3.c.14 Vaststelling bestemmingsplan Groenpoort - toelichting - bijlage 14
Tekst van het document
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
Titel
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
Uitvoering
Bureau Bleijerveld
Opdrachtgever
Buro Boot Plesmanstraat 5 3900 AM Veenendaal
Datum
02 december 2020
Status
2e versie
8451 KB Oudeschoot mob 06-40559568 bleijerveld@ruimtevooradvies.nl
www.ruimtevooradvies.nl
Schoterlandseweg 53
Inhoudsopgave
1
Inleiding 1.1 Aanleiding & doel
1 1
2
Plangebied 2.1 Projectgrens 2.2 Ingreep 2.3 Werkwijze 2.4 Planning 2.5 Termijn
2 2 3 3 3 3
3
Onderzoeksmethoden 3.1 Vleermuizen 3.2 Vaste nestplaatsen in gebouwen 3.3 Vaste nestplaatsen in bomen 3.4 amfibieën 3.5 Vissen
5 5 7 7 7 8
4
Onderzoeksresultaten 4.1 Vleermuizen voorjaar 4.2 Vleermuizen najaar 4.3 Vleermuizen vliegroutes 4.4 Vleermuizen foerageergebied 4.5 Vaste nestplaatsen bomen 4.6 Huismus 4.7 Ooievaar 4.8 Steenuil 4.9 Poelkikker 4.10 Heikikker 4.11 Grote modderkruiper
10 10 10 11 12 12 12 12 12 14 14 14
5
Overzicht resultaten
15
6
Verbodsbepalingen 6.1 Vleermuizen 6.2 Ooievaar/steenuil 6.3 Grote modderkruiper
16 16 16 16
7
Effectanalyse en maatregelen gewone dwergvleermuis 7.1 Effecten gewone dwergvleermuis 7.2 Mitigatie gewone dwergvleermuis
17 17 17
8
Effectenanalyse en maatregelen ooievaar en steenuil 8.1 Leefgebied 8.2 Individuen
18 18 18
9
Effectenanalyse en maatregelen grote modderkruiper 9.1 Leefgebied 9.2 Individuen
20 20 20
10 Belangenafweging 10.1 Gewone dwergvleermuis 10.2 Ooievaar/steenuil 10.3 Grote modderkruiper
21 21 21 22
11 Alternatievenafweging 11.1 Alternatieve locatie 11.2 Alternatieve wijze van uitvoering 11.3 Alternatieve periode van uitvoering
23 23 23 23
12 Staat van instandhouding 12.1 Gewone dwergvleermuis 12.2 Ooievaar 12.3 Steenuil 12.4 Grote modderkruiper
24 24 24 25 25
Bronnen
27
1 1.1 Aanleiding & doel
Inleiding
In het buitengebied ten oosten van Veenendaal wordt de wijk Veenendaal-oost ontwikkeld. Inmiddels is deelplan Buurtstede opgeleverd en voor deelplan Veenderij nadert de voltooiing. Als slotstuk wordt de komende jaren het deelplan Groenpoort, met zo'n 1.000 woningen, ontwikkeld. In 2019 en 2020 is het gebied onderzocht op aanwezigheid van beschermde soorten. Hieruit is gebleken dat het gebied van belang is voor vleermuizen, ooievaar, steenuil en grote modderkruiper. Het te realiseren plan kan tot aantasting van functies leiden. Om de functionaliteit voor de soorten op lange termijn te waarborgen dienen passende maatregelen worden getroffen. De maatregelen en het effect daarvan zijn uitgewerkt in dit activiteitenplan.
Figuur 1. Globale ligging Groenpoort.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
1
2 2.1 Projectgrens
Plangebied
Het plangebied wordt gevormd door een landbouwgebied van circa 34 hectare groot dat is begrensd door de Buurtlaan-Oost, de Spitsbergenweg, N233 en de Dragonderweg. Naast landbouwpercelen zijn enkele woningen en agrarische bedrijven in het gebied aanwezig. Het gaat om een cluster aan de oostzijde met enkele woningen, een varkenshouderij en een manege. Langs de noordzijde staan enkele woningen. Het landbouwgebied bestaat grotendeels uit reguliere grasland- en maispercelen. Langs de zuidrand en noordrand zijn verschillende percelen in gebruik als kwekerij en volkstuinencomplex. Betrokken adressen Groenpoort Straat
Huisnr.
Type
Opmerkingen
Buurtlaan Oost
84-86
Twee-onder-een-kapwoningen
Worden te zijner tijd gesloopt
Buurtlaan Oost
88
Vrijstaande woning
Worden te zijner tijd gesloopt
Buurtlaan Oost
90
Vrijstaande woning
Worden te zijner tijd gesloopt
Dragonderweg
6
Manege
Nog niet onderzocht
Dragonderweg
8a
Schuur
Worden te zijner tijd gesloopt
Dragonderweg
8
Schuur
Worden te zijner tijd gesloopt
Dragonderweg
10
Woning met oude stallen
Agrarische opstallen worden te zijner
Dragonderweg
14
Moderne agrarische gebouwen
tijd gesloopt Agrarische opstallen worden te zijner tijd gesloopt
Figuur 2. Projectgrens Groenpoort.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
2
Figuur 3. Plangebied in noordelijke richting gezien met rechts de Groene Grens en links Veenendaal. 2.2 Ingreep
Het gebied is bestemd voor een woonwijk. In de voorbereiding worden watergangen gedempt, begroeiingen gerooid, gebouwen gesloopt en grondwerken uitgevoerd.
2.3 Werkwijze
Naar de huidige inzichten vindt de ontwikkeling in drie fasen plaats. Fase 1 betreft het zuidelijke deel. Vervolgens vindt de ontwikkeling van het centrale deel plaats en ten slotte het noordelijke deel. De begrenzing van de fasen wordt gevormd door de dwarse groenstroken IN Figuur 4. Gemiddeld worden tweehonderd woningen per jaar gebouwd. Enkele planonderdelen uit fase 1 zijn van invloed op het gehele plangebied, zijnde de aanleg van de centrale watergang, de weg langs westzijde van de watergang en het dempen van sloten.
2.4 Planning
In 2021 en 2022 wordt gestart met het slopen en saneren van de betrefende opstallen en gebieden. Vanaf 2022 wordt gestart met het bouwrijp maken van de eerste woningbouwlocaties. Start van de woningbouw staat vanaf medio 2023 gepland. Uitgaande van ca. 200 woningen per jaar is de verachting dat het totale gebied in 2028 aan de gemeente Veenendaal wordt opgeleverd.
2.5 Termijn
De duur van het project tot aan de voltooiing bedraagt meer dan zes jaar. De ontheffing wordt aangevraagd voor de maximale termijn van vijf jaar.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
3
Figuur 4. Inrichtingsschets Groenpoort.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
4
3 3.1 Vleermuizen
Onderzoeksmethoden
Verblijfplaatsen Langs de oostzijde (Dragonderweg) en de noordzijde (Buurtlaan Oost) staat een aantal woningen. Langs de Dragonderweg verdwijnt een deel van de gebouwen en/of bijgebouwen, langs de Buurtlaan Oost alle bebouwing. De te slopen bijgebouwen van Dragonderweg 8 en 14 zijn ongeschikt als verblijfplaats voor vleermuizen. De manege van Dragonderweg 6 was in 2020 nog niet beschikbaar voor onderzoek. Vrijwel alle bomen in het plangebied zijn te jong om over geschikte holten te beschikken. Bij Dragonderweg 10 staat een aantal oudere bomen, met name populieren, maar hierin zijn geen evidente holten gevonden.
De te slopen gebouwen die in potentie geschikt zijn als verblijfplaats zijn verdeeld in drie deelgebieden namelijk Buurtlaan Oost 84-88, Buurtlaan Oost 90 en Dragonderweg 10. In theorie zijn alle woningen geschikt als verblijfplaats voor laatvlieger en kleine soorten vleermuizen. Op grond hiervan zijn in het voorjaar twee avondbezoeken en één ochtendbezoek gebracht. Voor het onderzoek is het vleermuisprotocol van 2017 gevolgd. Buurtlaan Oost 84-88 is met twee personen onderzocht, Dragonderweg 10 zijn met drie personen. De bezoeken hadden in het voorjaar een duur van minimaal twee uur vanaf zonsondergang of twee uur tot zonsopgang. In het najaar is minimaal één uur na zonsondergang gestart in verband met de balts die enige tijd na zonsondergang aanvangt. In het onderzoek is gebruikgemaakt van verschillende batdetectors, onder meer de Anabat Walkabout en de Pettersson D 240x. Verder is aanvullend gebruikgemaakt van een kijker en een warmtebeeldcamera. Het najaarsonderzoek is in 2019 uitgevoerd en het voorjaarsonderzoek in 2020. In tabel 1 zijn de details van het onderzoek weergegeven. Vlieg- en foerageerroutes In de richting oost-west loopt een aantal boomsingels door het gebied die min of meer in het verlengde liggen van houtsingels ten westen van de provinciale weg.
Deze zouden in gebruik kunnen bij vleermuizen die van de verblijfplaatsen in Veenendaal naar het buitengebied in het oosten vliegen. Op twee plaatsen is de aanwezigheid van vliegroutes onderzocht, namelijk rond beide tankstations langs de provinciale weg. De derde potentiele locatie - langs de Buurtlaan Oost – is meegenomen in het onderzoek naar verblijfplaatsen ter plaatse van huisnummers 84-88. Langs de Spitsbergenweg ten zuiden van het plangebied verdwijnt geen groen. Deze locatie is niet onderzocht. Daarnaast kan het plangebied zelf in gebruik zijn als foerageergebied. In dit verband is het terrein onderzocht op deze functie. In aanvulling hierop is tijdens het verblijfplaatsenonderzoek ook aandacht besteed aan foerageergebied. In tabel 1 zijn de details van het onderzoek weergegeven.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
5
Figuur 5. Opzet vleermuisonderzoek.
Tabel 1. Details vleermuisonderzoek Groenpoort Veenendaal-oost Datum
Locatie
Aandachtspunt
periode
tijden
Temp. Wind
weertype
07-09-2019
1+2
Paar/winter
Avond
21:30-01:30
15ºC
2 Bft
Wiss. bewolkt
10-09-2019
3
Paar/winter
Avond
21:30-01:30
15ºC
0 Bft
Onbewolkt
27-09-2019
1+2
Paar/winter
Avond
21:30-01:30
18ºC
1 Bft
Bewolkt
30-09-2019
3
Paar/winter
Avond
21:30-01:30
15ºC
1 Bft
Bewolkt
20-05-2020
2
Zomer/kraam
Avond
21:30-23:30
12ºC
1 Bft
Lichtbewolkt
21-05-2020
Tankstation Z
Vliegroute
Avond
21:30-23:30
16ºC
1 Bft
Bewolkt
22-05-2020
Tankstation N
Vliegroute
Avond
21:30-23:30
15ºC
2 Bft
Bewolkt
23-05-2020
Gebied
Foerageerroute
Avond
21:30-23:30
13ºC
2 Bft
Lichtbewolkt
09-06-2020
1
Zomer/kraam
Avond
22:00-24:00
14ºC
1 Bft
Wiss. bewolkt
11-06-2020
1
Zomer/kraam
Ochtend
03:15-05:15
13ºC
1 Bft
Bewolkt
16-06-2020
3
Zomer/kraam
Avond
22:00-24:00
19ºC
0 Bft
Bewolkt
17-06-2020
2
Zomer/kraam
Avond
22:00-24:00
15ºC
0 Bft
Bewolkt
08-07-2020
1
Zomer/kraam
Avond
22:00-24:00
16ºC
1 Bft
Bewolkt
11-07-2020
3
Zomer/kraam
Avond
22:00-24:00
16ºC
1 Bft
Bewolkt
12-07-2020
Tankstation Z
Vliegroute
Avond
22:00-24:00
16ºC
0 Bft
Lichtbewolkt
13-07-2020
2
Zomer/kraam
Ochtend
03:30-05:30
12ºC
0 Bft
Onbewolkt
13-07-2020
Tankstation N
Vliegroute
Avond
22:00-24:00
20ºC
0 Bft
Halfbewolkt
14-07-2020
3
Zomer/kraam
Ochtend
03:30-05:30
14ºC
0 Bft
Bewolkt
23-07-2020
Gebied
Foerageerroute
Avond
21:45-23:45
17ºC
0 Bft
Bewolkt
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
6
3.2 Vaste nestplaatsen in gebouwen
Steenuil Tijdens de quick scan in 2019 was een steenuil aanwezig op de erven van Dragonderweg 10 en 12. Ook in de NDFF staan waarnemingen van steenuilen op de genoemde locatie vermeld. Ooievaar Ten westen van het erf van Dragonderweg 10 staat op de grens van twee agrarische percelen een stalen mast met een ooievaarsnest. Huismus Alle bebouwing langs de Dragonderweg en de Buurtlaan Oost is onderzocht op aanwezigheid van nestplaatsen van huismus met uitzondering van de manege op Dragonderweg 6. Deze locatie is nog niet beschikbaar voor onderzoek. De verschillende locaties zijn in het voorjaar tweemaal ’s ochtends bezocht. Daarbij is gelet op nestindicerend gedrag zoals zang, alarmering, in- en uitvliegen en dergelijke. Tabel 2. Details huismusonderzoek Groenpoort Veenendaal-oost Datum
Locatie
15-04-2020
Aandachtspunt
periode
tijden
Temp. Wind
Weertype
Buurtlaan Oost Nestplaatsen
Ochtend
07:45-09:45
10ºC
1 Bft
Onbewolkt
16-04-2020
Dragonderweg
Nestplaatsen
Ochtend
07:45-09:45
14ºC
0 Bft
Bewolkt
05-05-2020
Buurtlaan Oost Nestplaatsen
Ochtend
07:00-09:00
10ºC
1 Bft
Onbewolkt
06-05-2020
Dragonderweg
Ochtend
07:00-09:00
14ºC
1 Bft
Onbewolkt
Nestplaatsen
3.3 Vaste nestplaatsen in bomen
De bomen op het terrein zijn visueel geïnspecteerd op aanwezigheid van vaste nestplaatsen. Dit is gebeurd tijdens de gebiedsverkenning in mei 2019 en in april 2020 voor de bladontluiking. Daarnaast is gedurende de overige terreinbezoeken aanvullend gelet op aanwezigheid van soorten met vaste nestplaatsen en nestindicerend gedrag zoals balts.
3.4 amfibieën
Poelkikker Voor het onderzoek is de methode gehanteerd uit het Soortinventarisatieprotocol voor poelkikker (Netwerk Groene Bureaus, juli 2017), Kennisdocument poelkikker (BIJ12, juli 2017) en aangevuld met onderdelen uit de Handleiding voor het monitoren van amfibieën in Nederland (RAVON, 2015). Het veldonderzoek bestond uit de volgende onderdelen:
•
•
Het gedurende geschikte periode(s) en tijdens geschikte weersomstandigheden bemonsteren van alle potentieel geschikte voortplantingswateren in het plangebied met behulp van een RAVON schepnet en het op zicht - in de hand - determineren van volwassen dieren; Het gedurende geschikte periode(s) en tijdens geschikte weersomstandigheden op basis van kooractiviteit/roepende mannetjes vaststellen van deze soort in het plangebied.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
7
Tabel 3. Details poelkikkeronderzoek Groenpoort Veenendaal-Oost Datum
tijden
Temp. Wind
Weertype
09-05-2020
Middag
24ºC
0-1 Bft
Zonnig, droog
30-05-2020
Middag
23ºC
1-2 Bft
Zonnig, droog
15-06-2020
Avond
20ºC
0-1 Bft
Hoge luchtvochtigheid, dag ervoor veel regen
Figuur 6. Onderzochte wateren t.b.v. het poelkikkeronderzoek.
Heikikker De aanwezigheid van deze soort is onderzocht middels eDNA-onderzoek. De bemonsteringen zijn uitgevoerd door Kees van Bochove van Datura Molecular Solutions BV op 28 juni 2019. Er zijn 6 watersamples verzameld. Voor ieder sample zijn 28 subsamples verzameld over het aangegeven traject. 3.5 Vissen
Grote modderkruiper De aanwezigheid van deze soort is onderzocht middels eDNA-onderzoek. De bemonsteringen zijn uitgevoerd door Kees van Bochove van Datura Molecular Solutions BV op 28 juni 2019. Er zijn 6 watersamples verzameld. Voor ieder sample zijn 28 subsamples verzameld over het aangegeven traject.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
8
Figuur 7. Monsterpunten eDNA-onderzoek met monsternummer.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
9
4
4.1 Vleermuizen voorjaar
Onderzoeksresultaten
Deelgebied 1 Er zijn drie soorten waargenomen namelijk gewone dwergvleermuis, rosse vleermuis en laatvlieger. Van gewone dwergvleermuis liep ’s avonds een vliegroute langs en door het terrein (zie par. Vliegroutes). De eerste dieren werden circa een kwartier na zonsondergang waargenomen en kwamen zichtbaar van buiten het erf aanvliegen. Verder zijn in het tweede uur tweemaal een overvliegende laatvlieger en een rosse vleermuis waargenomen. Tijdens het ochtendbezoek zijn alleen gewone dwergvleermuizen waargenomen die terugvlogen richting Veenendaal. Dit gebeurde voornamelijk in het laatste uur. Er zijn tijdens het onderzoek geen in- of uitvliegende dieren waargenomen of andere aanwijzingen gevonden voor verblijfplaatsen in de woningen. Deelgebied 2 Er zijn twee soorten waargenomen namelijk gewone dwergvleermuis en laatvlieger. Van gewone dwergvleermuis liep ’s avonds een vliegroute langs en door het terrein (zie par. Vliegroutes) maar deze was minder duidelijk dan in deelgebied 1. De eerste dieren werden circa een kwartier na zonsondergang waargenomen en kwamen zichtbaar van buiten het erf aanvliegen. Verder is na circa een uur eenmaal een overvliegende laatvlieger waargenomen. Tijdens het ochtendbezoek zijn alleen gewone dwergvleermuizen waargenomen die terugvlogen richting Veenendaal. Dit gebeurde voornamelijk in het laatste uur.
Er zijn tijdens het onderzoek geen in- of uitvliegende dieren waargenomen of andere aanwijzingen gevonden voor verblijfplaatsen in de woningen. Deelgebied 3 Er zijn drie soorten waargenomen namelijk gewone dwergvleermuis, rosse vleermuis en laatvlieger. Van gewone dwergvleermuis foerageerden vanaf twintig minuten na zonsondergang hooguit enkele dieren gedurende het bezoek op het terrein. Vanaf een half uur na zonsondergang waren foeragerende laatvliegers met maximaal vier dieren waar te nemen ten oosten van de gebouwen. Verder zijn enkele hoog overvliegende rosse vleermuizen waargenomen. Tijdens het ochtendbezoek was af en toe een foeragerende gewone dwergvleermuis waar te nemen. Tegen invliegtijd was enige doortrek waar te nemen maar het ging om kleine aantallen. Verder is tweemaal een hoog overvliegende rosse vleermuis waargenomen. Er zijn tijdens het onderzoek geen in- of uitvliegende dieren waargenomen of andere aanwijzingen gevonden voor verblijfplaatsen in de woningen.
4.2 Vleermuizen najaar
Tijdens het najaarsonderzoek waren regelmatig foeragerende gewone dwergvleermuizen te horen. Dit was met name het geval in de wooncluster langs de Dragonderweg. Er is geen duidelijke balts vastgesteld maar bij Dragonderweg 12 en 14 waren wel regelmatig sociale geluiden te horen. Ook werd hier relatief intensief gefoerageerd, vermoedelijk door de aanwezigheid van vee. Verder is een enkele maal een foeragerende ruige dwergvleermuis waargenomen. Ook van deze soort is geen balts vastgesteld.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
10
4.3 Vleermuizen vliegroutes
Route 1 Op deze locatie is één vrij grote vliegroute vastgesteld namelijk in het noorden ter hoogte van de Buurtlaan Oost. Tijdens het eerste bezoek zijn bij huisnummers 84-88 circa negentig gewone dwergvleermuizen geteld die van de verblijfplaatsen in Veenendaal naar het oosten vlogen. De dieren vlogen hierbij over de provinciale weg en maakten geen gebruik van het viaduct. De meeste vleermuizen vlogen door de tuinen en de strook elzenopslag ten zuiden van de tuinen. Een deel volgde de bomen aan beide zijden van de Buurtlaan Oost. Tijdens het tweede bezoek zijn circa zestig dieren geteld. Ook bij huisnummer 90 is de vliegroute waargenomen maar hier is het aantal dieren niet bijgehouden. Route 2 Op deze locatie is vastgesteld dat gewone dwergvleermuizen uit Veenendaal de de weg overstaken en de houtsingel in het plangebied naar het oosten volgden maar de aantallen waren gering. Tijdens het eerste bezoek ging het om vier dieren en tijdens het tweede bezoek om drie dieren. Route 3 Op deze locatie is op beide data geen vliegroute vastgesteld. Wel zijn enkele gewone dwergvleermuizen waargenomen die de begroeiing langs de provinciale weg in zuidelijke richting volgden.
Figuur 8. Relevante resultaten vleermuisonderzoek.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
11
4.4 Vleermuizen foerageergebied
Het plangebied bestaat grotendeels uit agrarische percelen die tijdens het onderzoek voornamelijk met mais en in mindere mate met soortenarm gras waren begroeid. Boven deze percelen zijn zeer weinig vleermuizen vastgesteld. Een enkele keer foerageerde een laatvlieger boven het gebied maar dit was altijd van korte duur. Deze soort is vaker rond de Dragonderweg waargenomen, met name boven de Groene Grens maar ook wel in de oostrand van het plangebied. Verder zijn regelmatig hoog foeragerende rosse vleermuizen waargenomen zonder directe binding met het terrein. Deze foerageerden ook boven het sportterrein ten westen van provinciale weg en boven de Groene Grens ten oosten van het plangebied. Langs de houtsingels en op de erven zijn overal foeragerende gewone dwergvleermuizen waargenomen maar de aantallen waren betrekkelijk klein met name in het agrarische deel van het plangebied. Hier was een kleine piek waarneembaar in de eerste periode na zonsondergang maar later tijdens het bezoek viel het vrijwel stil. Op de erven waren regelmatiger en langduriger foeragerende gewone dwergvleermuizen aanwezig maar ook hier ging het om lage aantallen.
4.5 Vaste nestplaatsen bomen
De bomen op het terrein zijn overwegend jong en niet tot nauwelijks geschikt voor broedvogels met vaste nestplaatsen. De grotere bomen staan allemaal op of bij erven. Nergens zijn grotere nesten aangetroffen die wijzen op vaste nestplaatsen. Tijdens de verschillende veldbezoeken zijn alleen doortrekkende roofvogels waargenomen die geen nestindicerend gedrag vertoonden.
4.6 Huismus
Tijdens het muismussenonderzoek zijn op de erven van de Dragonderweg en bij Buurtlaan Oost 84 huismussen waargenomen. Nestindicerend gedrag is waargenomen bij Dragonderweg 8, 12, 14 en 16. In totaal ging het om circa tien paar waarvan circa zes paar bij huisnr. 16. Bij de te slopen bebouwing zijn geen nestplaatsen vastgesteld. Bij de wooncluster Buurtlaan Oost 84-88 is wel aanwezigheid van huismus vastgesteld maar geen nestindicerend gedrag. De vogels hier bleken te foerageren op kippenvoer en vlogen over de provinciale weg heen-en-weer naar de woonwijk ten westen van de weg.
4.7 Ooievaar
Zowel in 2019 als 2020 was het ooievaarsnest bezet en waren jongen aanwezig. In 2020 zijn drie jongen uitgevlogen.
4.8 Steenuil
Tijdens het vleermuisonderzoek in 2019 waren verschillende vogels rond de locatie aanwezig, met name in de Groene Grens ten oosten van de Dragonderweg. De bewoner van huisnr. 10 gaf aan dat er een steenuil in de bijgebouwen broedde. Tijdens het huismusonderzoek in 2020 verbleef een steenuil nabij een gat op het dak van het meest oostelijke bijgebouw. Er is vanuit gegaan dat het nest zich hier bevond. Er is daarom geen specifiek veldonderzoek naar steenuil gedaan. De te slopen gebouwen van de overige adressen zijn niet geschikt als nestplaats voor steenuil.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
12
Figuur 10. Schuur aan de Dragonderweg 10 met nestplaats steenuil.
Figuur 9. Locaties vaste nestplaatsen vogels.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
13
Figuur 11. Ooievaarsnest in mast.
4.9 Poelkikker
Tijdens de drie uitgevoerde veldbezoeken zijn geen poelkikkers waargenomen in de aanwezige potentieel geschikte water- en landbiotopen in het plangebied. Ook zijn geen waarnemingen gedaan van roepende mannetjes. Dit laatste terwijl er op de inventarisatiedata elders in Nederland wel kooractiviteit van poelkikker is waargenomen. Wel zijn in diverse wateren in het plangebied vangst-, zicht- en koorwaarnemingen gedaan van de algemeen voorkomende bastaardkikker. Tevens zijn op enkele plaatsen larven van kleine watersalamanders gevangen. Op het land zijn enkele exemplaren van (sub)adulte bruine kikker en gewone pad aangetroffen.
4.10 Heikikker
In geen van de watermonsters is eDNA van heikikker aangetoond.
4.11 Grote modderkruiper
In één van de watermonsters is een lage concentratie eDNA aangetoond. Het gaat om monster 21891. Het betreft de bermsloot van de provinciale weg ter hoogte van Dragonderweg 8-10. Het zwakke signaal duidt op de aanwezigheid van een kleine restpopulatie.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
14
5
Overzicht resultaten
Overzicht vaste rust- en verblijfplaasten Groenpoort Soort
Type
Locatie
Aantal
Gew dwergvleermuis
Vliegroute
Parallel aan Buurtlaan Oost
Max. 90 ind.
Gew dwergvleermuis
Vliegroute
Oost-west t.h.v. Dragonderweg 14
Enkele ind.
Gew dwergvleermuis
Foerageergebied
Gehele buitengebied
Zeer beperkt
Gew dwergvleermuis
Foerageergebied
Bebouwingscluster Dragonderweg
Beperkt
Ooievaar
Nestplaats
In mast nabij Dragonderweg 10
1x
Steenuil
Nestplaats
In schuur Dragonderweg 10
1x
Grote modderkruiper
Leefgebied
Watergangen westelijke gebied
Lage dichtheid
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
15
6 6.1 Vleermuizen
Verbodsbepalingen
Vleermuizen zijn beschermd volgens het regime van de Habitatrichtlijn. Door het project kan afhankelijk van de uitvoering van het project een vliegroute verdwijnen en foerageergebied van vleermuizen in het algemeen. Op de locaties zijn daarom lid 2 van artikel 3.5 van toepassing:
“Lid 2. Het is verboden dieren als bedoeld in het eerste lid opzettelijk te verstoren. Voor deze soorten gaat het niet om de vraag of de storing van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding, zoals bij artikel 3.1 lid 5. Elke vorm van verstoring is daarmee ontheffingsplichtig. In een ontheffingsprocedure zal vervolgens getoetst worden of het verstoren van de soort afbreuk doet aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan.” 6.2 Ooievaar/steenuil
Ooievaar en steenuil zijn beschermd volgens het regime van de Vogelrichtlijn. Door het project verdwijnt van beide soorten een vaste nestplaats. Hierdoor wordt artikel 3.1 lid 2 overtreden:
“Lid 2. Het is verboden opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels als bedoeld in het eerste lid te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen.” 6.3 Grote modderkruiper
Grote modderkruiper is beschermd volgens het regime van “overige soorten”. Door het project verdwijnt leefgebied van een kleine populatie. Op de locaties zijn daarom lid 1 van artikel 3.10 van toepassing:
“Lid 1. Het is verboden: b. de vaste voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren als bedoeld in onderdeel a opzettelijk te beschadigen of te vernielen.”
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
16
7 7.1 Effecten gewone dwergvleermuis
Effectanalyse en maatregelen gewone dwergvleermuis
De ontwikkeling van de wijk kan leiden tot het verdwijnen of in ieder geval verminderen van de functionaliteit van een vrij grote vliegroute in het noorden van het plangebied. Omdat gewone dwergvleermuis niet zeer kritisch is wat geleiding van vliegroutes betreft en langs de Buurtlaan Oost laanbeplanting voorkomt is het niet waarschijnlijk dat de vliegroute verdwijnt. De laanbeplanting is echter niet aaneengesloten - in het westelijke gedeelte zitten grote gaten in de beplanting – waardoor een verminderde functionaliteit niet is uit te sluiten. Het gebied als geheel heeft een beperkte functie als foerageergebied. Wanneer alle begroeiing in het plangebied tegelijk verdwijnt zal het gebied gedurende verscheidenen jaren vrijwel ongeschikt zijn als foerageergebied totdat de wijk voldoende is ontwikkeld om de functie over te nemen. Naar verwachting biedt de woonwijk na voltooiing minimaal dezelfde mogelijkheden wat vliegroutes en foerageergebied betreft. Dit is af te leiden uit de aanleg van een grote watergang die door het gebied loopt, verschillende brede groenstroken in de oost-westrichting en de aanplant van wijk en tuinbeplantingen. Door de huidige begroeiing in fasen te rooien en door groenstroken en boomlanen versneld aan te leggen wordt voorkomen dat vlieg- en foerageerroutes (tijdelijk) verdwijnen.
Door de genomen mitigerende maatregelen zijn er geen effecten in tijd en ruimte te verwachten op de functionaliteit van het gebied als leefgebied voor vleermuizen.
7.2 Mitigatie gewone dwergvleermuis
Vliegroute Buurtlaan Oost Langs de zuidkant van de Buurtlaan Oost is laanbeplanting aanwezig. Dit is echter voornamelijk in de oostelijke helft het geval. In de westelijke helft bevinden zich leemten in de beplanting. Om de wegbeplanting geschikt te maken als geleidende structuur voor vleermuizen wordt de beplanting daar waar nodig aangevuld tot een aaneengesloten groenstructuur ontstaat. De aanplant vindt uiterlijk in 2022 plaats. Foerageergebied Om te voorkomen dat het plangebied tijdelijk vrijwel ongeschikt wordt als foerageergebied wordt de begroeiing niet geheel gerooid maar alleen die van de betreffende fase. Daarnaast wordt de zuidelijke groenstrook tijdens fase 1 aangelegd en de noordelijke groenstrook tijdens fase 2.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
17
8 8.1 Leefgebied
Effectenanalyse en maatregelen ooievaar en steenuil
In de planvorming voor Veenendaal-oost (Groenpoort, Buurtstede & Veenderij) is rekening gehouden met verlies van leefgebied van soorten en natuur. In dit kader is ten oosten van de wijk een natuurgebied aangelegd genaamd de Groene Grens. De ontwikkeling van het natuurgebied is een samenwerking tussen de gemeenten Ede en Veenendaal en het Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost (Ovo). De Ovo is medefinancier van de Groene Grens. Het gebied bestaat uit houtwallen, natuurlijke graslanden, watergangen en moeras. Ter hoogte van de wijk Groenpoort is in samenwerking met gemeente Ede in 2012 een multifunctionele faunaflat gebouwd. De betonen bovenkant is ontworpen voor steen- en kerkuilen met daarbovenop een ooievaarsnest. Onderin zit een inspectieluik die toegang geeft tot de binnen kern om de vleermuizen te kunnen tellen en observeren. Er zijn nestkasten geplaatst voor onder andere de torenvalk, de gekraagde roodstaart, ringmussen, huismussen en koolmezen. De afstand van het ooievaarsnest en het steenuilennest tot de faunaflat is respectievelijk 347 en 238 meter. Compensatie heeft dus in een eerder stadium al plaatsgevonden. Tijdens de veldbezoeken is waargenomen dat beide soorten zich in de omgeving van de faunaflat bevonden. Steenuil heeft eerder in de toren gebroed (pers. meded. omwoners) maar de laatste jaren is gekozen voor de schuur van Dragonderweg 10.
Ooievaar heeft voor zover bekend geen gebruikgemaakt van de toren. Om er zeker van te zijn dat de toren nog geschikt is wordt deze in het najaar van 2020 gecontroleerd op functionaliteit en zo nodig gerenoveerd.
Figuur 12. Faunaflat in de Groene Grens t.h.v. Groenpoort. 8.2 Individuen
Door de sloop kan de voortplanting verstoort raken en kunnen vogels sterven. Daarom vindt de sloop buiten de kwetsbare periode van steenuil plaats of wordt het gebouw buiten die periode ongeschikt gemaakt als nestplaats. Het ongeschikt maken kan bijvoorbeeld bestaan uit het verwijderen van pannen. De meest kwetsbare periode van steenuil beslaat de periode februari – juli. Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
18
Figuur 13. Ligging faunaflat t.o.v. de nestplaatsen van ooievaar en steenuil.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
19
9
Effectenanalyse en maatregelen grote modderkruiper
9.1 Leefgebied
In de planvorming voor Veenendaal-oost (Groenpoort, Buurtstede & Veenderij) is rekening gehouden met verlies van leefgebied van soorten en natuur. In dit kader is ten oosten van de wijk een natuurgebied aangelegd genaamd de Groene Grens. Het gebied bestaat uit houtwallen, natuurlijke graslanden, watergangen en moeras. Het gebied is mede aangelegd voor grote modderkruiper. Compensatie heeft dus in een eerder stadium al plaatsgevonden. Recent is grote modderkruiper in de watergangen van de Groene Grens vastgesteld (ndff.nl).
9.2 Individuen
Om sterfte van individuen te voorkomen wordt de hoofdwatergang langs de provinciale weg en de zijsloten die geschikt zijn als leefgebied leeggevist voor demping. Het leegvissen van de watergang gebeurt buiten de meest kwetsbare periode te weten de voortplantingsperiode van april t/m augustus. Voor het wegvangen worden de volgende maatregelen genomen: • • • •
• • •
De te dempen watergangen worden opgedeeld in compartimenten van 100 à 200 meter en afgedamd met bijvoorbeeld een rijplaat. De waterdiepte wordt tot enkele decimeters teruggebracht. Het verlagen van het peil gebeurt door uitscheppen met een kraan of een pomp met een fijnmazige maalkorf (maaswijdte max. 1 cm) met een grote oppervlakte (bijv. 1 m3) De aanwezige grote modderkruipers worden afgevangen met een standaardsteeknet van Ravon. Vervolgens wordt de aanwezige modder wordt uit de watergang uitgeschept en dun uitgespreid op het land en direct gecontroleerd op nog aanwezige exemplaren van de grote modderkruiper. De afgevangen exemplaren worden zo snel mogelijk in geschikte watergangen van de Groene Grens geplaatst. met geschikt leefgebied geplaatst worden. De uitvoering vindt plaats bij luchttemperaturen boven nul en ijsvrij water. Het wegvangen en de begeleiding van het project gebeurt door een ter zake kundige op het gebied van grote modderkruiper.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
20
10 Belangenafweging 10.1 Gewone dwergvleermuis
Deze ontwikkeling wordt ten aanzien van de gewone dwergvleermuis uitgevoerd in het kader van het volgende belang, zoals genoemd in het Vrijstellingenbesluit (art 3.8, lid 5) van de Wet Natuurbescherming: belang 3) In het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. Belang 3) Volksgezondheid en dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten.
De druk op de woningmarkt is in delen van Nederland hoog, onder meer in de provincie Utrecht. Om te zorgen dat huidige en toekomstige inwoners van de provincie woningen kunnen vinden, moet er veel worden gebouwd de komende dertig jaar. In verband met deze woningbouwopgave is Veenendaal-oost bestemd en al enige jaren in ontwikkeling. 10.2 Steenuil
Deze ontwikkeling wordt ten aanzien van steenuil uitgevoerd in het kader van het volgende belang, zoals genoemd in het Vrijstellingenbesluit (art 3.3, lid 4) van de Wet Natuurbescherming: Belang 1) In het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid. Belang 1) Volksgezondheid De nestplaatsen bevinden zich op het erf van Dragonderweg 10. Het adres is niet meer bewoond. De verouderde gebouwen raken in verval en bevatten asbest. Sinds de leegstand vinden geregeld illegale praktijken plaats door hangjongeren. Het is beleid om asbest uit het leefmilieu te verwijderen. Daarnaast bestaat de vrees dat bij brandstichting de omgeving besmet raakt met asbest.
10.3 Ooievaar
Deze ontwikkeling wordt ten aanzien van ooievaar uitgevoerd in het kader van het volgende belang, zoals genoemd in het Vrijstellingenbesluit (art 3.3, lid 4) van de Wet Natuurbescherming: Belang 1) In het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid. Belang 1) Volksgezondheid en de openbare veiligheid De mast heeft een hoogte van circa vijftien meter en is door de constructiewijze met dwarsspijlen eenvoudig te beklimmen. Wanneer de mast in de wijk blijft staan worden gevaarlijke situaties verwacht wanneer jongeren in de mast klimmen. Deze situatie is gevaarlijk en met name in een woonwijk onwenselijk. Daarnaast zijn er zorgen over de staat van de mast en of de constructie aan de huidige veiligheidseisen voldoet. Nu de functie van agrarisch gebied wijzigt naar
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
21
woonwijk is het van belang om de mast, mede in het kader van veiligheid, te verwijderen. 10.4 Grote modderkruiper
Deze herontwikkeling wordt ten aanzien van de grote modderkruiper uitgevoerd in het kader van het volgende belang, zoals genoemd in het Vrijstellingenbesluit (art 3.8, lid 5) van de Wet Natuurbescherming: belang 3) In het belang van de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten. Belang 3) Volksgezondheid en dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijke gunstige effecten.
De druk op de woningmarkt is in delen van Nederland hoog, onder meer in de provincie Utrecht. Om te zorgen dat huidige en toekomstige inwoners van de provincie woningen kunnen vinden, moet er veel worden gebouwd de komende dertig jaar. In verband met deze woningbouwopgave is Veenendaal-oost bestemd en al enige jaren in ontwikkeling.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
22
11 Alternatievenafweging 11.1 Alternatieve locatie
De bouwopgave die uit de woningnood voortkomt wordt op meerdere fronten opgepakt, onder meer via inbreiding in woonkernen. De bouwopgave is echter zo hoog dat het onvermijdelijk is om in het buitengebied te bouwen. De aanzet tot de uitbreiding van Veenendaal in oostelijke richting is al in de jaren negentig gegeven via het besluit van provincies Gelderland en Utrecht en de gemeenten Ede en Veenendaal voor een ISEV (Interprovinciale Structuurvisie EdeVeenendaal). De betreffende locatie is juist gekozen om de kwalitatief hoogwaardige natuur van Natura 2000-gebied Binnenveld – ten zuiden van Veenendaal-oost te ontzien en te versterken. Daarnaast is het project dermate groot in oppervlakte dat het praktisch onmogelijk is om een alternatieve locatie aan te wijzen waar geen conflicten met de Wet natuurbescherming bestaan.
11.2 Alternatieve wijze van uitvoering
Het plangebied vloeit voort uit de gestelde bouwopgave, het type woningen en de aanhorige voorzieningen. Er is geen mogelijkheid voor een alternatieve uitvoering van het project.
11.3 Alternatieve periode van uitvoering
Omdat het project een meerjarige uitvoering heeft en het leefgebied als gevolg van de ontwikkeling (tijdelijk) verdwijnt is een alternatieve periode van uitvoering geen reële optie om de negatieve effecten te voorkomen of te verzachten. Wel vinden ingrepen in het leefgebied buiten de kwetsbare perioden van ooievaar, steenuil en grote modderkruiper plaats en zijn alternatieve nestlocaties en leefgebied reeds gerealiseerd. Hiermee wordt doden van dieren voorkomen en treden er ook geen nadelige effecten op door verlies aan broedmogelijkheid in het plangebied. Wat vlieg- en foerageerroutes van vleermuizen betreft vinden de ingrepen gefaseerd plaats en is het plangebied na de ontwikkeling weer geschikt als foerageergebied.
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
23
12 Staat van instandhouding 12.1 Gewone dwergvleermuis
Landelijk/regionaal De gewone dwergvleermuis komt in Nederland algemeen voor en is een wijdverbreide soort die in heel Nederland wordt waargenomen. Het is de meest algemene vleermuissoort in Nederland. Hij komt vooral in de bebouwde omgeving voor, zowel in het stedelijk gebied als op het platteland. Er zijn geen uitspraken te doen over aantalsontwikkelingen: er zijn geen aanwijzingen voor een af- dan wel toename in aantallen. Mogelijk neemt het aanbod van geschikte verblijfplaatsen wel af vanwege de toenemende na-isolatie van gebouwen en het dichten van kieren en gaten in gebouwen (Bron: Kennisdocument Gewone dwergvleermuis, versie 1.0 juli 2017). Het is niet bekend hoe de regionale situatie is maar aangenomen mag worden dat deze vergelijkbaar is met de rest van het land. Lokaal In de afgelopen tien jaar zijn regelmatig vleermuisonderzoeken uitgevoerd in Veenendaal. Het beeld dat hieruit naar voren komt is vergelijkbaar met dat van andere steden in Nederland.
12.2 Ooievaar
Landelijk Het aantal broedparen van de ooievaar neemt sinds de jaren tachtig jaarlijks toe. De populatie neemt sinds 1990 constant toe met meer dan 5% per jaar. De meeste broedparen bevinden zich in het groene Hart, het rivierengebied en op het grensgebied van Overijssel, Drenthe en Friesland maar in vrijwel heel Nederland komen nestplaatsen voor. In 2018 bedroeg de broedpopulatie 1050 – 1150 paar. De staat van instandhouding wordt al gunstig beschouwd (sovon.nl).
Figuur 14. Nestplaatsen van ooievaar in de periode 2017 – 2020 (NDFF). Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
24
Regionaal/Lokaal In het Binnenveld tussen Veenendaal en Wageningen waren de afgelopen vier jaar – naast de nestplaats in het plangebied - vijf nestplaatsen in gebruik. Langs de Rijn komen meerdere nestplaatsen voor. 12.3 Steenuil
Landelijk Steenuil broedt in het gehele land maar in de kuststreek en in Friesland, Groningen en Noord-Drenthe ontbreekt de soort grotendeels. De achterhoek en het oostelijke rivierengebied hebben de grootste dichtheid. De laatste twaalf jaar heeft de populatie geen significante aantalsverandering doorgemaakt. Regionaal/Lokaal In het Binnenveld tussen Veenendaal en Wageningen waren de afgelopen vier jaar – naast de nestplaats in het plangebied - negen nestplaatsen in gebruik. Nabij het plangebied bevindt zich een nestplaats aan de zuidoostzijde van Groenpoort.
Figuur 15. Nestplaatsen van steenuil in de periode 2017 – 2020 (NDFF)
12.4 Grote modderkruiper
Landelijk De grote modderkruiper wordt verspreid door heel Nederland aangetroffen (figuur 7). De kustzone en de droge delen van de hogere zandgronden vormen hier een uitzondering op. De huidige verspreiding centraliseert zich vooral rond de (oorspronkelijke stroomgebieden van) grote rivieren en beken. Monitoringsgegevens over toe- of afname van de aantallen of van de verspreiding van de grote modderkruiper in Nederland ontbreken. Er zijn sterke aanwijzingen dat de soort na 1950 in ons land is achteruitgegaan. In de jaren ‘30 Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
25
en ‘50 van de vorige eeuw was de grote modderkruiper een algemene vis in zoet water. Ook de vele volksnamen wijzen daarop, bijvoorbeeld weeraal, aalpieper, meerpoet en donderaal. Tegenwoordig is de grote modderkruiper alleen plaatselijk algemeen. (Bij12. Kennisdocument Grote modderkruiper. versie 1.0, juli 2017). Regionaal/lokaal In Natura 2000-gebied Binnenveld is in de veenreservaten van ouds een populatie grote modderkruipers aanwezig. Recent is de soort ook aangetroffen in de Groene Grens ten oosten van het plangebied. Dit gebied is onder meer als compensatie voor grote modderkruiper aangelegd. Vermoedelijk komt de soort ook buiten de reservaten voor maar hiervan bestaat waarschijnlijk geen compleet beeld.
Figuur 16. Waarnemingen van grote modderkruiper in de laatste tien jaar (NDFF).
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
26
Bronnen •
Bij12. Kennisdocument Gewone dwergvleermuis. versie 1.0, juli 2017
•
Bij12. Kennisdocument Grote modderkruiper. versie 1.0, juli 2017
•
Bij12. Kennisdocument Steenuil. versie 1.0, juli 2017
•
Provincie Utrecht. Toelichting aanvraagformulier Wet Natuurbescherming
Activiteitenplan Groenpoort Veenendaal-oost
27