2. Conceptvisie op toekomstbestendige huisvesting van kindcentra Veenendaal

Concept visie actualisatie IHP

Visie op toekomstbestendige huisvesting van kindcentra in Veenendaal Inleiding Veenendaal investeert, bij het uitvoeren van haar zorgplicht voor onderwijshuisvesting en vroeg voorschoolse educatie, in sterke en inclusieve kindcentra, waarin onderwijs en daaraan gerelateerde voorzieningen, zoals kinderopvang en welzijnsvoorzieningen, samenkomen als basis voor de ontwikkeling van kinderen van 0 tot 18+. De onderwijs- en kinderopvangorganisaties en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs spreken liever over inclusieve, dan integrale, kindcentra waarin kinderen, ongeacht een eventuele beperking, samen kunnen opgroeien in een voor hen passende leer- en ontwikkelomgeving. Met deze visie werken we aan toekomstbestendige huisvesting voor voor- en vroegschoolse educatie, kinderopvang, passend basis-, voortgezet en gespecialiseerd onderwijs, en welzijnsvoorzieningen, georganiseerd in leeftijdsgebonden kindcentra. We ontwikkelen wijkgerichte kindcentra, voor onderwijs en daaraan gerelateerde kindvoorzieningen bedoeld voor een specifieke buurt of wijk, en sluiten daarvoor aan op de behoeften in de directe leefomgeving. Voor scholen met één vestiging en een regionale leerlingpopulatie, gespecialiseerd en voortgezet onderwijs, ontwikkelen wij kindcentra die goed bereikbaar zijn van binnen en buiten de gemeente.

We waarborgen daarbij de vrijheid van onderwijs, met een diverse spreiding van onderwijs en kindvoorzieningen, passend bij de wensen van ouders en kinderen en ons gemeentelijk beleid. Omdat niet alle onderdelen van deze opgave tegelijk kunnen worden gerealiseerd, richten we ons op onze zorgplicht voortvloeiend uit de Wetten op Primair en Voortgezet Onderwijs, de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie, de Wet Kinderopvang, het Besluit kwaliteit kinderopvang en peuterspeelzalen en de Verordening Huisvesting Onderwijs: het faciliteren van voldoende onderwijshuisvesting, vroeg- en voorschoolse educatie en de technisch noodzakelijke vervanging van schoolgebouwen conform weten regelgeving. De komende planperiode ligt in de huisvestingsopgave de nadruk op het basis- en (voortgezet) speciaal onderwijs, aangezien het voortgezet onderwijs momenteel goed gehuisvest is. Wel gaan we in gesprek met het voortgezet onderwijs over de verbreding van het IKC-beleid voor kinderen van 12 tot 18+. Binnen de uitvoering van de zorgplicht voor vervanging van onderwijshuisvesting geven wij allereerst prioriteit aan gespecialiseerd onderwijs en scholen met een hoge onderwijsachterstandsscore (voornamelijk in de wijken Centrum, Noordwest, Zuidoost en Zuidwest).

De uitvoering van de zorgplicht vindt plaats via een mix van vastgoedoplossingen, zoals levensduur verlengende renovatie, (ver)nieuwbouw, transformatie van (kantoor)gebouwen en integratie in woningbouwontwikkelingen. Flexibiliteit, multifunctionaliteit en duurzaam en circulair bouwen zijn daarbij leidend, zodat voorzieningen meebewegen met veranderingen in onderwijs, kinderopvang en de samenleving. Omdat we de vervangingsopgave niet in één keer tegelijk kunnen uitvoeren wordt deze opgave gefaseerd uitgevoerd op basis van de prioritering dat onderwijs voor kwetsbare kinderen in het gespecialiseerd onderwijs en in onderwijs met een hoge gemiddelde onderwijsachterstandsscore voor gaan. We streven ernaar tijdelijke huisvesting zoveel mogelijk te voorkomen. Waar dit onvermijdelijk is zetten we in op

Concept visie actualisatie IHP

flexibele en duurzame oplossingen zoals leegstaand maatschappelijk vastgoed, leegstaande kantoorgebouwen of flexibele units die ook voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt zoals flexwoningen. We financieren de huisvestingsopgave op basis van Total Cost of Ownership (TCO) samen met het onderwijs en kinderopvang- of zorgorganisaties (speciaal onderwijs). We sluiten daarbij aan op de nieuwe wet- en regelgeving die dit jaar ter besluitvorming voor ligt. Bij deze TCO-benadering wordt niet alleen gekeken naar de initiële investering, maar ook naar de kosten tijdens de levensduur zoals voor onderhoud en energie of bijvoorbeeld leerlingvervoer. We brengen op deze manier de financiële belangen en verantwoordelijkheden van respectievelijk de gemeente, het onderwijs, de kinderopvangen zorgorganisaties (bij gespecialiseerd onderwijs) samen in één (maatschappelijke) businesscase. We werken op een programmatische manier aan de uitvoering. Dit is een gezamenlijke opgave van gemeente en schoolbesturen, waarbij kinderopvang en Veens Welzijn integraal worden betrokken vanwege hun rol in vroeg- en voorschoolse educatie.

Visie 1. Wijkgerichte en toegankelijke onderwijsvoorzieningen Kindcentra vormen de basis voor de ontwikkeling van kinderen en dragen bij aan een sterke en leefbare wijk. We faciliteren onderwijs waar nodig wijkgericht, zodat kinderen in hun eigen omgeving onderwijs kunnen volgen. Wijkoverstijgende scholen, gespecialiseerd en voortgezet onderwijs blijven daarnaast goed bereikbaar binnen en buiten de gemeente. Daarom zetten we bij de realisatie van kindcentra in op: ▪

▪ ▪ ▪

▪

▪

2/4

Een pedagogische samenwerking gebaseerd op de IKC-visie, waarin onderwijs, vroegen voorschoolse educatie, kinderopvang en welzijnsorganisaties samenwerken. Met aandacht voor de sociale en pedagogische basis. Voor gespecialiseerd onderwijs is ruimte voor samenwerking met zorgpartners, met als uitgangspunt de meerwaarde voor het kind en de onderscheidenlijke verantwoordelijkheden van iedere organisatie. Inclusieve en toegankelijke voorzieningen, zodat ieder kind, ongeacht achtergrond of ondersteuningsbehoefte, zich welkom voelt en passende ondersteuning krijgt. Meer ruimte voor gespecialiseerd onderwijs in lijn van de vigerende VNGmodelverordening voor onderwijshuisvesting. Flexibele en toekomstbestendige onderwijshuisvesting, een passende plek voor kinderen en medewerkers, om samen te kunnen werken aan goed onderwijs, die meebeweegt met veranderende leerlingenaantallen, onderwijsvormen en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarbij wordt maximale flexibiliteit gewaarborgd door niet meer dan twee scholen per kindcentrum te huisvesten, zodat gebouwen aanpasbaar blijven aan toekomstige ontwikkelingen en de samenwerking tussen scholen en opvang optimaal kan functioneren. Daarnaast is het streven dat geregistreerde scholen in niet meer dan twee locaties zijn gehuisvest.

Als een school in twee locaties is gehuisvest dan geldt dat investeringen in (dis)locaties, binnen de (financiële) kaders van de projectontwikkeling, mogelijk zijn als het leerlingenaantal van deze locatie minimaal voldoet aan de opheffingsnorm. Als een dergelijke dislocatie niet beschikt over een vaste voet, dan kan deze bij vervanging worden toegekend mits het leerlingenaantal van deze locatie voldoet aan de opheffingsnorm of er sprake is van gespecialiseerd onderwijs. Multifunctioneel gebruik van gebouwen, zodat kinderen binnen een vertrouwde omgeving kunnen leren, spelen en zich ontwikkelen. Gebouwen worden zo ontworpen

Concept visie actualisatie IHP

▪

▪

dat deze ook buiten schooltijden kunnen worden benut voor sport, ontmoeting en buurtactiviteiten. Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen (BOSS). Dit doen we door het faciliteren van ruimte voor bewegingsonderwijs, en groene schoolpleinen en (buiten)ruimtes die buiten onderwijstijden open worden gesteld voor de wijk om sport en spel aantrekkelijk te maken, zodat kinderen actief en gezond opgroeien. Strategische locatiekeuzes en slimme mobiliteitsoplossingen, zoals veilige loop- en fietsroutes, parkeren voor taxivervoer, autoluwe schoolzones en goede OVverbindingen.

2. Bouwen voor de toekomst – een gezamenlijke kwaliteitsstandaard We bouwen scholen en kindcentra die voorbereid zijn op de toekomst. Bij de uitvoering van het IHP hebben we grote stappen gezet in duurzaam bouwen. Zo bouwen we energieneutraal, hebben we in IKC Het Meesterwerk circulaire innovaties toegepast en zetten we in op flexibel bouwen. Dit blijven we voortzetten: ▪

▪

▪

▪ ▪

▪

Duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting, dat voldoet aan de architectonische, functionele en technische criteria van het Kwaliteitskader Huisvesting, met Frisse Scholen klasse B, van Ruimte OK (Kwaliteitskader Ruimte-OK juni 2024). We stimuleren verduurzaming van locaties en vergroening van schoolpleinen, die niet binnen een periode van 10 jaar worden aangepast in het IHP. Met inzet van daarvoor beschikbare lokale, provinciale en landelijke overheidsprogramma’s. Onderwijs- en kindpartners die gebruik maken van de onderwijsgebouwen stellen hiervoor samen duurzame gebouwgerichte duurzame onderhoudsplannen op, in lijn met de sectorale routekaart voor verduurzaming van schoolgebouwen (Sectorale Routekaart PO- en VO raad). Deze meerjarenonderhoudsplannen worden onderdeel van het IHP. Het voortzetten van de beweging naar circulair bouwen, met waar mogelijk hergebruik van materialen, modulaire nieuwbouw die kan meegroeien met de behoeften, en hergebruik van bestaand vastgoed door transformatie van (kantoor)gebouwen naar kindcentra. Levensduur verlengende renovatie is een alternatief voor nieuwbouw. We bouwen nieuwe gebouwen voor 50 jaar en ontwerpen ze daarom zo dat ze niet alleen vandaag, maar ook morgen flexibel inzetbaar zijn. Dit doen we door nieuwe gebouwen flexibel (her)indeelbaar te maken. Een aanpak die tijdelijke huisvesting zoveel mogelijk voorkomt.

Als tijdelijke huisvesting toch nodig is, zetten we in op tijdelijk gebruik van leegstaande schoolgebouwen, schoolwoningen (flexibele en duurzame onderwijshuisvesting die eenvoudig kan worden aangepast of verplaatst) of kantoorgebouwen. Daarbij streven wij ernaar om samenwerkende kindpartners onder één dak ook als zodanig tijdelijk te huisvesten.

3. Financiering, uitvoering en samenwerking De realisatie van kindcentra wordt steeds complexer. Beschikbare locaties zijn beperkt, de gemeente groeit en beschikbare middelen zijn beperkt. Daarom zoeken we naar flexibele en samenwerkingsgerichte oplossingen om projecten haalbaar te maken. ▪

▪ ▪

3/4

Nieuwe huisvesting wordt gefinancierd op basis van Total Cost of Ownership (TCO), waarbij de gemeente in lijn met haar zorgplicht investeert in ruimte voor vroeg- en voorschoolse educatie en onderwijs. Daarnaast dragen de schoolbesturen, conform hun zorgplicht en (toekomstige) wettelijke mogelijkheden, financieel bij aan de opgave. Zoals bijvoorbeeld aan de inrichting van de gebouwen, zowel binnen als buiten en de gebruikers-exploitatie. De meerjarenonderhoudsplannen van de kindpartners maken hiervan onderdeel uit. Voor investeringen in aanvullende ruimte voor kinderopvang bovenop de gemeentelijke zorgplicht worden waar mogelijk, samen met de kinderopvang, externe

Concept visie actualisatie IHP

▪

▪

▪

financieringsoplossingen gezocht. Dit geldt ook voor aanvullende ruimte voor zorgpartners bij het gespecialiseerd onderwijs. Om doelgericht, sneller en efficiënter te werken gaan we inzetten op programmatisch samenwerken met schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en maatschappelijke partners. Toekomstige multifunctionele locaties waar meerdere scholen en kindpartners en/of andere maatschappelijke functies onder één dak samenwerken (niet zijnde medegebruik) blijven in eigendom van de gemeente. Dit vereenvoudigt het beheer van de accommodaties en zorgt voor een efficiënte en duurzame exploitatie voor alle partijen. Ook op deze manier besparen wij administratieve lasten van bijvoorbeeld verenigingen van eigenaren. In de uitvoering van huisvestingsprojecten zoeken we naar een combinatie van pragmatische oplossingen, zoals benutten van subsidiemogelijkheden, benutten van gemeentelijke budgetten anders dan onderwijshuisvesting en vernieuwende gestandaardiseerde werkwijzen.

Conclusie Met deze visie zetten we in op een toekomstbestendige, inclusieve en flexibele onderwijshuisvesting in Veenendaal binnen de leidende kaders van de programmabegroting. We bouwen samen aan: ▪ Goede onderwijskwaliteit en samenwerking tussen kindpartners, waarbij onderwijs, kinderopvang en welzijn, en, in geval van speciaal onderwijs, zorg elkaar versterken. Dit omvat een doorgaande lijn in de ontwikkeling van kinderen, structurele inbedding van vroeg- en voorschoolse educatie in onderwijsachterstandswijken, betrokkenheid van welzijnsorganisaties en ruimte voor zorgpartners binnen het gespecialiseerd onderwijs. ▪ Duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting, dat voldoet aan het Kwaliteitskader Huisvesting, Frisse Scholen Klasse B. Passend binnen de financiële kaders van de programmabegroting. Voor in gebruik zijnde locaties, die niet binnen een periode van 10 jaar worden aangepast in het IHP, stimuleren we verduurzaming en vergroening van schoolpleinen. ▪ Renovatie (incl. vernieuwbouw) als een alternatief voor nieuwbouw. ▪ Wijkgerichte kindcentra, waarbij het basisonderwijs en kinderopvang dicht bij huis wordt gefaciliteerd en regionaal goed bereikbare kindcentra voor regionaal georiënteerde kindvoorzieningen zoals gespecialiseerd en voortgezet onderwijs.

▪ Een diverse spreiding van scholen en opvangvoorzieningen, passend bij de wensen van ouders en kinderen waarmee we de vrijheid van onderwijs in de gemeente waarborgen. ▪ Toekomstbestendige en flexibele onderwijshuisvesting, die meebeweegt met veranderende leerlingenaantallen en onderwijsbehoeften. Daarbij wordt maximale flexibiliteit gewaarborgd door niet meer dan twee scholen per kindcentrum te huisvesten. ▪ Multifunctioneel gebruik van gebouwen, waarbij buitenschoolse opvang binnen de onderwijsruimte wordt voorzien en gebouwen ook ’s avonds en in het weekend ruimte bieden voor sport, ontmoeting en buurtactiviteiten. ▪ Het beperken van tijdelijke huisvesting, zodat we onze middelen efficiënt investeren voor de lange termijn. En als het toch nodig is kiezen we voor bijvoorbeeld leegstaande schoolgebouwen, schoolwoningen of kantoorgebouwen, om flexibiliteit en duurzaamheid te waarborgen. Zo investeert Veenendaal in sterke en inclusieve kindcentra voor onderwijs en daaraan gerelateerde kindvoorzieningen in een specifieke buurten of wijken, passend bij de wensen van ouders en kinderen en ons gemeentelijk beleid.

4/4