CConstaterende datVeenendaal
Koppel je AI →
Document · PDF

3.k Bijlage 9 Dragonder-Oost Veendendaal - Warmtepompgeluid

Gemeenteraad 20 juni 2024, gemeente VeenendaalBij agendapunt: Vaststelling ontwerp Buurtuitvoeringsplannen (BUPs)28.848 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 23/81

Ten eerste is de invoer per octaafband zeer belangrijk bij toepassing van verschillende soorten bronnen met verschillende bronvermogens of spectra. In dit onderzoek is dat niet van toepassing want alleen warmtepompen worden ingevuld met hetzelfde bronvermogen. Ten tweede blijkt uit een test dat het qua geluidvoortplanting ook niet uitmaakt bij warmtepompen. Er is een testberekening gemaakt met twee bronnen met allebei een bronsterkte van 75 dB(A), waarbij een bronvermogen van 75 dB(A) is ingevuld bij alleen 1000 Hz, zodat de eengetalwaarde op 75 dB(A) uitkomt. Bij de andere bron is overal 66 dB(A) ingevuld bij octaafbanden 63 Hz tot en met 8000 Hz voor een eengetalwaarde van 75 dB(A). Beide bronnen zijn op dezelfde afstand van een toetspunt geplaatst. Zowel bij een gebouw achter het toetspunt als bij geen gebouw het achter toetspunt was er een afwijking van +0,8 dB(A) bij uitkomst van octaafbanden-invoer vergeleken met de eengetalwaarde, ongeacht de afstand. Bij analyse van de waarde per octaafband bij de bron met de octaafband-invoer was ingevuld blijkt dat de waarden bij octaafbanden 125 Hz tot en met 4000 Hz dezelfde waarde aflevert. Echter bij octaafband 63 Hz is het geluidniveau ongeveer 4 dB(A) hoger dan bij de andere octaafbanden. Bij octaafband 8000 Hz was er slechts -0,2 dB(A) afwijking vergeleken met die van 125 Hz tot en met 4000 Hz.

In het model van dit rapport worden de octaafbandwaarden niet ingevuld. Dit vormt geen probleem bij octaafband 63 Hz want bijvoorbeeld bij AC-unit Panasonic U36PHZ en bij Mitsubishi SUZ-SWM-lijn is bij A-gewogen decibel-waarden bij geluidniveau die van octaafband 63 Hz een stuk lager dan die van 1000 Hz.

7

Resultaten gecumuleerde geluiduitstraling

Bij een Geomilieu-model met meerdere geluidbronnen worden door het programma eerst alle geluidbronnen afzonderlijk berekend en daarna gecumuleerd. Het rekenmodel laat zowel het gecumuleerde geluidniveau als de afzonderlijke bijdrage per afzonderlijke geluidbron zien. De berekening is gemaakt met alle warmtepompen bij alle grondgebonden woningen. Per variant worden de waarden van de vier toetspunten bij de gevel met de hoogste gecumuleerde geluidbelasting genoemd wat de deelbijdragen zijn per warmtepomp. Dit geluidniveau per warmtepomp wordt getoetst aan de geluideisen voor buitenunits uit Bouwbesluit 2012. De eisen zijn gesteld op de perceelgrens maar bij een grid-rekenpunt kan de deelbijdrage per warmtepomp niet worden ingezien. Er zijn twintig varianten doorgerekend op basis van vier bronvermogens en vijf locaties. De resultaten worden in de volgende paragrafen behandeld. De paragraaf-titels zijn gebaseerd op de locaties waar steeds de resultaten van de vier bronvermogens worden behandeld. Naast benoeming van de hoogste waarden zijn er ook geluidcontouren bepaald op een hoogte van 1,5 meter boven maaiveld. De volgende opstellingsplekken zijn doorgerekend: 1. In voortuin bij voorgevel. 2. In achtertuin bij achtergevel.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 24/81

3. Aan achterzijde ter hoogte van eerste verdiepingsvloer. Deze positie bevindt zich op de aanbouw of de garage, of is bevestigd aan de gevel op 3,67 meter hoogte. 4. Op dakniveau aan voorzijde: Op het hoogste platte dak, op het dak van dakkapel of bij dakkap-plaatsing op het schuine dak aan de voorzijde. 5. Op dakniveau aan achterzijde: Op het hoogste platte dak, op het dak van dakkapel of bij dakkap-plaatsing op het schuine dak aan de achterzijde. De volgende geluidvermogenniveaus (bronsterktes) zijn doorgerekend: A. 70 dB(A) + 6 dB(A) = 76 dB(A) B. 60 dB(A) + 6 dB(A) = 66 dB(A) C. 50 dB(A) + 6 dB(A) = 56 dB(A) D. 40 dB(A) + 6 dB(A) = 46 dB(A) In de volgende paragrafen worden de resultaten behandeld. In onderstaande figuur staat de legenda van de contourkaarten.

Figuur 7.1 Legenda behorende bij de contourkaarten.

7.1

Positie 1 - In voortuin bij voorgevel

In dit subhoofdstuk worden de resultaten behandeld bij de modellen waar de warmtepompen alle zijn geplaatst in de voortuin op 0,67 meter boven maaiveld direct bij de voorgevel. Het subhoofdstuk is verdeeld in paragrafen met elk verschillende doorgerekende bronvermogens.

7.1.1

1A - Bronvermogen 70 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt zich de contourkaart op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronsterkte 70 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepomp geplaatst in de voortuin.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 25/81

Figuur 7.2 Contourkaart van variant: Voortuin en bronsterkte 70 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 45 dB(A) (donkerrood). Op die posities wordt zeker niet voldaan aan de grenswaarde voor cumulatie. In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Hieruit blijkt dat de waarden veelal boven de 60 dB(A) uitkomen. Tabel 7.1 Resultaten in dB(A) bij woningen op de gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 34 voorgevel

1,50

67,1

Ruiterijweg 32 voorgevel

1,50

66,7

Kozakkenweg 3 voorgevel

1,50

66,6

Kozakkenweg 9 voorgevel

1,50

66,5

De betreffende waarden op de gevels zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt in de woningen als de geluidwering van de gevel niet goed is. Een gevel van een woning van de betreffende leeftijd houdt minimaal 20 dB(A) tegen bij normale gevelroosters voor natuurlijke ventilatie. In bijlage 5 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.1.2

1B - Bronvermogen 60 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt zich de contourkaart op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 60 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepomp geplaatst in de voortuin.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 26/81

Figuur 7.3 Contourkaart van variant: voortuin en bronsterkte 60 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 45 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.2 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 34 voorgevel

1,50

57,1

Ruiterijweg 32 voorgevel

1,50

56,7

Kozakkenweg 3 voorgevel

1,50

56,6

Kozakkenweg 9 voorgevel

1,50

56,5

De betreffende waarden op de gevels zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt in de woningen als de geluidwering van de gevel niet goed is. Een gevel van een woning van de betreffende leeftijd houdt minimaal 20 dB(A) tegen bij normale gevelroosters voor natuurlijke ventilatie. In bijlage 6 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.1.3

1C – Bronvermogen 50 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt zich de contourkaart op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 50 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepomp geplaatst in de voortuin.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 27/81

Figuur 7.4 Contourkaart van variant: voortuin en bronsterkte 50 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 40 dB(A). Het geluidniveau overschrijdt niet de grenswaarde van 45 dB(A), behalve bij de voorgevel door de eigen warmtepomp. In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.3 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 34 voorgevel

1,50

47,1

Ruiterijweg 32 voorgevel

1,50

46,7

Kozakkenweg 3 voorgevel

1,50

46,6

Kozakkenweg 9 voorgevel

1,50

46,5

Er zijn 14 woningen die niet voldoen aan de grenswaarde 45,0 dB(A). Er zijn 29 woningen waar de waarde op de gevel hoger dan 40 dB(A) is. In bijlage 7 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.1.4

1D - Bronvermogen 40 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 40 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepomp geplaatst in de voortuin.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 28/81

Figuur 7.5 Contourkaart van variant: voortuin en bronsterkte 40 dB(A).

Volgens de contourkaart overschrijdt het geluidniveau nooit de 40 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.4 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 34 voorgevel

1,50

37,1

Ruiterijweg 32 voorgevel

1,50

36,7

Kozakkenweg 3 voorgevel

1,50

36,6

Kozakkenweg 9 voorgevel

1,50

36,5

Er wordt voldaan aan de eisen. In bijlage 8 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.2

Positie 2 - In achtertuin bij achtergevel

In dit subhoofdstuk worden de resultaten behandeld bij de modellen waar de warmtepompen alle zijn geplaatst in de achtertuin op 0,67 meter boven maaiveld direct bij de achtergevel. Het subhoofdstuk is verdeeld in paragrafen met elk verschillende doorgerekende bronvermogens.

7.2.1

2A - Bronvermogen 70 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt zich de contourkaart op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 70 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst in de achtertuin van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 29/81

Figuur 7.6 Contourkaart van variant: achtertuin en bronsterkte 70 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 45 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.5 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Gele Rijderspad 37 achtergevel

1,50

66,3

Gele Rijderspad 41 achtergevel

1,50

66,2

Gele Rijderspad 39 achtergevel

1,50

65,4

Gele Rijderspad 45 achtergevel

1,50

64,5

De betreffende waarden op de gevels zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt in de woningen als de geluidwering van de gevel niet goed is. Een gevel van een woning van de betreffende leeftijd houdt minimaal 20 dB(A) tegen bij normale gevelroosters voor natuurlijke ventilatie. In bijlage 9 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.2.2

2B - Bronvermogen 60 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt zich de contourkaart op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 60 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst in de achtertuin van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 30/81

Figuur 7.7 Contourkaart van variant: achtertuin en bronsterkte 60 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 45 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.6 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Gele Rijderspad 37 achtergevel

1,50

56,3

Gele Rijderspad 41 achtergevel

1,50

56,2

Gele Rijderspad 39 achtergevel

1,50

55,4

Gele Rijderspad 45 achtergevel

1,50

54,5

De betreffende waarden op de gevels zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt in de woningen als de geluidwering van de gevel niet goed is. Een gevel van een woning van de betreffende leeftijd houdt minimaal 20 dB(A) tegen bij normale gevelroosters voor natuurlijke ventilatie. In bijlage 10 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.2.3

2C - Bronvermogen 50 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt zich de contourkaart op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 50 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst in de achtertuin van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 31/81

Figuur 7.8 Contourkaart van variant: achtertuin en bronsterkte 50 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 40 dB(A). Op sommige posities wordt wel de grenswaarde van 45 dB(A) overschreden maar dat betreft alleen direct voor de betreffende warmtepomp. In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.7 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Gele Rijderspad 37 achtergevel

1,50

46,3

Gele Rijderspad 41 achtergevel

1,50

46,2

Gele Rijderspad 39 achtergevel

1,50

45,4

Gele Rijderspad 45 achtergevel

1,50

44,5

Er zijn drie woningen waar er meer dan 45 dB(A) wordt berekend. Er zijn 20 woningen waar de grenswaarde van 40 dB(A) wordt overschreden. In bijlage 11 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.2.4

2D - Bronvermogen 40 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 40 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst in de achtertuin van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 32/81

Figuur 7.9 Contourkaart van variant: achtertuin en bronsterkte 40 dB(A).

Volgens de contourkaart wordt er voldaan aan de grenswaarde van 40 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.8 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Gele Rijderspad 37 achtergevel

1,50

36,3

Gele Rijderspad 41 achtergevel

1,50

36,2

Gele Rijderspad 39 achtergevel

1,50

35,4

Gele Rijderspad 45 achtergevel

1,50

34,5

Er wordt voldaan aan de eisen. In bijlage 12 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.3

Positie 3 - Op aanbouw of gevel van verdieping aan achterzijde

In dit subhoofdstuk worden de resultaten behandeld bij de modellen waar de warmtepompen alle zijn geplaatst op een aanbouw nabij de achtergevel. Bij woningen zonder aanbouw is de warmtepomp aan de gevel op 0,67 meter boven de eerste verdiepingsvloer aan de achtergevel. Het subhoofdstuk is verdeeld in paragrafen met elk verschillende doorgerekende bronvermogens.

7.3.1

3A - Bronvermogen 70 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt zich de contourkaart op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 70 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op de aanbouw of aan de achtergevel op de eerste verdieping van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 33/81

Figuur 7.10 Contourkaart van variant: achtergevel verdieping met bronsterkte 70 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 45 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels, waaruit blijkt dat er veel waarden boven de 60 dB(A) liggen. Tabel 7.9 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Kozakkenweg 1 rechter gevel

1,50

65,8

Gele Rijderspad 41 achtergevel

4,50

64,3

Ruiterijweg 26 achtergevel

4,50

63,7

Gele Rijderspad 43 achtergevel

1,50

63,5

De betreffende waarden op de gevels zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt in de woningen als de geluidwering van de gevel niet goed is. Een gevel van een woning van de betreffende leeftijd houdt minimaal 20 dB(A) tegen bij normale gevelroosters voor natuurlijke ventilatie. In bijlage 13 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.3.2

3B - Bronvermogen 60 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 60 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op de aanbouw of aan de achtergevel op de eerste verdieping van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 34/81

Figuur 7.11 Contourkaart van variant: achtergevel verdieping met bronsterkte 60 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er plekken waar het geluidniveau hoger is dan 45 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.10 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Kozakkenweg 1 rechter gevel

1,50

55,8

Gele Rijderspad 41 achtergevel

4,50

54,3

Ruiterijweg 26 achtergevel

4,50

53,7

Gele Rijderspad 43 achtergevel

1,50

53,5

De betreffende waarden op de gevels zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt in de woningen als de geluidwering van de gevel niet goed is. Een gevel van een woning van de betreffende leeftijd houdt minimaal 20 dB(A) tegen bij normale gevelroosters voor natuurlijke ventilatie. In bijlage 14 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.3.3

3C - Bronvermogen 50 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 50 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op de aanbouw of aan de achtergevel op de eerste verdieping van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 35/81

Figuur 7.12 Contourkaart van variant: achtergevel verdieping met bronsterkte 50 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau lager is dan 40 dB(A). Slechts bij 5 woningen liggen de berekende waarden tussen 40 dB(A) en 45 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.11 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Kozakkenweg 1 rechter gevel

1,50

45,8

Gele Rijderspad 41 achtergevel

4,50

44,3

Ruiterijweg 26 achtergevel

4,50

43,7

Gele Rijderspad 43 achtergevel

1,50

43,5

Er wordt voldaan aan de eis van 45 dB(A), met uitzondering van één woning. Volgens de uitdraai zijn er 31 gevels van 29 woningen met waarden hoger dan 40 dB(A). In bijlage 15 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.3.4

3D - Bronvermogen 40 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 40 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op de aanbouw of aan de achtergevel op de eerste verdieping van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 36/81

Figuur 7.13 Contourkaart van variant: achtergevel verdieping met bronsterkte 40 dB(A).

Volgens de contourkaart overschrijdt het geluidniveau nooit 30 dB(A) met uitzondering van bepaalde achtertuinen ten gevolge van de eigen warmtepomp. Daar blijft de waarde wel onder 35 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.12 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Kozakkenweg 1 rechter gevel

1,50

35,8

Gele Rijderspad 41 achtergevel

4,50

34,3

Ruiterijweg 26 achtergevel

4,50

33,7

Gele Rijderspad 43 achtergevel

1,50

33,5

Er wordt voldaan aan de eisen. In bijlage 16 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.4

Positie 4 - Dakniveau aan voorzijde

In dit subhoofdstuk worden de resultaten behandeld bij de modellen waar de warmtepompen alle zijn geplaatst op dakniveau aan de voorzijde. Dit kan op het hoogste platte dak, het dak van de dakkapel of op de dakopstelling bij het schuine dak. Het subhoofdstuk is verdeeld in paragrafen met elk verschillende doorgerekende bronvermogens.

7.4.1

4A - Bronvermogen 70 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 70 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de voorzijde van de woning.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 37/81

Figuur 7.14 Contourkaart van variant: dak aan voorzijde en bronsterkte 70 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau hoger is dan 45 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.13 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 22 voorgevel

7,50

53,7

Ruiterijweg 32 voorgevel

7,50

53,7

Ruiterijweg 34 voorgevel

7,50

53,5

Ruiterijweg 24 voorgevel

7,50

53,3

De betreffende waarden op het dak zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt indien er zich normale dakramen in de buurt bevinden. En ook bij ramen die openstaan zal er in de woning hinder ondervonden worden. In bijlage 17 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.4.2

4B - Bronvermogen 60 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zichop een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 60 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de voorzijde van de woning.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 38/81

Figuur 7.15 Contourkaart van variant: dak aan voorzijde en bronsterkte 60 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau nooit de grenswaarde van 40 dB(A) overschrijdt. In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.14 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 22 voorgevel

7,50

43,7

Ruiterijweg 32 voorgevel

7,50

43,7

Ruiterijweg 34 voorgevel

7,50

43,5

Ruiterijweg 24 voorgevel

7,50

43,3

Er wordt voldaan aan de grenswaarde van 45 dB(A). Volgens de resultaten zijn er 12 woningen waar er niet voldaan wordt aan de grenswaarde van 40 dB(A). In bijlage 18 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.4.3

4C - Bronvermogen 50 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 50 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de voorzijde van de woning.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 39/81

Figuur 7.16 Contourkaart van variant: dak aan voorzijde en bronsterkte 50 dB(A).

Volgens de contourkaart overschrijdt het geluidniveau nooit 30 dB(A) op 1,5 m boven maaiveld. In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.15 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 22 voorgevel

7,50

33,7

Ruiterijweg 32 voorgevel

7,50

33,7

Ruiterijweg 34 voorgevel

7,50

33,5

Ruiterijweg 24 voorgevel

7,50

33,3

Er wordt voldaan aan de eisen. In bijlage 19 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.4.4

4D - Bronvermogen 40 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 40 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de voorzijde van de woning.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 40/81

Figuur 7.17 Contourkaart van variant: dak aan voorzijde en bronsterkte 40 dB(A).

Volgens de contourkaart overschrijdt het geluidniveau nooit 25 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.16 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte

Resultaat

Ruiterijweg 22 voorgevel

7,50

23,7

Ruiterijweg 32 voorgevel

7,50

23,7

Ruiterijweg 34 voorgevel

7,50

23,3

Ruiterijweg 24 voorgevel

7,50

23,1

Er wordt voldaan aan de eisen. In bijlage 20 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.5

Positie 5 – Dakniveau aan achterzijde

In dit subhoofdstuk worden de resultaten behandeld bij de modellen waar de warmtepompen alle zijn geplaatst op het dakniveau aan de achterzijde. Dit kan op het hoogste platte dak, het dak van de dakkapel of op de dakopstelling bij het schuine dak. Het subhoofdstuk is verdeeld in paragrafen met elk verschillende doorgerekende bronvermogens.

7.5.1

5A - Bronvermogen 70 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 70 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de achterzijde van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 41/81

Figuur 7.18 Contourkaart van variant: dak aan achterzijde en bronsterkte 70 dB(A).

Volgens de contourkaart zijn er veel plekken waar het geluidniveau tussen 45 dB(A) en 75 dB(A) ligt. In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.17 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte*

Resultaat

Kozakkenweg 11 achtergevel

4,50

64,0

Kozakkenweg 13 linker gevel

4,50

63,0

Kozakkenweg 12 achtergevel

4,50

61,9

Kozakkenweg 2 achtergevel

4,50

56,4

* De hoogte in deze tabel is t.o.v. maaiveld. In de uitdraai is de hoogte t.o.v. van dak aanbouw.

De betreffende waarden op het dak zijn zodanig hoog dat er sterke hinder ondervonden wordt indien er zich normale dakramen in de buurt bevinden. En ook bij openstaande ramen zal er in de woning hinder ondervonden worden. In bijlage 21 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.5.2

5B - Bronvermogen 60 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 60 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de achterzijde van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 42/81

Figuur 7.19 Contourkaart van variant: dak aan achterzijde en bronsterkte 60 dB(A).

Volgens de contourkaart wordt op voetgangersniveau niet de 40 dB(A) overschreden. In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.18 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte*

Resultaat

Kozakkenweg 11 achtergevel

4,50

54,0

Kozakkenweg 13 linker gevel

4,50

53,0

Kozakkenweg 12 achtergevel

4,50

51,9

Kozakkenweg 2 achtergevel

4,50

46,4

* De hoogte in deze tabel is t.o.v. maaiveld. In de uitdraai is de hoogte t.o.v. van dak aanbouw.

De waarden bij 17 gevels van 13 woningen voldoen niet aan de eis van 40 dB(A). De grenswaarde van 45 dB(A) wordt overschreden bij 4 woningen. In bijlage 22 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.5.3

5C - Bronvermogen 50 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 50 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de achterzijde van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 43/81

Figuur 7.20 Contourkaart van variant: dak aan achterzijde en bronsterkte 50 dB(A).

Volgens de contourkaart overschrijdt het geluidniveau nooit 30 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.19 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte*

Resultaat

Kozakkenweg 11 achtergevel

4,50

44,0

Kozakkenweg 13 linker gevel

4,50

43,0

Kozakkenweg 12 achtergevel

4,50

41,9

Kozakkenweg 2 achtergevel

4,50

36,4

* De hoogte in deze tabel is t.o.v. maaiveld. In de uitdraai is de hoogte t.o.v. van dak aanbouw.

Er wordt voldaan aan de grenswaarde van 45 dB(A). Er wordt niet voldaan aan de grenswaarde van 40 dB(A) bij drie woningen. In bijlage 23 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

7.5.4

5D - Bronvermogen 40 dB(A)

In onderstaande figuur bevindt de contourkaart zich op een hoogte van 1,5 m boven maaiveld bij warmtepompen met bronvermogen 40 dB(A) met een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) bij de warmtepompen geplaatst op dakniveau aan de achterzijde van de woningen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 44/81

Figuur 7.21 Contourkaart van variant: dak aan achterzijde en bronsterkte 40 dB(A).

Volgens de contourkaart overschrijdt het geluidniveau nooit 25 dB(A). In onderstaande tabel staan de hoogste waarden bij de gevels. Tabel 7.20 Resultaten in dB(A) bij woningen op gevels Omschrijving

Hoogte*

Resultaat

Kozakkenweg 11 achtergevel

4,50

34,0

Kozakkenweg 13 linker gevel

4,50

33,0

Kozakkenweg 12 achtergevel

4,50

31,9

Kozakkenweg 2 achtergevel

4,50

26,4

* De hoogte in deze tabel is t.o.v. maaiveld. In de uitdraai is de hoogte t.o.v. van dak aanbouw.

Er wordt voldaan aan de eisen. In bijlage 24 staat de contourkaart op een grotere schaal plus de uitdraai van de resultaten bij de geveltoetspunten.

8

Per warmtepomp

In hoofdstuk 7 zijn verschillende rekenpunten met de hoogste waarde genoemd. Als er gekeken wordt naar welke geluidbron maatgevend is blijkt dat de warmtepomp op eigen perceel het meeste geluidniveau produceert op de eigen gevel en het eigen perceel. Voor een indicatie of er voldaan wordt aan de Bouwbesluit-eis moet juist gekeken worden naar de maatgevende waarde geproduceerd door een warmtepomp op de perceelgrens bij een andere woning. In dit hoofdstuk wordt hier verder op ingegaan.

8.1

Toetsing op gevel

In dit hoofdstuk worden de verschillende deelbijdragen per warmtepomp genoemd bij de maatgevende rekenpunten. Dan wordt bekeken hoe hoog het geluidniveau is door de maatgevende warmtepomp op het andere perceel. Deze waarde wordt getoetst aan de Bouwbesluit-eis, inclusief

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 45/81

tonaliteitscorrectie van 6 dB(A). Deze toetsing wijkt af van het Bouwbesluit doordat hier alleen naar het geluidniveau op de gevel gekeken wordt en niet op de perceelgrens. Tabel 8.1 Maatgevende rekenpunten bij de diverse locatievarianten. Locatie warmtepomp

Rekenpunt

Hoogte

Voortuin

Ruiterijweg 34 voor

1,50

Achtertuin

Gele Rijderspad 37 achter

1,50

Kozakkenweg 1 rechts

1,50

Dak voorzijde

Ruiterijweg 22 voor

7,50

Dak achterzijde

Kozakkenweg 11 achter

1,50

Achtergevel 1e verdieping

Bij deze punten is per bronvermogenvariant aangegeven wat het resultaat is. Tabel 8.2 Resultaten in dB(A) van maatgevende warmtepomp op ander perceel bij woningen op gevels Locatie warmtepomp

Lw 70+6 Lw 60+6 Lw 50+6

Lw 40+6

Voortuin

53,8

43,8

33,8

23,8

Achtertuin

52,4

42,4

32,4

22,4

Achtergevel 1e verdieping

54,2

44,2

34,2

24,2

Dak voorzijde

45,1

35,1

25,1

15,1

Dak achterzijde

44,1

34,1

24,1

14,1

De waarden uit tabel 8.2 zijn gebaseerd op rekenpunten bij het midden van de gevel terwijl de eisen gesteld zijn op de perceelgrens. Hierbij wordt geconcludeerd dat er bij de bronvermogenvarianten van 70 dB(A) er niet voldaan wordt aan het Bouwbesluit. Bij bronvermogenvarianten van 60 dB(A) wordt er voldaan bij locaties dak voorzijde en dak achterzijde. Bij bronvermogenvarianten van 50 dB(A) en 40 dB(A) wordt wel aan de eisen van Bouwbesluit 2012 voldaan. Daarbij moet rekening gehouden worden met bovengenoemde versimpelingen. De verkorte uitdraai bij de bovengenoemde punten en deelbijdragen is weergegeven in bijlage 25. In de volgende paragraaf worden de locatievarianten bekeken bij bronvermogen 50 dB(A) op de perceelgrens in plaats op de gevel.

8.2

Contouren bij één warmtepomp

De waarden van het bronvermogen van 50 dB(A) voldoen volgens de versimpelde methode waarbij alleen op de gevel gekeken wordt. De eisen zijn in werkelijkheid op de perceelgrens gedefinieerd. Daarom is een woning aan het Gele Rijderspad met schuin dak doorgerekend ter visualisatie van de resultaten bij verschillende locatie-varianten bij een bronvermogen van 50 dB(A). De contour is bij de locaties voortuin en achtertuin doorgerekend op 1,5 meter boven maaiveld. Bij de warmtepomp gemodelleerd bij de achtergevel van de eerste verdieping is de contour gemaakt bij meetpunten 4,5 m boven maaiveld. Bij de varianten dak voorzijde en dak achterzijde zijn de contouren gemaakt op 7,5 meter boven maaiveld.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 46/81

Figuur 8.1 Contourenkaart van een warmtepomp (bronvermogen 50 dB(A)) bij locatie voortuin, achtertuin en achtergevel op niveau eerste verdieping bij respectievelijk 1,5 m, 1,5 m en 4,5 m boven maaiveld.

Figuur 8.2 Contourenkaart van een warmtepomp (bronvermogen 50 dB(A) + 6dB(A)) bij locatie dak voorzijde en dak achterzijde bij respectievelijk 7,5 m boven maaiveld.

Indien men de bronsterkte van de warmtepompen bij opstelling in achtertuin en achtergevel bij eerste verdieping naar 47 dB(A) brengt dan wordt er voldaan aan de Bouwbesluit-eis van 40 dB(A). Bij voortuin wordt er voldaan bij bronvermogen van 46 dB(A) met daarbovenop nog 6 dB(A) tonaliteitscorrectie.

9

Analyse

In dit hoofdstuk worden de resultaten geanalyseerd. Eerst wordt een samenvatting gegeven van de resultaten die getoetst worden aan de grenswaarden. Daarna wordt een analyse gemaakt van welke bronvermogens wenselijk zijn. In het laatste deel worden de verschillen qua locatie van warmtepompen geanalyseerd.

9.1

Samenvatting van resultaten

In de onderstaande tabellen staan de uitkomsten samengevat per eis. Het betreft de Bouwbesluit-eis van 40 dB(A) per warmtepomp. Naast de mogelijkheid Ja en Nee is ook nog Net Niet aangegeven als er wel voldoet als er een minimaal 4 dB(A) stiller bronvermogen wordt toegepast. Daarna worden de resultaten samengevat bij grenswaarden 40 dB(A) en 45 dB(A) voor gecumuleerde waarden (C<45 en C<40). Naast de mogelijkheid Ja en Nee is ook nog Net Niet aangegeven als er minder dan 5 woningen zijn die niet aan de grenswaarden voldoen. In de volgende tabellen wordt de samenvatting gegeven per variant.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 47/81

Tabel 9.1 Samenvatting over het behalen van verschillende grenswaarden per variant Nr.

Locatie Warmtepomp

Lw

BB <40

C < 45

C < 40

1A

Voortuin

70+6

Nee

Nee

Nee

1B

Voortuin

60+6

Nee

Nee

Nee

1C

Voortuin

50+6

Net niet

Nee

Nee

1D

Voortuin

40+6

Ja

Ja

Ja

2A

Achtertuin

70+6

Nee

Nee

Nee

2B

Achtertuin

60+6

Nee

Nee

Nee

2C

Achtertuin

50+6

Net niet

Ja

Net niet

2D

Achtertuin

40+6

Ja

Ja

Ja

Tabel 9.2 Samenvatting over het behalen van verschillende grenswaarden per variant Nr.

Locatie Warmtepomp

Lw

BB <40

C < 45

C < 40

3A

Achtergevel 1e verdieping

70+6

Nee

Nee

Nee

3B

Achtergevel 1e verdieping

60+6

Nee

Nee

Nee

3C

Achtergevel 1e verdieping

50+6

Ja

Net niet

Nee

3D

Achtergevel 1e verdieping

40+6

Ja

Ja

Ja

Tabel 9.3 Samenvatting over het behalen van verschillende grenswaarden per variant Nr.

Locatie Warmtepomp

Lw

BB <40

C < 45

C < 40

4A

Dak voorzijde

70+6

Nee

Nee

Nee

4B

Dak voorzijde

60+6

Ja

Ja

Nee

4C

Dak voorzijde

50+6

Ja

Ja

Ja

4D

Dak voorzijde

40+6

Ja

Ja

Ja

5A

Dak achterzijde

70+6

Nee

Nee

Nee

5B

Dak achterzijde

60+6

Ja

Net niet

Nee

5C

Dak achterzijde

50+6

Ja

Ja

Net niet

5D

Dak achterzijde

40+6

Ja

Ja

Ja

In de tabellen bij de gevelwaarden is zichtbaar dat een afname van 10 dB(A) bij de bronsterkte een daling van 10 dB(A) bij geluidniveau oplevert. Hetzelfde is te zien bij de contourvormen, uitgezonderd bij 0 dB(A) – 25 dB(A) en 45 dB(A) – 75 dB(A) wegens het grotere bereik van deze contouren. Dit betekent dat ook in te schatten is wat het resultaat is als er een bronvermogen van 45 dB(A) is. Een bronvermogen van 45 dB(A) zal de volgende gevolgen hebben: • Bij plaatsing van alle warmtepompen met bronvermogen 45 dB(A) in de voortuin bij voorgevel zal er aan de grenswaarde van 40 dB(A) voldaan worden, met uitzondering van 14 woningen. Wel wordt er aan de grenswaarde van 45 dB(A) voldaan. • Bij warmtepompen in achtertuin zorgt een bronvermogen van 45 dB(A) dat alles onder 40 dB(A) bevindt met drie uitzonderingen. Wel wordt er aan de grenswaarde van 45 dB(A) voldaan.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 48/81

• Bij plaatsing ter hoogte van de eerste verdieping komt alle gecumuleerde geluidniveaus onder 45 dB(A), plus dat er slechts een woning boven de 40 dB(A) komt. • Bij plaatsing op dak voorzijde wordt er voldaan aan zowel de grenswaarde 40 dB(A) als 45 dB(A). • Bij plaatsing op dak achterzijde wordt er voldaan aan zowel de grenswaarde 40 dB(A) als 45 dB(A).

9.2

Grenswaarde bronvermogen

In de uitspraken van de Raad van State met betrekking tot geluid van warmtepompen bij woningen is er aangegeven dat er getoetst moet worden aan een cumulatieve waarde bij bestemmingsplanwijzigingen. Er is geen strikte eis genoemd maar de Raad van State verwijst hierbij naar de eis uit Bouwbesluit 2012 als maatstaf. Bouwbesluit 2012 stelt dat een enkele warmtepomp bij de buren een geluidniveau van 40 dB(A) mag produceren. Als twee warmtepompen beide afzonderlijk 40 dB(A) op hetzelfde punt produceren dan is de cumulatieve waarde 43 dB(A). Indien er drie warmtepompen op hetzelfde punt ieder afzonderlijk 40 dB(A) veroorzaken dan is de cumulatieve waarde 45 dB(A). Hierdoor is geloofwaardig dat de eis van 45 dB(A) wordt geaccepteerd. In dit onderzoek wordt ook 40 dB(A) behandeld. Uit de resultaten volgt: • Bij toepassing van warmtepompen met een maximale bronsterkte van 40 dB(A) wordt er voldaan aan alle grenswaarden bij alle onderzochte locaties van warmtepompen. • Warmtepompen met een bronsterkte van 50 dB(A) voldoen aan de Bouwbesluit-eisen en de gecumuleerde grenswaarde van 45 dB(A) bij plaatsing op dak voorzijde en dak achterzijde. • Warmtepompen met een bronsterkte van 50 dB(A) voldoen aan de Bouwbesluit-eisen en de gecumuleerde grenswaarde van 45 dB(A) bij plaatsing in de achtertuin.

Echter bij plaatsing in achtertuin kan bij bronvermogen 50 dB(A) wel een overschrijding plaatsvinden van de Bouwbesluit-eis per warmtepomp. De plaatsing in achtertuin kan wel voldoen hieraan als er een schutting aanwezig is met voldoende massa en hoogte. Of als er geen (of lager) tonaliteitcorrectie nodig is. Zonder scherm en inclusief tonaliteitscorrectie kan er bij plaatsing achtertuin volstaan worden met een maximaal bronvermogen van 46 dB(A). • Warmtepompen met een bronsterkte van 50 dB(A) voldoen aan de Bouwbesluit-eisen bij plaatsing aan de achtergevel ter hoogte van de eerste verdieping. En over het algemeen wordt dan ook voldaan aan de gecumuleerde grenswaarde van 45 dB(A), hoewel er dan enkele overschrijdingen zijn. Indien het bronvermogen verlaagd wordt tot maximaal 45 dB(A) wordt er wel voldaan. • Warmtepompen met een bronvermogen van 60 dB(A) voldoen aan de eisen indien deze geplaatst zijn op dak aan voorzijde. Bij plaatsing op dak aan achterzijde zijn er enkele overschrijdingen. • Warmtepompen met een bronvermogen van 70 dB(A) voldoen bij alle locaties niet aan de eisen.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 49/81

9.3

Beste locatie

Uit de tabellen blijkt dat bij de plaatsing in achtertuin op maaiveldniveau vaker de grenswaarden wordt overschreden dan bij het plaatsen van de warmtepomp bij achtergevel ter hoogte van de eerste verdieping (voornamelijk door afscherming aanbouw). Kijkend naar de contourplaatjes zorgt het plaatsen van de warmtepompen ter hoogte van de eerste verdieping ervoor dat het overschrijdingsgebied in achtertuinen wordt verminderd maar het geluidniveau in de openbare ruimte op voetgangersniveau wordt vergroot. De plaatsing van de warmtepompen in voortuinen leidt tot grotere geluidniveaus dan bij plaatsing in de achtertuinen. Bij een bronvermogen van 50 dB(A) wordt er voldaan bij achtertuin bij grenswaarde 45 dB(A) en net niet bij 40 dB(A), terwijl bij voortuinplaatsing beide negatief zijn. Bij plaatsing in voortuin is er bijna sprake van een vrij veld richting andere voorgevels terwijl bij de achtertuin er veel afscherming van het geluid is door bergingen en dergelijken. Met betrekking tot geluidniveau op voetgangershoogte is het plaatsen van de warmtepompen op dak aan te raden. Bij de twee varianten waar de warmtepompen op dak worden gezet, vormt het onderliggende dak deels een afscherming voor het geluid richting het voetgangersniveau. Plaatsing op voorzijde van het dak levert een positief effect op het geluid in de achtertuinen.

Dit is van belang omdat mensen nauwelijks langdurig verblijven in voortuinen. Bij de achtertuin moet er rekening mee gehouden worden dat er geen schermen zijn ingevoerd voor goede schuttingen. Met de term ‘goede schutting’ wordt hier bedoeld een schutting die voldoet aan de voorwaarden uit de Handleiding Meten en Rekenen Industrielawaai. Een scherm moet minimaal een massa van 10 kg/m2 en geen grote kieren of openingen bezitten. Aan de massaeis wordt voldaan met bijvoorbeeld 13 mm vurenhout. Zoals behandeld in het hoofdstuk over Bouwbesluit-eisen moet het scherm minimaal 1,8 meter hoog zijn. In bijlage 26 wordt een vergelijking gemaakt tussen variant achtertuin met bronsterkte 60 dB(A) met en zonder schermen bij schuttingen. Het grote verschil is dat het geluidniveau veelal op de openbare weg en voetpaden significant (circa 5 dB(A)) lager wordt. Het gecumuleerde geluidniveau in de eigen achtertuin wijzigt niet of nauwelijks, maar wel de deelbijdragen van de warmtepompen van de buren in een achtertuin. Bij de variant van locatie op aanbouw moet rekening gehouden worden met interne geluidoverdracht als het een plat houten dak betreft. Bij een bronsterkte van 70 dB(A) wordt er bij alle constructies niet voldaan aan de eisen. Bij een bronsterkte van 60 dB(A) zouden bij een standaard dakconstructie wel maatregelen genomen moeten worden als die op een plat dak wordt geplaatst.

Als bij een bronsterkte van 60 dB(A) het geluidniveau van de verbeterde dakopbouw optelt bij geluidniveau ten gevolge van overdracht via het glas, dan komt de waarde uit op 29,6 dB(A). Bij een bronsterkte van 40 dB(A) en 50 dB(A) wordt aan de eisen voldaan. Wel moet opgemerkt worden dat bij deze berekening van de geluidoverdracht geen rekening is gehouden met trillingen direct afgegeven door de machine zelf aan de constructie. Daarom geldt deze conclusie alleen voor een voldoende trillingvrije opstelling, zoals eerder behandeld is in dit rapport.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 50/81

9.4

Beperkingen van het onderzoek

Men moet bewust zijn van de volgende beperkingen van het onderzoek. • De toetsingscontouren zijn gesteld op basis van uitspraken van de Raad van State. Echter, de uitspraak van de Raad van State gaat niet over het geluid veroorzaakt door iemands eigen warmtepomp maar over de cumulatie van de warmtepompen van de andere nabijgelegen woningen op een woning of perceelgrens. • Bij dit onderzoek is er van uitgegaan dat alle grondgebonden woningen voorzien worden van luchtwarmtepompen met buitenunits. In werkelijkheid kan er een combinatie van andere oplossingen ten behoeve van uitfasering van aardgas worden toegepast per woning. • Iedere variant is doorgerekend alsof bij alle warmtepompen van de woningen hetzelfde bronvermogen bij hetzelfde locatietype is geïnstalleerd. Het is aannemelijk dat uiteindelijk een combinatie van verschillende posities en verschillende bronvermogens wordt toegepast. • In dit onderzoek is uitgegaan van een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) maar de tonaliteitscorrectie kan bij bepaalde typen warmtepompen lager of zelfs afwezig zijn. • De berekeningen gaan er van uit dat alle warmtepompen tegelijkertijd op vol vermogen staan, hoewel dat niet noodzakelijk zo hoeft te zijn. Dat kan verschillen door temperatuurinstellingen, type warmtepomp, gebouwkenmerken en oriëntatie qua windrichting. • De berekening is gemaakt voor een deel van de buurt Dragonder-Oost.

Deze buurt wijkt af van de meer standaard stedenbouwkundige inrichting van naoorlogse wijken. Hierdoor is de vertaling van de resultaten van dit onderzoek naar andere buurten lastig. Op basis van bovenstaande beperkingen blijkt dat de resultaten een worstcasescenario weergeven.

10 Conclusie De gemeente Veenendaal heeft de wens om de buurt Dragonder-Oost gasloos te maken. Van de mogelijke oplossingen produceert de luchtwarmtepomp met buitenunit het meeste geluid in de omgeving. In dit rapport zijn verschillende varianten doorgerekend. In de uitspraken van de Raad van State met betrekking tot geluid van warmtepompen bij woningen is er aangegeven dat er getoetst moet worden aan een cumulatieve waarde bij bestemmingsplanwijzigingen. Er is geen strikte eis genoemd maar de Raad van State verwijst hierbij naar de eis uit Bouwbesluit 2012 als maatstaf. Bouwbesluit 2012 stelt dat een enkele warmtepomp bij de buren een geluidniveau van 40 dB(A) mag produceren. De betreffende toetsing moet bij grondgebonden woningen op de perceelgrens gebeuren. Bij een appartementengebouw ligt het toetspunt bij een te openen raam of deur van een verblijfsruimte. Als twee warmtepompen beide afzonderlijk 40 dB(A) op hetzelfde punt produceren dan is de cumulatieve waarde 43 dB(A). Indien er drie warmtepompen op hetzelfde punt elk afzonderlijk 40 dB(A) veroorzaken, dan is de cumulatieve waarde 45 dB(A). Hierdoor is geloofwaardig dat de eis van 45 dB(A) wordt geaccepteerd.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 51/81

Het is belangrijk om te beseffen dat de uitspraak van de Raad van State niet gaat over het geluid veroorzaakt door iemands eigen warmtepomp maar over de cumulatie van de warmtepompen van de nabijgelegen woningen. De berekeningen zijn gemaakt over de gevolgen van alle warmtepompen. De berekende geluidniveaus weergegeven in de tuinen en bij gevels betreffen inclusief de eigen warmtepomp. Het is belangrijk om op te merken dat de berekening gebaseerd is op Bouwbesluit 2012 en dat daarmee de toetsing behorende bij de Ruimtelijke Ordening bepaald moet zijn bij maximaal vermogen bij verwarming en indien van toepassing bij koeling. Dit geluidvermogen bij maximaal toerental is ook aangehouden in dit onderzoek. Ook is er in de toetsing uitgegaan van tonaliteit door verhoging van de bronsterkte in de berekening met 6 dB(A). De volgende opstellingsplekken zijn doorgerekend: 1. In voortuin bij voorgevel 2. In achtertuin bij achtergevel 3. Achterzijde op hoogte van eerste verdiepingsvloer. Deze positie bevindt zich op de aanbouw, de garage of bevestigd aan de gevel op 3,67 meter hoogte. 4. Dakniveau aan voorzijde: Op het hoogste platte dak, het dak van dakkapel of dakkap-plaatsing op het schuine dak nabij voorgevel 5.

Dakniveau aan achterzijde: Op het hoogste platte dak, het dak van dakkapel of dakkap-plaatsing op het schuine dak nabij achtergevel De volgende geluidvermogenniveaus (bronsterktes) zijn doorgerekend: A. 70 dB(A) + 6 dB(A) = 76 dB(A) B. 60 dB(A) + 6 dB(A) = 66 dB(A) C. 50 dB(A) + 6 dB(A) = 56 dB(A) D. 40 dB(A) + 6 dB(A) = 46 dB(A) De conclusies uit het onderzoek naar geluiduitstraling zijn: • Bij toepassing van warmtepompen met een maximale bronsterkte van 40 dB(A) wordt er voldaan aan alle grenswaarden bij alle onderzochte locaties van warmtepompen. • Warmtepompen met een bronsterkte van 50 dB(A) voldoen aan de Bouwbesluit-eisen en de gecumuleerde grenswaarde van 45 dB(A) bij plaatsing op dak voorzijde en plaatsing op dak achterzijde. • Warmtepompen met een bronsterkte van 50 dB(A) voldoen aan de Bouwbesluit-eisen en de gecumuleerde grenswaarde van 45 dB(A) bij plaatsing in de achtertuin. Echter bij plaatsing in de achtertuin kan bij bronvermogen 50 dB(A) wel een overschrijding plaatsvinden van de Bouwbesluit-eis per warmtepomp. De plaatsing in achtertuin kan wel voldoen hieraan als er een schutting aanwezig is met voldoende massa en hoogte. Of als er geen (of lager) tonaliteitcorrectie nodig is. Zonder scherm en inclusief tonaliteitscorrectie kan er bij plaatsing achtertuin volstaan worden met een maximaal bronvermogen van 46 dB(A).

• Warmtepompen met een bronsterkte van 50 dB(A) voldoen aan de Bouwbesluit-eisen bij plaatsing aan de achtergevel ter hoogte van de eerste verdieping. Over het algemeen wordt dan ook voldaan aan de gecumuleerde grenswaarde van 45 dB(A) hoewel er dan enkele overschrijdingen zijn. Indien het bronvermogen verlaagd wordt tot maximaal 45 dB(A) wordt er wel voldaan.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 52/81

• Warmtepompen met een bronvermogen van 60 dB(A) voldoen aan de eisen indien deze geplaatst zijn op dak aan voorzijde. Bij plaatsing op dak aan achterzijde zijn er enkele overschrijdingen. Plaatsing in de voortuin levert een groter gebied met hogere geluidniveaus op dan plaatsing in de achtertuin. In de achtertuin zijn er aanbouwen en bergingen die geluiduitstraling beperken. In dit onderzoek zijn er geen schermen meegenomen voor mogelijke schuttingen, maar bij de uitvoering kan bij plaatsing in achtertuinen wel gecontroleerd worden of de schuttingen fungeren als geluidschermen als ze voldoen aan de voorwaarden uit de Handleiding Reken en Metenvoorschrift. De plaatsing van warmtepompen in de achtertuin levert minder problemen op dan plaatsing aan de achterzijde op het niveau van de eerste verdieping richting buren en openbaar terrein. De meest positieve gevolgen voor het geluid op voetgangersniveau ontstaan bij plaatsing op dakniveau aan voorzijde of achterzijde. Met dakniveau wordt bedoeld plaatsing op hoogste platte dak, dak van dakkapel of speciale dakopstelling bij schuin dak. Opgelet moet worden dat de onderzochte bronsterkte bij geluiduitstraling behoren bij het maximale toerental van de warmtepompen. Dus niet bij nominaal vermogen van de warmtepomp. Men moet zich bewust zijn van de volgende beperkingen van het onderzoek.

• De toetsingscontouren zijn gesteld op basis van uitspraken van de Raad van State. Echter, de uitspraak van de Raad van State gaat niet over het geluid veroorzaakt door iemands eigen warmtepomp maar over de cumulatie van de warmtepompen van de andere nabijgelegen woningen op een woning. • Bij dit onderzoek is er van uitgegaan dat alle grondgebonden woningen voorzien worden van luchtwarmtepompen met buitenunits. In werkelijkheid kan de oplossing voor gasloos verwarmen per woning verschillen. • Iedere variant is doorgerekend alsof bij alle warmtepompen van de woningen hetzelfde bronvermogen en hetzelfde locatietype zijn geïnstalleerd. Het is aannemelijk dat uiteindelijk een combinatie van verschillende posities en verschillende bronvermogens wordt toegepast. • In dit onderzoek is uitgegaan van een tonaliteitscorrectie van 6 dB(A) maar de tonaliteitscorrectie kan bij bepaalde typen lager zijn of zelfs afwezig zijn. • De berekeningen gaan er van uit dat alle warmtepompen tegelijkertijd op vol vermogen staan hoewel dat niet noodzakelijk zo hoeft te zijn. Dat kan verschillen door temperatuur-instellingen, warmtepomptype, gebouwkenmerken en oriëntatie qua windrichting. • De berekening is gemaakt voor een deel van de buurt Dragonder-Oost. Deze buurt wijkt af van de meer standaard stedenbouwkundige inrichting van naoorlogse wijken.

Hierdoor is de vertaling van de resultaten van dit onderzoek naar andere buurten lastig. Op basis van bovenstaande beperkingen blijkt dat de resultaten een worstcasescenario weergeeft voor de specifieke buurt. Geluidniveaus in en buiten de woningen zijn berekend op basis van mogelijk verschillende locaties waar deze warmtepompen kunnen komen te staan. Geluidniveaus in woningen zijn alleen uitgerekend voor de opstelplaatsen die mogelijk op een houten plat dak geplaatst worden aangezien die maatgevend Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 53/81

zijn. De waarden zijn getoetst aan de 30 dB(A) eis uit Bouwbesluit in verblijfsruimten. Hieruit komt naar voren dat bij een standaard houten dak van alleen dakbedekking, isolatie en een dakbeschot er problemen verwacht kunnen worden bij warmtepompen met bronsterktes van 70 dB(A) en 60 dB(A). Als er een beter dak aanwezig is of komt, dat wil zeggen aanbrengen van een plaat aan onderzijde van de houten balklaag met in de spouwruimte tussen de balken minerale wol, dan wordt bij bronvermogen 60 dB(A) voldaan. Bij 70 dB(A) zal er ook geluidhinder zijn door geluidoverdracht via de ramen. Het is belangrijk om ervan bewust te zijn dat deze conclusies alleen gelden als er goede trillingdemping is aangebracht onder de luchtwarmtepompen. Het voorstel om trillingen te voorkomen bij platte houten daken staat beschreven in hoofdstuk 5. Het is mogelijk om de buurt Dragonder-Oost gasloos te maken met behulp van luchtwarmtepompen met buitenunits op een wijze dat het akoestisch leefklimaat voldoet aan het wettelijk kader. Dit indien er wordt voldaan aan de grensvoorwaarden genoemd in het rapport.

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 54/81

Bijlage 1 – Gegevens trillingdempers G+H

Sweco | Akoestisch onderzoek warmtepompgeluid Projectnummer: 51005508 Datum: 21-11-2022

Versie: 0 55/81

Product Information AVIBRATOR® Type FL Version: October 2017 page 1/2

AVIBRATOR® Type FL for Vibration Isolation and Structure-Borne Noise Reduction  Load capacity 0.15 up to 5.5 kN

Vertical natural frequency 2.7 up to 4.5 Hz  Mode of Function

The transmission of intermittent or periodic impact force is considerably reduced by the vibration isolation bedding of machines and plants on G+H bearing elements.  Advantages

 Accessories

■

Steel screw pressure springs acc. to DIN EN13906 block fixed to absorb overloads (e.g. during erection).

■

Closed construction design. Soiling, which under some circumstances may lead to forced arrest of the elastic system, is avoided.

■

Due to the high static friction of the adhesive and structure-borne noise damping sheets, installation is usually possible without further fixing.

 Execution

■

Aluminium pressure cast housing

■

Steel screws pressure springs in compliance with DIN EN 13906

■

■

Adhesive sheet at bottom – Gu, Adhesive Sheet on top – Go: For mounting, fixing and levelling uneven surfaces on erection site. Due to their good adhesive features, the adhesive and the structure-borne noise damping sheets are in most cases suitable for the mounting (not using any screws). Thickness: 2 mm

■

Structure-borne Damping Sheet: –K Like adhesive sheet at bottom, however additional improvement of structure-borne damping. Thickness: 5 mm

■

Height Adjustment: – H For levelling uneven surfaces on erection site and for adjusting height of the vibration isolated machine or plant.

■

Gemak®-Glue: To glue Avibrators with adhesive or structure-borne damping sheet with surfaces

Steel screws pressure springs with anticorrosive coating

6

6 FL 400

FL 400

5

5

4

4 FL 250

load [kN]

load [kN]

FL 250

3 FL 160

2

3 FL 160

2 FL 100

1

FL 100

1

FL 65

FL 65 FL 40

FL 40 FL 25

0 50

60

70

FL 25

0 80

height loaded HB [mm]

90

100

2,5

3,0

3,5

4,0

vertical natural frequency fo [Hz]

4,5

Product Information AVIBRATOR® Type FL Version: October 2017 page 2/2

 Technical Data, Dimensions, weights

from to Fzul [kN] 0,15 0,35 0,30 0,60 0,45 0,90 0,75 1,50 1,10 2,20 1,50 3,50 2,75 5,50

Height Dimensions Spring Natural Frequency loaded Constant vertical unloaded verti- horifrom to from to cal zontal fo HA HB Cv Ch l øA s g L B [mm] [1/min] [Hz] [1/min] [Hz] [mm] [mm] [mm] [N/mm] 66 48 11 10 256 4,3 168 2,8 70 47 130 70 100 77 5 M10 64 232 3,9 164 2,7 18 17 64 49 29 24 240 4,0 170 2,8 86 68 42 31 224 3,7 158 2,6 90 72 86 249 4,1 176 2,9 76 56 150 82 120 99 10 M12 134 106 283 4,7 185 3,1 86 71 192 135 250 4,2 177 2,9 110 97 82

Weight

[kg] 0,32 0,34 0,35 0,80 0,88 0,94 1,15

with height adjustment

20  20 ±I0

s

HA HB

øA

45

FL 25 FL 40 FL 65 FL 100 FL 160 FL 250 FL 400

Load Capacity

max. 27

Type

l L

ø13 B

g

The data given in this product information are based on our present state of knowledge, reflect the state-of-the-art technology and are subject to change. Warranty is granted only on the basis of individual contracts and execution by G+H Schallschutz. G+H Schallschutz GmbH • Janderstraße 3 • 68199 Mannheim Phone +49 621 502-529 • vi@guh-group.com • www.guh-schallschutz.de • www.guh-group.com

Project no. Q.0523992.V.47_ER Customer

Sweco Nederland B.V.

Construction project

G.012547.780.02_G+H Akoestiek_Sweco Nederland B.V.

Vibration isolation of

Heat pumps Mitsubishi SUZ-SWM60VA

17.08.2022 1/3

Vibration and structure-borne sound insulation (system with one degree of freedom) Position

1

Heat pump Mitsubishi SUZ-SWM60VA

Specifications Weight machine/object: Speed: Dynamic excitation force:

54 kg -

Number of insulators: Number of identical installations:

machinen foundation: Length: Width: Height:

-

Insulation efficiency: Natural frequency: Maximum permissible height under load:

4 1

Density: Weight:

Technical data insulator

Elasto®-circ. rubber-metal-el. GFIS 2020 f

Load range: Load per insulator: Load factor:

0.00 - 0.25 kN 0.13 kN 53.0 %

el

54 kg 19.0 Hz 0.05

in a

-

20 mm 1 mm 19 mm

-

-

Insulation efficiency [%]: Transmission insulation [dB]: Vibration amplitude [mm]: Vibration velocity [mm/s]:

-

-

Transmission insulation [dB]

Insulation efficiency [%]

[%]

Height without load: Deflection: Height under load:

Frequency [Hz]:

Pr

Weight machine foundation / base frame: Total weight: Natural frequency: Degree of damping:

im

Calculation results

ry

Selected insulator:

[dB]

Frequency [Hz]

Frequency [Hz]

SIVI8 8.25.1.1 Prerequisite Equal loading of the insulators, sufficient bending and torsional stiffness of the machine/machine foundation/base frame, and sufficient foundation impedance. All connections of the vibration-isolated machine must be connected elastically and stress-free.

Project no. Q.0523992.V.47_ER Customer

Sweco Nederland B.V.

Construction project

G.012547.780.02_G+H Akoestiek_Sweco Nederland B.V.

Vibration isolation of

Heat pumps Mitsubishi SUZ-SWM60VA

17.08.2022 2/3

Vibration and structure-borne sound insulation (system with one degree of freedom) 1

Heat pump Mitsubishi SUZ-SWM60VA

Frequency

Transmission insulation

[Hz]

[dB]

Insulation efficiency [% ] [%]

3.5 4.0 6.3 8.0 10.0 12.5 15.0 16.0 20.0 25.0 31.5 40.0 50.0 63.0 80.0 100.0 125.0 160.0 200.0

-0.3 -0.4 -1.0 -1.7 -2.8 -4.9 -8.4 -10.5 -16.8 -2.6 4.8 10.6 15.2 19.6 23.9 27.7 31.2 34.9 38.0

-3.5 -4.6 -12.4 -21.6 -38.3 -75.9 -162.4 -235.2 -590.4 -35.3 42.6 70.5 82.7 89.6 93.6 95.9 97.3 98.2 98.7

Transfer function

el

im

in a

ry

Position

Frequency [Hz]

Number of insulators

Total number

Unit

4

4

piece

Elasto®-circ. rubber-metal-el. GFIS 2020 f

H5618039

4

piece

Protective coating

H5618190

Pr

Accessories:

Material

Mat. no.

SIVI8 8.25.1.1 Prerequisite Equal loading of the insulators, sufficient bending and torsional stiffness of the machine/machine foundation/base frame, and sufficient foundation impedance. All connections of the vibration-isolated machine must be connected elastically and stress-free.

Project no. Q.0523992.V.47_ER Customer

Sweco Nederland B.V.

Construction project

G.012547.780.02_G+H Akoestiek_Sweco Nederland B.V.

Vibration isolation of

Heat pumps Mitsubishi SUZ-SWM60VA

17.08.2022 3/3

Vibration and structure-borne sound insulation (system with one degree of freedom)

Project overview Number

Material

Mat. no.

4 piece

Elasto®-circ. rubber-metal-el. GFIS 2020 f

H5618039

4 piece

Protective coating

H5618190

Isolators:

Zubehör:

1

Weight material

0.12 kg

Pr

el

im

in a

ry

Positions:

Product Information Elasto® Circular Rubber Metal Version: October 2017 page 1/2

Elasto®- Circular Rubber-Metal Elements for Vibration Isolation and Structure-Borne Noise Reduction  Load capacity up to 15 kN

Vertical natural frequency 6.2 Hz (minimum)  Mode of Function

The transmission of intermittent or periodic impact force is considerably reduced by the vibration isolation bedding of machines and plants on G+H bearing elements.  Advantages

■

■

Elasto®-Circular Rubber-Metal Elements are made of natural rubber with vulcanised metal plates. Natural rubber has better elastic properties compared to synthetic materials.

 Temperature Range

–20° C to +70° C  Construction and types

Elasto®-Circular Rubber-Metal Elements are made of natural rubber and have vulcanised metal parts, corrosion protected (galvanised and yellow chromate, lacquered for diameter D > 100 mm). Elasto®-elements are supplied in two shore-hardness, according to DIN 53505: rubber-hardness a: 43 ± 5 Shore A rubber-hardness f: 57 ± 5 Shore A These tolerances of the rubber-hardness can result in a possible ± 20 % deviation of the spring rate.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14209540/1