1. Visie Werklocaties 2020-2030 en Regionale Programma Werklocaties 2022-2026 Regio FV - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad

13 oktober 2022

Agendapunt

Afdeling

Voorstelnummer Datum Onderwerp

7 juli 2022 Visie Werklocaties Regio Foodvalley 2020-2030 en Regionaal Programma Werklocaties Regio Foodvalley 2022-2026

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

G.M. van de Pol-Tettelaar (0318) 0318-538741 gerda.vandepol@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De visie werklocaties en het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2022-2026, met de volgende negen uitgangspunten, vast te stellen: a. Hard planaanbod Het bestaande harde aanbod bedrijventerreinen van Regio Foodvalley (de categorie ‘onherroepelijk aanbod’ met vastgestelde bestemmingsplannen, al dan niet direct uitgeefbaar) bestaat voor Veenendaal uit de De Batterijen (0.4 ha). b. Zacht planaanbod en nieuwe initiatieven Werklocaties in de categorie ‘zacht planaanbod’ (categorie nog niet vastgestelde Bestemmingsplannen) en eventuele nieuwe initiatieven, betreffen nieuwe ontwikkelingen van Bedrijventerreinen en/of uitbreiding van bestaande terreinen. Hiervoor zijn de volgende spelregels van toepassing: • Onderbouwing. De gemeente waar het initiatief speelt is verantwoordelijk voor het aantonen van de actuele behoefte en zal daarbij de Ladder voor Duurzame Verstedelijking hanteren. • Integrale locatie afweging. Bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen hanteren we kwalitatieve kaders die bijdragen aan een integrale locatieafweging zoals opgenomen in het RPW en conform regionaal ruimtelijk beleid zoals de Verstedelijkingsstrategie en de Ruimtelijke Regionale Verkenning. • Regionale afstemming.

Het ambtelijk regionaal overleg overweegt het initiatief, adviseert de regionale bestuurders en er wordt een regionaal bestuurlijk standpunt ingenomen. Het resultaat van de regionale afstemming zal als advies worden aangeboden aan de provincie Gelderland. • Bij nieuwe uitgifte hanteren we een uitgiftestrategie, waarvan de Menukaart Duurzame en Toekomstbestendige Bedrijventerreinen een onderdeel is (zie beslispunt h). • Voor de regiogemeenten in de provincie Utrecht, geldt dat de plannen moeten passen binnen de afspraken uit het Regionaal Programma Wonen en Werken Regio Foodvalley (2021). De 3 Utrechtse gemeenten gaan hiervoor in gesprek met de provincie Utrecht. c. ‘Grote vissen’ en XXL-bedrijvigheid

Raadsvoorstel van, nr.

Nieuwe vestigingsverzoeken van bedrijven en instellingen dienen te worden gemeld door de betreffende gemeente voor regionale afstemming. Voor twee categorieën hanteren we speciale spelregels. • Grote vissen. Verzoeken boven 5.000 m² (‘grote vissen’) worden door de betreffende gemeente gemeld in het regionaal overleg. Hierbij krijgen bedrijven die binnen de specifieke doelgroepen van de regio vallen (agro, food, ICT, logistiek) voorrang. • XXL-bedrijven. De regio gaat terughoudend om met huisvestingsaanvragen van ‘XXLbedrijven’ (kavel-grootte minstens 4 ha) De huisvesting van XXL-bedrijven met aantoonbare meerwaarde (in innovatie of werkgelegenheid) en passend in het profiel (Agro, Food, Logistiek) concentreert zich bij de belangrijkste vervoersassen en- knooppunten A12, A30 en A1. d. Monitoring Iedere gemeente bekijkt door middel van een constante monitoring van een aantal indicatoren dat we een actueel beeld hebben van de gewenste kwantitatieve en kwalitatieve eigenschappen van onze werklocaties zodat op tijd bijgestuurd kan worden. De afspraken over monitoring zien er als volgt uit: • Op basis van meest actuele prognoses. We monitoren de verwachte uitbreidingsvraag en vervangingsvraag op basis van de meest actueel beschikbare prognoses. • Best practices.

Tevens brengen we best practices op het gebied van duurzaamheid, circulariteit, klimaatadaptatie, toekomstbestendigheid in beeld en werken deze verder uit. e. Verdichting We brengen samen met de provincie Gelderland in 2022 ruimtelijk in beeld welke verdichtingsmogelijkheden er zijn voor de Gelderse bedrijventerreinen in regio Foodvalley. f. Herstructurering Voor Gelderse gemeenten geldt dat bedrijventerreinen die voor een herstructureringsopgave staan indien mogelijk en nodig worden aangemeld bij subsidieprogramma’s zoals ‘Toekomstbestendige Bedrijventerreinen’ van de provincie Gelderland, of het Perspectieffonds. Utrechtse gemeenten verkennen (via Regionale Programmering Wonen en Werken Utrecht) of genoemde locaties kunnen worden geïntensiveerd en wat daar voor nodig is. We zoeken hierbij naar mogelijkheden via Provincie, OMU of EBU. Zo zetten de Utrechtse gemeenten door middel van revitalisatie en herstructurering in op instandhouding en, waar mogelijk, vergroting van de kwaliteit en toekomstbestendigheid van haar bestaande werklocaties. Alle gemeenten binnen regio Foodvalley informeren elkaar over de voortgang van dergelijke opgaven en helpen elkaar door middel van kennisdeling rondom herstructurering, conform de huidige samenwerkingsstructuren binnen Regio Foodvalley. g.

Regionaal Actieprogramma De Regio Foodvalley gemeenten conformeren zich aan een Regionaal Actieprogramma bestaande uit de volgende 3 Actielijnen en draagt zo bij aan de (dóór)ontwikkeling van duurzame en toekomstbestendige werklocaties. 1. Kansen benutten binnen bestaande voorraad. Onze huidige terreinen dienen optimaal aan te sluiten bij de hedendaagse (en toekomstige) marktvraag en duurzaamheidsopgaven; 2. Integrale locatieafweging voor nieuwe bedrijventerreinen. Bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen hanteren we kwalitatieve kaders die bijdragen aan de reeds bij beslispunt b vermelde integrale locatie-afweging conform regionaal ruimtelijk beleid; 3. We hanteren een uitgiftestrategie voor nieuwe kaveluitgifte die past binnen de regionale visie van de regio. Centraal staat een duurzame toekomst. Deze actielijnen worden jaarlijks geëvalueerd waarbij onder andere wordt geïnventariseerd of een

Raadsvoorstel van, nr.

resultaatsverplichting op één van de actielijnen gewenst en (juridisch) haalbaar is. h. Menukaart Duurzame en Toekomstbestendige Bedrijventerreinen Een onderdeel van de uitgiftestrategie (zie beslispunt g) is het toepassen van de Menukaart Duurzame en Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. Voor het behalen van onze eigen circulaireen duurzaamheidsambities hanteren wij additioneel aan het Regionaal Actieprogramma, deze menukaart bestaande uit duurzaamheidsmaatregelen, als afwegingskader. Bedrijven en eigenaren van kavels en/of bedrijfsvastgoed zullen worden uitgenodigd om middels één of meerdere acties, zoals deze in de Menukaart zijn vermeld, een bijdrage te leveren aan de eigen circulaire- en duurzaamheidsambities. We monitoren dit kader jaarlijks. i. Actieve aandacht voor Netcongestie Binnen Regio Foodvalley wordt de netcongestie samen met de netbeheerder opgepakt. Belangrijk onderdeel is het prioriteren van de energie-infrastructuur ofwel het verdelen van de schaarse middelen. We hebben aandacht voor innovaties uit de markt. Waarom naar de raad? Op grond van de Artikelen 4, 20 en 21 van de ‘Gemeenschappelijke Regeling Regio Foodvalley’ heeft het portefeuillehoudersoverleg (PHO) het Regiobestuur geadviseerd het RPW Foodvalley 2022-2026 vast te stellen en de colleges van de partnergemeenten te verzoeken het beleid aan hun raden ter vaststelling voor te leggen.

Samenvatting De gemeenten van regio Foodvalley willen het Visiedocument Werklocaties Regio Foodvalley 20202030 en het RPW Foodvalley 2022-2026 vaststellen met een negental uitgangspunten. De Visie Werklocaties Regio Foodvalley (bijlage 1 ‘Visie Werklocaties Regio Foodvalley 2020-2030’) is een strategisch document en is ‘’vooral ook een verdiepingsslag in het onderscheidend vermogen van de regio en de kansen en opgaven die daaraan verbonden zijn’’. Deze visie is de basis voor de afspraken die de regio met de provincie Gelderland maakt voor wat betreft de kwantitatieve en kwalitatieve opgaven voor de komende periode. Voor de Utrechtse gemeenten Rhenen, Renswoude en Veenendaal zijn de documenten de “Thematische Structuurvisie Kantoren (TSK)” (vastgesteld 1 februari 2016) en het “Regionaal Programma Wonen en Werken (RP wonen en werken)” (vastgesteld op 5 oktober 2021) leidend. In het RPW (bijlage 2 “Regionaal Programma Werklocaties Regio Foodvalley 2022-2026”) worden afspraken gemaakt tussen de Foodvalley regiogemeenten. Hoe krijgen we een gezonde balans tussen vraag en aanbod van bedrijvigheid, het juiste bedrijf op de juiste plek, de versterking van ons regionale food-profiel, het optimaliseren van ruimtegebruik en toekomstbestendige en duurzame werklocaties. Op 10 december 2021 heeft uw regiobestuur de concept visie en RPW vrijgegeven voor wensen en bedenkingen.

Daarna heeft er een consultatieronde plaatsgevonden voor wensen en bedenkingen. Hieruit zijn enige aanpassingen gekomen op de concepten. Nu worden de visie en het RPW ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraden van de regiogemeenten Foodvalley. Inleiding De regio wil de meerjarige programmering van bedrijventerreinen, kantoren en campussen integraal bezien in een regelmatig af te spreken Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Naast het RPW 2022-2026 is het Visiedocument (Visie Werklocaties Foodvalley 2022-2026) opgesteld. Ons college heeft op 18 januari 2022 deze twee documenten aan uw raad voorgelegd zonder wensen of bedenkingen. Op 24 februari 2022 heeft uw raad besloten op deze documenten geen wensen of

Raadsvoorstel van, nr.

bedenkingen kenbaar te maken. Een aantal gemeenteraden heeft wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt. Ook hebben de ondernemers uit de regio tijdens een consultatieronde hun reflectie gegeven op de visie en het RPW. Daarnaast heeft Economic Board Regio Foodvalley ongevraagd advies gegeven. Naar aanleiding van deze consultatierondes is een aantal aanpassingen gedaan. Deze aanpassingen, zoals netcongestie, truckparking, functieverandering, integraliteit, Didam-arrest, Grondspeculatie en Monitoring (zie bijlage 3) hebben geleid tot een kwalitatief beter RPW en zijn deels in het RPW en deels in de beslispunten meegenomen. Het RPW 2022-2026 en het visiedocument werklocaties Regio Foodvalley 2020-2030 worden hierbij ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Beoogd resultaat Het formuleren van een gemeenschappelijk regionaal beleid voor de ontwikkeling van werklocaties (bedrijventerreinen, kenniscampussen en andersoortige werklocaties) waarbij een goede onderlinge afstemming tussen de gemeente(n) en de provincies Gelderland en Utrecht, een evenwichtige lokale en regionale economische ontwikkeling, het duurzaam omgaan met de beschikbare (bedrijfs-)ruimte, het creëren van werkgelegenheid en het genereren van regionaal inkomen wordt beoogd. Argumenten 1.1. Regionaal beleid is wenselijk De regionale Visie en het RPW (Afsprakendocument) leidt tot onderstaande vier punten: 1.

Duidelijkheid en transparantie: een duidelijk en een met de Regio Foodvalley gemeenten en beide provincies afgestemd vraag en aanbod van huidige en toekomstige werklocaties (bedrijventerreinen, kenniscampussen en andersoortige werklocaties). Binnen de Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley wordt verkend waar alternatieve locaties beschikbaar kunnen komen. 2. Afstemming: het beleid wordt vormgegeven middels een transparante overlegstructuur tussen de Regio Foodvalley gemeenten onderling en met beide provincies. 3 Duurzaamheid: door het onderlinge overleg en regionale afstemming wordt er op een duurzame wijze met de ruimte omgesprongen. 4. Werkgelegenheid: door een onderling afgestemd beleid betreffende regionale programmering van werklocaties (“Wie ontwikkelt waar, hoeveel en voor wie?”) wordt werkgelegenheid gecreëerd en in stand gehouden. 1.2. Regionaal beleid is verplicht vanuit Provinciaal beleid De Utrechtse Foodvalley gemeenten zijn, volgens het Regionaal Programma Wonen en Werken, verplicht een Regionaal Programma Werklocaties op te stellen. De documenten zijn opgesteld in lijn met het reeds vastgestelde Regionaal Programma Wonen en Werken van de provincie Utrecht op 5 oktober 2021 (een verdere uitwerking van de provinciale Omgevingsvisie). 1.3.

U heeft eerder kennisgenomen van het Regionaal Programma Werklocaties en de Visie en geen wensen en bedenkingen ingediend. Door regionale afspraken te maken zorgen we voor een goed vestigingsklimaat in regio Foodvalley. De afspraken hebben betrekking op de kwantiteit (hoeveel en waar) en kwaliteit (voor welke doelgroep). Het doel van het RPW is om voldoende aanbod van voldoende kwaliteit te hebben en te realiseren in de regio, met voldoende flexibiliteit om in te spelen op ontwikkelingen en vraag. Daarnaast wordt door goede regionale afspraken ook voorkomen dat er steeds meer

Raadsvoorstel van, nr.

bedrijventerreinen worden gerealiseerd in de regio wat tot gevolg kan hebben dat bestaande bedrijventerreinen leeglopen.

1.4. De consultatieronde heeft geleid tot een kwalitatief beter RPW. Tijdens de consultatieronde heeft een aantal gemeenten, ondernemers en Economic Board enkele wensen en bedenkingen geuit hetgeen geleid heeft tot extra aandacht voor netcongestie, truckparking, functieverandering, integraliteit, Didam-arrest, grondspeculatie en monitoring. Deze aanpassingen zijn verwerkt in het RPW. Alternatieven De documenten zijn getoetst aan de provinciale beleidsstukken en er zijn geen alternatieven om op een andere wijze regionaal beleid op te stellen. Kanttekeningen 1.1. De provincies Gelderland en Utrecht hanteren inhoudelijk verschillende uitgangspunten De Regio Foodvalley kent twee provincies. Naast veel overeenkomsten in provinciaal beleid worden er beleidsmatig ook verschillende uitgangspunten gehanteerd. Uitbreidingsplannen voor de Utrechtse Regio Foodvalley gemeenten moeten bijvoorbeeld passen in het RP Wonen en Werken van de provincie Utrecht, maar er ligt eerst een grote verstedelijkingsopgave (focus op intensivering/verdichting). De provincie Gelderland stuurt bijvoorbeeld op duurzame bedrijventerreinen (focus op energietransitie en circulaire economie), zonder stringente maatregelen. Intensivering van bedrijventerreinen vraagt een financiële inspanning van eigenaars, gemeenten en provincie en schuifruimte.

De vraag is in hoeverre de opgave die de provincie Utrecht heeft opgelegd haalbaar is. 1.2. Autonomie en keuzevrijheid blijft lokaal Hoewel het concept-beleid RPW een regionale segmentering van werklocaties voorstaat (bepaalde werklocaties voor bepaalde ‘soorten’ activiteiten), blijft de autonomie en keuzevrijheid van bedrijven en instellingen centraal staan. Waar binnen de kaders van het bestemmingsplan op aangewezen locaties bepaalde activiteiten toegestaan zijn, hebben bedrijven en instellingen de keuzevrijheid zich op dergelijke locaties te vestigen. 1.3. Confronterende uitspraak Didam-arrest en netcongestie In de periode van wensen en bedenkingen zijn we geconfronteerd met zowel het Didam-arrest als de netcongestie die optreedt. Beide hebben een direct belemmerend effect op de uitvoering van het RPW. In het RPW wordt ingegaan op deze problematiek en aangegeven hoe hiermee om te gaan. Participatie • Tijdens de consultatieronde hebben de gemeenteraden van de Regio Foodvalley hun wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt. Tijdens de regionale raadsavond op 19 januari is de visie en het RPW gepresenteerd en was er gelegenheid tot het stellen van vragen. • Op 26 januari en 3 februari 2022 hebben er gesprekken plaatsgevonden met de ondernemers uit de regio. Zij hebben gereflecteerd op de visie en het RPW.

• Op 10 mei is ongevraagd advies ontvangen van de ondernemers- en onderwijskolom van de Economic Board Regio Foodvalley. Wat betekent dit besluit voor inwoners?

Raadsvoorstel van, nr.

Een gedegen regionale afstemming van werklocaties is van belang voor zowel de regionale werkgelegenheid als optimaal ruimtegebruik. Uitgangspunt is voor iedere woning een baan (zie ook de Omgevingsvisie). Aanpak / uitvoering Het werkprogramma wordt uitgevoerd, inclusief monitoring en evaluatie. Communicatie over dit besluit De vaststelling van het gezamenlijk RPW beleid Regio Foodvalley en de visie zal middels een persbericht door de Regio Foodvalley worden gecommuniceerd. Tevens zal het besluit digitaal worden gepubliceerd. Evaluatie Niet van toepassing Kosten, baten, dekking De financiële gevolgen voor de beslispunten zijn reeds verwerkt in de begroting voor Foodvalley. Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen Bijlage 1: Visie Werklocaties Regio Foodvalley 2020-2030; Bijlage 2: Regionaal Programma Werklocaties Regio Foodvalley 2022-2026; Bijlage 3: Memo consultatieronde en aanpassingen RPW; Bijlage 3.1.: Wensen en Bedenkingen RPW gemeenten; Bijlage 3.2: Terugkoppeling ondernemersavonden RPW januari en februari 2022; Bijlage 3.3: Advies Economic Board Regio Foodvalley RPW; Bijlage 4: Aanbiedingsbrief colleges actualisatie Visie 2020-2030 en RPW 2022-2026;