3. Nota 'Stem van de woningzoekenden'
Tekst van het document
Nota:
Stem van de woningzoekenden
Inleiding | context Omwonenden, ondernemers uit de buurt en andere fysiek omliggende partijen worden steeds beter betrokken bij de participatietrajecten in Veenendaal. Een goede ontwikkeling die de komende jaren doorgezet moet worden. Voor goede participatie is het echter van belang dat alle belanghebbenden betrokken zijn. Bij woningbouw is dit nu nog niet het geval. Bij de participatie van (nieuwbouw)projecten zitten nu enkel de eerder genoemde belanghebbenden aan tafel, niet de woningzoekenden waarvoor gebouwd wordt. Het gebrek aan input van deze cruciale doelgroep kan de belangenafweging te eenzijdig maken. Het goed mee laten participeren van woningzoekenden is ook in lijn met de ambities uit het raadsakkoord. ‘Het in kaart brengen van de mogelijkheden voor inwoners, voor het indienen van klachten, vragen van ondersteuning en het behartigen van belangen.ʼ ‘Doelgroepen en hun (diversiteit aan) behoeften scherp in beeld hebben.ʼ Twee ambities uit het raadsakkoord: samenwerken in vertrouwen De gemeente heeft de plicht om voor het algemeen belang keuzes te maken. Dit gebeurt ook. In het voortraject richting participatie neemt de gemeente alle belangen mee, die van woningzoekenden, omwonenden en ondernemers uit de buurt. Toch is het dan bijzonder dat als het eenmaal op de participatie aankomt, één groep duidelijk belanghebbende niet de gelegenheid krijgt hun stem te laten horen.
“Het was erg raar dat ik diep in de shit zat en jaren naar een koopwoning zocht, maar daar nergens over kon meepraten.ˮ Reactie op de enquête onder woningzoekenden Daarnaast is er ook nog de landelijke context. De Tweede Kamer heeft op initiatief van Kamerlid Hans Vijlbrief D66) voorstellen aangenomen om gemeentelijke raden van woningzoekenden te stimuleren. Dit is vervolgens ook opgenomen in de afspraken van de nationale woontop 2024. Dit initiatiefvoorstel komt met twee tools/producten die ontwikkelaars de gelegenheid geven om makkelijk woningzoekenden te betrekken bij de participatie, zonder dat dit extra menskracht, tijd en geld van hun kant vraagt. Daarnaast staan er een aantal aanbevelingen richting het college. https://www.volkshuisvestingnederland.nl/woontop/alle-afspraken https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2024D40568&did=2024D 40568
1/8
Inhoudsopgave Inleiding | context
1
Inhoudsopgave
2
Waarom woningzoekenden participatie?
3
Doel van het initiatiefvoorstel
3
Wie is de woningzoekende?
4
Raad woningzoekenden
6
Blueprint Woningzoekenden database
6 7
Blueprint
7
Overige aanbevelingen
8
De sociale woningzoeker op de wachtlijst
2/8
8
Waarom woningzoekenden participatie? Doel van het initiatiefvoorstel Doel: De stem van woningzoekenden een specifieke plek geven bij de ontwikkeling van ruimtelijk beleid en in participatieprocessen voor woningbouwprojecten en daarmee de participatie vollediger te maken.| Als gemeente dienen we het algemeen belang, zowel die van omwonenden, als van woningzoekenden. In participatie verslagen lezen we nu echter louter het belang van omwonenden, wat de afweging beïnvloedt. Door ook woningzoekenden mee te laten participeren zorgen we voor een brede afweging, gebaseerd op het participatieverslag. Te verwachten resultaten: Brede participatie | Het is bijzonder dat alle belanghebbende op dit moment meedoen met de participatie, behalve de groep waarvoor we daadwerkelijk bouwen. Zoals teruggekomen uit de participatie voor dit voorstel levert dit de nodige frustratie en onbegrip op. Door woningzoekenden mee te laten participeren kunnen ze een positieve bijdrage leveren, en maken we de participatie eerlijker. Ook kunnen we de kennis van deze mensen als een kracht gebruiken. Balanceren NIMBY-effect* | Niemand wilt een grote flat met inkijk in de tuin, dat is logisch. Toch zullen er ergens huizen gebouwd moeten worden om het gat van 400.000 woningen in 2025, oplopend tot een miljoen, te dichten. Dat belang moet hoorbaar zijn in de participatie.
Door direct woningzoekenden te betrekken garanderen we dit en kan er een gebalanceerde afweging gemaakt worden. Tegengaan polarisatie | Belangen kunnen soms hard botsen in de maatschappij, zo ook die van de woningzoekenden en omwonenden van (grote) woningbouwprojecten. Door deze groepen in een vroeg stadium met elkaar in gesprek te laten komen creëren we wederzijds begrip en gaan we polarisatie in de maatschappij tegen. Brede (politieke)afweging | Doordat een bredere groep inwoners gehoord wordt,kunnen ambtenaren, ontwikkelaars en de politiek een betere afweging maken, omdat zowel de belangen van woningzoekenden als omwonenden terug te lezen zijn in het participatieverslag. NIMBY staat voor NotInMyBackyard. Verwijzend naar dat mensen bijvoorbeeld wel hoogbouw willen, maar niet ‘in hun achtertuinʼ. Achtertuin is hierin een verbeelding voor de directe leefomgeving.
3/8
Wie is de woningzoekende? Wie is de woningzoekende? Op het eerste oog kan daar makkelijk antwoord op gegeven worden: iedereen die een woning zoekt, is een woningzoekende. Maar wie zijn nu echt deze mensen? Wat maakt ze uniek? En wat zijn hun behoeften? Hoe meer je inzoomt, hoe beter je daar antwoord op krijgt. Voor dit initiatiefvoorstel is uitgegaan van vier groepen waar het gros van de woningzoekenden onder valt: Jongeren/studenten, (semi)starters, doorstromers en senioren. Uiteraard vallen hier weer verschillende subgroepen onder zoals vitale senioren en senioren met een zorgvraag, jonge gezinnen met een eerste kindje en oudere gezinnen met te weinig ruimte in de huidige woning of jongeren die niet studeren en studenten die vol van het studentenleven willen genieten. Al deze nuances vinden een plek, door naar de woningzoekenden te kijken door de bril van deze vier groepen. Ook zijn er personen die niet perse se tot één van deze groepen behoren, zoals daklozen. Deze groepen moeten gehoord worden, maar vragen een andere aanpak dan binnen de scope van dit voorstel valt. De vier groepen woningzoekenden zoals waar in dit voorstel vanuit gegaan is, staan hieronder schematisch toegelicht. Jongeren/studenten^ Leeftijdsindicatie: 18 29 Subgroepen:
O.a. jongeren die niet studeren, studenten die vol van het studentenleven willen genieten.
Toelichting:
Dit zijn groepen die hun eerste stap(je) op de woningmarkt zetten. Vaak tijdens hun studietijd. Ze wonen over het algemeen op kamers en in kleine studioʼs.
^Gebaseerd op landelijke definities uit het WoonOnderzoek Nederland 2024. ^^ Gebaseerd op gemeentelijke definities uit ons eigen woonbeleid.
4/8
Wie is de woningzoekende? Semi-starters^^ Leeftijdsindicatie: 25 35 Subgroepen:
O.a. Huishoudens die hun eerste koopwoning zoeken, huishoudens die hun eerste (sociale) huurwoning zoeken.
Toelichting:
Dit zijn groepen die de eerste echte stap op de woningmarkt zetten. Ze kopen hun eerste huis of betreden hun eerste (sociale) huurwoning.
Doorstromers^^ Leeftijdsindicatie: 30 66 Subgroepen:
O.a. jonge gezinnen met een eerste kindje, oudere gezinnen met te weinig ruimte in de huidige woning, stellen waarvan de kinderen uit huis zijn.
Toelichting:
Dit zijn groepen die al actief zijn op de woningmarkt. Ze leven vaak in een woning die niet meer geschikt is voor hun wensen en/of behoeften. Senioren^
Leeftijdsindicatie: 67 Subgroepen:
O.a. vitale senioren, senioren met een zorgvraag
Toelichting:
Dit zijn groepen die na hun werkende en/of gezinsleven een stap op de woningmarkt zetten.
^Gebaseerd op landelijke definities uit het WoonOnderzoek Nederland 2024. ^^ Gebaseerd op gemeentelijke definities uit ons eigen woonbeleid.
5/8
Raad woningzoekenden Een vaste raad van woningzoekenden die mee participeert bij bijvoorbeeld de (nieuwe) omgevingsvisie of grote omgevingsplannen zoals die van het Ambacht en de Tuinstraat. Dat is het doel van de raad van woningzoekenden.
Blueprint Blueprint raad van woningzoekenden Algemeen doel
Het doel van deze raad is om een groep gedreven woningzoekenden te faciliteren om mee te participeren. Door deze groep woningzoekenden is de stem van de woningzoekenden an sich geborgd in de participatie.
Samenstelling
Deze raad bestaat uit een evenwichtige representatie van de woningzoekenden van Veenendaal. Van de eerder gedefinieerde groepen jongeren/studenten, starters, gezinnen en senioren zouden idealiter twee per groep plaatsnemen in de raad, benoemd voor een periode van één jaar waarna je door kan als je herbenoemd kan worden als je nog steeds woningzoekende bent.
Taken
De raad van woningzoekenden heeft als taak om mee te participeren bij relevante beleidsontwikkelingen zoals omgevingsprogramma's en de volgende omgevingsvisie. Het gaat hier om zowel interne gemeentelijke participatie als bredere participatie met ook andere stakeholders.
Budget
Jaarlijks €15.000 voor bijeenkomsten, vergoedingen en ambtelijke ondersteuning.
6/8
Woningzoekenden database Een database waaruit de gemeente ten behoeve van projectontwikkelaars woningzoekenden kan uitnodigen om mee te participeren. Dat is het doel van de database van woningzoekenden. Met deze door de gemeente beheerde database is het voor een ontwikkelaar straks in een paar klikken geregeld om gericht woningzoekenden uit te nodigen. Bouwt een ontwikkelaar voor ouderen? Dan kunnen er straks via deze database met enkele klikken relevante woningzoekenden uitgenodigd worden. De persoonsgegevens blijven hierbij enkel door de gemeente inzichtelijk.
Blueprint Blueprint woningzoekenden database Algemeen doel
Een tool aanbieden die het eenvoudig maakt voor de gemeente om ten behoeve van ontwikkelaars geschikte woningzoekenden uit te nodigen bij de participatie van woningbouwprojecten.
Samenstelling
Woningzoekenden uit Veenendaal moeten zich inschrijven voor deze database. Het streven is om een database te hebben die een afspiegeling is van de Veenendaalse woningzoekenden, gebaseerd op de vier groepen en hun subgroepen.
Taken
Op uitnodiging meedoen met een participatietraject zoals alle andere belanghebbenden dit ook doen.
Budget
Jaarlijks €10.000,- voor beheer van de database en promotie hiervan.
7/8
Overige aanbeveling De sociale woningzoeker op de wachtlijst De wachtlijsten in de sociale woningsector zijn erg lang, voor mensen die hierop staan lijken ze wellicht zelfs eindeloos. Voor mensen die al een sociale huurwoning hebben zijn er manieren om in gesprek te komen met de woningcorporatie, via bijvoorbeeld de huurdersvereniging. Op dit moment zijn er echter beperkt opties voor toekomstig huurders. Aanbeveling: ga in gesprek met de woningbouwcorporatie over hoe ze de woningzoekenden op de wachtlijst voor een sociale huurwoning beter kunnen horen, en neem dit zo nodig op in de prestatieafspraken. Kijk hiervoor ook naar landelijke initiatieven zoals de woonzoekers.
8/8