1. Welstandscriteria solar carports - Raadsvoorstel
Tekst van het document
RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma
Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres
18 april 2024 2154439 5 maart 2024 Welstandscriteria solar carports Energieneutraal Veenendaal (ENV)
Agendapunt
PM
Afdeling
Team Ruimtelijke ordening en bouwen
J.M Boekschoten (0318) 538 668 Jetteke.boekschoten@veenendaal.nl
Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De Welstandsnota 2017 te wijzigen door de in bijlage 3 bijgevoegde ‘Welstandscriteria Solar carports’ vast te stellen en toe te voegen. 2. Het Besluit tot wijziging van de Welstandsnota 2017 vanwege Welstandscriteria Solarcarports vast te stellen conform bijgevoegd conceptbesluit.
Waarom naar de raad? De criteria voor solar carports zijn een verdere uitwerking van onze doelen in de Omgevingsvisie en het Programma Energieneutraal Veenendaal. Na vaststelling vormen zij het afwegingskader voor de welstandscommissie voor het toetsen van initiatieven voor solar carports. De wettelijke basis voor het vaststellen van de welstandsregels ligt sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet in artikel 4.19 van de Omgevingswet. Dit artikel regelt dat als regels over het uiterlijk van bouwwerken uitleg behoeven, de gemeenteraad beleidsregels vaststelt. Samenvatting Wij stellen voor om de welstandscriteria voor solar carports vast te stellen als bijlage bij de Welstandsnota. Op basis van deze criteria kan de Welstandscommissie de ruimtelijke kwaliteit van initiatieven voor het realiseren van solar carports op een evenwichtige en eenduidige manier toetsen. Inleiding Solar carports zijn een voorbeeld van hoe duurzame energie in de stedelijke omgeving efficiënt kan worden opgewekt door middel van multifunctioneel ruimtegebruik 1. Bij een goede afstemming tussen opwek en afname van stroom bieden solar carports daarnaast kansen voor verdere verduurzaming van organisaties, ook in het (actuele) geval van netcongestie. Daarnaast bieden solar carports nog andere voordelen voor gebruikers, zoals comfort, veiligheid en een aantrekkelijk laadtarief in combinatie met laadpalen.
De komende jaren zullen we naar verwachting een groei in het aantal solar carports zien, onder andere omdat de provincie Utrecht inmiddels de investering voor een solar carport subsidieert voor Utrechtse overheden, ondernemers en organisaties. Tegelijkertijd heeft een 1 Passend bij de door het College van B&W vastgestelde zonneladder.
Raadsvoorstel van 18 april 2024, nr. 2154439
solar carport effect op de ruimtelijke kwaliteit. Aanvragen voor solar carports worden daarom ter toetsing voorgelegd aan de welstandscommissie van de gemeente. Veense ondernemers willen de kansen van solar carports ook verkennen. In 2023 heeft de gemeente drie verschillende conceptaanvragen voor de realisatie van solar carports ontvangen. Toen deze conceptaanvragen2 werden voorgelegd aan de welstandscommissie bleek dat de huidige ruimtelijke kaders onvoldoende mogelijkheden bieden om solar carports desgewenst te faciliteren. Het (kunnen) faciliteren van solar carports is wel wenselijk, omdat zowel in het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal, als in de Veense Omgevingsvisie en de RES Foodvalley doelstellingen voor solar carports zijn opgenomen. Om ervoor te zorgen dat Veense initiatieven voor solar carports op een evenwichtige en eenduidige manier getoetst kunnen worden, zijn er aanvullende welstandscriteria voor solar carports opgesteld. Beoogd resultaat Het beoogde resultaat is een duidelijk afwegingskader voor het toetsen van initiatieven voor solar carports. Argumenten 1.1 De welstandscriteria voor solar carports zijn een verdere uitwerking van (doelstellingen uit) de Omgevingsvisie Veenendaal 2030, RES Foodvalley en het Programma Energieneutraal Veenendaal.
De welstandscriteria voor solar carports sluiten aan bij en zijn een verdere uitwerking van de doelstelling “Veenendaal werkt aan de energietransitie” uit de Omgevingsvisie Veenendaal 2030. Specifiek de gebied specifieke ontwerpcriteria sluiten aan bij de voorkeursvolgorde voor duurzame opwek, waarbij de voorkeur uitgaat naar “onbenutte terreinen in het bebouwd gebied, op bedrijventerreinen en bij infrastructuur”. In de RES Foodvalley staat daarnaast de ambitie beschreven om zorgvuldig met schaarse ruimte om te gaan bij het invullen van de regionale en lokale energieambities. In het Programma Energieneutraal Veenendaal is onze gemeentelijke ambitie opgenomen met betrekking tot solar carports: “streven naar minstens twee gerealiseerde solar carports (met in totaal minimaal 1000 panelen) op parkeerterreinen van bedrijven eind 2025”. 1.2 Solar carports bieden ondernemers mogelijkheden om hun bedrijfsvoering (verder) te verduurzamen op een efficiënte manier. De aanvullende welstandscriteria zijn opgesteld voor het toetsen van initiatieven die passen binnen de locatie-specifieke planologische regels uit het omgevingsplan (van rechtswege). Het gaat daarbij om het toetsen van plannen voor de overkapping van bestaande parkeerterreinen. Solar carports zijn een vorm van lokale duurzame opwek, zonder extra ruimtebeslag.
Er zijn veel mogelijkheden om bij solar carports het opwekken van duurzame energie goed af te stemmen met het verbruik ervan, waardoor ook met de huidige congestie op het elektriciteitsnetwerk, ondernemers in specifieke gevallen de mogelijkheden hebben om te verduurzamen. 1.3 De welstandscriteria voor solar carports vormen na vaststelling een toetsingskader voor initiatieven voor solar carports in de gemeente Veenendaal. De gemeente krijgt verzoeken van initiatiefnemers die plannen hebben om op eigen parkeerterreinen solar carports te realiseren. Bij het toetsen van deze initiatieven bleek dat de huidige kaders (de 2 Met uitzondering van één aanvraag, die binnen de vigerende kaders bleek te passen en
vergunningsvrij kon worden gerealiseerd.
Raadsvoorstel van 18 april 2024, nr. 2154439
welstandsnota) geen specifieke bepalingen bevatten om initiatieven voor solar carports goed te kunnen toetsen. De welstandscommissie heeft om die reden een negatief advies afgegeven over conceptaanvragen die in het verleden zijn gedaan. Het is raadzaam om de welstandsnota uit te breiden met de aanvullende criteria, zodat aanvragen in de toekomst eenduidig en evenwicht getoetst kunnen worden. 1.4 Met de welstandscriteria voor solar carports breiden we de planologische mogelijkheden voor solar carports niet uit. Initiatieven voor solar carports worden getoetst aan het vigerende ruimtelijk beleid, voornamelijk maar niet beperkt tot het omgevingsplan (van rechtswege). Deze welstandscriteria breiden de mogelijkheden niet uit en vervangen de bestaande beleidsuitgangspunten niet, maar zijn een aanvulling op de bestaande regels. Ook moet een initiatief voldoen aan de voorschriften van de Omgevingswet. 1.5 De welstandscriteria voor solar carpors zijn door middel van een zorgvuldig proces opgesteld waarbij (vertegenwoordigers) van belangrijke stakeholders zijn betrokken. Bij het opstellen van de welstandscriteria voor solar carports zijn (vertegenwoordigers van) belangrijke stakeholders geconsulteerd. Daarbij gaat het onder andere over de BOV-commissie, de Welstandscommissie, potentiële initiatiefnemers en ontwikkelaars.
De keuzes die in het kader van participatie zijn gemaakt, worden onder het desbetreffende kopje verder toegelicht. Alternatieven Er kan gekozen worden voor het niet vaststellen van de welstandscriteria voor solar carports. In dat geval zijn er onvoldoende specifieke beleidsregels opgenomen in de Welstandsnota voor een eenduidige en evenwichtige toetsing door de Welstandscommissie. De Welstandscommissie zal naar verwachting dan ook een negatief advies afgeven voor toekomstige initiatieven vanuit de samenleving. Het ontbreken van specifieke welstandscriteria voor solar carports vormt in dat geval een drempel voor ondernemers en de gemeente om te verduurzamen en dat verhindert het behalen van de doelstellingen uit het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal en de RES Foodvalley. Kanttekeningen 1.1 De welstandscriteria voor solar carports kunnen in specifieke gevallen een negatief effect op de financiële haalbaarheid van solar carport initiatieven hebben. De welstandscriteria voor solar carports richten zich op de ruimtelijke kwaliteit van toekomstige initiatieven. Ruimtelijke kwaliteit is niet altijd te verenigen met een goede of de beste business case. Bepaalde keuzes die in de welstandscriteria aan de gemeenteraad worden voorgelegd, kunnen leiden tot relatief hogere kosten in specifieke projecten.
Het is niet onvoorstelbaar dat sommige projecten op de korte termijn hierdoor niet haalbaar zijn. Solar carports zijn op dit moment nog innovatieve projecten waarbij de business case nog in ontwikkeling is. Met name de investeringen in de constructie van de solar carport zorgen ervoor dat de investeringskosten voor solar carports al snel 30% tot 40% hoger liggen dan bij zon-op-dak of zon-op-landprojecten. Om deze negatieve effecten op de financiële haalbaarheid zoveel mogelijk te beperken zijn gesprekken gevoerd met potentiële initiatiefnemers en ontwikkelaars. Met hun suggesties of opmerkingen zijn de welstandscriteria aangescherpt en bepaalde keuzes heroverwogen. Daarnaast zijn als toets algemene business cases uitgerekend voor een aantal openbare parkeerterreinen door middel van de openbare tool “Zonnedakje”. Tot slot ontwikkelt de markt voor solar carports zich snel
Raadsvoorstel van 18 april 2024, nr. 2154439
en zijn er ook een aantal subsidies om de onrendabele top van solar carport projecten te verkleinen. Initiatieven die op korte termijn niet haalbaar zijn, zijn dit in de toekomst mogelijk wel. Participatie Bij het opstellen van de welstandscriteria voor solar carports zijn (vertegenwoordigers van) belangrijke stakeholders geconsulteerd. Daarbij gaat het onder andere over de BOV-commissie Duurzaam Ondernemen, de Welstandscommissie, potentiële initiatiefnemers en ontwikkelaars. Op basis van de volgende overwegingen is de afweging gemaakt om geen uitgebreid gesprek met de samenleving te organiseren over deze welstandscriteria: •
•
•
Een uitgebreid participatieproces is bij het opstellen van welstandsbeleid niet gebruikelijk. Het opstellen van ruimtelijke ontwerpcriteria voor solar carports is een uitwerking van eerdere beleidsambities waarover we al gesprekken met de samenleving hebben gevoerd. De ruimtelijke ontwerpcriteria zijn op een gedetailleerd en technisch niveau opgesteld. Een relevant gesprek hierover organiseren met inwoners is lastig. De Veense ‘Visie op participatie’ benoemt het kunnen voeren van een relevant gesprek een randvoorwaarde voor het opstarten van een participatietraject met inwoners. Initiatieven die eventueel ontstaan in de samenleving zullen daarnaast, ook nadat de gemeenteraad het ruimtelijk kader vaststelt, nog een eigen ruimtelijke procedure doorlopen. De Omgevingswet regelt daarbij dat de initiatiefnemer een gesprek met de omgeving faciliteert.
Wat betekent dit besluit voor inwoners? De welstandscriteria voor solar carports hebben als effect dat initiatieven voor solar carports eenduidig en evenwichtig door de Welstandscommissie worden getoetst op ruimtelijke kwaliteit. Voor inwoners betekent dit dat zij erop kunnen rekenen dat de gemeente bij plannen in hun leefomgeving toezicht houdt op de ruimtelijke kwaliteit. Inwoners worden bij eventuele initiatieven daarnaast via de ruimtelijke procedure betrokken bij de planvorming. De welstandscriteria hebben geen invloed op de mogelijkheden voor inwoners om solar carports bij een woning te bouwen, daarvoor zijn de regels uit het omgevingsplan voldoende toereikend. Aanpak / uitvoering Na vaststelling van de welstandscriteria door de gemeenteraad volgt de officiële publicatie van het besluit. De aanvullende criteria worden als bijlage aan de Welstandsnota toegevoegd en fungeren als toetsingskader voor de Welstandscommissie bij initiatieven voor solar carports. Communicatie over dit besluit Na vaststelling door de raad volgt de publicatie van de welstandscriteria. Ook zullen we de ondernemers die interesse hebben in een solar carport informeren over het raadsbesluit. Evaluatie Niet van toepassing. Kosten, baten, dekking Niet van toepassing.
Raadsvoorstel van 18 april 2024, nr. 2154439
Burgemeester en wethouders,
mevrouw S. Deelstra secretaris
de heer K.J.G. Kats burgemeester
Bijlagen Bijlage 1: Raadsbesluit Welstandscriteria Solar Carports Bijlage 2: Raadsbesluit tot vaststelling van de wijziging van de Welstandsnota 2012 vanwege Welstandscriteria Solar Carports. Bijlage 3: Welstandscriteria Solar Carports