3. GVL plan van afval naar grondstof 2026-2030
Tekst van het document
Plan van Afval naar Grondstof 2026 - 2030
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
Inhoud 1. Meer waarde uit afval
3
8. Monitoring
2. Doelen 2030
4
3. Waar staan we nu?
6
Bijlage 1 Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV’s) 18
3.1 3.2
6 8
De cijfers van Veenendaal Sorteerproeven
4. Ontwikkelingen waar we rekening mee houden
9
5. Wat gaan we doen?
10
5.1 5.2 5.3 5.4
10 12 12 13
Focus op waardestromen en kwaliteit Inzameling 2.0 Het Waardepunt Samenvatting doelen en acties
6. Communicatie en educatie
14
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
15
17
Bijlage 2 Circulair MaterialenPlan (CMP) - ketenplannen 19
Plan van Afval naar Grondstof | 2
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
1. Meer waarde uit afval We zijn op weg naar een circulaire samenleving. Een samenleving waarin steeds minder primaire grondstoffen worden gebruikt, en waar we bewust producten ontwerpen, maken, repareren en inkopen zodanig dat alles zijn waarde behoudt en niets tot afval wordt. En als we dan toch iets moeten weggooien dan demonteren we het en hergebruiken we de onderdelen en de materialen. Een circulaire samenleving is dus veel meer dan een recycleeconomie. De wettelijke taak van gemeente Veenendaal om huishoudelijk afval in te zamelen en te verwerken, voeren we op een dusdanige manier uit, dat we stap voor stap bijdragen aan het bereiken van deze circulaire samenleving in 2050. Daarover gaat dit beleidsplan. Het opgaveperspectief Duurzaam Veenendaal stelt het volgende: Om de ambitie te halen zijn er vier ‘circulariteitsknoppen’ geformuleerd waar we aan kunnen draaien om het grond stoffengebruik meer circulair te maken (NPCE, 2023-2030): 1. Grondstoffengebruik verminderen: dit vraagt dat we minder (nieuwe) producten maken en kopen. 2. Grondstoffen substitutie: in de productie van nieuwe materialen/producten vervangen we primaire grond stoffen zoveel mogelijk door secundaire grondstoffen en duurzame hoogwaardige biobased grondstoffen. 3.
Levensduurverlenging: zo lang mogelijk bestaande producten blijven gebruiken door ze in de basis kwalitatief beter te produceren en ze vervolgens zo lang mogelijk te (her)gebruiken. 4. Hoogwaardige verwerking: het verbeteren van de inzamelstromen, zodat we betere materialen terug winnen en op een gelijkwaardig niveau verwerken tot nieuwe materialen.
Dit beleidsplan zet in op de stappen die we kunnen zetten vanuit de huishoudelijke inzameling van afgedankte materialen en afval en zet daarom in op de knoppen 3 en 4.
CIRCULAIRE ECONOMIE
Plan van afval naar Grondstof | 3
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
2. Doelen 2030
Product slimmer gebruiken en maken
REFUSE R1 RETHINK
R2 REDUCE
Product overbodig maken Door van zijn functie af te zien, of die met een radicaal ander product te leveren Product gebruik intensiveren Bijvoorbeeld door producten te delen, of multifunctionele producten Product efficiënter fabriceren Door minder grondstoffen en materialen in het product, of in het gebruik ervan
In 2030 wordt er per inwoner nog maximaal 90 kilo restafval ingezameld per jaar, minimaal 80% van het afval gescheiden ingezameld en minimaal 65% wordt gerecycled.
R3 RE-USE
R4 REPAIR
R5 REFURBISH
R6 REMANUFACTURE
R7 REPURPOSE
Hergebruik Van afgedankt, nog goed product in dezelfde functie door een andere gebruiker Reparatie en onderhoud Van kapot product voor gebruik in zijn oude functie
Opknappen en moderniseren Van een oud product
Onderdelen van afgedankt product gebruiken In nieuw product met dezelfde functie
R8 RECYCLE
Nuttig toepassen van materialen
R0
Doel 1
Levensduur verlengen van product en onderdelen
In dit beleidsplan is een tussendoel opgenomen voor 2030 dat gebaseerd is op het Opgaveperspectief Duurzaam Veenendaal, de Europese Waste Framework Directive (WFD) en het landelijke programma van Afval naar grondstof (VANG) en tevens is gefinetuned op basis van de huidige stand van zaken voor Veenendaal.
R9 RECOVER
Materialen verwerken Tot dezelfde (hoogwaardige) of mindere (laagwaardige) kwalliteit
Verbranden van materialen Met energie terugwinning
Afgedankt product of onderdelen daarvan gebruiken In nieuw product met andere functie
R-LADDER-VISUAL
Plan van Afval naar Grondstof | 4
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
Het opgaveperspectief geeft tevens aan dat circulariteit niet alleen gaat over recycling, maar ook over minder kopen, anders produceren, minder primaire grondstoffen gebruiken, repareren, hergebruiken etc. Oftewel werken en leven volgens de R-ladder. We vullen bovenstaande doelstellingen in dit beleidsplan aan met het volgende:
Doel 2 We streven ernaar de huishoudelijke inzameling en verwerking van afval zo te organiseren dat deze bijdraagt om zo hoog mogelijk op de R-ladder komen. Bronscheiding blijft het uitgangspunt, waar nodig aangevuld met nascheiding.
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
Tot slot wordt de huishoudelijke afvalinzameling en verwerking betaald uit de afvalstoffenheffing die de bewoners betalen. De afvalstoffenheffing heeft als uitgangspunt een rechtvaardige en kostendekkende kostenverdeling en blijft gebaseerd op het principe van tariefdifferentiatie waardoor circulair handelen loont voor bewoners. Voor doelgroepen zijn en blijven er speciale regelingen (medisch tarief, minima). Als gevolg van de afvalverbrandingsbelasting en de toekomstige CO2-heffing wordt het verbranden van grof en fijn restafval snel duurder. Deze bedragen komen boven op het verwerkings tarief voor restafval. In hoofdstuk 7 staan de mogelijkheden hoe Veenendaal om kan gaan met deze stijgende kosten.
8. Monitoring
Bijlage
Veel bewoners ervaren dagelijks de impact van de steeds duurder wordende boodschappen. De gemeente is zich bewust van het feit dat de inzameling en verwerking betaald wordt uit de portemonnee van de burger en zal zich inspannen de kosten aanvaardbaar te houden.
Doel 4 We werken aan een huishoudelijke inzameling die bijdraagt aan de circulaire doelstellingen tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. Gedifferentieerde tarieven blijven het uitgangspunt en zorgen ervoor dat circulair handelen loont voor bewoners. In hoofdstuk 8. Monitoring wordt aangegeven hoe we bovenstaande doelstellingen monitoren.
Draagvlak bij bewoners voor de manier waarop de inzameling van huishoudelijke afgedankte materialen is georganiseerd is van belang. De tevredenheid van bewoners over de inzameling is belangrijk voor voldoende draagvlak. De tevredenheid over de inzameling is hoog. Het cijfer 8,1 (bron: tevredenheidsonder zoek december 2024) geeft aan dat bewoners tevreden zijn over de manier waarop het afval wordt ingezameld. Verande ringen kunnen leiden tot een (tijdelijke) verlaging van deze tevredenheid. Dit is iets wat onvermijdelijk is bij een transitie en we accepteren dit dan ook. De doelstelling die hierbij past luidt:
Doel 3 We streven naar een hoge tevredenheid onder onze bewoners maar accepteren (tijdelijke) verlagingen. De tevredenheid die we tweejaarlijks meten mag niet onder het cijfer 7 komen.
BRON: WAR/NEA/AFVALONLINE
Plan van Afval naar Grondstof | 5
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
3. Waar staan we nu? 3.1 De cijfers van Veenendaal De huidige stand van zaken (benchmark Rijkswaterstaat over het jaar 2023) is 98 kg restafval per inwoner (2030 doel 90 kg), 74% afvalscheiding (2030 doel 80%) en 58% recycling (2030 doel 65%).
BIJLAGE BMHA 2023 VEENENDAAL BLZ. 6
Plan van Afval naar Grondstof | 6
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
Veenendaal valt vanwege ca. 40 % hoogbouw in de Klasse B gemeenten en onderstaande tabellen geven de gemiddelde prestaties in 2023 weer voor een B-gemeente met en zonder diftarbeleid.
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
KOSTEN-EFFECTIVITEIT | BRON: BENCHMARK 2023 RIJKSWATERSTAAT
RECYCLING (N=151)
RESTAFVAL (N=151)
Zowel qua duurzaamheid (afvalscheiding en recycling) als kosteneffectiviteit presteert Veenendaal goed. Ook zijn de bewoners tevreden over de manier waarop het afval wordt ingezameld. De volgende grafiek geeft weer dat Veenendaal zit in het kwadrant “lage kosten” en “hoog recyclings percentage”.
Plan van Afval naar Grondstof | 7
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
De bewonerstevreden is hoog, zo blijkt uit het tweejaarlijkse tevrenheidsonderzoek.
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
3.2 Sorteerproeven
8. Monitoring
Bijlage
SORTEERPROEF FIJN AFVAL VEENENDAAL (2024)
Gemeente Veenendaal laat jaarlijks sorteerproeven van restafval uitvoeren om inzicht te krijgen in de samenstelling van het restafval. De sorteerproeven geven daardoor een goed beeld van de kansen voor verbetering. De sortering van het fijne restafval laat zien dat er veel gft in het restafval zit. Nadere uitsplitsing geeft aan dat dit niet gaat om tuinafval maar om groente, fruit en etensresten. In het verminderen van voedselverspilling en het beter scheiden van groente fruit en etensresten ligt een grote opgave met veel milieu-impact. TEVREDENHEID BRON: ACV TEVREDENHEIDSONDERZOEK DECEMBER 2024
In vergelijking met de andere gemeenten in de provincie Utrecht zien we dat het fijne restafval in Veenendaal minder componenten bevat die gescheiden hadden moeten en kunnen worden. Het aandeel echt restafval is groter. Het aandeel gft in het Veense restafval is daarentegen vergelijk baar met de andere Utrechtse gemeenten.
GEMIDDELDE SAMENSTELLING HUISHOUDELIJK RESTAFVAL, PROVINCIE UTRECHT 2023
De sortering van het grof restafval laat zien dat er relatief veel hout zit in het grof restafval. Vaak in de vorm van meubelstuk ken. Hier liggen dus kansen voor verbetering. De sortering van het PMD laat zien dat de kwaliteit van het gescheiden PMD omhoog moet. Er bestaan grote verschillen per wijk in de aangeleverde kwaliteit.
Plan van Afval naar Grondstof | 8
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
4. Ontwikkelingen waar we rekening mee houden De wereld, Nederland en ook Veenendaal veranderen. We hebben te maken met tal van ontwikkelingen waar we vanuit de inzameling van huishoudelijk afval zoveel mogelijk rekening mee moeten en willen houden. Demografische ontwikkelingen Trefwoorden: meer inwoners, meer ouderen, kleinere huishoudens. Onze inzet vanuit de huishoudelijke inzameling: 1. Iedereen doet mee. 2. Maatwerk voor verschillende type buurten en/of doelgroepen
Economische ontwikkelingen Trefwoorden: true pricing, groeiende economie, energietransitie, circulaire businessmodellen. Onze inzet vanuit de huishoudelijke inzameling: 1. De vervuiler betaalt. 2. Overstap naar fossielvrije inzamelvoertuigen. 3. Goede kwaliteit van de materialen na inzameling en verwerking, waarde behouden in de keten en de producten. 4. Verkorten van de keten.
Sociaal-culturele ontwikkelingen
Politiek-juridische ontwikkelingen
Trefwoorden: multiculturele samenleving, individualisering, consumptiepatronen, tweedehandsproducten. Onze inzet vanuit de huishoudelijke afvalinzameling: 1. Breed urgentiebesef creëren voor een circulaire economie en randvoorwaarden scheppen. 2. Aanpak Brede Welvaart voor de transitie naar de circulaire economie. Ervoor zorgen dat dit voor iedereen bereik baar is, bijvoorbeeld door meer (sociaal/cultureel) maatwerk. Blijvende rol voor de inzet van sociale werkgelegenheid. 3. Eenduidige en duidelijke communicatie over afvalschei dingsregels.
Trefwoorden: wet- en regelgeving, geopolitieke ontwikkelingen, UPV’s (Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid) en rol gemeenten, fiscaliteit. Onze inzet: 1. Regels uit het Circulair MaterialenPlan1 implementeren. 2. Via koepelorganisatie belangen gemeenten behartigen binnen afspraken uit UPV’s2 (Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid) en deze vertalen naar de inzameling. 3. Kosten beheersen in verband met stijgende afvalverbrandingsbelasting en CO2 heffing.
Technologische ontwikkelingen Trefwoorden: Veranderende logistiek, digitalisering, netcongestie, artificial intelligence. Onze inzet vanuit de huishoudelijke afvalinzameling: 1. Samenwerken in de keten, in publieke én private sectoren. 2. Benutten en stimuleren van innovatie en technologie. 3. Datagestuurde optimalisatie van logistiek
Ecologische en ruimtelijke ontwikkelingen Trefwoorden: klimaatverandering, toenemend grondstoffen gebruik, verstedelijking, toenemend ruimtegebruik, energie transitie, schaarste en eindigheid beschikbare grondstoffen. Onze inzet: 1. Stimuleren van deeleconomie. 2. Levensduurverlenging en reparatie. 3. Inpassen inzamelvoorzieningen in de buitenruimte.
1 zie bijlage 1 2 zie bijlage 2
Plan van Afval naar Grondstof | 9
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
5. Wat gaan we doen? 5.1 Focus op waardestromen en kwaliteit We focussen in deze planperiode op een aantal waardestromen en op kwaliteit in brede zin. Zuivere stromen kunnen hoog waardiger hergebruikt worden. Daarom is zorgvuldige afvalscheiding van belang. Maar eerst wordt ingezet op voorkomen, reparatie en hergebruik, volgens de R-ladder.
Etensresten en voedselverspilling Niet alleen wordt veel voedsel verspild. Ook belanden overgebleven voedselresten vaak in het restafval of bij de PMD-verpakkingen in plaats van bij het gft+e. We zetten in op: • Tegengaan van voedselverspilling in samenwerking met Foodvalley. • In samenwerking met ACV een aanpak ontwikkelen op het goed scheiden van etensresten zodat er biogas en compost van kan worden gemaakt.
Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparaten (AEEA) AEEA bevatten veel waardevolle metalen. Van de 34 kritieke metalen en mineralen zit een groot aantal in elektronica, batterijen, zonnepanelen etc. Van een aantal metalen zijn er in korte tijd geen mogelijkheden meer om deze uit de aarde te halen. Antimoon, lood en zink zijn bijvoorbeeld naar verwachting op korte termijn niet meer winbaar.
GEBOREN IN 2010: HOEVEEL IS ER OVER VOOR MIJ?
Plan van Afval naar Grondstof | 10
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
Een gemiddeld huishouden heeft 130 apparaten in bezit waarvan 25% defect of ongebruikt in kasten en lades ligt. (bron: Stichting Open). Door deze in te zamelen kan winning van metalen uit mijnen verminderd worden. We doen dit op een aantal manieren: • Samenwerken met Restore en Road2Re-use voor reparatie en producthergebruik. • Samenwerken met Road2work voor demontage en materiaalhergebruik. • Samenwerken met repaircafés • Schadevrij en dataveilige inzameling bij het Waardepunt • Publiekscampagnes via Stichting Open en via gemeentelijke campagnes zoals de BEST-actie (nieuwe naam Waardetas-actie) • Educatie via demontagelessen voor basisscholen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
Textiel Textiel is de laatste decennia steeds meer een wegwerpproduct geworden. Fast fashion uit lage lonen landen overspoelt de markt. Voor textiel bestaat sinds kort een UPV (Uitgebreide ProducentenVerantwoordelijkheid), waardoor niet-verkochte kleding niet meer vernietigd mag worden, maar ingezameld en hoogwaardig hergebruikt moet worden.
8. Monitoring
Bijlage
Bij het Waardepunt en bij het ophalen van meubilair wordt beoordeeld of meubilair kan worden gerepareerd en daarna hergebruikt of dat het kan worden gedemonteerd waarna de materialen kunnen worden hergebruikt. Zie ook paragraaf 5.4 Waardepunt.
Wij zetten in op: • Inzameling en verkoop van tweedehands kleding in samenwerking met Restore • Reparatie van kleding via samenwerking met partners zoals Restore • Publiekscampagnes rond textiel (bijv. ruilbeurs, kledingmarkt)
We zetten in op: • Samenwerking met verhuisbedrijven • Triage van binnenkomend meubilair • Indien mogelijk reparatie en hergebruik • Als dat niet mogelijk is demontage en hergebruik van materialen • We bouwen een circulair netwerk van bedrijven die nodig zijn om dit te bewerkstelligen en waar het ACV Waardepunt deel vanuit maakt.
Banken en Fauteuils
PMD verpakkingen
In 2025 zijn we - met subsidie van het Rijk - gestart met een project om de levensduur van banken en fauteuils te verlengen. Dit doen we door samen te werken met kringloopwinkels, verhuisbedrijven en meubelreparateurs binnen het project “Lang leve de bank”.
Als gevolg van de nieuwe afspraken met Verpact worden de ingezamelde PMD-verpakkingen niet meer visueel beoordeeld. Vanaf 2026 ontvangen gemeenten een vergoeding op basis van kwaliteitsmetingen. Een eerste onderzoek wijst uit dat veel gemeenten en ook Veenendaal te maken hebben met vervuiling die eerder verborgen bleef en waarover niet gerapporteerd werd. Hierdoor blijkt de feitelijke kwaliteit nu lager te zijn dan eerder op basis van visuele beoordeling werd gerapporteerd. Voor Veenendaal betekent dit dat we moeten inzetten om de kwaliteit van de PMD-verpakkingen te verhogen. Een aanpak om de kwaliteit te verhogen moet nog ontwikkeld worden, maar zal liggen in een combinatie van communicatie, technologie en handhaving.
GASTLES RECYCLING
Landelijk wordt eraan gewerkt verpakkingen te voorzien van het juiste logo en er komt een landelijke campagne ter verbetering van het scheiden van PMD-verpakkingen. We zetten in op: • Aanpak ontwikkelen om de kwaliteit van PMDverpakkingen te verbeteren met behulp van communicatie, technologie en handhaving.
Plan van Afval naar Grondstof | 11
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
Luiers en Incontinentiemateriaal Voor luiers en incontinentiemateriaal is een UPV in de maak. Binnen Veenendaal is nu een aantal jaar aandacht besteed aan herbruikbare luiers via de campagne “lekker Broekie” waarbij alle gezinnen waar een baby geboren werd geïnformeerd werden over wasbare luiers en een wasbare zwemluier cadeau kregen. Onze aanpak: • Aangezien luiers ondanks de gescheiden luierinzameling een substantieel aandeel zijn binnen het restafval blijft aandacht hiervoor nodig. We sluiten hier aan bij regionale of landelijke campagnes.
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
verbeteringen via de huisinzameling zijn beperkt. We moeten creatief blijven in het vinden van ruimte voor afvalinzameling aan huis. Nascheiding levert immers slechtere kwaliteit op en is daarmee geen alternatief. Kliko’s langs de weg nemen ruimte in en datzelfde geldt voor (ondergrondse) verzamel containers. Ook is het rijden van routes kostbaar en heeft het milieu-impact qua geluid en uitlaatgassen. Bij de inzameling van materiaalstromen via wijk- en buurtvoor zieningen zoals glas en textiel is het van belang op het juiste moment te legen. Te vaak legen leidt tot onnodig hoge kosten en te weinig legen leidt tot bijplaatsingen en verrommeling.
Algemene kwaliteit van materiaalstromen Hoe zorgvuldiger materialen worden gescheiden hoe hoog waardiger het hergebruik kan plaatsvinden. Over de gehele linie wordt het afval door bewoners redelijk goed gescheiden, waardoor we weinig afkeur hebben. Maar het kan beter en zorgvuldiger. Dit heeft enerzijds te maken met kennis en bewustwording, anderzijds met gemakzucht. Om materialen hoogwaardig te kunnen hergebruiken kiezen we voor de volgende aanpak: • Stromen worden zoveel mogelijk aan de bron (thuis en bij het Waardepunt) gescheiden. • Indien nodig wordt dit aangevuld met nascheiding (bij de overslag of bij de verwerker) • We maken gebruik van voorlichting, handhaving en van technologie (AI) om de kwaliteit van de stromen te verbeteren.
5.2 Inzameling 2.0 De afgelopen 15 jaar heeft het beleid zich voornamelijk gericht op de huisinzameling. Zo zijn er kliko’s voor oud papier en voor PMD geïntroduceerd. Maar ook de invoering van diftar en de aanpassingen in de frequentie van legen van de kliko’s hebben geleid tot de huidige goede milieuprestaties. Verdere
Ook zien we in een aantal buurten dat mensen moeite hebben op de juiste manier hun afval te scheiden. Culturele achter grond, minder sociale cohesie of sociale problematiek maken dat de bewustwording en motivatie om mee te bewegen richting een circulaire economie lager zijn. Afval wordt bijgeplaatst en het blijkt dat bewoners ook de weg naar het Waardepunt of de grof afval haaldienst soms lastig weten te vinden. Meer maatwerk bij de inzameling kan dit mogelijk verbeteren.
8. Monitoring
Bijlage
papier en karton kunnen opslaan. • Het in samenwerking met Veenvesters inrichten van kleine inpandige grof afval brengpunten bij sociale hoogbouw waar dit mogelijk en nodig is.
5.3 Het Waardepunt In 2025 hebben bewoners nagedacht over een nieuwe naam voor het afvalbrengstation. De naam is veranderd in het Waardepunt. Een naam waarmee we uitstralen dat we werken aan het toevoegen van waarde aan door bewoners afgedankte materiaalstromen. We willen dat het Waardepunt samen met de Waardepunten van de andere ACV-gemeenten onderdeel worden van een groot circulair netwerk, waar onze partners Restore, Road2work en Road2Re-use ook deel vanuit maken. Maar dit netwerk willen we uitbreiden met meer partners. Meer kringloopwinkels, reparatiebedrijven en andere bedrijven die goederen en materialen een tweede leven kunnen geven.
We zetten in op: • Emissieloze inzameling door vervanging van inzamelvoer tuigen door emissieloze varianten bij einde levensduur. • Om ruimte te sparen doen we een pilot om parkeervakken die overdag leeg staan te laten fungeren als aanbiedplek voor kliko’s. • We volgen ontwikkelingen en doen onderzoek op het gebied van alternatieve inzamelmethoden bij hoge verstedelijkingsgraad (Spoorzone). • Het efficiënter legen van wijkverzamelcontainers op basis van vulgraad i.p.v. frequentie. • Onderzoeken of de wijkverzamelcontainers voor papier en karton kunnen worden aangepast, zodat er minder verstoppingen plaatsvinden en de containers meer oud
Plan van afval naar Grondstof | 12
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
We werken hieraan op de volgende manier: • Een betere triage van gebrachte spullen en materialen bij binnenkomst bij het Waardepunt of bij partners binnen het circulaire netwerk. • Een inrichting waardoor herbruikbare producten en materialen efficiënt, (data)veilig en zonder onnodige schade worden ingezameld. • Rond het ACV Waardepunt bouwen we een netwerk van partners rondom reparatie, demontage en hergebruik. • We starten met deze aanpak via het project “Lang leve de bank”. • Duidelijke informatie richting bewoners over circulariteit en hergebruik.
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
5.4 Samenvatting doelen en acties In onderstaande tabel worden de bovenbeschreven acties gekoppeld aan de doelen die we hebben gesteld. Actie
Scheiding en recycling
Hoger op R-ladder
Etensresten en voedselverspilling
x
x
x
Elektrische apparaten
x
x
x
Textiel
x
x
Banken en fauteuils
x
x
PMD verpakkingen
x
Luiers en incontinentieafval
x
Inzameling 2.0 Waardepunt
x
Tevredenheid
Kosten
x x
x
x
x
x
x
x
x
Plan van Afval naar Grondstof | 13
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
6. Communicatie en educatie Om te komen tot een circulaire samenleving is het nodig dat bewoners begrijpen waarom dit nodig is en gemotiveerd worden hieraan hun steentje bij te dragen. De periode na de tweede wereldoorlog wordt gekenmerkt door grote economische groei, welvaart en een sterke stijging van de consumptie en het grondstoffengebruik. Maar we consumeren meer dan onze aarde aankan. We zijn gewend geraakt aan deze overconsumptie. Anders naar onze wereld en haar grondstoffen leren kijken heeft tijd nodig en kennis. Inmiddels is het al meer dan 50 jaar geleden dat de Club van Rome haar rapport “Grenzen aan de groei” uitbracht. En weliswaar zijn er sinds 1972 stappen gezet naar meer duurzaamheid. Maar het gaat niet snel genoeg.
thema
communicatie
educatie
Voedselverspilling en scheiden etensresten
x
x
Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur
x
x
Textiel
x
Lang leve de bank
x
PMD verpakkingen
x
Luiers en incontinentiemateriaal
x
Afvalstromen Waardepunt
x
Grof Afval brengpunten hoogbouw
x
x
Vanuit de taak van de huishoudelijke inzameling zet Veenendaal in op communicatie en educatie om de kennis en motivatie te verhogen. We sluiten daarmee vooral aan bij de thema’s die eerder in dit beleidsplan genoemd zijn en daarnaast op campagnes die vanuit het rijk en partijen zoals Stichting OPEN (elektrische apparatuur), Verpact (PMD-verpakkingen), etc.
BEST ALL4FUN
Plan van afval naar Grondstof | 14
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing Bewoners betalen een afvalstoffenheffing die deels vast is en deels variabel op basis van het aangeboden restafval. Uit de landelijke benchmark blijkt dat Veenendaal relatief lage kosten heeft.
oud rijksbeleid
nieuw rijksbeleid
2026
€ 9,44
€ 9,44
2027
€ 11,46
€ 14,97
2028
€ 13,48
€ 20,49
2029
€ 15,50
€ 26,02
2030
€ 17,52
€ 31,54
Er is vanaf 2026 een aantal grote financiële ontwikkelingen.
PMD-vergoedingen Per 2026 gelden er nieuwe afspraken met Verpact over de PMD-vergoedingen. De hoogte van de vergoeding zal achteraf bepaald worden op basis van werkelijke kwaliteit in plaats van zoals nu de visuele kwaliteit. Dit betekent dat we moeilijk kunnen inschatten wat de werkelijke vergoedingen zullen worden.
Verlaging tarieven restafval Het contract voor verbranden van restafval is herzien. De tarieven zijn nog niet bekend (worden medio september bekend), maar de verwerkingstarieven zullen ca. € 30 per ton dalen (totaal € 180.000 voordeel).
Verhoging rijksbelastingen (afvalstoffenbelasting en CO2 heffing)
Compensatie mogelijk via beleid Om de ontwikkelingen (deels) te compenseren is een aantal beleidsmaatregelen mogelijk. Alle voorstellen zijn technisch mogelijk en hebben geen tot een beperkt effect op de duurzaamheidsresultaten. Type effect
maatregel
Verlaging heffing per huishouden
transitiekosten
beleidskeuze
Frequentie inzameling restafval verlagen (van eens per 3 naar eens per 4 weken)
€ 1,30 € 2,00
Uit egalisatiereserve
beleidskeuze
Frequentie inzameling papier verlagen (van eens per 3 naar eens per 4 weken)
€ 3,20 € 4,00
Uit egalisatiereserve
beleidskeuze
Waardepunt 1 dag per week sluiten
€ 3,20
geen
beleidskeuze
Tweede gft kliko beprijzen met € € 50,per jaar
€4,20
Uit egalisatiereserve
Er was reeds een verhoging van de afvalstoffenbelasting voorzien maar op Prinsjesdag 2025 is bekend gemaakt dat hier nog een CO2 heffing bij komt. Omgerekend betekent dit voor Veenendaal een kostenverhoging die groeit naar € 650.000,- in 2030 t.o.v. 2025. Per huishouden betekent dit een stijging van € 31,54 van de afvalstoffenheffing.
Plan van Afval naar Grondstof | 15
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
Toelichting mogelijke beleidskeuzes 1. Restafval minder vaak inzamelen (van eens per 3 naar eens per 4 weken (€ 35.500- € 55.000 besparing). Gemiddeld bieden huishoudens eens per 6 weken de grijze kliko aan. 25% van de huishoudens biedt elke 3 weken aan. Alle andere huishoudens eens per 6 weken of nog minder vaak. Deze frequentieverlaging gaat gepaard met het bieden van de mogelijkheid om afval weg te brengen naar een ondergrondse container in de buurt, waardoor bewoners nog altijd het afval in hun eigen buurt kwijt kunnen als eens per 4 weken (incidenteel) toch niet toereikend is. 2. Oud papier minder vaak ophalen (van eens per 3 naar eens per 4 weken (€ 90.000- € 111.000 besparing). Ongeveer 80% van alle bewoners biedt de papierkliko elke 3 weken aan. Omdat het aanbieden kosteloos is worden er mogelijk ook halfvolle kliko’s aangeboden. In veel gemeenten vindt de papierinzameling eens per 4 weken of eens per maand plaats. Deze maatregel gaat gepaard met transitiekosten omdat er huishoudens zullen zijn die hun kleine 140 liter kliko willen gaan ruilen voor een 240 liter kliko. 3. Het ACV Waardepunt één dag in de week sluiten (€ 89.900 besparing). Met een huidige bezetting van 35%-77% per dag is er voldoende ruimte om een dag minder open te zijn.
We monitoren het bezoek aan het Waardepunt en als de bezoekersaantallen stijgen, bijvoorbeeld door de groei van Veenendaal, kan de openstelling meegroeien en op termijn weer verruimd worden.
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
4. Het legen van een tweede gft kliko beprijzen met een vast bedrag van €50,- per jaar (besparing €125.000,-). De tweede gft kliko wordt vooral gebruikt door huishoudens met een grote tuin en bevat dus vooral tuinafval. Door beprijzen wordt dit deel van het tuinafval uit de gft+e fractie gehaald en gestimuleerd dat bewoners tuinafval composteren, laten ophalen of gratis wegbrengen naar het Waardepunt. Gft+e verwerking is ruim 3 keer duurder dan verwerking van groenafval. Een deel van de bewoners zal hun tweede gft kliko inleveren (schatting 1500 huishoudens wat minderkosten geeft voor leging en verwerking). Een andere deel (schatting 1500 huishoudens) accepteert de inzamelkosten die hiermee gepaard gaan (extra opbrengsten).
8. Monitoring
Bijlage
Alternatief 2: mix van 4 maatregelen, lichte tariefverhoging en inzet reserve • Waardepunt 1 dag per week sluiten • Legen extra gft kliko beprijzen met € 50 op het vaste tarief • Frequentie legen restafval container laagbouw van eens per 3 weken naar eens per 4 weken • Frequentie legen papiercontainer van eens per 3 weken naar eens per 4 weken • Een boventrendmatige verhoging van het vaste tarief afvalstoffenheffing van € 1 extra per jaar oplopend tot € 4 in de jaren 2027 t/m 2030 • Inzet egalisatiereserve die daardoor daalt van € 4.036.803 naar € 1.524.983 eind 2030 • vanaf 2031 weer een sluitende begroting
Alternatieven Alternatief 1: mix van 2 maatregelen, matige tariefverhoging en inzet reserve Dit alternatief gaat uit van invoering van de beleidsmaatregelen: • Waardepunt 1 dag per week sluiten • Legen extra gft kliko beprijzen met € 50 op het vaste tarief • Een boventrendmatige verhoging van het vaste tarief afvalstoffenheffing van € 2 extra per jaar oplopend tot € 8 in de jaren 2027 t/m 2030 • Inzet egalisatiereserve die daardoor daalt van € 4.036.803 naar € 1.509.449 eind 2030 • Vanaf 2031 weer een sluitende begroting
Alternatief 3: geen maatregelen, sterke tariefverhoging en inzet reserve • Geen besparingsmaatregelen • Boventrendmatige verhoging vaste tarief afvalstoffen heffing van € 4 in 2027 oplopend tot € 16 in 2030. • Inzet egalisatiereserve die daardoor daalt van € 4.036.803 naar € 1.528.090 eind 2030 • Vanaf 2031 weer een sluitende begroting.
Plan van Afval naar Grondstof | 16
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
8. Monitoring We vinden het van belang de doelen voor 2030 te monitoren en zo nodig na de planperiode bij te stellen. Dit doen we op de volgende manier: Doel
Wijze van monitoring
maximaal 90 kg per persoon restafval
benchmark Rijkswaterstaat
minimaal 80% afvalscheiding
benchmark Rijkswaterstaat
minimaal 65% recycling
benchmark Rijkswaterstaat
zo hoog mogelijk op de R-ladder
materiaalstromenoverzicht R-ladder
tevredenheid bewoners niet lager dan cijfer 7
tweejaarlijkse tevredenheidsonderzoek
maatschappelijk aanvaardbare kosten
benchmark Rijkswaterstaat
Daarnaast monitoren we eens per kwartaal op het niveau van materiaalstromen, aanbiedpercentages en bezoekersaantallen via de ACV-rapportages.
Plan van Afval naar Grondstof | 17
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
Bijlage 1 Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV’s)
OVERZICHT UPV’S – AFV784AL CIRCULAIR
Plan van Afval naar Grondstof | 18
1. Meer waarde uit afval
2. Doelen 2030
3. Waar staan we nu?
4. Ontwikkelingen
5. Wat gaan we doen?
6. Communicatie en educatie
7. Financiële ontwikkelingen en afvalstoffenheffing
8. Monitoring
Bijlage
Bijlage 2 Circulair MaterialenPlan (CMP) - ketenplannen • Binnen het Circulair Materialen Plan is een aantal stromen prioritair gemaakt omdat hier kansen zijn op landelijk niveau de ketens te sluiten. Het gaat om de volgende stromen: • Beton (niet van toepassing voor huishoudens) • Kunstgras (mogelijk via Waardepunt) • Papier en karton (via Waardepunt en huisinzameling) • Textiel (via Waardepunt, Restore en wijkinzameling) • Hout (via Waardepunt)
Plan van Afval naar Grondstof | 19
Adres: Raadhuisplein 1 Veenendaal Telefoon: (0318) 538 538 Postadres: Postbus 1100 3900 BC Veenendaal Website:
www.veenendaal.nl