3. Eerste bestuursrapportage 2026
Tekst van het document
30
Programma 4: Burger en Bestuur Thema I: Dienstverlening (extern) Wat willen we bereiken? (doelstellingen) I.a. Tevreden 'klanten'
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) I.a.1. Het uitvoeren van een klanttevredenheidsonderzoek (KTO) en het onderzoeken en oppakken van verzoeken voor verbetering van de dienstverlening.
Thema II: Burger en samenwerking Thema III: Veiligheid samenleving Wat willen we bereiken? (doelstellingen) III.a Inwoners en ondernemers kunnen veilig wonen, werken en leven in de stad en weten hoe ze weerbaar zijn tegen verschillende soorten criminaliteit.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) III.a.1. Samen met partners, inwoners en ondernemers realiseren we de doelstellingen uit het IVP Heuvelrug 2023-2026.
Financiële ontwikkelingen Burger en bestuur Bedragen x €1.000 Feiten en ontwikkelingen
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
Raming 2029
Lasten 0.1A - Bestuur
130
0
0
0
0.2 - Burgerzaken
50
0
0
0
1.1A - Crisisbeheersing en Brandweer
45
0
0
0
1.1B - Crisisbeheersing en Brandweer
88
0
0
0
1.2 - Openbare orde en veiligheid
53
30
30
30
Totaal Lasten
365
30
30
30
1.2 - Openbare orde en veiligheid
16
0
0
0
Totaal Baten
16
0
0
0
Saldo van baten en lasten
-350
-30
-30
-30
Totaal 1e bestuursrapportage
-350
-30
-30
-30
Baten
Toelichtingen financiële ontwikkelingen Lasten 0.1A - Bestuur (nadeel € 130.000) De gemeenteraad heeft op 26 februari 2026 besloten de formatie van de Raadsgriffie uit te breiden met 1 fte. De kosten hiervan worden deze rapportage incidenteel verwerkt. Voor de structurele verwerking wordt verwezen naar de Kaderbrief 2027. De kosten voor 2026, gebaseerd op de huidige cao, bedragen € 129.715.
31
0.2 - Burgerzaken (nadeel € 50.000) Het geïndexeerde budget in de Programmabegroting 2026 bedraagt € 203.401. Gelet op de ervaringen van de laatste twee gehouden verkiezingen is het de vraag of dit budget toereikend zal zijn. Het budget in 2024 van € 228.000 werd met € 14.000 overschreden. In 2025 bleek het budget van € 248.000 toereikend. De kosten bij onze leveranciers voor onder andere drukwerk en porto stijgen harder dan de indexering van ons budget. Daarnaast worden er extra kosten gemaakt voor digitale hulpmiddelen en de huur van accommodaties (verschuiving van schoolgebouwen naar commerciële ruimten). Het huidige budget lijkt daarom niet toereikend. De structurele verhoging van het verkiezingenbudget wordt betrokken bij de Kaderbrief 2027 dan wel de Programmabegroting 2027. 1.1 - Crisisbeheersing en Brandweer (nadeel € 133.000) Veiligheidsrisico Utrecht (nadeel € 45.000) Op basis van de geactualiseerde begroting 2026 van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) ontstaat voor de gemeente Veenendaal een incidenteel nadeel van € 44.998 in 2026. Deze afwijking volgt uit de hogere gemeentelijke bijdrage als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen bij de VRU. De verwerking van dit incidentele nadeel in de 1e bestuursrapportage 2026 is conform het beslispunt uit het door de raad vastgestelde raadsvoorstel Kadernota VRU 2027 van 26 februari 2026.
Vastgoed Brandweerkazerne (nadeel € 88.000) Binnen de exploitatie van de nieuwe brandweerpost in Veenendaal is sprake van een structurele toename van de schoonmaakkosten, ad € 88.000. Deze kostenstijging vloeit voort uit zowel het ruimtelijk ontwerp van het gebouw als de substantieel vergrote vloeroppervlakte. Daarnaast zijn de aard en intensiteit van de schoonmaakbehoefte gewijzigd, hetgeen leidt tot een hogere inzet van facilitaire capaciteit. Deze ontwikkeling is in de begroting 2025 niet geadresseerd, waardoor een discrepantie is ontstaan tussen de geraamde en de feitelijke exploitatie-uitgaven. Ter voorkoming van toekomstige begrotingsafwijkingen en ter borging van een realistische financiële planning wordt geadviseerd de begroting structureel te actualiseren en overeenkomstig te verhogen. 1.2 - Openbare orde en veiligheid (nadeel € 53.000) Fietsparkeren (nadeel € 22.500) Uitvoering van het collegebesluit ten behoeve van fietsparkeren ten behoeve van de incidentele lasten en baten in 2026. Structurele lasten worden aangevraagd via de Kaderbrief. Toezicht handhaving (nadeel € 30.000) Binnen het taakveld Toezicht handhaving openbare ruimte is sprake van een overschrijding van het exploitatiebudget. Een aanvullende budgetverhoging is noodzakelijk om de operationele continuïteit en de uitvoering van de werkzaamheden te kunnen waarborgen.
De overschrijding wordt veroorzaakt door hogere lasten dan voorzien voor kledingpakketten, materialen, communicatie en software. Baten 1.2 - Openbare orde en veiligheid (voordeel € 16.000) Uitvoering van het collegebesluit ten behoeve van fietsparkeren ten behoeve van de incidentele lasten en baten in 2026. Structurele lasten worden aangevraagd via de Kaderbrief.
Risico's / ontwikkelingen Burger en Bestuur Niet van toepassing
32
Programma 5: Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien Financiële ontwikkelingen Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien Bedragen x €1.000 Feiten en ontwikkelingen
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
Raming 2029
Lasten 0.61 - OZB-woningen
60
0
0
0
Totaal Lasten
60
0
0
0
0.5 - Treasury
-32
0
0
0
0.7 - Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds
886
0
0
0
Totaal Baten
854
0
0
0
Saldo van baten en lasten
794
0
0
0
Totaal 1e bestuursrapportage
794
0
0
0
Baten
Toelichtingen financiële ontwikkelingen Lasten 0.61 - OZB woningen (nadeel € 60.000) Van het GBLT is de begrotingswijziging ontvangen op de begroting 2026. Deze wijziging heeft tot gevolg dat onze deelnemersbijdrage voor 2026 is verlaagd. We hebben geconstateerd dat in onze primitieve begroting de deelnemersbijdrage aan het GBLT te laag is begroot. Dit heeft geleid tot een nadeel van € 59.561 . Baten 0.5 - Treasury (nadeel €32.000) BNG Bank keert in 2025 een dividend uit van €122.000 (vorig jaar €218.000). In de begroting is uitgegaan van €154.000, waardoor sprake is van een tegenvaller van €32.000. 0.7 - Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds (voordeel € 886.000) Technische mutatie decembercirculaire 2025 (voordeel € 115.000) De mutaties vanuit de decembercirculaire in 2025, zijnde de hogere inkomsten in 2026 van € 115.000 worden verwerkt in deze bestuursrapportage 2026. De decembercirculaire had geen mutaties voor latere jaren. Algemene mutaties in het gemeentefonds bij de septembercirculaire 2025 (voordeel € 771.000) De structurele mutaties vanuit de septembercirculaire 2025 worden voor de jaren 2027 en verder verwerkt in de Kaderbrief 2027-2030. De toename van de algemene uitkering voor het jaar 2026 bedraagt € 771.000 en wordt verwerkt in deze bestuursrapportage.
Risico's / ontwikkelingen Algemene dekkingsmiddelen en Onvoorzien Niet van toepassing.
33
Programma 6: Bedrijfsvoering Thema V: Bedrijfsvoering algemeen Wat willen we bereiken? (doelstellingen) V.a. Grip verbeteren op rechtmatigheid van inkopen.
Wat gaan we hiervoor doen? (inspanningen/acties) V.a.1. Implementatie/uitrol van het inkoop -en bestelsysteem binnen de organisatie.
Financiële ontwikkelingen Bedrijfsvoering Bedragen x €1.000 Feiten en ontwikkelingen
Raming 2026
Raming 2027
Raming 2028
Raming 2029
Lasten 0.4C - Overhead (interne dienstverlening)
-27
-27
-27
9.925 - Algemeen Toezicht en handhaving
29
0
0
-27 0
Totaal Lasten
2
-27
-27
-27
Baten 0.4D - Overhead (I&A)
500
0
0
0
0.4O - Overhead (Strategie)
58
58
58
58
Totaal Baten
558
58
58
58
Saldo van baten en lasten
556
85
85
85
Totaal 1e bestuursrapportage
556
85
85
85
Toelichtingen financiële ontwikkelingen Lasten 0.4C - Overhead (interne dienstverlening) (voordeel € 27.000) Door een aanbesteding voor onze verzekeringen zijn de lasten lager dan begroot. De lagere lasten, ad € 26.623, hebben te maken met een gunstig schadeverleden van de afgelopen 5 jaar. Hierdoor zijn de tariefklassen voor de gemeente Veenendaal verbeterd. 9.925 - Algemeen Toezicht en handhaving (nadeel € 29.000) Incidentele bijraming van de extra formatieruimte ten behoeve van fietsparkeren. Structurele lasten worden aangevraagd via de Kaderbrief 2027-2030. Baten 0.4D - Overhead (I&A) (voordeel € 500.000) De dienstverleningsovereenkomsten met de regio-gemeenten zijn geactualiseerd, waarbij de daadwerkelijke kosten in rekening worden gebracht. Dit heeft geresulteerd in een extra opbrengst van jaarlijks € 500.000. In de bestuursrapportage vindt de mutatie voor begrotingsjaar 2026 plaats, de structurele baten zijn verwerkt in de Kadernota 2027 0.4O - Overhead (Strategie) (voordeel € 58.000) In het kader van de doorontwikkeling 2021 is een formatieplaats vastgesteld voor 2021 en 2022, die per 31 december 2022 is vervallen. In de begroting is een structurele negatieve inkomst vanuit Regio Foodvalley opgenomen van € 58.411, deze had incidenteel en gekoppeld moeten zijn aan deze tijdelijke formatieplaats.
Door het wegvallen van deze formatieplaats (die al was afgeraamd in de meerjarenbegroting 2023-2026) moet nu ook de structurele negatieve inkomst afgeraamd worden.
34
Risico's / ontwikkelingen Bedrijfsvoering Arbodienstverlening – verzuim Het ziekteverzuimpercentage (ZVP) bedraagt in het eerste kwartaal tot peildatum 6 april 2026 organisatiebreed 5,61%, ten opzichte van 5,23% over heel 2025. Dit is een lichte stijging, voornamelijk veroorzaakt door een lichte toename van kort- en middellang verzuim. Het langdurig verzuim neemt juist af door het afsluiten van enkele langdurige dossiers. De ziekmeldingsfrequentie ligt in het eerste kwartaal met 1,24 hoger dan in 2025 (0,77), maar valt binnen het landelijk gemiddelde van 1 tot 1,5. Bij enkele teams ligt deze frequentie boven de 1; hier wordt gekeken naar oorzaken en mogelijke oplossingen, zoals andere verlofvormen of werkverdeling. We sturen bij door een actievere inzet op vitaliteit, waaronder de energie-balanscoach en het aanbieden van passende (tijdelijke) werkzaamheden. Daarnaast hebben alle leidinggevenden in het eerste kwartaal, samen met de arbodienst, een verzuimtraining gevolgd met focus op rolverdeling en preventie. Vitaliteit Uit de pulsemeting naar aanleiding van het onderzoek Werkgeluk en de Vitaliteitsweek 2025, georganiseerd met Thrive, zijn verschillende aandachtspunten naar voren gekomen.
Om hierop in te spelen, bieden we een laagdrempelig vitaliteitsplatform met content zoals handvatten en webinars, preventief contact met een vitaliteitscoach en gerichte workshops over onder andere slaap, werkdruk en hormonen. Zo blijft het thema vitaliteit structureel onder de aandacht. Daarnaast krijgt vitaliteit een centrale plek in de voorbereiding op de aanbesteding van een nieuwe arbodienstverlener. Zichtbaarheid als werkgever Als vervolg op onze arbeidsmarktcampagne Veenendaal werkt voor jou organiseren we gedurende het jaar vanuit team Mens & Organisatie (M&O) diverse initiatieven om als werkgever meer zichtbaar te zijn. In maart jl. heeft de jongerenbedrijvendag plaatsgevonden waarbij we bezoek kregen van twee groepen jongeren. Gedurende deze dag hebben jongeren kennisgemaakt met het werken bij een gemeente. Van het bouwen van woningen, het zorgen voor een veilige leefomgeving en het verwerken van informatie over de geschiedenis van Veenendaal, tot een inkijk in de werking van de gemeenteraad. Ook hebben we in de week van 13 april de Werkbelevingsweek georganiseerd. Als gemeente bieden we hiervoor in samenwerking met diverse teams diverse activiteiten aan, om een kijkje in de keuken te geven. Te denken valt aan hoe we zorgen voor een veilige, schone en prettige woon- en leefomgeving tot een kijkje bij het KCC, Wijkservice en de Griffie.
Zo zijn we zichtbaar en werken we aan een positieve beeldvorming over de gemeente. De ingezette arbeidsmarktcampagne en de versterkte positionering van Veenendaal als werkgever laten inmiddels resultaat zien. Dit heeft bijgedragen aan een betere invulling van vacatures en een afname van de inzet van externe inhuur, mede doordat vacatures sneller worden ingevuld. Personeelskosten Binnen de bedrijfsvoeringskosten lijkt er voor het lopende jaar ruimte te ontstaan. Voornamelijk als gevolg van tijdelijk onvervulde vacatures of later of minder verwachte inhuur op onderdelen. Anderzijds voorzien we extra benodigde inzet voor bijvoorbeeld het verlengde proces van de omgevingsvisie. En voor mogelijk benodigde inzet voor de businesscases voor het terugdringen van de tekorten rond jeugd. Dat zou dan mogelijk zonder extra budget uit de huidige middelen gefinancierd kunnen worden. Hier wordt eind tweede kwartaal meer beeld van verwacht. Dat, tezamen met de logischerwijs nog relatief grote onzekerheid bij de cijfers na één kwartaal, maakt dat we nu hiervoor geen vrijval kunnen ramen. Bij de tweede bestuursrapportage zullen we daarop terugkomen.
35
Traineeship Het afgelopen jaar zijn binnen gemeenten in de regio Foodvalley in totaal10 trainees in ons traineeship aan de slag gegaan met diverse opdrachten. In september gaan zij voor hun tweede jaar wisselen van opdrachtgever. Op dit moment worden uit alle betrokken gemeenten opdrachten opgehaald om een goede match te maken tussen opdrachtgever en opdracht en de trainee.
36
Voortgang risico's Voortgang risico’s In de bestuursrapportages geven we u een beeld van de eventuele actuele ontwikkelingen qua risico’s en beheersing daarvan. Bij de begroting geven we een uitvoeriger beeld van de risico's en zetten we die af tegen het weerstandsvermogen. Actueel beeld Internationaal nemen de spanningen en risico’s toe. Met name geopolitieke ontwikkelingen zorgen voor grote onzekerheden op de financiële markten. Deze onzekerheden werken door in de wereldeconomie en raken daarmee ook de Nederlandse economie. In het dagelijks leven worden inwoners en organisaties hiermee direct geconfronteerd, onder meer door schommelingen in de energieprijzen. De kans op een recessie neemt toe. Daarnaast groeit het risico op nieuwe prijsstijgingen, mede als gevolg van hogere energieprijzen. Gelet op deze geopolitieke ontwikkelingen is het van belang hierop in te spelen en verduurzaming binnen het gemeentelijk beleid nog nadrukkelijker prioriteit te geven. Daarmee verkleinen we onze afhankelijkheid van internationale ontwikkelingen. Daarnaast zetten we intern stappen om de continuïteit van de meest cruciale bedrijfsprocessen te waarborgen.
Tot slot blijven structurele knelpunten, zoals stikstofproblematiek en netcongestie, een belangrijk risico vormen voor de realisatie van gemeentelijke ambities, met name op het gebied van woningbouw, energietransitie en economische ontwikkeling. De beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet vraagt om voortdurende afstemming met netbeheerders en om prioritering bij nieuwe initiatieven. Naast de eerder genoemde risico’s, zijn de belangrijkste risico’s nog steeds: •
de oplopende kosten van de jeugdzorg en de haalbaarheid van de taakstellingen daarop;
•
de risico’s van mogelijk oplopende uitkeringslasten en minimakosten;
•
de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor het lastig is om voor specifieke functies personeel te vinden.
•
het risico dat de indexering van budgetten niet toereikend is voor de feitelijke kostenontwikkeling binnen specifieke domeinen. Bij de gemeente wordt voor de indexering van budgetten aangesloten bij de ontwikkeling van de prijsontwikkeling bruto binnenlands product (pbbp), zoals deze ook wordt gehanteerd bij de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Door verschillen tussen deze index en de feitelijke kostenontwikkeling kan blijken dat deze indexering in de praktijk onvoldoende is. Dit kan ertoe leiden dat budgetten voor nieuwbouwprojecten, onderhoud en grond-, wegen waterbouwvoorzieningen moeten worden bijgesteld. Daarnaast kan de gewijzigde indexatiesystematiek voor gesubsidieerde instellingen leiden tot financiële knelpunten wanneer zij hun bedrijfsvoering en afspraken niet tijdig aanpassen aan de nieuwe uitgangspunten. Het is daarom van belang dat zowel de gemeente als betrokken uitvoerende partijen en instellingen tijdig anticiperen op deze ontwikkelingen en hun verantwoordelijkheid nemen in het beheersen van de financiële gevolgen.
Doordat de gemeentelijke weerstandscapaciteit goed op orde is, kunnen deze risico’s vooralsnog in voldoende mate worden afgedekt.
37
Tabel 1 Beschikbare weerstandscapaciteit
Bedrag in €
Algemene reserve voor resultaat 1e bestuursrapportage 2026
37.938.000
Onbenutte belastingcapaciteit ozb
10.000.000
Totale weerstandscapaciteit
47.938.000
De beschikbare weerstandscapaciteit wordt voor het belangrijkste deel gevoed door de algemene reserve met een bedrag van € 37,9 miljoen (incidenteel). Ook de onbenutte belastingcapaciteit is met € 10 miljoen (structureel) een belangrijke bron voor de weerstandcapaciteit. Doordat er sprake is van een structurele post is deze post belangrijker dan hij zo op het eerste gezicht oogt in vergelijking met de algemene reserve. De gemeentelijke weerstandscapaciteit bedraagt totaal € 47,9 miljoen.
38
Bijlagen Bijlage 1: Budgettair neutrale mutaties Bedragen x €1.000 BN Mutaties
Raming 2026 budgetneutraal
Raming 2027 budgetneutraal
Raming 2028 budgetneutraal
Raming 2029 budgetneutraal
Lasten 0.1C - Bestuur
-36
-36
-36
-36
0.4C - Overhead (interne dienstverlening)
0
-42
-41
-40
0.4T - Overhead (MO)
71
0
0
0
0.5 - Treasury
0
0
0
0
0.8 - Overige baten en lasten
-349
-279
-253
-268
1.2 - Openbare orde en veiligheid
-13
0
0
0
2.1A - Verkeer en vervoer
-73
-73
-73
-73
2.1B - Verkeer en vervoer
3
3
3
3
2.1C - Verkeer en vervoer
-50
-50
-50
-50
3.1A - Economische ontwikkeling
91
91
91
91
4.3A - Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
563
0
0
0
5.3B - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
-386
-386
-386
-386
5.6A - Media
442
442
442
442
5.7A - Openbaar groen en (openlucht) recreatie
103
103
103
103
5.7C - Openbaar groen en (openlucht) recreatie
30
30
30
30
6.1F - Samenkracht en burgerparticipatie
-10
27
-10
-10
6.1G - Samenkracht en burgerparticipatie
18
-17
20
20
6.1H - Samenkracht en Burgerparticipatie
7.392
0
0
0
6.22A - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
0
0
0
0
6.22C - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd
-15
-15
0
0
6.23 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal
0
0
0
0
757
735
574
574
6.4 - WSW en beschut werk 6.5A - Arbeidsparticipatie
17
47
26
27
6.5B - Arbeidsparticipatie
-341
-326
-314
-314
6.5D - Arbeidsparticipatie
852
0
0
0
6.711 - Huishoudelijke hulp (Wmo)
0
2
0
0
6.712 - Begeleiding (Wmo)
0
0
0
0
6.713 - Dagbesteding (Wmo)
0
0
0
0
6.714 - Overige maatwerkarrangementen (Wmo)
-200
5
-11
2
6.71A - Hulp bij het huishouden (WMO)
400
0
0
0
6.751 - Jeugdhulp ambulant lokaal
95
80
82
84
6.791 - PGB Wmo 6.811 - Beschermd wonen (Wmo)
239
239
239
239
5.317
5.317
5.317
5.317
6.812 - Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)
219
0
0
0
7.1A - Volksgezondheid
430
331
410
365
7.2A - Riolering
142
142
142
142
7.4C - Milieubeheer
-38
-38
-38
-38
7.4D - Milieubeheer
2.794
0
0
0
7.5A - Begraafplaatsen
-72
-72
-72
-72
7.5C - Begraafplaatsen
72
72
72
72
8.1A - Ruimtelijke Ordening
0
0
0
0
-2.074
-2.074
-2.074
-2.074
8.2 - Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3D - Wonen en bouwen
20
20
20
20
9.911 - Algemeen Informatievoorziening
360
360
360
360
9.928 - Algemeen Werk en Inkomen - Verb. & Onderst.
15
15
0
0
9.929 - Algemeen Werk en Inkomen - Regie
82
0
0
0
16.868
4.654
4.574
4.530
Totaal Lasten
39
BN Mutaties
Raming 2026 budgetneutraal
Raming 2027 budgetneutraal
Raming 2028 budgetneutraal
Raming 2029 budgetneutraal
0.4D - Overhead (I&A)
360
360
360
360
0.4T - Overhead (MO)
71
0
0
0
3.072
355
215
206
Baten
0.8 - Overige baten en lasten 4.3A - Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 5.6A - Media 6.1H - Samenkracht en Burgerparticipatie 6.5D - Arbeidsparticipatie 6.714 - Overige maatwerkarrangementen (Wmo)
563
0
0
0
-2
-2
-2
-2
7.392
0
0
0
852
0
0
0 -8
0
1
-18
400
0
0
0
5.541
5.541
5.541
5.541
7.1A - Volksgezondheid
430
331
410
365
7.2A - Riolering
142
142
142
142
7.4D - Milieubeheer
121
0
0
0
8.2 - Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)
-2.074
-2.074
-2.074
-2.074
Totaal Baten
6.71A - Hulp bij het huishouden (WMO) 6.811 - Beschermd wonen (Wmo)
16.868
4.654
4.574
4.530
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
0
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
Bijlage 2: Overzicht structurele mutaties Bedragen x €1.000 Exploitatie
Raming 2027
Raming 2028
Raming 2029
Lasten 1 Fysieke Leefomgeving
19
19
-66
3 Sociale Leefomgeving
-213
-213
-213
4 Burger en Bestuur
30
30
30
6 Bedrijfsvoering
-27
-27
-27
Totaal Lasten
-190
-190
-275
-109
-109
-109
58
58
58
Baten 3 Sociale Leefomgeving 6 Bedrijfsvoering Totaal Baten
-50
-50
-50
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
140
140
225
1 Fysieke Leefomgeving
85
85
0
Totaal Onttrekkingen
85
85
0
Mutaties reserves
85
85
0
Gerealiseerd resultaat
225
225
225
Onttrekkingen
40