13. Participatie raad - toelichting ChristenUnie

Toelichting ChristenUnie bij de Excelsheet consultatie Kadernota 2025-2028 Als ChristenUnie hebben we bij het beoordelen van de mogelijke bezuinigingsmaatregelen het volgende kader gehanteerd: • • •

De basis moet op orde zijn (we zien dit ook terug in de participatiestukken), luxe komt later. Zorg voor elkaar, bestaanszekerheid, leefbaarheid in Veenendaal en veiligheid zijn belangrijke waarden voor ons. Verhoging van de OZB is voor ons alleen een begaanbare weg als het bijdraagt aan verbetering of op niveau houden van de zorg voor elkaar, de leefbaarheid en de veiligheid; zaken die ten behoeve van de hele samenleving zijn.

We maken een aantal concrete keuzes: •

•

•

Algemeen: we hebben ons gefocust op het behouden en waar nodig het versterken van de goede basis die we in Veenendaal hebben d.w.z. de leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte, bestaanszekerheid, omzien naar elkaar en daarbij het ondersteunen van maatschappelijke organisaties. Wij vinden het in deze onzekere financiële periode onverstandig om op dit moment een nieuw theater te bouwen, waar maar een klein deel van de Veenendalers gebruik van maakt. Uitstel met 5 jaar hoeft naar ons idee geen onoverkomelijk probleem te zijn. Bij de Jeugdzorg zien we een jarenlang patroon van oplopende kosten. De laatste 2 jaar zelfs met ca. € 10 miljoen. Dat is (uiteindelijk) niet houdbaar omdat de kosten naar verwachting blijven stijgen. Het college moet hier wat ons betreft verder mee aan de slag en onderzoeken of het geld dat hiervoor besteed wordt, ook daadwerkelijk doelmatig wordt gebruikt. We verwachten dat het college met concrete voorstellen komt hoe we de kosten kunnen terugdringen. Over de wenselijkheid van deze voorstellen kan dan met de Raad het gesprek worden gevoerd. Bezuinigen op openbaar onderhoud en groen levert vrij snel een verminderd gevoel van veiligheid op en tast de leefbaarheid aan. Bovendien kost dat in de toekomst verschillende jaren en financiële middelen voordat dit hersteld is.

Wat ons betreft is het bezuinigen op openbaar onderhoud en groen geen discussiepunt. Vrijwilligerswerk en het welzijnswerk leveren een belangrijke bijdrage aan de zorg voor elkaar die juist in deze tijden zo nodig zijn en aan de kracht van de samenleving. De soms relatieve kleine bedragen die hierop bezuinigd kunnen worden, hebben een groot effect op de Veenendaalse samenleving. Daarom vinden we bezuinigen geen optie.

Als ChristenUnie-fractie hebben we ervoor gekozen om 2025 financieel sluitend te maken. Voor de jaren erna, accepteren we dat 2026 en 2027 jaren kunnen zijn die we afronden met een tekort (en evt. kunnen dekken uit de algemene reserve). In 2028 is er in ons voorstel nog een tekort van € 1,8 miljoen. Uiteindelijk willen we de begroting ook in 2028 sluitend krijgen. Onze inschatting - op basis van wat we op dit moment weten - is dat we dit tekort kunnen dekken vanuit de egalisatiereserves, de inkomsten vanuit de Voorjaarsnota van het Rijk en de onderzoeken die nog plaats moeten vinden (de PM-posten in de excellijst). Daarnaast constateren we al meerdere jaren dat er structureel onderuitputting is. Dit leidt steevast tot een overschot in de jaarrekening. Er is op dit moment geen reden om aan te nemen dat dat de komende jaren niet het geval zal zijn. Tegen de tijd dat we de kadernota - en op een later moment de programmabegroting zullen behandelen - is er meer informatie bekend en kunnen we (nog) betere keuzes maken. Mocht blijken dat er op dat moment alsnog een tekort is, dan zijn wij bereid nadere bezuinigingen of OZBverhoging te overwegen.

Wij hebben nog een aantal aanvullende vragen: 1. Er komt een onderzoek naar de reserves, wordt daarin ook alle egalisatiereserves mee genomen? Wanneer kunnen wij de uitkomsten van dit onderzoek verwachten? 2. In de stukken wordt voorgesteld om culturele instellingen vanaf 2026 taakstellend € 125.000 op te leggen. In de laatste programmabegroting is er structureel € 316.000 extra gevraagd voor culturele instellingen (voornamelijk de Bibliotheek). Wij hadden een grotere bezuinigingsmogelijkheid verwacht op culturele instellingen. Zeker als wij deze voorgestelde bezuiniging in perspectief plaatsen met andere voorstellen, bijvoorbeeld Subsidie SSV, budget vrijwilligers schrappen, Vitale binnenstad – geen verdubbelaar evenementen. Bij deze voorstellen worden vergelijkbare bedragen voorgesteld, terwijl de omvang van deze organisaties kleiner is en de impact daardoor relatief groter. Waarop is het bedrag van € 125.000 gebaseerd? Waarom gaat deze taakstelling pas in per 2026 en niet per 2025? 3. Wanneer kunnen wij de uitkomsten vanuit de meicirculaire verwachten? En worden deze uitkomsten meegenomen in de kadernota die wij zullen ontvangen?