10. Accountantsverslag 2025 Veenendaal

Gemeente Veenendaal

Accountantsverslag 2025 21 mei 2026 | concept 3

concept 3

Inleiding Aan: de gemeenteraad van de gemeente Veenendaal, Doetinchem, .. mei 2026 U heeft als gemeenteraad een kaderstellende en controlerende rol. Dat betekent dat u vooraf de financiële en beleidsmatige kaders stelt en achteraf beoordeelt of het College van B en W binnen deze kaders heeft gehandeld en hierover op een juiste en volledige wijze verantwoording heeft afgelegd. De jaarrekening is daarbij een belangrijk verantwoordingsdocument.

Wij zijn door u als Raad aangewezen als accountant om de jaarrekening te controleren. Met de controle ondersteunen wij u als Raad bij de uitoefening van uw controlerende taak. De accountantscontrole is gericht op de vraag of de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording van het college, een getrouw beeld geeft van de baten en lasten en van de grootte en samenstelling van het vermogen van de gemeente. Daarnaast hebben wij beoordeeld of de jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving, waaronder het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Onze controle richt zich primair op de betrouwbaarheid van de financiële verantwoording en op het financieel beheer en de financiële organisatie, voorzover deze van belang zijn voor de totstandkoming van de jaarrekening. Daarbij geven wij als accountant geen zelfstandig oordeel over de doelmatigheid of doeltreffendheid van het gevoerde beleid. Die beoordeling behoort in bredere zin tot uw eigen controlerende rol, eventueel met ondersteuning van bijvoorbeeld de auditcommissie en de rekenkamer.

Met dit accountantsverslag informeren wij u over de uitkomsten van onze controle. Wij geven u daarmee inzicht in de belangrijkste bevindingen, eventuele geconstateerde afwijkingen en aandachtspunten in de financiële rechtmatigheid, de interne beheersing en de bedrijfsvoering. Op die manier biedt dit verslag u aanvullende handvatten bij de behandeling van de jaarrekening en bij uw beoordeling van de verantwoording door het College. Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de directeur Dienstverlening en Bedrijfsvoering, de financieel specialisten, de portefeuillehouder Financiën en met de auditcommissie besproken op 27 mei 2026. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten

De heer R.H. Gosselink-Wolbrink RA

2

concept 3

Inleiding Onze boodschap aan de gemeenteraad bij de jaarstukken

Voor u als raadslid zijn de jaarstukken niet alleen een formeel verantwoordingsdocument, maar ook een belangrijk instrument voor sturing en lering. U kunt de jaarstukken gebruiken om te beoordelen in hoeverre beleidsdoelen zijn gerealiseerd, welke middelen daarvoor zijn ingezet en welke lessen daaruit volgen voor komende jaren. Daarbij is het van belang dat niet alleen wordt toegelicht welke activiteiten zijn uitgevoerd, maar vooral welke maatschappelijke resultaten zijn bereikt en in hoeverre sprake is van doeltreffend en doelmatig handelen. Ook onderbesteding en vertraging in investeringen verdienen daarbij nadrukkelijk aandacht. Daarnaast zijn de jaarstukken een belangrijk document voor de beoordeling van de financiële positie en het weerstandsvermogen van de gemeente. Financiële kengetallen kunnen daarbij het beste in onderlinge samenhang te worden beoordeeld, mede in het licht van de specifieke omstandigheden en ontwikkelfase van uw gemeente. Een heldere visie van het College op de financiële positie, risico’s en toekomstbestendigheid ondersteunt u bij deze beoordeling. Verder is het van belang dat u kennisneemt van onze bevindingen, waaronder signalen op het gebied van interne beheersing, IT, frauderisico’s en rechtmatigheid.

Deze bevindingen geven mede inzicht in de kwaliteit van de administratieve organisatie en interne beheersing en kunnen aanleiding geven tot aanvullende maatregelen of nadere opvolging.

3

concept 3

Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2. Aandachtspunten gemeenteraad

3. Jaarrekening

4. Interne beheersing 5. Onze verantwoordelijkheid

6. Afsluiting

Bijlagen 4

concept 3

1. Samenvatting Strekking controleverklaring Indien de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld, zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2025 een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van de baten en lasten over 2025 en van het vermogen op 31 december 2025, in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. In de WNT-verantwoording en SiSa-verantwoording zijn geen afwijkingen geconstateerd.

Financiële positie Uw gemeente sluit het jaar af met een positief resultaat van € 12,4 miljoen. Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt per eind 2025 € 48 miljoen. Het benodigde weerstandsvermogen bedraagt € 16,6 miljoen.

Rechtmatigheidsverantwoording Het College heeft in de rechtmatigheidsverantwoording aangegeven de rechtmatigheidsgrens te overschrijden. De belangrijkste onrechtmatigheden in 2025 zijn: • Begrotingsoverschrijdingen € 4,5 miljoen. € 1,1 miljoen is als acceptabel aangemerkt doordat de lasten uit open einde regelingen bestaan of gecompenseerd worden door baten. • Kredietoverschrijdingen € 0,6 miljoen • Europese aanbestedingen € 0,7 miljoen.

Interne beheersing De interne beheersing is in voldoende mate op orde en voldoet aan de eisen die wij vanuit de accountantscontrole hieraan stellen. De belangrijkste risico’s voor de jaarrekeningcontrole - het zelfstandig vaststellen van de prestaties van de leveringen in de zorg en de zekerheden in de waardering van grondexploitaties - zijn voldoende afgedekt.

Wij zijn van mening dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

De ratio is 2,9 en is ruim voldoende. De afgelopen jaren heeft het eigen vermogen een stijgende lijn laten zien.

Controleproces De controle is in overeenstemming met de planning verlopen. Wij hebben aanpassingen voorgesteld voor het herstellen van fouten en het aanpassen van teksten. Deze zijn voorzover van belang verwerkt.

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

5

concept 3

2. Aandachtspunten Raad Aandachtspunten Hierna geven wij een toelichting op de aandachtspunten voor de controle 2025 zoals deze zijn meegegeven door de auditcommissie. Deze aandachtspunten zijn een aanvulling op de standaard controleopdracht om uw gemeenteraad op bestuurlijk relevante thema’s verder mee te nemen. Van de auditcommissie hebben wij de volgende 3 aandachtspunten meegekregen. 1. Budgetten sociaal domein inclusief jeugdzorg - Welke controle kan de accountant op het terrein van het Sociaal Domein uitvoeren? - Wat betreft de jeugdzorg: Blijkbaar hebben we niet goed in beeld hoeveel budget er van het Rijk komt en hoeveel we uitgeven. Kan dat beter in beeld komen?

2. Onderuitputting - Hoe kunnen we in het vervolg scherper begroten? - Wat zijn verder onze opties om deze post naar beneden te krijgen? 3. Risico’s - We zien altijd de top 10 risico’s in de jaarrekening. Kan er vanuit de accountant een extra analyse gedaan worden op de risico’s?

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

6

concept 3

2. Aandachtspunten Raad 1. Budgetten sociaal domein inclusief jeugdzorg - Welke controle kan de accountant op het terrein van het Sociaal Domein uitvoeren? - Wat betreft de jeugdzorg: blijkbaar hebben we niet goed in beeld hoeveel budget er van het Rijk komt en hoeveel we uitgeven. Kan dat beter in beeld komen? Accountantscontrole In de accountantscontrole ligt de focus op de getrouwheid van de verantwoorde lasten. Daartoe beoordelen wij of de gefactureerde kosten in overeenstemming zijn met de door zorgaanbieders geleverde prestaties. Daarnaast beoordelen wij of de facturen juist en volledig in de financiële administratie zijn verwerkt. In het kader van de juiste weergave van de rechtmatigheidsverantwoording beoordelen wij of de verstrekte beschikkingen rechtmatig zijn. Wij maken daarbij gebruik van de interne controles die de organisatie zelf uitvoert. Het proces De gemeente Veenendaal stuurt voor de Jeugdwet vooral op de kosten per zorgtraject en de ontwikkeling van de zorgintensiteit. Er zijn geen expliciete doelstellingen voor volumes en doorlooptijden vastgelegd. Binnen het sociaal domein is dit ook niet gebruikelijk omdat de regelingen een zogenaamde open-einde regeling betreffen. Er is geen plafond. Er is financieel wel een taakstelling opgenomen in de begroting. Met zorgaanbieders zijn contracten afgesloten op basis van prijs x hoeveelheid.

Er zijn geen volume- of budgetplafonds als gevolg van de hiervoor vermelde ‘open einde regeling’. De

zorgaanbieder bepaalt de benodigde intensiteit. Tarieven worden jaarlijks geïndexeerd volgens contractuele afspraken en kunnen worden bijgesteld als ze onjuist blijken. Per zorgtraject worden prestatieafspraken gemaakt. De zorgaanbieder maakt een plan van aanpak met de cliënt om op die manier toe te werken naar een doel en hiermee ook de cliënt zo optimaal te ondersteunen. Op basis van de gerealiseerde doelstellingen wordt gefactureerd. In 2025 is een nieuwe integrale verordening sociaal domein vastgesteld. Hierin is het 5stappenplan van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) gevolgd. Dit is een leidraad voor gemeenten om de hulpvraag van een burger te beoordelen, met name binnen de Jeugdwet. De vijf stappen zijn: ➢ de hulpvraag vaststellen; ➢ de problemen in kaart brengen; ➢ de benodigde ondersteuning bepalen; ➢ het onderzoeken van eigen en algemene oplossingen en ➢ een maatwerkvoorziening toekennen indien nodig.

7

concept 3

2. Aandachtspunten Raad In de uitvoering worden deze 5 stappen nog niet consequent toegepast. Dit heeft nu dan ook nog geen merkbare gevolgen voor de financiële beheersing, niet positief en ook niet negatief. Wel is het doel om aan de voorkant lichte zorg zoveel mogelijk te voorkomen en zware zorg beter te beheersen. Het deel van de procesmelding tot en met aanvraag vindt door het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) plaats. De gemeente heeft geen zicht op dit deel van het proces (datum melding, bevestiging melding, identificatie cliënt, inhoud en juiste ondertekening van de aanvraag). Binnen de gemeente is op dit deel van het proces geen sprake van zichtbare beheersingsmaatregelen. De gemeente stelt op basis van het advies van het CJG (beperkt tot naam cliënt, soort zorg, zorgaanbieder, tijdsduur en periode) een beschikking op. Wij hebben het College van B&W geadviseerd een gewaarmerkt verslag op te vragen bij het CJG inzake de interne beheersing. Middelen vanuit het Rijk De middelen voor de jeugdzorg die aan de gemeente beschikbaar worden gesteld vallen onder de zogenaamde integratie uitkering jeugd. Dit is onderdeel van de algemene uitkering. De uitbetaling van de algemene uitkering is gebaseerd op maatstaven zoals: • Aantal jongeren • Aantal huishoudens met laag inkomen • Sociaaleconomische indicatoren

• Sociaal domeinkosten (inclusief jeugdzorg). Door opname in de algemene uitkering zijn middelen voor jeugdzorg niet geoormerkt. Het bedrag dat op basis van het verdeelmodel in de algemene uitkering aan jeugdzorg wordt toegerekend, is gebaseerd op jeugd-specifieke maatstaven en de toevoegingen zoals vermeld in de jaarlijkse circulaires. Gemeenten hebben echter beleidsvrijheid: de gemeenteraad bepaalt via de begroting hoe middelen worden ingezet. In 2025 zijn extra middelen ontvangen in de algemene uitkering voor de tekorten in de jeugdzorg van de afgelopen jaren.

Beheersing kosten Voor de monitoring gebruikt de gemeente de ‘maatregelenmonitor’ op basis van ingediende declaraties. De data komen direct uit de bronbestanden. De betrouwbaarheid van de rapportages is daarmee gewaarborgd en er kunnen prognoses worden opgesteld over lopende trajecten en zorgintensiteit. Op basis van de monitor ziet de gemeente dat de instroom van jeugdigen stabiliseert, maar dat de intensiteit per cliënt stijgt en daarmee ook de kosten.

8

concept 3

2. Aandachtspunten gemeenteraad 2. Onderuitputting - Hoe kunnen we in het vervolg scherper begroten? - Wat zijn verder onze opties om deze post naar beneden te krijgen? Uit de analyse tussen de begroting en de realisatie van een aantal jaren blijkt dat de gemeente de vastgestelde begroting jaarlijks niet volledig realiseert. De achterliggende oorzaken en context hiervan worden jaarlijks toegelicht in de programmaverantwoording en de verschillenanalyse in de jaarstukken. Hieronder hebben wij de cijfers van de afgelopen drie jaar weergegeven: Lasten | Begroting vs. Realisatie (x € 1 miljoen)

Baten | Begroting vs. Realisatie (x € 1 miljoen)

€ 340 € 320 € 300 € 280 € 260 € 240 € 220 € 200

€ 340 € 320 € 300 € 280 € 260 € 240 € 220 € 200 Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Op basis van de gerealiseerde saldi van de afgelopen drie jaar wordt duidelijk dat de gerealiseerde lasten in lijn liggen met de realisatie. De baten vertellen echter een ander verhaal en liggen structureel boven uw begroting. Dit betreffen hoofdzakelijk incidentele voordelen (bijvoorbeeld extra middelen ontvangen via het gemeentefonds in december). Deze zijn dan ook niet structureel te begroten. Van onderuitputting is op totaalniveau van uw gemeente dan ook beperkt sprake en dit duidt op een effectieve sturing binnen de jaarschijven.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Jaarrekening

Interne beheersing

Actualiteiten

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

9

concept 3

2. Aandachtspunten gemeenteraad 3. Risico’s - We zien altijd de top 10 risico’s in de jaarrekening. Kan er vanuit de accountant een extra analyse gedaan worden op de risico’s? In de begroting 2026 is het gemeentelijke risicomanagement herijkt, met meer focus op de risico’s die echt relevant zijn voor de raadsdoelstellingen. Met deze gerichte aanpak is het de bedoeling om de discussie over risico’s effectiever te maken. En daarmee kunnen tijdig maatregelen worden genomen om risico’s te voorkomen.

miljoen. In de begroting 2026 is toegelicht dat dit restrisico noodzakelijk is om een

vergelijking te blijven kunnen maken tussen beide jaren. Onderstaand de tabel met een opsomming van de in de begrotingen 2025 en 2026 opgenomen risico’s. Risico inschatting: Kans X Impact

Begroting 2025

(X € 1 miljoen)

Effect herijking In de begroting 2025 was er een inschatting van de risico’s van € 13,7 miljoen, zijnde het benodigd weerstandsvermogen. In de begroting 2026 is er een risico inschatting van € 16,1 miljoen als het benodigde weerstandsvermogen. Dit is een verhoging van € 2,4 miljoen. Door de herijking is een aantal nieuwe risico’s toegevoegd in de begroting 2026 zoals ➢ het risico op hogere indexatie bij nieuwbouw en onderhoud; ➢ het risico op de beperkingen in de netcongestie; ➢ het risico op een cyberaanval. Daarnaast is een aantal risico’s in de begroting 2026 niet meer expliciet benoemd die wel naar voren kwamen in de begroting 2025 zoals ➢ het risico op schommelingen in de algemene uitkering; ➢ het risico op prijsstijgingen in de aardgas; ➢ het risico op afwijkend exploitatieresultaat DEVO.

Deze risico’s zijn in de begroting 2026 opgenomen in het restrisico voor een bedrag van € 5

Sociaal Domein: Stijgende kosten Jeugdzorg en Wmo

€ €

Mutatie

1,7 €

5,6 €

3,9

€

3,2 €

3,2

0,8 €

0,7 €

-0,1

€

0,5 €

0,5

Hogere indexatie bij nieuwbouw, onderhoud en GWW-investeringen Gebundelde doeluitkering BUIG

2026

Netcongestie belemmert de realisatie gemeentelijke ambities Renteontwikkeling

€

2,5 €

0,4 €

-2,1

Fiscale risico’s (BTW, BCF, loonheffing)

€

0,9 €

0,3 €

-0,6

Loon- en prijsontwikkeling bij gesubsidieerde instellingen en GR

€

1,0 €

0,2 €

-0,8

€

0,2 €

0,2

2,5 €

-

€

-2,5

€

-

€

-

Cyberrisico’s Personeelstekort door krappe arbeidsmarkt

€

Risico's Theater en IKC's Algemene uitkering

€

1,5

€

-1,5

Prijs van aardgas

€

1,2

€

-1,2

Invoering van de Omgevingswet

€

1,0

€

-1,0

Exploitatieresultaat van DEVO Rest risico's

€

0,6 €

€ 5,0 €

-0,6 5,0

Totaal

€

13,7 €

16,1 €

2,4

10

concept 3

3. Jaarrekening

3.1 Accountantscontrole

3.2 Financiële positie 3.3 Overige bevindingen

3.4 Rechtmatigheidsverantwoording

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

11

concept 3

3.1 Accountantscontrole Goedkeuringstoleranties Op 21 maart 2025 is het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) gewijzigd. Voor de controle van de jaarrekening geldt vanaf boekjaar 2025 één goedkeuringstolerantie van 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De gehanteerde goedkeuringstolerantie voor het totaal van fouten en onzekerheden betreft € 5.920.000. In het controleprotocol is een goedkeuringstolerantie van 2% vermeld. Deze is door de Raad op 25 september 2025 vastgesteld. Gecorrigeerde controleverschillen Vanuit de controlewerkzaamheden is een aantal afwijkingen naar voren gekomen. Deze zijn besproken met het management en gecorrigeerd in de jaarrekening zoals deze voor u ligt.

Niet gecorrigeerde controleverschillen Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de controleverschillen die niet in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt. In overleg met u zijn alle individuele afwijkingen groter dan € 100.000 vermeld.

Omschrijving

Fouten

Levering zorg WMO en jeugd 2025

€ 2.036.000

Verrekening specifieke uitkeringen

€ 897.000

Totaal verschillen

€ 897.000

Inhoudsopgave

Samenvatting

Onzekerheden

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

€ 2.036.000

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

12

concept 3

3.1 Accountantscontrole Levering zorg WMO en jeugd 2025 Over de geleverde zorg in natura hebben we in 2025 voor € 52 miljoen productieverantwoordingen en (goedkeurende) controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen. Voor het resterende deel van de uitgaven aan zorgorganisaties, € 3 miljoen, is geen productieverantwoording en (goedkeurende) controleverklaring ontvangen of zijn het kleinere zorgaanbieders, waarmee afspraken zijn gemaakt om geen controleverklaring aan te leveren. Dit bedrag is als onzekerheid aangemerkt. Ter reductie van de hiermee samenhangende onzekerheid is aanvullend onderzoek uitgevoerd door de gemeente. Dit onderzoek bestond uit een gerichte enquête op de geleverde zorg door de zorgaanbieders waarvoor geen gewaarmerkte productieverantwoording is opgeleverd. Dit heeft de totale onzekerheid van teruggebracht naar € 2 miljoen. Verrekening specifieke uitkeringen Als gevolg van de controle op de SiSa-verantwoording en wijzigingen daarin, dient ook de verwerking van de ontvangen subsidiegelden te wijzigen. Deze wijzigingen zijn op een zodanig moment aan de orde gekomen dat verwerking daarvan niet meer mogelijk was binnen het reguliere tijdsbestek voor het opstellen van de jaarstukken. Wij merken daarbij op dat geen sprake is van één afzonderlijke resultaatcorrectie van € 0,9 miljoen. Dit bedrag betreft de optelsom van meerdere geconstateerde fouten.

Het resultaateffect is € 380.000 minder resultaat.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

13

concept 3

3.1 Accountantscontrole Fraude en continuïteit Wij zijn verplicht bij wettelijke controleopdrachten in de controleverklaring te rapporteren over fraude en continuïteit. Dit is tot stand gekomen vanuit de maatschappelijke wens tot meer transparantie en inzicht voor de gebruiker van de jaarrekening. Concreet betekent deze verplichting dat er een sectie ‘Controleaanpak frauderisico’s’ en een sectie ‘Controleaanpak veronderstellingen inzake de financiële risico’s’ in onze controleverklaringen is opgenomen. Dit betreffen geen algemene teksten, maar specifiek verwoord.

In bijlage 1 staan de teksten die wij in de controleverklaring zullen opnemen. Fraude De fraudeparagraaf beschrijft hoe wij in onze controle hebben ingespeeld op risico’s die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude. In deze beschrijving zijn de volgende elementen opgenomen: • de frauderisico’s die aandacht vereisen bij de controle; • een verwijzing naar eventuele toelichtingen in de jaarrekening; • een kort overzicht van de uitgevoerde werkzaamheden; • een indicatie van de uitkomst van de werkzaamheden van de accountant; • belangrijke waarnemingen met betrekking tot onderkende frauderisico’s.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze controleaanpak is opgesteld vanuit onze verplichting tot het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van onze werkzaamheden. Wij hebben onze controleaanpak zodanig ingericht dat de kans op het ontdekken van materiële afwijkingen als gevolg van fraude zo hoog mogelijk is. Hierbij is sprake van professionele oordeelsvorming, rekening houdend met de specifieke omstandigheden en de complexiteit van de controle. Voor de onderkende frauderisico’s hebben wij onze werkzaamheden op het geplande niveau kunnen uitvoeren. Financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Dit is een paragraaf in de controleverklaring waarin wij uiteen zetten welke controlewerkzaamheden zijn uitgevoerd om de veronderstellingen inzake de financiële risico’s te toetsen. Het College van B&W maakt jaarlijks een gedegen analyse van de financiële positie en vooruitzichten en de accountant moet deze toetsen. In de controleverklaring wordt uiteengezet welke werkzaamheden wij hebben uitgevoerd om de analyse van het College van B&W te toetsen en wat de uitkomsten van die werkzaamheden zijn. Ook eventuele belangrijke waarnemingen die de accountant ten aanzien van de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie bij de uitvoering van de werkzaamheden doet, worden vermeld in de controleverklaring.

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

14

concept 3

3.1 Accountantscontrole Naleven verslaggevingsregels De jaarrekening is opgesteld overeenkomstig het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het BBV zijn nageleefd. We hebben hierbij geen afwijkingen, behoudens het volgende advies. Wij hebben het College van BW geadviseerd in de niet-uit-balans-blijkende-verplichtingen de meerjarige contracten van materiële omvang te presenteren. Kwaliteit van de jaarstukken De jaarstukken bestaan uit twee onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. De kwaliteit van de toelichtingen is van een voldoende niveau.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de definitie van de lokale heffingen in de paragraaf bedrijfsvoering gelijk te stellen aan de lokale heffingen in de staat van baten en lasten. Wet Normering Topinkomens (WNT) Uw organisatie valt onder de reikwijdte van de Wet Normering Topinkomens. In de jaarrekening is de voorgeschreven informatie opgenomen. Verloop van de controle Het opstellen van de jaarrekening over het boekjaar 2025 is zodanig gepland, dat de gecontroleerde jaarrekening tijdig ter vaststelling aan de Raad kan worden voorgelegd. De eerste versie van de jaarstukken was tijdig gereed. In het eerste concept van de jaarstukken waren nog niet alle passages opgenomen. De uitvoering van de controle vergde meer afstemming en inzet dan wenselijk, wat het belang van een eenduidige regie op het proces onderstreept. Daarnaast merken wij op dat de financiële functie onderhevig is aan verloop en dat kwaliteit van het balansdossier kan worden versterkt.

De afwijkingen ten opzichte van de begroting en de belangrijkste ontwikkelingen per programma zijn voldoende toegelicht in het jaarverslag. In de paragrafen is een nadere toelichting gegeven op de ontwikkelingen. De eisen voor het opstellen van de jaarstukken zijn specifiek voor gemeenten. Er staat veel informatie in. Het is een lijvig document. Wij adviseren het College te onderzoeken of compactere jaarstukken een effectievere bijdrage kunnen leveren aan de informatievoorziening aan de Raad en kunnen leiden tot een tijdsbesparing.

Het controleproces evalueren wij met de ambtelijke organisatie. De afwikkeling van de controle was conform planning. Wij kijken terug op een goede samenwerking gedurende dit proces.

Jaarverslag Het jaarverslag met daarin de paragrafen voldoet aan de eisen van het BBV. Er zijn geen tegenstrijdigheden met de jaarrekening 2025 gezien.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

15

concept 3

3.2 Financiële positie Eigen vermogen Het eigen vermogen laat de afgelopen jaren (realisatie) het hiernaast getoonde verloop zien. De afgelopen jaren laat het eigen vermogen een stijging zien. Dit is met name te zien in de toename van de algemene reserve naar € 50,8 miljoen (2023: € 41 miljoen). Per 31 december 2025 zijn de bestemmingsreserves met de grootste omvang: • Reserve dekking kapitaallasten investeringen € 26,3 miljoen • Bestemmingsreserve Meerjarige middelen € 11,5 miljoen • Reserve ontheemden € 5,9 miljoen

Resultaat Het gerealiseerde saldo van baten en lasten is, na besluitvorming door de gemeenteraad, verwerkt in de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Het verloop in 2025 is hiernaast weergegeven.

Eigen vermogen x € 1 miljoen

2025

2024

2023

Eigen vermogen per 1 januari

116,5

107,7

106,3

Tussentijdse resultaatbestemming

6,2

3,6

-/- 2,3

Gerealiseerd resultaat

12,4

5,1

3,8

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

18,6

8,8

1,4

Eigen vermogen per 31 december

135,1

116,5

107,7

Resultaat x € 1 miljoen

2025

Totale baten

316,3

Totale lasten

-/- 297,7

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

Af: stortingen in reserves

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

18,6

-/- 34,9

Bij: onttrekkingen aan reserves

28,8

Saldo mutaties reserves

-/- 6,2

Gerealiseerd resultaat

12,4

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

16

concept 3

3.2 Financiële positie Van begroting naar realisatie De begroting is een aantal keren bijgesteld, in de tussenrapportages maar ook met afzonderlijke raadsbesluiten. Opvallend zijn met name de hogere gerealiseerde baten in relatie tot de gewijzigde begroting. De hogere baten in het overzicht van baten en lasten zijn zichtbaar op de volgende onderdelen: 1. Programma Fysieke Leefomgeving 2. Programma Sociale Leefomgeving 3. Algemene uitkeringen

Onderstaand ziet u de ontwikkeling in 2025 weergegeven vanaf uw primaire begroting tot aan de jaarrekening.

→ € 11,2 miljoen → € 4,9 miljoen → € 2,1 miljoen

De resultaten zijn onder meer ontstaan door incidentele baten die uw gemeente heeft ontvangen en niet structureel kon begroten.

Lasten | Begroting vs. Realisatie (x € 1 miljoen)

Baten | Begroting vs. Realisatie (x € 1 miljoen)

€ 340

€ 340

€ 320

€ 320

€ 300

€ 300

€ 280

€ 280

€ 260

€ 260

€ 240

€ 240

€ 220

€ 220

€ 200

€ 200 Begroting 2023

Inhoudsopgave

Realisatie 2023

Samenvatting

Begroting 2024

Realisatie 2024

Aandachtspunten Raad

Begroting 2025

Jaarrekening

Begroting 2023

Realisatie 2025

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Bijlagen

17

concept 3

3.2 Financiële positie Saldo van baten en lasten In 2025 zijn gedurende het jaar overschotten en tekorten met de algemene reserve en bestemmingsreserves verrekend. Voor het resterende resultaat van € 12,4 miljoen is in de jaarstukken een voorstel opgenomen. Er is via de decemberwijziging in 2025 € 5,8 miljoen niet-besteed budget doorgeschoven naar 2026. Daarnaast zien wij op basis van het historisch verloop hiernaast dat uw gemeente de wereld van de begroting en de wereld van de realisatie nog dichter bij elkaar kan brengen. Deels wordt het verschil verklaard door incidentele baten en lasten maar wij zien ook nog beperkt ruimte voor het vergroten van het begrotingsrealisme. Tussentijds worden resultaten verrekend met de algemene reserve. De afgelopen jaren is daarna nog een positief resultaat overgebleven 2023 € 3,8 miljoen 2024 € 5,1 miljoen 2025 € 12,4 miljoen

Ontwikkeling lasten en baten van begroting naar realisatie (x € 1 miljoen) € 340 € 320 € 300 € 280 € 260 € 240 € 220 € 200 Lasten

Dit komt met name door incidentele baten en ook door de wijze van begroten. Immers mogen de baten pas verantwoord worden als ze daadwerkelijk zijn toegezegd en lasten worden zodanig begroot dat begrotingsoverschrijdingen zoveel als mogelijk worden voorkomen.

Primaire begroting

Baten Gewijzigde begroting

Realisatie

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de kwaliteit van de toelichtende teksten in de jaarstukken rondom de incidentele baten en lasten te versterken en hiermee het inzicht te vergroten in de incidentele resultaatmutaties en de niet voorziene mutaties.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

18

concept 3

3.2 Financiële positie Weerstandsvermogen

Weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is de buffer die de gemeente achter de hand heeft om onverwachte financiële tegenvallers op te vangen. Het gaat om risico’s die niet al in de gewone begroting zijn meegenomen en waar de gemeente vaak weinig invloed op heeft. Toch is er voor dit soort risico’s wel een financiële buffer nodig. In uw gemeente is afgesproken dat de beschikbare weerstandscapaciteit gelijk is aan de algemene reserve (niet zijnde de reserve grondexploitaties) en de onbenutte belastingcapaciteit. Daarom is de beschikbare weerstandscapaciteit per eind 2025 € 48 miljoen. Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit is het bedrag dat de gemeente nodig denkt te hebben om mogelijke financiële tegenvallers op te vangen. Het gaat om risico’s die niet al in de gewone begroting zijn opgenomen. De gemeente schat per risico in hoe groot het risico is en hoe groot de kans is dat het zich voordoet. Voor uw gemeente is de benodigde weerstandscapaciteit per eind 2025 € 16,6 miljoen. Weerstandsratio Uw gemeente heeft voldoende weerstandsvermogen. Dat betekent dat er genoeg geld beschikbaar is om de ingeschatte risico’s op te vangen. In het beleid van uw gemeente staat dat de weerstandsratio minimaal 1,0 moet zijn. Uit de grafiek blijkt dat de ratio in de afgelopen jaren tussen 2,2 en 3,0 lag.

(x € 1 miljoen)

€60 €50 €40 €30 €20 €10 €2022

2023 Benodigde Weerstandscapaciteit

2024

2025

Beschikbare Weerstandscapaciteit

Weerstandsratio 4 3 2 1 0 2022

2023 Weerstandsratio

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

2024

2025

Minimale grens

Bijlagen

19

concept 3

3.2 Financiële positie Verwonderpunten BBV De Commissie BBV heeft in december 2025 de nota ‘Verwonderpunten BBV’ aangeboden aan het Ministerie van BZK. In deze verwonderpunten zijn een aantal adviezen opgenomen voor herziening van het BBV. De adviezen leiden tot meer eenduidigheid van de jaarstukken van gemeenten ten opzichte van profit organisaties en stichtingen en verenigingen. De nota is een advies en heeft daarmee nog geen formele status. Een van de adviezen in de nota betreft het vormen van een voorziening voor het tegoed aan vakantiedagen. Op dit moment worden deze alleen toegelicht als niet uit de balans blijkende verplichtingen (saldo € 2,5 miljoen). Wij hebben het College van B&W geadviseerd in de risico’s van het weerstandsvermogen rekening te houden met een risico op het herzien van het BBV met betrekking tot dit punt. De andere adviezen betreffen onder meer - het afschaffen van de post onvoorzien, - de inrichting van de paragraaf verbonden partijen, - de omvorming van de paragraaf weerstandsvermogen en financiering in een nieuwe paragraaf financiële positie. Onze verwachting is dat de adviezen uit de nota ‘Verwonderpunten BBV’ overgenomen zal worden in de actualisatie van het BBV.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

20

concept 3

3.3 Overige bevindingen Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de toepassing van de grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten/opbrengsten en lasten/kosten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij hier kort toe. Grondexploitaties De grondexploitaties van uw gemeente nemen toe, in lijn met de ambities van uw gemeente om te voorzien in de woningbouwbehoefte en hierbij behorende voorzieningen en bedrijvigheid. Wij toetsen de grondexploitaties aan de hand van de vijf P’s: • • • • •

Programma; Planning; Prijs; Plankosten; Parameters.

Wij hebben vinden dat de schattingen in de grondexploitaties deugdelijk worden onderbouwd mede met gebruik van interne en ook externe expertise. Hierbij zien wij geen fouten of afwijkingen van materieel belang. Wel merken wij op dat de ontwikkelingen in uw gemeente hard gaan en dat projecten complexer worden. Dit zorgt er ook voor dat de beheersing van de projecten zowel inhoudelijk en financieel gewaarborgd moeten blijven.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Inherent aan deze complexe binnenstedelijke ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het Ambacht, is een hoger risicoprofiel dan bij klassieke uitleglocaties. Het is daarom van belang om actief het gesprek met het college te blijven voeren over de gevolgen van de algemene en specifieke ontwikkelingen ten aanzien van de projecten. Zo houdt u tussentijds grip en vult u de controlerende taak in. Voorziening Appa Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). Vanaf 1 januari 2028 gaan de pensioenen van (oud) wethouders over naar het nieuwe pensioenstelsel en wordt het overgedragen aan het ABP. Dit heeft in 2025 de voorziening met € 1,3 miljoen verhoogd. Dit komt onder meer door de (verwachte) hogere dekkingsgraad bij het ABP. Voorziening onderhoud Gebouwen De voorziening onderhoud gebouwen kent geen actueel beheerplan meer. De gemeenteraad heeft expliciet besloten het ‘oude’ beheerplan met een jaar te verlengen tot eind 2025 in afwachting van het nieuwe beheerplan. Wij hebben begrepen dat de gemeenteraad hier in de loop van 2026 een voorstel toe ontvangt. Dit is uw moment om (financiële) kaders te accorderen die invloed hebben op toekomstige lasten en de wijze waarop u financieel onderhoud ‘spaart’ en hieruit voortvloeiende lasten in de tijd egaliseert.

Ten aanzien van de huidige ‘beleidsarme’ voorziening hebben wij geen afwijkingen geconstateerd.

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

21

concept 3

3.4 Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is een belangrijk onderdeel van de jaarrekening. Hierin legt het College van B&W aan de Raad verantwoording af over de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties. Daarmee is de rechtmatigheidsverantwoording niet alleen een verantwoordingsinstrument, maar ook een belangrijk hulpmiddel voor de Raad bij de invulling van zijn kaderstellende en controlerende rol. Een goede werking van dit instrument vraagt om heldere kaders van de raad, waaronder ➢ het normenkader ➢ de verantwoordingsgrens ➢ de rapporteringsgrens En ook duidelijke afspraken over de wijze waarop afwijkingen worden toegelicht. Daarbij is van belang dat het College van B&W in de paragraaf Bedrijfsvoering niet alleen rapporteert over de omvang van onrechtmatigheden, maar ook over de oorzaken daarvan en de getroffen of voorgenomen verbetermaatregelen. Daarnaast onderstreept de rechtmatigheidsverantwoording het belang van een toereikende interne beheersing. Een verdere ontwikkeling van de beheersmaatregelen in de primaire processen kan bijdragen aan het voorkomen van fouten en aan een versterking van de bestuurlijke en organisatorische kwaliteit. Wij hebben de rechtmatigheidsverantwoording gecontroleerd en gaan hierna in op onze bevindingen en aanbevelingen.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Kaderstelling De financiële verordening (gebaseerd op artikel 212 gemeentewet) en het controleprotocol zijn aangepast op de inrichting van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en op 25 september 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. Evenals het normenkader 2025. Uw controleverordening ex artikel 213 gemeentewet dient nog wel te worden geactualiseerd. Onze bevindingen over de rechtmatigheidsverantwoording In de financiële verordening heeft de Raad de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording op 2% van de lasten bepaald. Op basis van de voorliggende jaarrekening is dit een bedrag van € 6 miljoen. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het College van B&W aangegeven rechtmatig gehandeld te hebben. De totale onrechtmatigheden bedragen € 5,5 miljoen en zijn hiermee lager dan de verantwoordingsgrens van € 6 miljoen: • de overschrijding van de lasten ten opzichte van de begroting met € 4,5 miljoen (waarvan € 1,1 miljoen als acceptabel is aangemerkt binnen de kaders van uw financiële verordening). Dit betreffen uitgaven in het kader van de open einde regelingen en uitgaven die gecompenseerd worden door baten. • een overschrijding van toegestane kredieten met € 0,6 miljoen; • niet rechtmatige inkoopprocedures voor € 0,7 miljoen.

Op basis van onze toetsing aan de wettelijke voorschriften voor de rechtmatigheidsverantwoording en de kaderstelling door de Raad hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. De jaarrekening en het jaarverslag bevat de voorgeschreven informatie over de rechtmatigheid.

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

22

concept 3

3.4 Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de tekst aan het voorgeschreven model voldoet.

- Europese aanbestedingen Er zijn inkopen onterecht niet Europees aanbesteed voor een bedrag van € 0,7 miljoen.

Er zijn drie criteria vastgesteld om de financiële rechtmatigheid concreet te maken, te weten: [1] het voorwaardencriterium; [2] misbruik en oneigenlijk gebruik; en [3] het begrotingscriterium.

[2] Misbruik en oneigenlijk gebruik Het is aan de organisatie om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik te voorkomen. Op basis van de eisen in de wet- en regelgeving heeft een vertaling plaatsgevonden naar de opzet van de interne organisatie.

Bij het opstellen van de jaarrekening legt het College van B&W in de rechtmatigheidsverantwoording verantwoording af over deze drie criteria.

[3] Begrotingscriterium Het budgetrecht bepaalt dat de Raad toestemming geeft om het te realiseren beleid per programma binnen de vastgestelde begroting uit te voeren. Uitgangspunt is dat er een begrotingsonrechtmatigheid is wanneer er een overschrijding van lasten is. Overschrijdingen van baten en onderschrijdingen van lasten en baten zijn alleen onrechtmatig indien afwijkingen gedurende het begrotingsjaar al wel bekend zijn of behoorden te zijn bij de ambtelijke organisatie/College van B&W, maar niet tijdig tot een aanpassing van de begroting hebben geleid of tijdig aan de Raad zijn gemeld.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd de rechtmatigheidsverantwoording eerder voor te bereiden in aanloop naar de controle van de jaarstukken. [1] Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium schrijft voor dat financiële handelingen alleen mogen plaatsvinden onder de voorwaarden zoals opgenomen in de wet of in een verordening. Het voorwaardecriterium komt met name voor in de processen: • Europese aanbestedingen • Treasury • Subsidieverstrekkingen • Uitkeringen • WMO en Jeugdzorg

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

In de rechtmatigheidsverantwoording is onderscheid gemaakt in acceptabele en nietacceptabele afwijkingen. Niet-acceptabele afwijkingen passen niet binnen de afspraken tussen de Raad en het College van B&W. Acceptabele wel. De Raad wordt gevraagd bij de vaststelling van de jaarrekening met deze afwijkingen in te stemmen.

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

23

concept 3

3.4 Rechtmatigheidsverantwoording - Meer lasten dan begroot Er is bij 2 programma’s een overschrijding van de lasten ten opzichte van de begroting. Deze zijn deels als acceptabel aangemerkt: de lasten voor open einde regelingen en lasten die worden gecompenseerd door baten. In totaal € 4,5 miljoen (waarvan € 1,1 miljoen acceptabel). Dit sluit aan met de afspraken hierover in de financiële verordening. - Investeringskredieten Er zijn voor € 0,6 miljoen aan investeringen gedaan die hoger waren dan het door de gemeenteraad vastgestelde kredieten. Deze overschrijdingen zijn ook als niet-acceptabel aangemerkt. Een overschrijding van een investeringskrediet kan niet als acceptabel worden aangemerkt, omdat dit ingaat tegen de door de raad vastgestelde financiële kaders en daarmee tegen het begrotingscriterium uit de Kadernota Rechtmatigheid. Wij hebben het college van B&W geadviseerd de investeringen volgens het verloopoverzicht gelijk te stellen aan de investeringen volgens het kredietoverzicht.

Toelichting op rechtmatigheidsverantwoording in paragraaf Bedrijfsvoering Volgens het BBV is het een vereiste dat het College van B&W in de paragraaf Bedrijfsvoering een toelichting geeft op alle afwijkingen die zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast dient te worden beschreven welke maatregelen worden genomen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Dit is gebeurd. - Rapportagegrens In de financiële verordening is opgenomen dat in de paragraaf Bedrijfsvoering fouten en/of onduidelijkheden groter dan € 100.000 worden toegelicht.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

- Intern inkoopbeleid Wanneer de inkoopnormen uit de Gids Proportionaliteit herhaaldelijk niet worden nageleefd of wanneer de documentatie en/of motivering ervan ontoereikend is, wordt van het College van B&W verwacht hierover te rapporteren in de paragraaf Bedrijfsvoering. Uw organisatie heeft eigen inkoopbeleid vastgesteld waarin de Gids Proportionaliteit is uitgewerkt. In 2025 is geen verbijzonderde interne controle uitgevoerd op het volgen van het intern inkoopbeleid voor inkopen onder de Europese aanbestedingsgrens.

Wij hebben het College van B&W geadviseerd verbijzonderde interne controle over het interne inkoopbeleid uit te voeren. - Verbijzonderde interne controle De recapitulaties van de uitgevoerde verbijzonderde interne controle worden momenteel pas aan het college en de organisatie beschikbaar gesteld na afronding van de jaarrekeningcontrole. Daarmee worden deze uitkomsten op een zodanig laat moment opgeleverd, dat zij gedurende het verantwoordings- en controleproces nog maar beperkt bruikbaar zijn voor tijdige bijsturing en opvolging. Wij hebben het College van B&W geadviseerd om de rapportage over de verbijzonderde interne controle eerder in het jaar beschikbaar te stellen. Een tijdigere oplevering versterkt de sturingsinformatie voor het College van B&W en de organisatie en draagt bij aan een doelmatiger en beter beheersbaar jaarrekeningproces.

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

24

concept 3

4. Interne beheersing Risico’s interne beheersing Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding hiervan hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de managementletter gerapporteerd aan het College van B&W. De managementletter is besproken met de auditcommissie op 15 januari 2025. In de managementletter hebben wij per proces aangegeven welke bevindingen en risico’s wij zien. Wij hebben hiervoor (mogelijke) interne beheersingsmaatregelen voorgesteld om de risico’s af te dekken. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening geen materiële afwijkingen bevat als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen, hebben wij aanvullende werkzaamheden moeten verrichten. De belangrijkste risico’s uit de managementletter zijn onderstaand weergegeven: 1] Prestatieleveringen inkoop Bij de jaarrekeningcontrole is op basis van een steekproef vastgesteld dat aan alle inkoopfacturen aanwijsbare prestaties ten grondslag lagen. 2] Prestatieleveringen WMO en Jeugd Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat voldoende productieverantwoordingen zijn gewaarmerkt door een accountant waardoor de prestatielevering is vastgesteld.

3] Rechtmatigheidsverantwoording Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. IT omgeving Op basis van boek 2, artikel 393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek moet de accountant in zijn verslag aandacht besteden aan de bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan.

De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht. Voor onze controle maken we in een beperkte mate gebruik van de automatiseringsomgeving.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

25

concept 3

4. Interne beheersing Afwikkeling aandachtspunten voor de jaarrekening vanuit de interimcontrole Vanuit de interimcontrole hebben wij van de enkele aandachtspunten voor de jaarrekening 2025 meegegeven. De belangrijkste waren: ➢ het juist en volledig verwerken van de uitbesteding lokale heffingen; ➢ het tijdig opstellen van een spendanalyse Europese aanbestedingen; ➢ De vrijval van de voorziening precario; ➢ De aanpassing van de voorziening APPA op grond van de overdracht aan het ABP; ➢ de tijdige en volledige aanlevering van de SiSa-regelingen, met specifieke aandacht voor de rechtmatigheid van de bestedingen. Van alle hierboven vermelde punten hebben wij vastgesteld dat deze zijn afgerond.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

26

concept 3

5. Onze verantwoordelijkheid Onze opdracht De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekeningen gecontroleerd.

Fraude De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het college. Ingeval van fraude door het college melden we dit aan de gemeenteraad.

Wij hebben onze controle uitgevoerd op basis van onze controlestandaarden voor accountantscontrole. Daarnaast hebben wij het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (het Bado), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de gemeentewet), het door u vastgestelde controleprotocol 2025 én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt.

Wij merken op dat onze werkzaamheden niet specifiek gericht zijn op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij het college. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. Wel is hij verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn werkzaamheden. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging en de controleverklaring.

De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten en onzekerheden bedraagt € 5.980.000 (2% van de lasten exclusief dotaties aan de reserves). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd.

Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude ontdekt, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude.

Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. Dit betekent dat op een aantal vormen van overige dienstverlening aanvullende voorwaarden van toepassing zijn, dat voor sommige soorten van overige dienstverlening beperkingen gelden en dat sommige soorten dienstverlening niet toegestaan zijn. Naast de controle van de jaarrekening hebben wij géén overige diensten en/of adviesopdrachten uitgevoerd. De voor uw gemeente in 2025 door ons verrichte diensten passen binnen de regels van onafhankelijkheid.

Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw gemeente. Er zijn geen andere zaken, die in strijd zijn met de onafhankelijkheidsregels.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

27

concept 3

6. Afsluiting Publicatie jaarrekening Wij adviseren om de jaarrekening, na vaststelling door de gemeenteraad, op de website van uw gemeente, te publiceren samen met de controleverklaring van de accountant. Hierdoor is het voor de gebruikers duidelijk dat dit de definitieve versie van de jaarrekening is en wat het oordeel van de accountant bij deze jaarrekening is. De wetgeving rondom de WNT (Wet Normering Topinkomens) geeft aan dat de WNT-verantwoording door de organisatie op internet gepubliceerd moet worden voor een periode van tenminste zeven jaar. De gegevens moeten vrij toegankelijk en eenvoudig te vinden zijn. Afsluiting Wij willen graag van de gelegenheid gebruik maken u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking en open communicatie tijdens onze controlewerkzaamheden. Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn en zijn graag bereid nadere informatie te verstrekken. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten 1:captre:size(200,65)}} De heer R.H. Gosselink-Wolbrink RA

28

concept 3

Bijlagen

Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s

Bijlage 2 SiSa tabel fouten en onzekerheden

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

29

concept 3 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s In het kader van onze controle hebben wij bijzondere aandacht besteed aan fraude en aan de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Wij hebben deze onderwerpen met het College van B&W besproken, inclusief de relevante risico’s, de door ons uitgevoerde werkzaamheden, de uitkomsten daarvan en de wijze waarop deze onderwerpen zijn toegelicht in de jaarrekening en het jaarverslag. Onze bevindingen, aandachtspunten en inschattingen hebben wij met u gedeeld, zodat u deze kunt betrekken bij uw toezichthoudende taak. Tevens leggen wij de voorgenomen teksten in onze controleverklaring over deze onderwerpen aan u voor. Hiermee wordt bijgedragen aan een zorgvuldige, evenwichtige en transparante verslaggeving en wordt de Raad in staat gesteld zijn verantwoordelijkheid adequaat uit te oefenen. In de bijlagen zijn de passages opgenomen die wij voornemens zijn in de controleverklaring op te nemen ten aanzien van de controleaanpak van frauderisico’s en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Deze passages vormen geen volledige weergave van de controleverklaring.

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

30

concept 3 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Controleaanpak frauderisico's Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak.

lokale heffingen en leges betreffen een veelheid van transacties van beperkte omvang waardoor geen risico ontstaat op een afwijking van materieel belang.

Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risico-inschattingsproces en de wijze waarop het college inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe het college het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de gemeenteraad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan.

We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de waaronder de directeur dienstverlening & bedrijfsvoering, gemeentesecretaris en de portefeuillehouder financiën. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s.

Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen. aanwijzingen of vermoedens van fraude. De door ons geïdentificeerde frauderisico’s en de specifieke werkzaamheden die wij hieromtrent hebben verricht zijn weergegeven op de volgende pagina’s.

Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.

In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving.

:

Aangezien de baten hoofdzakelijk bestaan uit de uitkering gemeentefonds, subsidieontvangsten van het Rijk en overige overheden, lokale heffingen en leges, onderkennen we geen frauderisico in de verantwoording van de opbrengsten. De uitkering gemeentefonds en de subsidieontvangsten zijn beperkt tot een opgave van derden. De

Inhoudsopgave

Samenvatting

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

31

concept 3 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Geïdentificeerd frauderisico

Controlewerkzaamheden en observaties

MO: Beinvloeden schattingen

Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing die het risico op doorbreking van de interne beheersing moeten mitigeren, waaronder de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten.

Het College van B&W heeft een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Daarom besteden wij bij al onze controles aandacht aan het risico van het doorbreken van maatregelen van interne beheersing door het College van B&W. Wij hebben in dat kader bijzondere aandacht gehad voor tendenties in schattingen als gevolg van mogelijke druk op het College van B&W om het resultaat te beïnvloeden.

Inhoudsopgave

Samenvatting

In respons op de bevindingen vanuit deze werkzaamheden hebben wij journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria, journaalposten gegenereerd tijdens het proces van opmaken van de jaarrekening met mogelijk resultaat sturend effect.

Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen. Daarnaast hebben wij op journaalposten die zijn gegenereerd door, of in opdracht van, het College van B&W specifieke controlewerkzaamheden verricht. Wij hebben specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van schattingen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Indicatie uitkomst werkzaamheden Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het College van B&W of vooringenomenheid van het College van B&W bij schattingsposten.

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

32

concept 3 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Geïdentificeerd frauderisico

Controlewerkzaamheden en observaties

Corruptierisico

We hebben vastgesteld dat er maatregelen zijn genomen rondom het bewaken van de integriteit en het voorkomen van integriteitsschendingen. We hebben navraag gedaan of er meldingen zijn geweest.

Het risico op corruptie door ambtenaren, bestuurders en toezichthouders

Indicatie uitkomst werkzaamheden We hebben geen specifieke aanwijzingen voor corruptie of vermoedens van corruptie.

Prestatieonderbouwingen Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat

Ongeautoriseerde betalingen Een combinatie van te ruime bevoegdheden ten aanzien van het doorvoeren van wijzigingen in stambestanden crediteuren, de verwerking van inkoopfacturen biedt in opzet aan medewerkers de gelegenheid om onrechtmatige betalingen te laten verrichten met als doel het oneigenlijk toe-eigenen van activa. Inhoudsopgave

Samenvatting

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen. Indicatie uitkomst werkzaamheden Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop. Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de opzet geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing die het risico op het verrichten van onrechtmatige betalingen moeten mitigeren.

Tevens hebben wij werkzaamheden verricht op de rechtenindeling in het bankpakket en de interne procedures met betrekking tot de controle van personeelsmutaties. Tot slot hebben wij middels data-analyse alle bankmutaties geanalyseerd. Indicatie uitkomst werkzaamheden Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het verrichten van onrechtmatige betalingen.

Aandachtspunten Raad

Jaarrekening

Interne beheersing

Onze verantwoordelijkheid

Bijlagen

33

concept 3 Bijlage 1 Passages controleverklaring frauderisico’s-financiële risico’s Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Het college van burgemeester en wethouders heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven is de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Onze controlewerkzaamheden om het inzicht dat het college geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere: • Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen; • Kennisnemen van de beoordeling van de Provincie Utrecht over de financiële positie inzake de begroting 2025 en 2026 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen; • Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het college heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen; • Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen; • Inwinnen van inlichtingen bij het college over zijn kennis van