordt doorgezet. Hiermee wordt voortgeborduurd op de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden van het vorige kabinet met een focus op de aanpak van de problematiek bij de bron. De derde voortgangsrapportage van het ministerie van SZW d.d. 25 juni 2024 noemt de voor gemeenten relevante succesvolle aanpak van vroegsignalering, het schuldenknooppunt en de ontwikkeling van de basisdienstverlening. Onze gemeente ontvangt structureel € 120.000 per jaar (vanaf 2024) om deze doelstellingen te bereiken. Inkomensvoorziening Participatiewet, IOAW, IOAZ, BBZ Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering welke toereikend wordt geacht om de bijstandsuitkeringen uit te kunnen betalen (BUIG-budget). Aangezien Veenendaal al langere tijd een zogenaamde ‘voordeelgemeente’ is (wij ontvangen meer middelen van het Rijk dan wij nodig hebben om de uitkeringen te betalen), is een aantal jaren geleden het voordeel structureel afgeroomd. Inmiddels zien wij dat het bijstandsbestand toeneemt en ook iets sneller groeit dan het landelijk gemiddelde. Wij monitoren deze ontwikkeling en komen hier indien nodig in de P&C cyclus op terug.

Armoedebeleid en minimaregelingen Een groot deel van de minimaregelingen voeren wij uit middels de Veenendaalpas. Het aantal ondernemers en verenigingen dat aangesloten is op de pas is uitgebreid en tegoeden zijn samengevoegd in verruimde Doe mee-regelingen. De pashouder kan zo zelf de tegoeden inzetten waar dit het meest nodig is. De financiële effecten van deze beleidskeuzes worden naar verwachting in de loop van 2025 duidelijker. Hiernaast bieden wij ondersteuning middels een Regeling meerkosten chronisch zieken en gehandicapten, Gemeentepolis, bijzondere bijstand en Individuele inkomenstoeslag. Wij vinden het belangrijk dat de Voedselbank blijft bestaan zolang hier een noodzaak voor is. Samen met de Voedselbank verrichten wij benodigde inspanningen om per 1 januari 2025 te komen tot een meerjarige huurovereenkomst op de huidige locatie. Stichting Urgente Noden Veenendaal ontvangt een werkbudget om maatwerk te kunnen leveren aan inwoners die in urgente (financiële) nood zitten en waarbij de voorliggende voorzieningen niet toereikend zijn. Schulddienstverlening Wij blijven met vroegsignalering onveranderd inzetten op het voorkomen dat oplopende schulden snel problematisch worden.

Wij willen het slagingspercentage verhogen door in te zetten op intensievere samenwerking met lokale schuldeisers, het verder ontwikkelen van de communicatie (bijvoorbeeld met inzet van animaties) en het integraal aanpakken van de oorzaken.

40

Wij breiden het bereik verder uit door middel van samenwerking met bijvoorbeeld werkgevers en huisartsen om ook de meer kwetsbare doelgroep te bereiken. Voor jongeren ontwikkelen wij (waar nodig) een aparte aanpak. Begeleiding van inwoners naar financiële zelfredzaamheid is, met de halvering van de schuldregeling (van 36 maanden naar 18 maanden) en het besluit om een nul-aanbod aan te bieden, urgenter geworden. Wij willen voorkomen dat inwoners na het afronden van de schuldregeling weer terugvallen in oude patronen. Daarnaast willen schuldeisers steeds meer inspanning zien van inwoners tijdens een traject, zeker bij een nul-aanbod. Wij zetten daarom in op de ontwikkeling van begeleiding naar (zelf)redzaamheid op het gebied van geld. Participatiewet in balans (menselijke maat) Op 21 juni 2024 heeft het demissionaire kabinet ingestemd met het wetvoorstel Participatiewet in balans. Met deze maatregelen wil het kabinet de Participatiewet beter aan laten sluiten op wat mensen (aan) kunnen en nodig hebben. Zo wil het kabinet concrete stappen zetten om niet de regels, maar de mens centraal te zetten en daarmee ervaren obstakels weg te werken. Het doel is om de rechtszekerheid voor bijstandsgerechtigden te vergroten en om de professional voldoende ruimte te geven hen daarbij te helpen. Het wetsvoorstel biedt een samenhangend pakket van twintig maatregelen.

Het wetsvoorstel is voor behandeling overgedragen aan de Tweede Kamer. Invoering wordt niet voorzien voor 1 juli 2025. Motie 2024.36 Samenwonen op proef in de bijstand In 2024 zijn wij aan de slag gegaan met een beleidsregel "Samenwonen op proef in de bijstand". De raad is eind 2024 via een RIB geïnformeerd over de stand van zaken van deze beleidsregeling en de invoering ervan. Opvang Oekraïense vluchtelingen De gemeentelijke opvang van Oekraïense vluchtelingen is verspreid over negen locaties (augustus 2024). In zowel de gemeentelijke als particuliere opvang in Veenendaal worden 290 personen opgevangen. Op landelijke en provinciaal niveau zien wij dat de opvang van Oekraïense vluchtelingen onder druk staat. Dit wordt mede veroorzaakt door het feit dat de verwachting is dat de grotere opvanglocaties in de provincie Utrecht gaan sluiten. De richtlijn tijdelijke bescherming (RTB) is verlengd tot maart 2026. De financiering vanuit het Rijk voor de opvang zelf voorziet in een vergoeding van de door de gemeente gemaakte kosten van opvang, leefgeld, inrichting processen en ambtelijke inzet. Vanaf 1 januari 2025 gaan wij, conform de landelijke regeling, een eigen bijdrage innen bij Oekraïners die werk hebben. Voor eventuele uitbreiding van opvanglocaties vindt continu afstemming plaats met de Veiligheidsregio Utrecht (VRU).

We zien momenteel geen veranderingen in de instroom en we zien ook (nog) geen uitstroom. Crisisnoodopvang Sinds 2022 is er een crisisnoodopvanglocatie in het voormalig Belcompany gebouw aan de Wageningselaan. Hierin zijn ruim 230 plaatsen beschikbaar voor de crisisnoodopvang waarbij de leefbaarheid in deze opvang, in vergelijking met de start, aanzienlijk is verbeterd. De verwachting is dat in 2025 de crisisnoodopvang nodig zal blijven. Voor de organisatie van deze opvanglocatie werken we samen met de VRU. De kosten die wij maken, waaronder de ambtelijke inzet, worden door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) vergoed. Onderzocht wordt in hoeverre deze locatie een meer permanente vorm van opvang in Veenendaal kan worden. Hierover zijn we in gesprek met het COA over de aankoop van dit pand en de voorwaarden voor gebruik en beheer. Spreidingswet Sinds 31 januari 2024 is de Spreidingswet van kracht. Met de Spreidingswet hebben gemeenten de taak gekregen om asielopvang binnen de gemeente te organiseren. Voor Veenendaal geldt een taakstelling van 380 personen. Wij onderzoeken op welke wijze en waar wij deze langjarige opvang kunnen realiseren. Het nieuwe kabinet is echter 41

voornemens de Spreidingswet in te trekken. Dat maakt het onzeker en onduidelijk in hoeverre de genoemde taakstelling gerealiseerd moet worden en op welke wijze wij hierin worden ondersteund. De verwachting is wel dat de opvang –in welke vorm dan ook– een structurele taak van gemeenten gaat worden. In de gemeentelijke organisatie wordt deze structurele taak geïmplementeerd. Naast de crisisnoodopvanglocatie in het voormalig Belcompany gebouw aan de Wageningselaan onderzoeken we op welke manier we mogelijk invulling kunnen geven aan de taakstelling vanuit de Spreidingswet. VISA Veenendaal en Programma Opvang Sinds 1 januari 2024 wordt gewerkt vanuit het programma Opvang in Veenendaal. Het programma werkt vanuit de visie dat wij een gemeente willen zijn die haar verantwoordelijkheid neemt om te zorgen voor een duurzame, kwalitatief goede, rechtvaardige, integrale aanpak en uitvoering van de opvang, huisvesting en begeleiding van vluchtelingen. Wij doen dit vanuit de uitvoering van de aanpak Volwaardig, Inburgering/Integratie, Samen en Ambacht, kortweg VISA. Deze voorgestelde aanpak geeft invulling aan de visie dat het belangrijk is om vanaf het allereerste moment te investeren in de zelfredzaamheid, integratie in de samenleving en een toekomstperspectief voor asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen.

Hieronder vallen de thema’s Inburgering, Werk en Inkomen, Veiligheid, Huisvesting, Onderwijs, gezondheid, welzijn, sport en communicatie. De eerste zes maanden bieden wij kansen voor vrijwilligerswerk, daarna krijgen asielzoekers de mogelijkheid om betaald werk te vinden. Met het COA wordt afgesproken dat zij zich ervoor inspant dat het overgrote deel van de statushouders op de opvanglocatie in Veenendaal of de nabije omgeving blijft wonen. Het opgebouwde netwerk, school en werk blijven daardoor behouden. Thema II - Sociaal domein - Participatie en re-integratie Ontwikkelingen arbeidsmarktregio In 2025 wordt een beperkte groei in het aantal banen verwacht. De banengroei in de regio Foodvalley ligt 1,0% hoger dan het landelijk gemiddelde. Naast de bestaande krapte kent de arbeidsmarkt uitdagingen door vergrijzing en door transitieopgaven. Door aanhoudende personeelstekorten kunnen niet alle vacatures worden vervuld. Bedrijven groeien minder of moeten andere oplossingen vinden om de productie toch te laten groeien. Sectoren als de industrie en groothandel zetten vol in op automatisering. Ook in de sector vervoer en opslag is sprake van toenemende automatisering. Voor dienstverlenende sectoren als horeca, onderwijs en zorg en welzijn is het automatiseren van kerntaken lastiger.

De werkdruk in deze sectoren neemt toe, omdat de vraag naar diensten stijgt, terwijl het op een krappe arbeidsmarkt lastig is om personeel te vinden. Dit vraagt van werkgevers om werk anders te organiseren, breder te kijken naar potentiële nieuwe medewerkers en aantrekkelijk te blijven voor bestaande medewerkers. Regionaal Werkcentrum (RWC) De veranderende arbeidsmarkt vraagt om een toekomstbestendige arbeidsmarktdienstverlening. Daarom wordt gewerkt vanuit landelijke wetgeving, aan een nieuwe arbeidsmarktinfrastructuur voor de dienstverlening aan werkenden, werkzoekenden en werkgevers. Deze voegt de huidige loketten en netwerkorganisaties zijnde Leerwerkloket, Regionaal Mobiliteitsteam en Werkgeversservicepunt samen in één regionale samenwerkingsvorm, het Regionaal Werkcentrum (RWC). Wij richten ons op een start van het RWC in 2026. In het RWC staan de volgende maatregelen centraal: 1. het creëren van één regionaal loket: het Regionaal Werkcentrum; 2. het versterken van het werk-naar-werkstelsel; 3. het meer centraal zetten van de ondersteuningsbehoefte; 4. het structureel borgen van een gezamenlijke publiek-private governance. 42