20210607 Gezondheidseffecten van de energietransitie

Beeldvormende avond Energietransitie Veenendaal 07-06-2021

Dr.ir. Jeroen de Hartog Adviseur Milieu en Gezondheid

Gezondheidseffecten van nieuwe energiebronnen • Biomassa

• Zonne-energie • Windenergie RIVM rapport 2021-0054 Effecten van nieuwe energiebronnen op gezondheid en veiligheid in Nederland. L. Gooijer & M.G. Mennen

Gezondheid (WHO definitie) Gezondheid is een toestand van volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet van louter het ontbreken van ziekte.

Ziektelast agv klimaatmaatregel Geluid van windturbines

Luchtverontreiniging van biomassa

Windturbines en gezondheid

1. Geluid ➢Akoestische factoren ➢Niet-akoestische factoren 2. Slagschaduw 3. Schittering/reflectie

Akoestische factoren

Windturbines en gezondheid

1. Amplitude modulatie (zwiepen, suizen of slaan) 2. Windturbine geluid hinderlijker dan weg-of rail geluid (Janssen et al, 2011, Klaeboe 2016)

3. WHO guidelines (Lden 45dB) • Geen advies voor nachtelijk geluid • Ernstig gehinderden bij 45 dB: 10%

1. Bewezen relatie WT-geluid en hinder (vnl AM)

Windturbines en gezondheid

2. Verband tussen zelf gerapporteerde slaapverstoring & hinder 3. Onvoldoende bewijs voor andere gezondheidseffecten (cardiovasculaire, diabetes, obesitas, cognitive en mentale)

RIVM 2020-0150: Health effects related to wind turbine sound: an update I. van Kamp en G.P. van den Berg

1. Persoonlijke en contextuele factoren belangrijk. ➢ ➢ ➢

Windturbines en gezondheid

Geluidsgevoeligheid Houding t.a.v. windturbines Economisch belang

2. Bewezen relatie hinder en visuele aspecten 3. Geen bewijs dat lage frequenties (LFG) extra hinder opleveren

RIVM 2020-0150: Health effects related to wind turbine sound: an update I. van Kamp en G.P. van den Berg

• Worden mensen op tijd betrokken bij plannen voor windturbines in hun woonomgeving? Aandachtspunten omwonenden

• Wat is hun relatie met de overheid en/of initiatiefnemers? • Worden ze er financieel slechter (daling woningwaarde) of beter (aandelen) van?

GGD -advies

• Geluidsoverlast zoveel mogelijk beperken (WHO Lden 45 dB en indien mogelijk nog lager) • • • • • •

vroegtijdige communicatie met omwonenden. Inspraak of (mooier nog) eigenaarschap van de plannen. Klachtensysteem. Leefbaarheidsfonds, opbrengsten ten goede leefomgeving. Landschappelijke inpassing. Mogelijkheid om windturbine tijdelijk stil te zetten.

TOEKOMST

• Expertisepunt Windturbines en Gezondheid i.o. (RIVM en GGD) • Handreiking windturbines en gezondheid (GGD) medio ‘21 • RES 2.0 (1 maart 2023)

VRAGEN?