1. Voorlopige jaarstukken 2024-ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU-raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Onderwerp

2236942 Voorlopige jaarstukken 2024Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU

Datum raadsvergadering

Leefbaarheid en Veiligheid 3 juli 2025

Programma

Samenleving

Inlichtingen bij

Xander Bult

Team

behandelaar Telefoonnummer E-mailadres

+31318538321 xander.bult@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. Kennis te nemen van de voorlopige jaarstukken 2024 van de Veiligheidsregio Utrecht 2. De financiële consequenties ad € 177.000 voordelig te verwerken in de gemeentelijke jaarrekening 2024 3. Een zienswijze over de ontwerpbegroting VRU 2026 en geactualiseerde begroting 2025 kenbaar te maken, conform bijgevoegde brief 4. De financiële consequenties van de geactualiseerde begroting 2025 en ontwerpbegroting VRU 2026 -in lijn met de besluitvorming over de Kadernota VRU 2026 als volgt te verwerken: a. Het incidentele voordeel voor 2025 à € 96.406, - te verwerken in de tweede bestuursrapportage 2025 b. De hogere jaarlijkse lasten als gevolg van loon- en prijsstijgingen à € 117.585, structureel te betrekken bij het opstellen van de kadernota 2026.

Waarom naar de raad? De raad heeft de gelegenheid zijn zienswijze te geven vóór het vaststellen van de begroting en de begrotingswijziging door het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht (hierna VRU). Inleiding De gemeente participeert in de gemeenschappelijke regeling VRU. In het kader van deze gemeenschappelijke regeling worden de (gemeenschappelijke) belangen van de deelnemende gemeenten behartigd ter bevordering en waarborging van de voorbereiding op rampen en crises,

Pagina 1 van 8

Raadsvoorstel, Onderwerp: Voorlopige jaarstukken 2024-Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU zaaknummer 2236942

zulks met inachtneming van hetgeen in of op basis van de regeling nader is bepaald met betrekking tot de taken en bevoegdheden van de veiligheidsregio. Samenvatting In overeenstemming met het gestelde in de gemeenschappelijke regeling VRU legt het dagelijks bestuur van de VRU de jaarstukken 2024 ter kennisname en de ontwerpbegroting 2026 en de geactualiseerde begroting 2025 VRU voor zienswijze voor aan de gemeenteraad. De zienswijze wordt betrokken bij het vaststellen van voornoemde stukken door het algemeen bestuur van de VRU op 7 juli 2024. Beoogd resultaat Veenendaal heeft een adequate crisisbeheersings- en brandweerorganisatie. De gemeente participeert in de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht. Het doel van deze regeling is het door de VRU realiseren van een gelijkwaardig kwaliteitsniveau van de beheersing van rampen en crises in de Utrechtse gemeenten. Proceshistorie en eerdere besluitvorming In de zienswijze van de gemeente Veenendaal op de kaders begroting VRU 2026 en actualisatie begroting VRU 2025 (d.d. 25-02-2026) heeft uw raad aan de VRU meegegeven dat Veenendaal verheugd is te constateren dat de bijdrage in 2025 lager uitvalt door de effecten van loon en prijs. Verder is in de zienswijze aangegeven dat de door gemeenten gehanteerde pbbp-systematiek (prijs bruto binnenlands product) vanaf 2026 ook van toepassing is op bij verbonden partijen.

Hierdoor sluit het indexeringspercentage uit de Kadernota 2026 niet aan bij de indexering welke wij als gemeente gebruiken voor het indexeren van onze budgetten vanaf 2026 waardoor onvoldoende middelen beschikbaar zijn voor de stijging van de gemeentelijke bijdrage vanaf 2026. Veenendaal heeft verder kennisgenomen van de toekomstscenario’s VRU. Bij de behandeling van de gemeentelijke Programmabegroting 2025 heeft uw raad besloten om nader te onderzoeken op welke wijze verbonden partijen een financiële bijdrage kunnen leveren aan de uitdagingen waar gemeenten de komende jaren mee worden geconfronteerd. Ook in de eerdere zienswijze op de programmabegroting 2025 VRU is door Veenendaal benadrukt dat, gelet op de financiële uitdagingen voor de komende jaren, de VRU actief blijft zoeken naar mogelijkheden om – binnen de bestuurlijk vastgestelde kaders – de gemeentelijke bijdrage voor de resterende beleidsperiode zoveel mogelijk te beperken. Vanuit het positieve resultaat 2023 is vorig jaar een deel teruggestort naar gemeenten waarbij Veenendaal een teruggave heeft ontvangen van € 74.000, -. Argumenten 1.1 2024 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 7,3 miljoen Het jaar 2024 wordt afgesloten met een positief resultaat vóór bestemming van € 7,3 miljoen (ongeveer 5% van de begroting).

Dit incidentele resultaat wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door de hogere overheadvergoeding voor de tijdelijke taken welke de VRU op verzoek van het Rijk en gemeenten hebben opgepakt in de crisisnoodopvang (€ 2,3 miljoen) en lagere personeelskosten, onder andere door de uitwerking van de CAO 2024/2025 (€ 1,6 miljoen) en het langer openstaan van vacatures als gevolg van de krappe arbeidsmarkt (€ 1,2 miljoen). In paragraaf 1.1 van de voorlopige jaarstukken VRU 2024 is een toelichting opgenomen op alle onderdelen, waaruit blijkt dat het resultaat grotendeels incidenteel van aard is. 1.2 Besloten is om € 4,8 miljoen van het resultaat terug te storten naar de gemeenten Het algemeen bestuur heeft besloten om € 4,8 miljoen van het incidentele positieve rekeningresultaat terug te storten naar de deelnemende gemeenten. De teruggave vindt plaats naar rato van de begrote

Pagina 2 van 8

Raadsvoorstel, Onderwerp: Voorlopige jaarstukken 2024-Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU zaaknummer 2236942

bijdrage voor het gezamenlijke basistakenpakket in 2024 (zie bijlage 2 van de voorlopige jaarstukken VRU 2024). Het resterende deel van het resultaat (€ 2,5 miljoen) wordt als volgt bestemd om een (incidentele) stijging van de gemeentelijke bijdrage in 2025 te voorkomen: • Verhoging weerstandscapaciteit (€ 1,2 miljoen); om het weerstandsvermogen van de VRU op het gewenste niveau te brengen in relatie tot de huidige risico’s, zoals opgenomen in de kadernota VRU 2026 en de tweede bestuurlijke rapportage VRU 2024, is een storting van € 1,2 miljoen in de algemene reserve noodzakelijk. • Doorlopende activiteiten versterking crisisbeheersing (€ 0,2 miljoen): een aantal activiteiten die volgens de begroting in 2024 gepland waren, lopen door in 2025. Dit betreft € 0,2 miljoen aan (project)activiteiten voor de versterking van de crisisorganisatie die worden bekostigd uit de daarvoor bestemde (verhoging van de) rijksbijdrage. • Programma Veerkracht (€ 0,7 miljoen): op 2 december 2024 heeft het algemeen bestuur ingestemd met het opstarten van het programma Veerkracht om maatschappelijke ontwrichting te beperken en de veerkracht en weerbaarheid van de samenleving in regio Utrecht te versterken, in samenwerking met de gemeenten, het Rijk, (vitale) partners, het bedrijfsleven en inwoners van de regio.

Voor het vervolg op het programma zetten wij in op structurele financiering van deze taak door de rijksoverheid. Hiervoor wordt een voorstel voorbereid op landelijk niveau. • Digitale veiligheid (€ 0,4 miljoen): het versterken van de digitale veiligheid is nodig om kwaadwillende en onbevoegden buiten de deur te houden, en daarmee onze eigen (digitale) continuïteit en weerbaarheid te verhogen. Dit bedrag is bestemd voor de eerste fase van het programma. Deze fase draait om het implementeren van de minimale technische basismaatregelen die essentieel zijn om te beschermen tegen veel voorkomende dreigingen zoals phishing en gijzelsoftware. 1.3 Gemeenten kunnen zelf de afweging maken om middelen te reserveren in afwachting over besluitvorming toekomstscenario’s Bij de zienswijzen op de kadernota VRU 2026 is door een meerdere gemeenteraden verzocht rekening te houden met de financiële situatie (ravijnjaar) van de gemeenten door een positief rekeningresultaat terug te storten naar de gemeenten en een (incidentele) verhoging van de gemeentelijke bijdrage zoveel mogelijk te voorkomen. De resultaatbestemming voorziet in beide wensen.

Op advies van de bestuurlijke adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën heeft het algemeen bestuur daarom overwogen om een deel van het positieve rekeningresultaat te reserveren als overbruggingsmaatregel voor de jaren 2026 en 2027, in afwachting van de verdere uitwerking en besluitvorming over de thema’s uit de toekomstscenario’s. De gedachte daarbij was dat deze middelen konden worden ingezet om noodzakelijke financiële knelpunten op te vangen, zodat de organisatie voldoende tijd zou hebben om de uitkomsten van de besluitvorming te implementeren, zonder dat dit zou leiden tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Daarmee zou financieel comfort aan de gemeenten zijn geboden. Het algemeen bestuur heeft hiervoor uiteindelijk niet gekozen. Door een groot deel van het rekeningresultaat terug te storten, kunnen gemeenten zelf de afweging maken om deze middelen te reserveren voor het (tijdelijk) opvangen van het ravijnjaar. Voor Veenendaal betekent dit een teruggave van € 177.000, -. 2.2 Een goedkeurende verklaring bij de jaarstukken 2024 is nog niet afgerond in verband met de controle op rechtmatigheid De accountantscontrole is nog niet volledig afgerond. De controle op de rechtmatigheid van de inkopen ten aanzien van de crisisnoodopvang is nog in behandeling. De rechtmatigheidsverantwoording is daarom nog niet opgenomen in de stukken.

Naar aanleiding van de accountantscontrole is een beperkt aantal correcties doorgevoerd en verwerkt in de voorlopige

Pagina 3 van 8

Raadsvoorstel, Onderwerp: Voorlopige jaarstukken 2024-Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU zaaknummer 2236942

jaarstukken VRU 2024. Bij de interne controles en de accountantscontrole zijn tot op heden verder geen grote afwijkingen geconstateerd. De VRU verwacht dan ook voor de reguliere taakuitvoering weer een accountantsverklaring met een goedkeurende strekking. De rechtmatigheidsverklaring en de controleverklaring worden opgenomen in de definitieve jaarstukken VRU 2024. Deze stukken worden na vaststelling door het algemeen bestuur op 7 juli 2025 naar de gemeenten verzonden. 3.1 De begroting 2025 is geactualiseerd De geactualiseerde begroting 2025 is gebaseerd op de begroting 2025 die op 20 juni 2024 is vastgesteld. De ontwerpbegroting 2026 is gebaseerd op de (geactualiseerde) begroting 2025 inclusief de mutaties die zijn verwerkt in de kadernota VRU 2026. 3.2 De stijging van de gemeentelijke bijdrage vanaf 2026 is het gevolg van loon- en prijsaanpassing zoals eerder vermeld in het raadsvoorstel kadernota VRU 2026 De ontwerpbegroting VRU 2026 is gebaseerd op de vastgestelde meerjarenraming uit de begroting VRU 2025 en de mutaties uit de kadernota VRU 2026. De stijging van de bijdrage is grotendeels het gevolg van de loon- en prijsaanpassing zoals opgenomen in de kadernota VRU 2026.

3.3 Een eventuele aanpassing van indexeringssystematiek gemeentefonds wordt onderzocht In de zienswijze op de kadernota VRU 2026 is door uw raad aangegeven dat de door gemeenten gehanteerde pbbp-systematiek (prijs bruto binnenlands product) vanaf 2026 ook van toepassing is op bij verbonden partijen. Hierdoor sluit het indexeringspercentage uit de Kadernota 2026 niet aan bij de indexering welke wij als gemeente gebruiken voor het indexeren van onze budgetten vanaf 2026 (zie proceshistorie). Op advies van de bestuurlijke adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën VRU heeft het dagelijks bestuur opdracht gegeven om een gezamenlijke verkenning te starten naar een werkbare afstemming tussen de prijsaanpassingssystematiek van de VRU en de (recent gewijzigde) indexeringssystematiek van het gemeentefonds. Een werkgroep, met vertegenwoordigers van zowel de gemeenten als de VRU, is gevraagd een advies voor te bereiden, zodat het bestuur uiteindelijk weloverwogen een besluit kan nemen over het al dan niet aanpassen van de indexeringssystematiek en mogelijke beheersmaatregelen om eventuele risico’s op te kunnen vangen 3.4 Naast de eerder gepresenteerde toekomstscenario’s wordt ook de ‘nullijn’ en een ‘krimpscenario’ toegevoegd De toekomstscenario’s VRU zijn met uw raad gedeeld in het voorstel kadernota VRU 2026 om raden in een zo vroeg mogelijk stadium te betrekken bij de verkenningen.

Er heeft nog geen bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden. In de uitwerking van de scenario’s (‘op orde-op koers-op kop’) is omschreven over wat er nodig is om de organisatie duurzaam en toekomstbestendig te maken waarbij ook bestaande kwetsbaarheden in de VRU-organisatie zichtbaar zijn gemaakt. Waar mogelijk zijn besparingsopties gekoppeld aan investeringen om de stijging van de gemeentelijke bijdrage zo veel mogelijk te beperken. Op 2 december 2024 heeft het algemeen bestuur besloten meer tijd te nemen voor de bespreking en onderbouwing van de opgestelde toekomstscenario’s. Daarnaast heeft het bestuur opdracht gegeven om een aanvullend scenario te ontwikkelen dat zich richt op een beperktere stijging van de gemeentelijke bijdrage, met als doel de nullijn de komende jaren zoveel mogelijk te handhaven. Naar aanleiding van een aantal ingediende zienswijzen op de kadernota VRU 2026 heeft het algemeen bestuur op 24 maart 2025 opdracht gegeven om naast de andere scenario’s ook de consequenties in beeld te brengen van een bezuiniging van 3% op de gemeentelijke bijdrage. Hoewel een krimpscenario van -3% in de huidige

Pagina 4 van 8

Raadsvoorstel, Onderwerp: Voorlopige jaarstukken 2024-Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU zaaknummer 2236942

internationale context zeer onwenselijk wordt geacht, vindt het dagelijks bestuur het belangrijk om de (maatschappelijke) impact hiervan inzichtelijk te maken. Dit draagt ook bij aan een goede voorbereiding op een scenario waarin de voorgenomen bezuiniging van 10% op de rijksbijdrage onverhoopt niet wordt teruggedraaid. Aangezien investeringen door externe factoren onvermijdelijk zijn, zullen zowel het nulscenario als het krimpscenario (-3%) ingrijpende voorstellen bevatten die impact hebben op de primaire taken van de VRU. In dit kader is het onvermijdelijk om het sluiten van kazernes te berekenen en taken op het gebied van risicobeheersing te heroverwegen. 3.5 Uitkomsten van de verschillende onderzoeken lopen synchroon met het dekkings- en huisvestingsplan VRU De uitkomsten van de verschillende onderzoeken zoals waterongevallenbestrijding, AED-taak, doorbelasten van de dienstverlening ambulancezorg en liftopsluitingen, verkenning van de samenwerkingsmogelijkheden en een andere financieringssystematiek (gekoppeld aan de groei van het aantal inwoners van de regio) vormen input voor de verschillende scenario’s. Door meerdere gemeenteraden is gevraagd om de besluitvorming over de toekomstscenario’s synchroon te laten lopen met het dekkingsplan VRU en de scenario’s voor het beheer van de huisvesting, zodat de financiële consequenties integraal kunnen worden afgewogen.

De toekomstscenario’s worden daarom geagendeerd voor de vergadering van het algemeen bestuur van 7 juli 2025, gelijktijdig met de uitgangspunten voor het nieuwe dekkingsplan en een beeldvormende bespreking van de uitgewerkte scenario’s voor het beheer van de huisvesting. Vervolgens vindt de formele besluitvorming plaats in het algemeen bestuur van 1 december 2025. Gemeenten en andere relevante partners worden de komende periode actief betrokken bij dit proces. In navolging op de webinar van 13 januari 2025 over veerkracht en de toekomstscenario’s en de kadernota 2026 (terug te kijken via deze link) zal later dit jaar opnieuw een webinar worden georganiseerd om u mee te nemen in het proces en de afwegingen daarin. Gemeenteraden krijgen bovendien de gelegenheid om hun wensen en bedenkingen kenbaar te maken via de reguliere zienswijzeprocedures. Dit traject sluit aan bij de ontwerpbegroting 2026, de kadernota 2027 en de ontwerpbegroting 2027

Alternatieven Een alternatief kan zijn geen of een andere zienswijze in te brengen. Kanttekeningen 1.3 De VRU hanteert een andere indexeringssystematiek dan de gemeente Veenendaal. De baten en lasten van de VRU zijn waar nodig aangepast aan recente loon-en prijsontwikkelingen. De raad heeft bij de behandeling van de Programmabegroting 2025 besloten om met ingang van 2026 in onze gemeentelijke begroting de budgetten te indexeren conform de pbbp-systematiek. Gezien de VRU en de gemeente Veenendaal verschillende indexcijfers hanteren ontstaan er ook verschillen in financiële gegevens. Het hanteren van verschillende indexeringsystematieken heeft als gevolg dat wij in onze meerjarenraming onvoldoende middelen beschikbaar hebben. In de zienswijze van de kadernota VRU 2026 heeft Veenendaal (net als een aantal andere gemeenten) de indexeringsverschillen kenbaar gemaakt. Op advies van de bestuurlijke adviescommissie Bedrijfsvoering en Financiën VRU heeft het dagelijks bestuur al wel opdracht gegeven om een gezamenlijke verkenning te starten naar een werkbare afstemming tussen de

Pagina 5 van 8

Raadsvoorstel, Onderwerp: Voorlopige jaarstukken 2024-Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU zaaknummer 2236942

prijsaanpassingssystematiek van de VRU en de (recent gewijzigde) indexeringssystematiek van het gemeentefonds (zie ook argument 3.3). In afwachting van de uitkomsten naar de verkenning zullen we de VRU nogmaals verzoeken om vanaf 2027 en verder uit te gaan van de pbbp-systematiek. Participatie Stap 0 van de participatieladder is gebruikt. Bij dit beleidsstuk is er geen sprake van participatie van inwoners. Gemeentelijke accounthouders en financieel adviseurs zijn in maart jl. in de gelegenheid gesteld vragen te stellen of een toelichting te vragen over de voorlopige jaarstukken 2024, de ontwerpbegroting 2026 en de geactualiseerde begroting 2025. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Veenendaal beschikt over een adequate crisisbeheersings- en brandweerorganisatie. Aanpak / uitvoering • Gemeenten en andere relevante partners worden de komende periode actief betrokken bij het proces toekomstscenario’s. In navolging van het webinar van 13 januari 2025 over veerkracht, toekomstscenario’s en de kadernota 2026, zal later dit jaar opnieuw een webinar worden georganiseerd om u mee te nemen in het proces en de afwegingen daarin. Gemeenteraden krijgen bovendien de gelegenheid om hun wensen en bedenkingen kenbaar te maken via de reguliere zienswijzeprocedures. Dit traject sluit aan bij de ontwerpbegroting VRU 2026, de kadernota VRU 2027 en de ontwerpbegroting VRU 2027.

• Uw wordt als raad tweemaal in de gelegenheid gesteld om invloed uit te oefenen op de programmabegroting VRU. Eenmaal via een zienswijze op de kadernota VRU en eenmaal via een zienwijze op de programmabegroting VRU. • De VRU verzoekt de gemeenten om uiterlijk 24 juni 2025 eventuele zienswijzen bekend te maken. Na ontvangst en verwerking van eventuele zienswijzen van de raden op de voorliggende stukken, zullen deze via de vergadering van het dagelijks bestuur aan het algemeen bestuur worden voorgelegd. Het algemeen bestuur stelt vervolgens de stukken vast op 8 juli 2024, met behandeling van de zienswijzen. • Doordat de raad van juni 2025 dit jaar op 3 juli 2025 gepland staat, heeft het college – in afwachting van besluitvorming door de raad- een concept-zienswijze verstuurd aan de VRU. • Op 10 juni 2025 is tijdens de verantwoordingsavond gemeenschappelijke regelingen door de financieel controller (de heer B. van ‘t Hoog) van de VRU een toelichting gegeven op de jaarstukken VRU 2024/ontwerpbegroting 2026 VRU en zijn raadsleden in de gelegenheid hierover eventuele vragen te stellen.

Communicatie over dit besluit De raadsgriffie communiceert via de reguliere kanalen over dit besluit. Evaluatie De evaluatie van de begroting vindt plaats via verantwoording in de jaarrekening. Daarnaast wordt het Algemeen Bestuur geïnformeerd over de voortgang gedurende het jaar door bestuursrapportages. Kosten, baten, dekking De geactualiseerde begroting 2025 leidt tot een lagere bijdrage in 2025 à € 96.406. De verwachte bijdrage voor 2026 en de jaren erna stijgen als gevolg van verschillen in de gehanteerde indexen. De VRU hanteert een percentage van 2,6% voor de prijsindex en 3,4% voor de loonstijging. Dit is in totaal

Pagina 6 van 8

Raadsvoorstel, Onderwerp: Voorlopige jaarstukken 2024-Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU zaaknummer 2236942

een hoger percentage dan waarmee gerekend wordt in onze gemeente (pbbp 2,7%). Dit leidt tot een structureel nadeel oplopend tot €117.585 in 2027 en de jaren daarna.

Meerjarenbegroting 2025-2029 Veenendaal

2025

2026

2027

2028

2029

4.074.406

4.074.406

4.074.406

4.074.406

4.074.406

110.009

110.009

110.009

110.009

Dekking uit stelpost loon- en prijsstijging (2,7%) Beschikbaar budget

4.074.406

4.184.415

4.184.415

4.184.415

4.184.415

Bijdrage aan VRU voor GBTP en IGPP

3.978.000

4.276.000

4.302.000

4.302.000

4.302.000

+ 96.406

-91.585

-117.585

-117.585

-117.585

Saldo (+-)

Bij de behandeling van de Kadernota VRU op 20 februari 2025 heeft de raad al besloten om het op dat moment verwachte incidentele voordeel voor 2025 à € 87.406, - te verwerken in de eerste bestuursrapportage 2025 en de verwachte hogere jaarlijkse lasten als gevolg van loon- en prijsstijgingen à € 115.742, - structureel te betrekken bij het opstellen van de kadernota 2026. Nu er sprake is van een (weliswaar klein) verschil wordt voorgesteld om e.e.a. te verwerken in de tweede bestuursrapportage 2025 en te betrekken bij het opstellen van de Kadernota 2026.

College van burgemeester en wethouders, verzonden namens

Sjoukje Deelstra secretaris

Gert-Jan Kats burgemeester

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief voorlopige jaarstukken 2024-ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU (versie 15-4-2025) 2. Bijlage A - Voorlopige jaarstukken VRU 2024

Pagina 7 van 8

Raadsvoorstel, Onderwerp: Voorlopige jaarstukken 2024-Ontwerpbegroting 2026 & geactualiseerde begroting 2025 VRU zaaknummer 2236942

3. 4. 5. 6.

Bijlage B - Ontwerpbegroting VRU 2026 en geactualiseerde begroting 2025 Bijlage C - Overzicht zienswijzen kadernota VRU 2026 Bijlage D - Infographic jaaroverzicht VRU 2024 Zienswijze

Pagina 8 van 8