3. Koersdocument Omgevingsvisie Veenendaal 2040 (17-3-2025)

Met name op de bedrijventerreinen liggen kansen, omdat daar nieuwe, circulaire bedrijven kunnen landen en de huidige bedrijven onderdeel uit kunnen maken van de circulaire transitie wanneer zij de ruimte daarvoor krijgen.

Energietransitie Een groot deel van de huidige CO2-uitstoot komt door energieopwekking uit fossiele bronnen: elektriciteit, verwarming op aardgas en rijden op benzine en diesel. We zitten in een transitie naar een duurzaam energiesysteem zonder CO2-uitstoot. Het is de taak van de gemeente om deze omschakeling naar duurzame woningen en bedrijfspanden zo goed mogelijk te regisseren, te ondersteunen én de beweging verder te laten groeien. En uiteraard ook om te zorgen dat iedereen mee kan doen, ook mensen die zelf niet of minder kunnen investeren.

22

Op het gebied van de warmtetransitie (overstap naar geheel aardgasvrij in 2050) heeft de gemeente een regierol. De gemeente bepaalt samen met bewoners welke buurten wanneer aardgasvrij worden, en met welke techniek de woningen verwarmd worden. Daarbij zijn er twee hoofdsmaken: warmtenetten (collectief) en losse warmtepompen (individueel). Duurzaam gas speelt naar verwachting een kleine tot geen rol vanwege de beperkte beschikbaarheid. Dit betekent een ingrijpende verandering aan de infrastructuur en openbare ruimte én aan alle woningen en gebouwen in Veenendaal. Ook vraagt dit een aanzienlijke aanpassing van het elektriciteitsnet. In 2050 heeft Veenendaal en betrouwbaar, duurzaam, betaalbaar en rechtvaardig energiesysteem. Dit betekent dat we in 2050 alleen nog energie opwekken uit duurzame bronnen en niet meer afhankelijk zijn van fossiele bronnen, zoals aardgas. De energietransitie is nodig om binnen de verstedelijking en uitbreiding van de woningen, bedrijvigheid en nieuwe technologie te voldoen aan de vraag. Er wordt een groot beroep gedaan op de energienetwerken zowel boven als onder de grond. De ruimte in Veenendaal is beperkt. Veenendaal is compact en dichtbebouwd met weinig buitengebied. Hierdoor is intensieve samenwerking met de regio belangrijk.

Qua warmtebronnen ligt de potentie in Veenendaal vooral bij zonnewarmte, thermische energie uit oppervlaktewater, bodemenergie (ondiep), restwarmte van de rioolwaterzuiveringsinstallatie en warmte door koeling van gebouwen. De bestaande (collectieve) stookcapaciteit voor houtachtige biomassa zou eventueel ingezet kunnen worden als transitiebrandstof en kan dienen als tijdelijke voeding voor een warmtenet. We voegen geen nieuwe collectieve stookcapaciteit voor houtachtige biomassa toe. Regionaal zijn er kansen op een geothermie-bron. Klimaatbestendig Veenendaal In Veenendaal merken we de gevolgen van de klimaatverandering. Zo is er regelmatig wateroverlast op straat en in tuinen na een heftige regenbui. En een groot aantal bomen moet worden vervangen, doordat ze aangetast zijn door ziektes en infecties en/of ze overleefden de droogte van de afgelopen jaren niet. Delen van Veenendaal zijn versteend en bieden weinig schaduw op wandel- en fietsroutes. Dit leidt tot hittestress, verdroging en wateroverlast. Investeren in klimaatadaptatie biedt kansen voor een veiligere, gezondere, en groenere stad. Veenendaal wil in 2050 volledig klimaatbestendig zijn. Om in 2050 een klimaatbestendige stad te zijn moeten we ons voorbereiden op wat nodig is om de gevolgen van het klimaat tot een minimum te beperken.

Een robuuste inrichting is het fundament voor een klimaatbestendige stad waarbij expliciet rekening gehouden dient te worden met veranderende randvoorwaarden en uitgangspunten. De afgelopen jaren hebben we ons vooral gericht op de zorg om wateroverlast te voorkomen. In de komende jaren richten we ons ook op het beperken van de overlast door hitte en droogte en het bevorderen van de biodiversiteit door het vergroenen van de leefomgeving. Dit heeft dan ook sterk te maken met de keuzes die we maken op het gebied van ‘groen’, zoals hierboven benoemd. Wanneer we verder invulling geven aan het inrichten van een klimaatbestendige leefomgeving, staat de leefbaarheid voorop. De keuzes en activiteiten zijn gekoppeld aan drie inhoudelijke doelen: 1. Het creëren van een koele en aangename leefomgeving; 2. Een robuust bodem- en watersysteem; 3. Een stad die kan omgaan met extreme weersituaties Te verwachten dilemma’s • •

• •

Klimaatveiligheid vraagt om ruimte voor groen en blauw om hittestress en wateroverlast tegen te gaan. Waar vinden we de ruimte voor deze opgaven? Hoe gaan we de groeiende stad voorzien van voldoende duurzame energie? Is er ruimte voor diversificatie van energie? Waar is die ruimte dan? Op welke verdeling van opwek van energie zetten we in? Hoe gaan we om met alle ruimtevragen in de ondergrond? Een circulaire economie vraagt ruimtelijke keuzes, onder andere meer ruimte voor opslag en verwerking van materialen. Waar gaan we die ruimte vinden? Waar is voldoende ruimte om te Bewegen Ontmoeten Sporten en Spelen?

23

Mobiliteit Het mobiliteitsnetwerk in de regio heeft nu al een groot aantal knelpunten, zowel binnen de regio als in de aansluitingen op het stedelijk netwerk Nederland. De groei van het aantal woningen gecombineerd met een groei van de economie, maakt de druk op de wegen alleen maar groter. We kiezen er in de verstedelijkingstrategie voor om mensen in de regio te laten reizen op de slimste en schoonste manier. Door zoveel mogelijk te bouwen in de bestaande kernen en steden creëren we nabijheid van wonen, werk en voorzieningen. Inwoners worden daarmee gestimuleerd om eerder te kiezen voor fietsen en openbaar vervoer in plaats van voor de auto. In Veenendaal willen we een mobiliteitssysteem creëren dat niet alleen op de auto gericht is, maar ook ruimte maakt voor andere vormen van vervoer, zoals openbaar vervoer, fietsen en wandelen. Door mobiliteit in Veenendaal slimmer en duurzamer te organiseren, maken we de stad toekomstbestendig en aantrekkelijk voor haar inwoners en bezoekers. Opgaven binnen mobiliteit: • • •

De groeiende stad optimaal bereikbaar houden. Verbeteren van de fiets infrastructuur. Gezond, duurzaam en veilig vervoer stimuleren en de autoafhankelijkheid verminderen.

Fiets We willen fietsgebruik verder stimuleren door het fietsnetwerk in Veenendaal uit te breiden en te optimaliseren. Fietsen is een gezonde, milieuvriendelijke en efficiënte manier van vervoer, vooral voor kortere afstanden binnen de stad en naar naburige gebieden. De infrastructuur voor fietsers kan verbeterd worden door bijvoorbeeld meer veilige fietsstraten en goed aangegeven routes te creëren, maar ook meer fietsparkeervoorzieningen te realiseren. Ook zorgen we voor voldoende schaduw op belangrijke fietsroutes. Dit versterkt tegelijkertijd de groene infrastructuur van de stad. Dit maakt het gebruik van deze vervoersmiddelen sneller, veiliger en aangenamer. De opkomst van elektrische fietsen, fatbikes en toekomstige snelle vervoersmiddelen vraagt om een doordachte, veilige inrichting. Ook in relatie tot andere weggebruikers. Juist de compactheid van Veenendaal, maar ook de nabijheid van diverse voorzieningen in de omgeving, biedt kansen om het fietsgebruik nog verder te stimuleren. Op dit moment wordt de auto nog veel gebruikt voor verplaatsingen binnen Veenendaal. Wanneer een deel van deze ritten met de fiets kan worden gedaan, zorgt dat al voor een enorme kwaliteitswinst op de doorstroming van de wegen, maar bovenal voor een verbetering van de leefomgeving door minder luchtvervuiling en geluidsoverlast.

Voetganger We willen wandelen stimuleren door ook het wandelnetwerk in Veenendaal uit te breiden en te verbeteren. Dit vooral voor de korte afstanden binnen de wijk. Door het creëren van veilige, aantrekkelijke en groene wandelroutes willen we inwoners aanmoedigen om voor korte verplaatsingen de auto niet te gebruiken, maar juist te kiezen voor wandelen. Dit draagt bij aan zowel een gezondere leefstijl, vermindert de verkeersdrukte en de milieubelasting. Een belangrijk aspect van het verbeteren van de wandelinfrastructuur is het aanleggen van goed verlichte en veilige wandelpaden die de verschillende wijken met elkaar verbinden. Onze inwoners kunnen te voet, of met de scootmobiel of rollator, naar lokale voorzieningen gaan, zoals winkels, scholen, parken en openbaarvervoerstations. Het verbeteren van de toegankelijkheid van deze routes is essentieel, zodat niet alleen volwassenen, maar ook ouderen, ouders met kinderwagens en mensen met een beperking gemakkelijk kunnen wandelen. Openbaar vervoer Het gebruik van openbaar vervoer is een belangrijk onderdeel voor duurzame mobiliteit in Veenendaal, maar als gemeente hebben we relatief weinig grip op het OV-aanbod. Toch kunnen we als gemeente en regio

24

een belangrijke rol spelen door de juiste randvoorwaarden te creëren en actief in gesprek te gaan met OVvervoerders en opdrachtgevers om het OV-gebruik van onze inwoners te verhogen. Een belangrijke strategie is het ontwikkelen van aantrekkelijke woon- en werkgebieden rondom OV-stations. Hierdoor creëren we dichtbevolkte, goed bereikbare gebieden die het voor onze inwoners gemakkelijker maken om de bus, de trein en de fiets te gebruiken. Gebieden met meer inwoners zijn een aantrekkelijke basis voor OVvervoerders en helpen bestaande OV-stations en buslijnen te behouden. Dit zorgt voor een afname van de verkeersdrukte, een betere luchtkwaliteit en een duurzamer vervoerssysteem, terwijl we tegelijkertijd de bereikbaarheid en de leefbaarheid van de stad verbeteren. Auto In Veenendaal willen we een balans vinden tussen het belang van de auto in het dagelijks leven en het bevorderen van gezondere en goedkopere vormen van mobiliteit. Een belangrijke maatregel waar we op inzetten is het verbreden van de rondwegen en aanpassen van kruispunten om zo de doorstroming te bevorderen en de bereikbaarheid van Veenendaal te behouden of zelfs te versterken. Om de leefomgeving te verbeteren en parkeerknelpunten op te lossen, hanteert de gemeente de standaardbenadering ‘beïnvloeden, benutten, beprijzen en bouwen’. - Beïnvloeden: Dit staat voor het beïnvloeden van de parkeervraag.

Zo kan het stimuleren van alternatieve vervoerswijzen leiden tot een lagere parkeervraag. Voorbeelden van alternatieve vervoerswijzen zijn het openbaar vervoer, de fiets en lopen. Ook deelmobiliteit aanbieden kan de parkeervraag beïnvloeden. - Benutten: In Veenendaal zijn verschillende soorten parkeervoorzieningen aanwezig, zowel publiek als privaat. De parkeerplaatsen in deze voorzieningen worden niet op alle momenten van de dag volledig benut. De gemeente zet in op een maximale benutting. - Beprijzen: Parkeerregulering invoeren of uitbreiden is een vorm van beprijzen. Er zijn verschillende redenen om parkeren te beprijzen; de parkeerdruk en -overlast verlagen, de juiste doelgroep op de juiste (parkeer)plaats laten parkeren en financiering uitbreiding parkeercapaciteit/ parkeerhubs (o.a. in Het Ambacht). - Bouwen: In de stedelijke nieuwbouwwijken willen we het parkeren clusteren en meerlaags oplossen. In de bestaande woonwijken zoeken we actief naar creatieve oplossingen voor dubbelgebruik van de ruimte, zoals het verwerken van waterberging in parkeerkoffers, het vergroenen van parkeerplaatsen en het creëren van doorwortelbare ruimte onder verharding. Ten slotte richten we ons op veilige verkeersinfrastructuur, zodat voetgangers, fietsers en automobilisten zich op een veilige manier door Veenendaal kunnen bewegen.

25

Kaart 3 – Thema Mobiliteit

Samenvattende keuzes •

•

•

•

• • •

We stimuleren en faciliteren onze inwoners, werknemers en bezoekers om te fiets te pakken door: a) Het versterken van het doorfietsnetwerk in de regio zodat er goede verbindingen ontstaan naar Ede, Wageningen, Rhenen, Renswoude, Utrecht, Amersfoort en richting Ederveen/Barneveld; b) Het versterken van het hoofdfietsnetwerk in de stad met name door kwaliteitsverbeteringen, verbeteringen op het gebied van verkeersveiligheid en enkele ontbrekende schakels toe te voegen. We kiezen voor een veilig en groen lokaal loopnetwerk, waarmee we onze inwoners willen stimuleren om korte afstanden te wandelen, maar ook om te bewegen of sporten. Ons netwerk is daarnaast ook toegankelijk en bereikbaar. Hiermee is te fiets of te voet, of met scootmobiel of rollator, de betere manier om te verplaatsen binnen Veenendaal. Daarmee stimuleren we het gebruik van gezonde en duurzame mobiliteit ten opzichte van niet-duurzame mobiliteit. We faciliteren autopendel van binnen naar buiten Veenendaal en visa versa door te sturen op verbetering van de verkeerscirculatie. Een goede en veilige doorstroming op het hoofdwegennet (beide rondwegen en de A12). We sturen op verkeerscirculatie en verkeersreductie als sprake is van ongewenste effecten van verkeer (luchtkwaliteit, leefomgeving, geluid, verkeersonveiligheid) De autoverplaatsingen van inwoners, bezoekers, werknemers blijven we faciliteren.

Afhankelijk van de plek in de stad gebeurt dit op verschillende manieren. We kiezen ervoor om de stad zo in te richten dat het draagvlak voor een hoogwaardig OV-netwerk voor reizen binnen en buiten Veenendaal ondersteund wordt. Vanuit gezond, duurzaam, veilig stimuleren we het verduurzamen van de mobiliteit en zetten we in op deelmobiliteit.

Te verwachten dilemma’s •

Willen we inzetten op de auto of op schoon en gezond vervoer? Er moet een keuze worden gemaakt, want niet alles kan even belangrijk zijn. Indien wordt ingezet op lopen, fietsen en OV kan dat betekenen dat er minder ruimte komt voor de auto of dat snelheden omlaag gebracht moeten worden. Wat is de mobiliteitsstrategie van Veenendaal?

26

Hoofdstuk 5 – Afwegingskader Het voorgaande hoofdstuk geeft op hoofdlijnen weer wat de verschillende ontwikkelingsrichtingen zijn voor Veenendaal. Hoewel deze onderwerpen spelen voor de hele gemeente, landen ze niet in elke wijk op dezelfde manier. Ook hebben ze per gebied niet per se dezelfde prioriteit. Veenendaal is één stad, maar opgebouwd uit verschillende buurten en wijken met eigen kenmerken. Dit willen we behouden en waar nodig versterken. We kiezen ervoor om bij de Omgevingsvisie op wijkniveau de betekenis van de richtinggevende uitspraken uit te werken en op de fysieke ruimte toe te passen. En daarmee ook een gevarieerd beeld van de toekomstige inrichting van Veenendaal te maken. Per wijk verschillen de mogelijkheden, het karakter en de keuzes. Om deze belangen af te kunnen wegen werken we per gebied in Veenendaal een afwegingskader uit voor nieuwe ontwikkelingen en herontwikkelingen van de openbare ruimte. Deze afwegingskaders worden onderdeel van de omgevingsvisie. Dit verhoogt de bruikbaarheid van de omgevingsvisie als toetsingsinstrument voor nieuwe ontwikkelingen en daarmee kunnen we als gemeente beter sturen op gewenste ontwikkelingen. Het afwegingskader zal nog verder uitgewerkt moeten worden, maar we denken hierbij aan bijvoorbeeld het afwegingskader in de Omgevingsvisie van Delft.

Zij hebben de gemeente verdeeld in gebieden en de zes doelen uit hun omgevingsvisie per gebied een prioriteit gegeven. Hierdoor ontstaat een afwegingskader in de vorm van een zeshoek waarnaast zij ontwikkelingen leggen. Hieronder is een afbeelding opgenomen uit de Omgevingsvisie Delft 2040 om een indruk te geven van het afwegingskader dat deze gemeente gebruikt voor het toetsen van ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving en bij het inrichten van de openbare ruimte.

Indruk van afwegingskader gemeente Delft – Omgevingsvisie Delft 2040

27