3. Ontwikkelkader NijverCampus in Overgangszone
Tekst van het document
Ontwikkelkader NijverCampus
Van traditioneel bedrijventerrein naar NijverCampus
januari 2026
Leeswijzer Het voorliggende document behandelt in 4 hoofdstukken het ontwikkelkader voor NijverCampus met een doorkijk naar de lange termijn - een visie op het bedrijventerrein de Overgangszone in Veenendaal. In hoofdstuk 1, de inleiding, wordt een toelichting gegeven op de opgave en de positie van het plangebied binnen de Foodvalley, de Spoorzone en initiatieven in de directe omgeving, zoals de ontwikkeling van woonwijk Het Ambacht. Hoofdstuk 2 vormt het vertrekpunt voor het ontwikkelkader, de conclusies van de inventarisatie worden door een korte analyse inzichtelijk gemaakt en vertaald naar uitgangspunten voor de NijverCampus. Aansluitend worden in hoofdstuk 3 de uitgangspunten voor de ontwikkeling van de NijverCampus in woord en beeld verduidelijkt. In hoofdstuk 4 staan een voorbeeld verkaveling, de gewenste straatprofielen en enkele vogelvluchtperspectieven vamn een mogelijke opzet van de NijverCampus. De bijllage gaat over de gehele Overgangszone en bestaat uit een inventarisatie en beschrijving van de huidige situatie.
Afbeelding op de voorkant: Prototype Maison-dArtiste naar een ontwerp van Theo van Doesburg en architect Cor van Eesteren uit 1923
2
Inhoud 1 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1
1.1 Ontwikkelkader NijverCampus . . . . . . . . . . . . . . . 6 1.2 Positie binnen Regio Foodvalley . . . . . . . . . . . . . 8 1.3 Ligging binnen de Spoorzone . . . . . . . . . . . . . . . 9 1.4 Visie woonwijk Het Ambacht . . . . . . . . . . . . . . . 10 2 Inventarisatie, analyse & uitgangspunten . . . . . 11 2.1 NijverCampus en omgeving. . . . . . . . . . . . . . . . . 12 2.2 Inventarisatie en analyse. . . . . . . . . . . . . . . . . . .13 3 Uitgangspunten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 3.1 Uitgangspunten NijverCampus . . . . . . . . . . . . . . . 15 3.2 Uitgangspunten op kaart . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 3.3 Thematische uitgangspunten NijverCampus. . . . . . 17 4 Verkaveling NijverCampus . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 4.1 Voorbeeldverkaveling NijverCampus . . . . . . . . . . . 25 4.2 Voorbeeld verkaveling in onderdelen . . . . . . . . . . 26 4.3 Straatprofielen NijverCampus . . . . . . . . . . . . . . .27
Bijlage 1 Inventarisatie Overganszone . . . . . . . . . . . . . . 30 Historische ontwikkeling Verbindingen met de regio Bestemmingsplan Het Ambacht Bedrijvigheid Functies, opppervlak en eigendomsgrenzen Ontsluiting en mobiliteit Expeditie bedrijven Groen- en Waterstructuur Waterschap Legger Hittestress Wateroverlast Bouwjaren Kabels en Leidingen Visie woonwijk Het Ambacht Colofon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
1 Inleiding
Zicht op NijverCampus en Overgangszone
Positie van de NijverCampus binnen Overgangszone en omgeving
Legenda Overgangszone Projectgebied, TN-terrein: NijverCampus Toekomstige woonwijk Het Ambacht Huidig bedrijventerrein, Het Ambacht Bedrijventerrein Nijverkamp
Centrum Veenendaal
5
1.1 Ontwikkelkader NijverCampus Voor u ligt het ontwikkelkader van de NijverCampus, onderdeel van bedrijventerrein het Ambacht. In dit boekwerk vindt u de ambities en ontwikkelprincipes voor de fysieke en economische ontwikkeling van de NijverCampus. In een ander document wordt een doorkijk gegeven naar ontwikkeling van het gehele gebied: Visie Overgangszone. Doel van het voorliggende ontwikkelkader is het mogelijk maken voor bedrijven om zich op korte, middellange en lange termijn in Veenendaal te kunnen blijven vestigen. Voor het ontwikkelkader zijn van belang: • Het beter benutten van de beschikbare ruimte; • Het positioneren van het bedrijventerrein in de regio Foodvalley; • Functiemenging van bedrijvigheid met andere functies zoals bijvoorbeeld sport of horeca mogelijk maken. Onderzoek doen naar mogelijke functiemenging is daarvoor nodig.
Het benutten van de beschikbare ruimte Veenendaal heeft haar gemeentegrenzen bereikt. Verdere uitbreiding zal plaats moeten vinden op de grond van buurgemeenten en zelfs over de provinciegrens heen. Tot het zover is, wordt gekeken naar optimaal gebruik van de ruimte die binnen de bebouwde kom van de gemeente beschikbaar is. Er zijn nog braakliggende locaties, verouderde bedrijventerreinen waar verdichting mogelijk is en tegelijk de leefbaarheid kan worden verbeterd. De NijverCampus is één van die locaties. Door de beperkte ruimte binnen Veenendaal, is het noodzakelijk deze optimaal te benutten.
In eerste instantie wordt ingezet op intensief ruimtegebruik voor de NijverCampus door: • Inzetten op stapelen van bedrijven om het inzetbaar oppervlak voor bedrijvigheid te vergroten; • Het stapelen van functies, zoals kantoor, productie, opslag, logistiek, showroom en parkeren; • Mengen van functies zoals bedrijvigheid, sport, leisure en recreatie en op termijn wonen in de zone nabij woonwijk het Ambacht; • Het anders organiseren van verkeer en parkeren. Andere thema’s die aan de orde komen om van de de NijverCampus een duurzame ontwikkeling te maken zijn: • Optimaliseren van fietsverbindingen van en naar bedrijventerreinen; • Klimaatadaptief en gasloos bouwen door infiltratie in bodem, oppervlaktewater of riolering; • Tegengaan van hittestress door groen in de vorm van plantsoenen, bermen, bomen en beplanting op daken en/of tegen gevels; • Energietransitie via systemen op het gebied van duurzame energie, restwarmte etc.; • Verbetering leefbaarheid in de omgeving van het terrein door reductie van overlast door o.a.
geluid en geur; • Het realiseren van een gezonde werkomgeving onder andere door saneren van bodem en grondwater, maar ook door aandacht en ruimte voor BOSS: bewegen, ontmoeten, sporten en spelen; • Circulaire economie die uitgaat van een economisch systeem waarin de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen wordt gemaximaliseerd en waarde vernietiging (en afval) wordt verminderd.
6
Transformatie Veenendaal kent een oorsprong als veenkolonie met een rijke industriële ontwikkeling en inzet op brede bedrijvigheid na de teloorgang van wol-, sigaren- en textielindustrie in de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw. Met grote ijver en voortvarendheid is in de afgelopen decennia vormgegeven aan een transformatie, waarmee Veenendaal is gegroeid tot florerende middelgrote stad met een krachtig woon- en werkklimaat. Geen “Veenendaal, randje Randstad”, maar een Veenendaal met stadse allure middenin het economisch hart van Nederland. Veenendaal is een stad die ondanks de groeispurt en in tegenstelling tot vergelijkbare steden de gezelligheid en het karakter van een dorp heeft behouden en waar het gevoel van verbondenheid met de medemens en de gemeenschapszin nog sterk aanwezig zijn. Hiermee staat de stad als het ware met één been in het verleden; de gezelligheid en sociale cohesie van een dorp, én met één been in de toekomst; een verdere verstedelijking als groeigemeente met aantrekkelijke nieuwe woonmilieus, voor een brede doelgroep, tussen de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. Veenendaal wil geen slaapstad worden, maar zet in op een bedrijvige, jonge leefstad met een sterke cohesie tussen de inwoners. Daar horen een bruisend centrum bij met voldoende voorzieningen en vitale bedrijventerreinen.
De ontwikkeling van de NijverCampus biedt kansen om te voorzien in bedrijfsruimten en werkgelegenheid binnen de huidige gemeentegrenzen. Dat vermindert de verkeersbewegingen, omdat inwoners in de eigen gemeente kunnen werken.
Een nieuwe ordeningswijze is echter noodzakelijk om zowel op korte als lange termijn voldoende ruimte te creëren. Een intensiever ruimtegebruik is essentieel en kan worden gerealiseerd door functies niet alleen naast elkaar, maar ook gestapeld te organiseren. Dit betekent het combineren van essentiële bedrijfsfuncties, zoals kantoren, parkeervoorzieningen, showrooms en opslagruimten, in verticale lagen. Daarnaast kunnen deze functies worden aangevuld met recreatieve voorzieningen, groen, klimaatadaptieve maatregelen, bevorderen biodiversiteit, duurzame energieoplossingen en op beperkte locaties zelfs wonen. Intensief ruimtegebruik vereist bovendien een integrale aanpak, zowel horizontaal (naast en tegen elkaar) als verticaal (in de hoogte), om een efficiënte en flexibele ruimtelijke ontwikkeling mogelijk te maken. Door het intensief gebruik van de ruimte en mengen van deze verschillende functies, ontstaan er kansen maar ook risico’s, zeker op het vlak van veiligheid. Het aspect veiligheid dient daarom meegenomen te worden in de ontwerp- en beheersfase. De transformatie van het bestaande bedrijventerrein tot een duurzame en intensieve NijverCampus is ambitieus en niet te duiden als een standaard ontwikkeling.
karakter van de buitenruimte sterk bepaalt. Deze buitenruimte versterkt het duurzame imago van de NijverCampus en nodigt uit tot verblijf en wandelommetjes en lunchwandelingetjes.
Ontwikkelkader en visie Het kader voor de Nijvercampus en de Visie Overgangszone geven richtlijnen op het gebied van ruimtegebruik, programma, klimaatadaptatie, beeldkwaliteit, mobiliteit, energie, duurzaamheid en financiën. Het ontwikkelkader omvat geen concreet plan, maar toont de ambities en ontwikkelprincipes voor ontwikkelen van de NijverCampus. Plannen voor bebouwing en inrichtingsplannen voor het openbare gebied worden aan het kader en de visie getoetst. Voor alle eigenaren, ontwikkelaars, adviseurs en specialisten– waaronder gemeenteambtenaren – vormen het kader en visie voor de komende decennia de leidraad voor de ontwikkelen van de NijverCampus. Dit document geeft inzicht in de bijzondere opgave, die van grote betekenis is voor het gebied, voor Veenendaal en de regio.
Kelder in de voormalige Harderij met olie en andere restanten
Wij wensen u veel leesplezier en hopen dat u na het lezen enthousiast bent voor deze opgave.
De insteek op het ontwikkelen van een ‘bedrijventerrein voor de toekomst’ gaat hand in hand met een visie op het realiseren van een aantrekkelijke en gezonde buitenruimte. De buitenruimte dient functioneel te zijn én gericht op een sterke verblijfskwaliteit. Daarbij is ruimte nodig voor klimaatrobuuste en natuurinclusieve maatregelen. Hiermee ontstaat een innovatief groenblauw en gezond microklimaat dat de uitstraling en het Huidige bebouwing bij de entree vanaf de Smalle zijde
7
1.2 Positie binnen Regio Foodvalley Profiel binnen de Foodvalley
Profilering
De regio Foodvalley is een samenwerkingsverband tussen 8 gemeenten in de Gelderse Vallei, waar Veenendaal onderdeel van uit maakt. Er wordt op divers thema’s samengewerkt, waarvan economie een belangrijk onderdeel vormt. Zoals uit de naam Foodvalley al blijkt is Food (en Feed) een speerpunt voor de regio. Er zijn veel agrarische bedrijven, maar vooral ook productie en onderzoek. De WUR in Wageningen speelt in het onderzoek en de daaruit voortvloeiende starters en research & development een grote rol. Veenendaal wil graag haar eigen positionering op het thema Food verder uitwerken.
Omdat nog onzeker is of deze profilering direct en geheel ingevuld kan worden is het verstandig om in de uitwerking rekening te houden met meerdere scenario’s. Ingezet kan worden op: • Clustering bestaande Foodbedrijven; • Invoegen Starters, research & development en horizontale stadslandbouw; • Combineren ICT en Food; • Onderwijs en onderzoek.
Speerpunten van Veenendaal Momenteel zijn de speerpunten van Veenendaal: Winkelstad en ICT-stad. Het aandeel Food bedrijven is beperkt in Veenendaal en bovendien betreft het voornamelijk productiebedrijven. De NijverCampus zou een mooie gelegenheid zijn om dit thema meer vorm en inhoud te geven en dan vooral op het terrein van innovatie, starters en Research & Development in de bedrijvigheid rondom Food. Voordeel is dat daarmee de verbinding met de regio meer gestalte krijgt maar ook op een aantal andere opgaven biedt het mogelijkheden: • Intensivering: de hoogte in en meer werknemers per m2 • Onderzoek doen naar functiemenging: levendigheid vergroten door bijvoorbeeld sport, horeca etc. toe te voegen • Campus-uitstraling: groen en duurzaam
8
1.3 Ligging binnen de Spoorzone De NijverCampus ligt in de zogeheten Overgangszone: een onderdeel van de Spoorzone Veenendaal. De Spoorzone is een reeks ontwikkelinitiatieven rond het spoor, tussen Rondweg-oost en Rondweg-west. Het gebied kent een industrieel karakter waar momenteel verschillende opgaven spelen; transformatie naar een levendige buurt, verdichting en herstructurering. In dit gebied zijn nog braakliggende locaties, verouderde en soms vervallen bedrijventerreinen en woonwijken waardoor het aangaan van deze opgaven dus mogelijk wordt. Hieronder worden de uitgangspunten voor de Overgangszone benoemd in het Toekomstbeeld Spoorzone Veenendaal, 2024.
Vitaal:
Circulaire economie:
• Multifunctioneel ruimtegebruik (gelaagd programma, benut dak); • Waardevolle gebouwen zoals ‘Belcompany’ blijven behouden en indien mogelijk ‘De voormalige Harderij’; • Aandeel open plinten verhoogd, zeker langs looproutes; • Functiemenging die van meerwaarde is voor werknemers en bewoners uit de omgeving versterkt vitaliteit (denk aan sport en bewegen).
• Energieopwekking op daken en eigen terrein maximaal benutten. Ruimte maken voor energieopslag en uitwisseling, ook met omliggende buurten; • Onderdeel van het mogelijk Innovatiedistrict; koppelkansen kenniscentra WUR, lage milieucategorieën • Meerlaagse bedrijfsverzamelpanden, gestapelde logistiek, incubators; • Inzameling en hergebruik van materialen een plek geven.
Bedrijventerrein Overgangszone Dit bedrijventerrein wordt schoner, groener en kent een hogere banendichtheid dan huidige bedrijventerreinen. Er is een mix van oude en nieuwe gebouwen zichtbaar, soms zelfs in combinatie (bijv. een oude hal, met een nieuw volume erdoor/eraan).
Openbare ruimte en landschap: • Groen landschap, veenverkavelingsstructuur herkenbaar; sterke rechthoekige ruimteverdeling; • Prettige lunchrondjes lopen, ruimte voor ontmoeting en kruisbestuiving; • Groene daken en gevels, water vasthouden.
Mobiliteit:
Overgangszone
• Nieuwe voetgangersstromen, ontvlochten van logistieke stromen; • Parkeren geïntegreerd en gedeeld; • Gefaseerde ontwikkeling van parkeerhubs op de locatie • Maaiveldparkeren aan de Groeneveldselaan wordt getransformeerd naar een groene loper.
Vogelvluchtbeeld - Toekomstbeeld Spoorzone Veenendaal augustus 2024 9
1.4 Visie woonwijk Het Ambacht Veenendaal heeft met de ondertekening van de woondeal Foodvalley de taak op zich genomen om in de komende 15 jaar 10.000 nieuwe woningen te realiseren. Het westelijk deel van bedrijventerrein Het Ambacht is één van de laatste gebieden waar nog een substantieel aantal woningen bijgebouwd kan worden. Het Ambacht bestaat momenteel uit een traditioneel bedrijventerrein met deels leegstaande panden en terreinen. Dit biedt een kans om het gebied te transformeren naar een gemengd woongebied. Om de transformatie mogelijk te maken moeten milieuhinderlijke bedrijven worden uitgekocht en verplaatst, bedrijfslocaties worden gesloopt en gesaneerd. De inspanning en kosten om Het Ambacht bouwrijp te maken zijn hoog. De combinatie van de hoge woningvraag en kosten maken een transformatie van Het Ambacht naar een woongebied alleen haalbaar met een dichtbebouwd stedelijk woon-, werk- en parkeerprogramma. Criteria om dit te realiseren zijn hoger en dichter bouwen, hoogwaardige autoluwe openbare ruimte, creatieve oplossingen voor waterberging en groen, en parkeren in parkeerhubs.
bedrijfsontwikkeling, zoals de Overgangszone die nu kent. De transformatie van het bestaande bedrijventerrein tot duurzaam en intensief bedrijventerrein is ambitieus en nodig. Er liggen kansen om de doelen en ambities voor woonwijk Het Ambacht te benutten en door te zetten in de Overgangszone. Dit uit zich voornamelijk in het intensief gebruik van de ruimte, waarbij stapeling en menging van functies de norm wordt. Zoals in Het Ambacht gaat deze ambitie hand in hand met het realiseren van een kwalitatieve, gezonde, klimaatrobuuste en natuurinclusieve openbare ruimte.
Kansen benutten Het Ambacht ligt direct ten westen van de Overgangszone, de transformatie van het bedrijventerrein naar woonwijk heeft daarom direct invloed op de ontwikkeling van het plangebied. Met name het landen van milieuhinderlijke bedrijven binnen de Overgangszone wordt door deze nieuwe ontwikkeling beïnvloed. Naast belemmeringen biedt de nieuwe woonwijk van Het Ambacht ook kansen. De druk op de ruimte binnen Veenendaal is namelijk groot. Dit geldt ook voor de vestiging van bedrijven. Er is daarom geen plaats meer voor de traditionele
Ruimtelijke randvoorwaarden - Ontwikkelkader Het Ambacht 10
Sfeerbeeld woonwijk Het Ambacht
2 Inventarisatie & analyse
NijverCampus: voormalig SKF en TN terrein
2.1 NijverCampus en omgeving Bedrijventerrein Het Ambacht beslaat een uitgestrekt gebied. Het westelijke deel ondergaat een transformatie tot woongebied, dat voortaan bekend staat als woonwijk Het Ambacht.Tussen de Groeneveldselaan, Wageningselaan, Smalle Zijde en de Rondweg-Oost ligt de zogenoemde Overgangszone, met een oppervlakte van 29,3 hectare. De NijverCampus is onderdeel van de Overgangszone. Binnen deze zone bevindt zich het voormalige TN-terrein, met een omvang van 5,45 hectare. Dit terrein fungeert als projectgebied waarin de eerste stap wordt gezet in de transformatie van de Overgangszone: de zogeheten NijverCampus.
A Groeneveldselaan ter hoogte van voormalig Belcompany
B Rondweg-oost vanaf zuidzijde
A
C
F
Inductorstraat, een van de hoofdontsluitingen
E
D De smalle Zijde toegangsweg vanaf zuidzijde
H
G
E Opening naar projectgebied vanaf de meubelboulevard
F Achterkanten noordzijde meubelboulevard
D C B
G
Ligging van het projectgebied (rood) binnen het plangebied (wit). De letters corresponderen met foto’s hiernaast.
Voormalige bebouwing TN Europe 12
H Voormalige harderij TN Europe
2.2 Inventarisatie en analyse Inventarisatie Er is een inventarisatie opgesteld van de Overgangszone en de directe omgeving. De inventarisatie bestaat uit verschillende thema’s: • Historische ontwikkeling; • Verbindingen met de regio; • Bestemmingsplan Het Ambacht; • Bedrijvigheid; • Functies, opppervlak en eigendomsgrenzen; • Ontsluiting en mobiliteit; • Expeditie bedrijven; • Groen- en Waterstructuur; • Waterschap Legger; • Hittestress; • Wateroverlast; • Bouwjaren; • Kabels en Leidingen; • Visie woonwijk Het Ambacht.
Analyse Op basis van de inventarisatie is een analyse gemaakt van de Overgangszone. Het bedrijventerrein is vanaf circa 1950 in ontwikkeling. Er is een grote diverstiteit aan bedrijven, percelen en gebouwen. Kernwaarden van het bedrijventerrein zijn de diversiteit en de goede verbindingen met de regio - de Rondweg-oost is de oostelijke begrenzing van het bedrijventerrein en te bereiken via Smalle Zijde en Wageningselaan. Het NS-station Veenendaal-centrum ligt op fietsafstand. De diversiteit aan bedrijvigheid is mogelijk tot bedrijven met milieucategorie 3.2. Een aandachtspunten bij (her) ontwikkeling is het tankstation aan de Smalle Zijde.
Naast maak- en productiebedrijven is er de Meubelboulevard langs de Groenveldselaan met doehet-zelf-bedrijven, keukenspecilisten en dergelijke. Relatief grote bedrijven gericht op particulieren en goed bereikbaar met de auto binnen Veenendaal en de regio. De laatste jaren zijn vooral bedrijfshallen voor zelfstandige maak- en productiebedrijven gerealiseerd in aaneengesloten complexen met voor ieder bedrijf een bedrijfsruimte, opslag en kantoor. Al met al is er veel verharding aanwezig voor de bereikbaarheid van de bedrijfspercelen, maar ook op de percelen zelf. Dat leidt tot hittestress en tot overlast bij hevige regen. Er zijn twee kleine stukken open watergang in de Overgangszone. Die zijn door ondergrondse duikers met elkaar en de wijdere omgeving verbonden. Binnen de Overgangszone is groen aanwezig langs de Inductorstraat. Daar zijn verspreid langs de straat bermen en bomen aanwezig. Een uitzondering is een cluster bomen langs de ontsluingsweg Smalle Zijde. Er zijn twee onbebouwde gebieden: naast de entree vanaf de Smalle Zijde en een open grasveld op de TN-locatie. Doorgaande groen- c.q. boomstructuren zijn aanwezig langs de Groeneveldselaan, Wageningselaan en Rondweg-oost. Langs de Smalle zijde domineert de openbare en private verharding. Ondanks de diverstiteit aan gebouwen zijn er weinig aansprekende en te behouden gebouwen.
Aan de Wageningselaan staat het voormalie SKF gebouw: een gemeentelijk monument. Op het SKF terrein is er een hal met een bijzonder dakconstructiie - de voormalige
13
Harderij. De vraag is of behoud technisch en financieel haalbaar is. Op kleine schaal kunnen wellicht industriële elementen hergebruikt worden om een link te leggen met het industriële verleden. Denk bijvoorbeeld aan machines, bijzondere deuren, vloeren en dergelijke. In de huidige situatie is de inrichting van de openbare ruimte (en de bedrijfspercelen) gericht op bedrijfsvoering - er is geen verblijfskwaliteit aanwezig. Voor een toekomstbestendig bedrijventerrein is een aantrekkelijke openbare ruimte gericht op verblijf (wandelen) en klimaatadaptatie van belang. Dit biedt ook kansen om verbindingen te leggen met de omgeving voor groen en voor fietsers en wandelaars. In de nabije toekomst veranderd de nabije omgeving van de Overgangszone. Ten westen van de Groeneveldselaan is de woonwijk Het Ambacht in ontwikkeling. Ten noorden van de Wageningselaan is versterken van de recreatieve functie van het Stadspark in ontwikkeling. De inventarisatie en analyse vormen de basis voor de uitgangspunten op de volgende pagina voor ontwikkeling van de SKF capmus en de visie op de Overgangszone.
3
Ontwikkeling duurzaam bedrijventerrein De gemeente Veenendaal heeft de ambitie om haar bedrijventerreinen te verduurzamen. Het vertrek van Tsubaki Nakashima Europe BV biedt een uitgelezen mogelijkheid om juist in deze belangrijke overgangszone van het bedrijventerrein Het Ambacht te starten met deze verduurzaming. Thema’s die hierbij aan de orde moeten komen zijn: • Intensivering van het ruimtegebruik; • Verduurzaming van de mobiliteit en reduceren van het aantal auto‐ en vrachtwagenbewegingen; • Klimaatadaptief bouwen door infiltratie mogelijk te maken in bodem, oppervlaktewater of riolering. • Energietransitie d.m.v. systemen op het gebied van duurzame energie, restwarmte etc. • Verbetering leefbaarheid in de omgeving van het terrein door reductie van overlast door o.a. geluid en geur. • Het realiseren van een gezonde werkomgeving o.a. door saneren van bodem en grondwater.
Uitgangspunten
Verduurzaming van een bedrijventerrein vraagt om een collectieve aanpak. Dat betekent een samenwerking tussen ondernemers, vastgoedeigenaren, leveranciers, adviseurs en de overheid. Een collectieve aanpak begint met het vastleggen van een gezamenlijke ambitie van stakeholders en het bepalen hoe de organisatie wordt gefinancierd. De gemeente wenst regie te voeren over dit proces.
Intensief ruimtegebruik concept - schema uit Ruimtelijke onderbouwing Overgangszone 2022 14
3.1 Uitgangspunten NijverCampus De ontwikkeling van de NijverCampus draagt bij aan de positionering van Veenendaal als onderdeel van de Foodvalley en geeft invulling aan de ambitities voor de Spoorzone. Tevens laat het ontwikkelkader zien hoe als eerste de NijverCampus en op lange termijn de Overgangszone kan ontwikkelen tot een aantrekkelijk, toekomstbestendig en duurzaam werkmilieu in Veenendaal. In het ontwikkelkader is onderzocht hoe het huidige terrein op een slimme en stapsgewijze manier kan worden ontwikkeld tot een moderne, internationaal georiënteerde campus voor wetenschappelijk onderzoek, productie, marketing en verkoop van voedsel. Historisch belangrijke objecten, zoals de voormalige SKF fabriek en het Harderij, fungeren hierbij als ankerpunten voor het toekomstbeeld. In het ontwikkelkader is tevens rekening gehouden met de veiligheid op het bedrijventerrein. Veiligheid in het kader van zonering van de verschillende milieucategorieën, veiligheid van verschillende verkeersstromen en sociale veiligheid in verband met de combinatie van verschillende functies. Daarnaast wordt naar een ruimtelijk aansluiting gezocht met de naastgelegen gebieden. Het ontwikkelkader biedt ruimte voor nieuwe innovatieve en experimentele ontwikkelingen in duurzaamheid en intensief ruimtegebruik.
Het ontwikkelkader bevat uitgangspunten voor infrastructuur, parkeren, milieucategorieën, intensief ruimtegebruik & bouwhoogtes, groen- & waterstructuur, klimaat & duurzaamheid, de voormalige Harderij, fasering en energie & ondergrondse infrastuctuur. Deze staan in 3.3.
Afbeeldingen van het Haarlem business center. Een verzameling van bedrijfsverzamelgebouwen van 3 en 5 bouwlagen hoog. Er is ruimte voor grote en kleine bedrijfsunits, kantoren en horeca. Logistiek en parkeren vindt plaats rond en in binnenhoven op begane grond en op de verdieping.
15
3.2 Uitgangspunten op kaart Sportpark
1
De belangrijkste conclusies van de analyse leveren de volgende uitgansgpunten op:
5
eid sla
9
in
ri A12
gs
el
aa
n
2
ve ld
se
laa
n
an
11
Legenda
Gr
oe
ne
3
Wegenentwerk Fietspaden
t
we
llel
150m
ra a
Te vervallen fietspad Nieuwe fietsverbinding
du
cto
rst
g
gOo
10m
7
we
12
8
Ro nd
Ontsluiting & Mobilitei 7. Hoofdontsluiting aan Smalle Zijde behouden; 8. Afgesloten karakter van het gebied doorbreken; 9. Bevoorradingsroute Meubelboulevard handhaven; 10. Ontsluiting aan de noordzijde benutten voor langzaam verkeer.
st
In
50m 45m
Sm
N2
De
33
4
all
e
Zi
jd
e
Spoor Expeditie Watergang Duiker Behouden bomengroep Groene verbindingen Gemeentelijk eigendom
Woonwijk Het Ambacht 11. Verbinding zoeken met toekomstige woonwijk Het Ambacht. Milieuhindercontouren 12. Zones LPG-vulstation.
6
W ag
en
a Par
Water & Groen 3. Behoud van de bestaande watergang en de duiker naar de oppervlakte brengen; 4. Vergroenen van de Overgangszone en handhaven bomengroep; 5. Verbinden met groene as woonwijk Het Ambacht; 6. Verbinden met groen en water van het sportpark.
Het Ambacht
h ver Nij
Historie & Identiteit Gebruik karaktersistieke gebouwen om de historie van het gebied leesbaar te maken en de identiteit van het gebied te versterken: 1. SKF fabriek (als identiteit van het gebied); 2. De voormalige Harderij of onderdelen als verwijzing naar het verleden
10
11
TN-terrein LPG station zones Voormalige SKF fabriek Voormalige Harderij TN Europe
Conclusiekaart analyse 16
3.3 Thematisch uitgangspunten NijverCampus NijverCampus
Milieucategorieën
Energie en warmte
NiverCampus is onderdeel van het grotere gebied Overgangszone. Bij de ontwikkeling van de NijverCampus is relocatie van bedrijven uit Veenendaal, en in het bijzonder uit de geplande woonwijk Het Ambacht gewenst. Daarvoor wordt ook gekeken naar percelen aan de oostzijde, die deels van gemeente en deels van derden zijn.
Voor de meubelboulevard geldt de bestemming ‘Detailhandel perifeer’.
Door netcongestie op het elektriciteitsnet is het verkrijgen van een nieuwe stroomaansluiting voor grootverbruik voor bedrijven niet mogelijk. Ook voor
Onderzoek is nodig naar de mogelijkheid om aan te sluiten op de Inductorstraat. Herinrichting en wellicht een andere ligging van huidige straten is onderdeel van deze ontwikkeling. Zie hiervoor het onderdeel Infrastructuur.
De zone van het voormalige TN terrein (NjverCampus) heeft maximaal milieucategorie 3.2 i.v.m. de nabijheid van de te ontwikkelen woonwijk het Ambacht aan de westzijde. Ten oosten van de NijverCampus is en blijft ruimte voor bedrijven met een hogere milieucategorie tot maximaal categorie 4.1 en 4.2.
3.2
Warmtevoorziening
In d
NijverCampus
uc to rst ra a
t
3.2
kleinverbruik een stroomaansluiting voor bedrijven in de (nabije) toekomst onzeker. Dit is een grote belemmering bij ontwikkelen van een nieuw bedrijventerrein. Op de NijverCampus is er wél stroom beschikbaar, namelijk uit de bestaande aansluiting van TN Europe. Deze aansluiting heeft een vermogen van circa 1500 kW en is voldoende om het nieuwe bedrijventerrein van stroom te voorzien. Dit is een uniek uitgangspunt voor de ontwikkeling van een bedrijventerrein in tijden van netcongestie. Energie wordt hiermee een leidend principe bij de ontwikkeling van de NijverCampus en de stroomaansluiting zal onderdeel uitmaken van de uitgifte van kavels. Om de bedrijven van stroom te voorzien wordt er een e-hub opgericht. In een e-hub maken bedrijven onderling afspraken om een bepaald vermogen te verdelen (hoeveel vermogen en op welke tijdstippen). Het is belangrijk om het vermogen zo efficiënt mogelijk te gebruiken en zo slim mogelijk met energie om te gaan. Zo kunnen zoveel mogelijk bedrijven van stroom worden voorzien én wordt netcongestie beperkt. Daarom zoeken we naar een goede mix van bedrijven waarvan de energieverbruiksprofielen complementair aan elkaar zijn.
Percelen deels onderdeel en deels naast de campus
Op de NijverCampus voorzien we veel arbeidsintensieve functies waaronder kantoren en R&D. Dit betekent voor energie veel dagverbruik en een relatief grote warmtevraag. Daarnaast is de bebouwingsdichtheid door gestapelde bouw hoog. Deze geconcentreerde warmtevraag leent zich goed voor een collectief, duurzaam warmtesysteem met bodemwarmte (WKO).
3.2
Entree van de NijverCampus
17
Infrastructuur
Ondergrondse infrastuctuur
Bedrijfsprofielen op de NijverCampus
De NijverCampus is bereikbaar vanaf de Smalle Zijde - dit is de huidige en toekomstige hoofdentree van het gebied. De ontsluiting voor verkeer volgt in eerste instantie de huidige westelijke weg. Deze loopt parallel aan de perceelsgrens - met achter het hek de bevoorradingsweg van de Meubelboulevard. Aan de oostzijde komt een nieuwe noord-zuid straat - deze ligt op de locatie van een huidige straat, maar zal opnieuw moeten worden ingericht. Tussen de twee noordzuidwegen zijn dwarsverbindingen mogelijk. De ligging van de meest zuidelijke dwarsstraat moet bepaald worden - de ligging van de huidige straat is niet de meest gunstige voor afstand tot bebouwing en een profiel met groen en ruimte voor fietsers en voetgangers.
Door bodemverontreininging is het noodzakelijk om kabels en leidingen te vernieuwen die aanwezig zijn op de NijverCampus. Hergebruik is daar niet mogelijk. Als het nodig is zullen bij (her)ontwikkeling van profielen ondergrondse leidingen verplaatst worden.
Bij het vinden van een optimale mix van bedrijfsprofielen gaan we uit van de volgende uitgangspunten:
Indien mogelijk wordt gebruik gemaakt van bestaande elektra en hoogspanningspunten.
• Er is een groot aandeel arbeidsintensieve functies met veel dagverbruik (dagpieken) en relatief veel warmtevraag; • Op de NijverCampus krijgen bedrijven die slim met energie om kunnen gaan voorrang. Deze bedrijven gaan in hun bedrijfsvoering efficiënt om met energie, hebben duurzaamheid hoog in het vaandel staan, kunnen bij voorkeur flexibiliteit leveren aan de e-hub en passen goed bij de beoogde profielenmix; • Industrie is door plaatsing op de begane grond van gestapelde bouw beperkt tot circa 25% van het BVO. De hoeveelheid industrie wordt gemaximaliseerd voor een optimale benutting van de e-hub;
Een aansluiting op de noordelijk gelegen Inductorstraat is op termijn wenselijk. De exacte ligging wordt nog bepaald. Voor langzaamverkeer zijn verbindingen naar de Wageningselaan gewenst. Op de NijverCampus komen wandelpaden en er is ruimte voor fietsers. Langs de ontsluitingswegen komen bermen met bomen.
• Voor avond- en nachtfuncties is relatief meer ruimte. 24-uursverbruik zorgt voor een betere benutting van het vermogen door gebruik in de nacht. Ook avondverbruik van bijv. een sportvoorziening is goede aanvulling op het grote aandeel dagverbruik;
W ag
en in
gs
an
Ro n
dw e
g-
Oo
st
Tussen de wegen van de NijverCampus en de Inductorstraat ligt nog een weg die verschillende bedrijven ontsluit. Deze weg is deels in eigendom van gemeente en van derden. Aan de westzijde is een herontwikkeling mogelijk die aansluit op de NijverCampus. Verbeteren van het profiel van deze straat draagt bij aan doelstellingen van de NijverCampus met meer groen, een voetpad etc.
ela
Sm all
eZ ijd
e
18
• Om een WKO systeem goed in balans te houden zijn functies met een koudevraag op het bedrijventerrein wenselijk. Door middel van buffering kan de warmtevraag van kantoorfuncties meer worden uitgesmeerd waardoor er minder vermogen wordt verbruikt; • Binnen e-hub wordt ruimte gereserveerd voor een laadplein en verhuizende bedrijven vanuit het Ambacht. Het laadplein doorsnijdt de mogelijkheid voor bedrijven niet doordat het voornamelijk ’s nachts wordt gebruikt.
Intensief ruimtegebruik & bouwhoogtes Stapelen van bedrijven en mengen van functies is een randvoorwaarde. Een belangrijk uitgangspunt is het gebruiken van het dak, bijvoorbeeld voor groen, waterberging, energieopwekking, parkeren, sport, urban farming of een combinatie. Voor nieuwbouw geldt binnen op de NijverCampus een minimale bouwhoogte van 14 meter en maximale bouwhoogte van 24 meter. Hogere bebouwing tot 30 meter is toegestaan rondom de voormalige Harderij, en bij de entree naar de campus vanaf de Smalle Zijde - een stedenbouwkundig Groen op dak accent.
Urban farming en verblijfsruimte
Retentiedak + zonnepanelen
Incidenteel is hogere bebouwing tot 30 meter ook toegestaan op het lagere deel van de campus. Een praktische aandachtspunt is de ontsluiting en bevoorrading op de verschillende verdiepingen. De bedrijfsunits dienen flexibel te worden ingericht om mee te bewegen met veranderende functies en behoeften.
Makerstoren Amsterdam - combinatie van creatieve werkruimtes
Daktuinen
Minimaal 14, maximaal 24 meter hoog
Bedrijfshal Minimaal 14 meter, maximaal 30 meter hoog
Mogelijke stapeling van functies
Kantoor/showroom Kantine/Ontmoetingsruimte
19
Parkeren In het kader van intensief ruimtegebruik is parkeren op maaiveld niet wenselijk. Parkeren kan op twee manieren op de NijverCampus: 1. Parkeren op eigen terrein als de meest pragmatische en voor de hand liggende oplossing. Dat betekent parkeren onder, in of op bebouwing - het zogeheten mixen en stapelen van functies. Logistiek en parkeren zijn onderdeel van de bedrijfsgebouwen; 2. Parkeren in een meerlaagse parkeergarage. De parkeergarages worden strategisch gepositioneerd, zodat de loopafstand tussen bedrijven en parkeergelegenheden nooit meer dan 200 meter is. Deze parkeervoorzieningen krijgen een groen karakter, zowel in uitstraling als in energiegebruik, om bij te dragen aan de duurzame en natuurinclusieve ambitie van de SKF-campus. Bedrijfsgebonden logistiek is onderdeel van de besdrijfbebouwing en komt in of op deze bebouwing.
Beide mogelijkheden komen volledig voor rekening van ontwikkelende private partijen. Tijdelijk zijn parkeerplaatsen op het maaiveld mogelijk. In aantal is maaiveld parkeren nooit voldoende voor de benodige capaciteit. Het is een tijdelijke en aanvullende mogelijkheid. Het uiteindelijke doel is om in de NijverCampus de parkeerbehoefte op te vangen in gebouwde parkeervoorzieningen, zoals hiervoor beschreven.
Optie 1 Parkeren en logistiek zijn onderdeel van de bedrijfsgebouwen
Een voorbeeld van optie 1: Nature’s Pride Maasdijk Dakoppervlak inzetten als parkeervoorziening
Parkeren in of op gebouw met bedrijven en logistiek
Parkeergebouw, parkeerhub
P
P+
B+
L
P P+
B+
L
Voorbeeld van optie 2: Park N Play Copenhagen. Denemarken - Parkeerhub met speel- en sportvoorzieningen op het dak 20
Bedrijfshal Kantoor/showroom
Groen- & waterstructuur Op de NijverCampus vestigen veel bedrijven zich op een relatief klein gebied. Het plangebied beschikt over weinig kwalitatief groen en bomen. Daarom is de aanleg van een klimaatrobuuste en natuurinclusieve openbare ruimte essentieel. Dit draagt bij aan het voorkomen van hittestress en wateroverlast, en bevordert de biodiversiteit en leefbaarheid. Op de NijverCampus kan dit op verschillende manieren gerealiseerd worden: Groene parkzones: De aanleg van twee groene parkzones. In eerste instantie groen rond de voormalige Harderij. Op termijn kan deze verbonden worden met de woonwijk Het Ambacht. Groen-blauwe assen: Aan de westzijde, op de overgang met de meubelboulevard de straat voorzien van bermen en bomen. Op lange termijn kan een ingrijpendere herinrichting mogelijk zijn in combinatie met aanpakken van de bevoorrading van de meubelboulevard.
Groene wegprofielen: De wegen voorzien van ruimte voor plantvakken, bermen, groene erfafscheidingen en bomen, wat bijdraagt aan een aantrekkelijk en leefbaar gebied. Gevelgroen en retentiedaken: Groene gevels kunnen zorgen voor verkoeling en esthetiek, terwijl groene retentiedaken een bijdrage leveren aan waterberging en klimaatadaptatie én uitnodigen voor verblijf.
Bedrijventerrein De Faktorij Veenendaal - Groen straatprofiel
Bedrijventerrein Haarlemmermeer - gevelgroen
Leisure, horeca, sport, detailhandel Kantoren/bedrijfsactiviteiten tot milieucategorie 2 Wonen Woonwijk Het Ambacht
Deze afbeelding toont een mogelijke verbinding van de groene verblijfsplek bij de Harderij met de woonwijk Het Ambacht. Die verbinding kan door op de lange termijn bebouwing op de locatie van de Meubelboulevard anders te organiseren.
21
De Harderij Centraal op de NijverCampus ligt de voormalige Harderij. Het gebouw kan door het industriële karakter en de cultuurhistorische en symbolische waarde een belangrijke rol spelen in de identiteit van de NijverCampus. De voormalige Harderij en de directe omgeving kunnen, worden ontwikkeld tot het hart van de campus. De mogelijkheden worden echter beperkt door aanwezige (zware) verontreinigingen van de ondergrond, van de kelder en van constructieve delen zoals kit en spanten (met Chroom 6).
dat deze nagemaakt kunnen worden. Op deze wijze ontstaat een plek die verwijst naar het industriële verleden, waar verontreinigingen verwijderd zijn en er ruimte is voor groen en ontmoeting.
In Lissabon kun je eten en drinken tussen oude machines in de LX
Landschap park Duisburg Noord met behoud van elementen zoals constructie, machines, hoogteverschillen etc.
Het aanpakken van de verontreininging is een kostbare zaak. Op basis van geschatte bedragen is de afweging gemaakt voor een post-industriële invulling met restanten van de Harderij en andere objecten. Er is ruimte voor groen, waterberging, recreatie en elementen die verwijzen naar het industriële verleden, zoals constructieve delen, machines, bijzondere deuren, etc. Onderzocht kan worden of één of meerdere spanten van de Harderij hergebruikt kunnen worden of
Gebouwconstructie als referentie naar industrieel verleden
In Markelo is een deel van Kaasfabriek afgebroken: tussen de oude constructie zijn openbare sportveldjes Locatie voormalige Harderij wordt park met referentie naar het industriële verleden
In Amersfoort De Nieuwe Stad is een gebouw van de voormalige Prodentfabriek een kunstobject met lichtkunst en zicht. 22
Klimaat & duurzaamheid Op de NijverCampus komt een gescheiden rioolstelsel met een nieuw HWA. In de openbare ruimte en op en aan bebouwing worden groen en mogelijkheden voor waterberging toegevoegd om hittestress en wateroverlast tegen te gaan. Bij de vormgeving en materiaalkeuze is aandacht voor biodiversiteit en ecologie. De bedrijfskavels worden ontwikkeld als complexe meerlaagse multifunctionele gebouwen met nadruk op het duurzame gebruik van het dakoppervlak. Het meervoudig gebruik van de daken is verplicht, hier kan worden gekweekt, gesport, gewandeld, energie opgewekt, water opgevangen en geparkeerd. Dit kan in diverse combinaties.
Uitgangspunten duurzaamheid uit Visie bedrijventerreinen Veenendaal 2021 “Duurzaamheid is een breed begrip en één van de drie pijlers uit de omgevingsvisie. Hieronder wordt niet alleen duurzame bebouwing verstaan, maar ook duurzame bedrijvigheid, duurzame opwekking van energie en een klimaat adaptieve inrichting van de bedrijventerreinen. Het uitgangspunt in 2040 is daarom ook dat bedrijven zoveel mogelijk op een duurzame wijze produceren en reststromen worden gebruikt als grondstoffen. De bebouwing op de bedrijventerreinen is in 2040 energieneutraal waarbij de panden goed geïsoleerd zijn, geen gebruik maken meer van gas en waar mogelijk voorzien.”
Urban farming
Energieopwekking
Bij de nieuwe gebouwen komen gevelgroen en groene daken met aandacht voor biodiversiteit en ecologie.
Dakoppervlak voor duurzame energiewinning
Dakoppervlak voor urban farming, daktuinen, waterberging
Retentiedaken
Nature Urbaine Parijs, Frankrijk - Urban farming als daktuinen
Bedrijfshal Kantoor/showroom IKEA Utrecht- Sporten op het dak 23
4 Verkaveling NijverCampus
24
4.1 Voorbeeld verkaveling NijverCampus Wa g
en ing
se
laa
laa
n
Verbinding voor voetgangers en fietsers naar de Wageningselaan
Gr oe
ne ve ld
se
Bedrijven, logistiek en parkeren in één gebouw. Minimale bouwhoogte van 14 meter en maximale bouwhoogte van 24 meter
Een van de dwarsverbindingen voor auto, fiets en voetganger
Locatie voormalige Harderij: post-industrieel park met restanten die verwijzen naar het industriële verleden Parkeergebouw en bedrijven in één complex. Minimale bouwhoogte 14 meter, maximale bouwhoogte 24 meter
Heringerichte straat aan oostzijde NijverCampus Heringerichte straat aan westzijde NijverCampus met groen (bermen en bomen) en ruimte voor fietsers en voetgangers
Bedrijven, logistiek en parkeren in één gebouw. Minimale bouwhoogte van 14 meter en maximale bouwhoogte van 24 meter
Herontwikkeling aan de oostzijde van de NijverCampus, deels gemeente eigendom en deels private partijen
Verbeteren (en verleggen) van huidige straatprofiel
Verbeteren van huidige straatprofiel
Sm all
eZ ijd
eg -O
os t
e
Ro nd w
Entree naar NijverCampus: stedenbouwkundig accent. Minimaal 14 meter en maximaal 30 meter hoog
n
25
4.2 Voorbeeld verkaveling in onderdelen
Status bomen in onderzoek
• Hoofdinfrastructuur wordt gerealiseerd; • Aansluiting hoofdinfrastructuur met Inductorstraat;
• Bevoorradingssroute van de meubelboulevard blijft intact (dubbel profiel);
• Ruimte voor relocatie bedrijventerrein het Ambacht, mits wordt voorbereid op stapeling en menging van verschillende functies om te ontwikkelen in latere fases;
• Entree aan de Smalle Zijde is aanrij- en uitrijroute;
• Ontwikkeling van de eerste parkeerhub centraal binnen het projectgebied.
• Zuidelijke dwarsstraat moet bepaald worden
• Aansluiting op Inductorstraat. Deze route dient als uitrijroute richting de Rondweg-oost (ligging indicatief). • Bepalen profiel en ligging weg gelegen tussen campus en Inductorstraat 26
• Groene verbinding richting sportpark aan de noordzijde wordt aangelegd; • Groene verblijfsruimte rondom (of op de plaats van) de voormalige Harderij wordt aangelegd. • De status van de bomen wordt onderzocht. Het is zeer de vraag of behouw en inpassen van deze bomen wenselijk is.
4.3 Straatprofielen NijverCampus 10m
De huidige ontsluitingsweg aan de westzijde van de campus blijft een hoofdontsluiting voor verkeer. Deze sluit aan op de naastgelegen bevoorradingsroute van de meubelboulevard. Op de kavelgrens komt een haag, zodat het hek niet meer zichtbaar is. Aan de zijde van de nieuwe bedrijvigheid is ruimte voor groen en paden.
7m
Plangrens
10.4 Meubelboulevard
10.4
5.7
4.5 1.5
Smalle Zijde West
Bevoorradingsroute
68.5 60.5
1 4 Gestapelde bedrijvigheid
10m
10m
Aan de oostzijde grenst de campus aan bestaande bedrijven. Hier ligt nu een weg. Dit wordt een Plangrens hoofdontsluiting. Er komt een nieuw profiel dat grenst direct aan het ten oosten van het TNterrein gelegen bedrijf (Hendriks terrein). Het Kavelgrens 21.2 profiel bestaat7 uit een rijbaan van 7m, een 4.5 1.5 1 4 1 5.7 voetpad van 1,5m met daartussen een groene berm van 2,8m waar ruimte is voor bomen.
1
Kavelgrens
21.2 7
Plangrens
Kavelgrens
68.5 60.5
4
1 1.5 2.8
12.6 7
1
Duiker
Smalle Zijde Oost
Gestapelde bedrijvigheid
Huidig bedrijventerrein ten oosten van TN terrein (Hendriks terrein)
14m
14m
Op de NijverCampus zijn enkele dwarsverbindingen nodig. Het profiel bestaat uit een rijbaan van 7m met aan beide zijde ruimte voor een voetpad en een heg. Parkeren dient vanaf de eerste fase opgelost te worden op of onder de bebouwing, of geclusterd in parkeerhubs, mits deze al zijn gerealiseerd.
4 Gestapelde bedrijvigheid
1.5
10 7 18
1.5
Dwarsverbinding 27
4 Gestapelde bedrijvigheid
28
29
Ambtelijk opdrachtgever: Jeroen Feskens Projectleider: Hans van Gogh Dit document is gebaseerd op werk en tekeningen van sab adviseurs in ruimtelijke ontwikkeling. Deze bewerking is uitgevoerd door P. van Sorge van gemeente Veenendaal in samenwerking met diverse collega’s. Economie: Herman van Rijnbach Energie: Florian Sloots Infrastructuur: Rob Ogink Ondergrondse leidingen: Mark Hazelegger
versie d.d. 08 januari 2026 Disclaimer tekst Bij het samenstellen is de grootst mogelijke zorgvuldigheid nagestreefd. Toch kan de informatie in deze uitgave niet juist of onvolledig zijn. De Opdrachtgever is hiervoor niet aansprakelijk. Als u van mening bent dat er beeldmateriaal is gebruikt waarover u het beeldrecht heeft, neem dan contact op met de gemeente Veenendaal. Copyright Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen, in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt worden in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever. 30