1. Visie Stadspark - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

24 februari 2022 1924206 18 januari 2022 Visie Stadspark Fysieke leefomgeving

Agendapunt

Afdeling

Programma’s en Projecten

A.P.P.M. Dirix 06 23 53 71 20 anita.dirix@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het visiedocument Het Stadspark het uitgangspunt te laten zijn voor het uiteindelijke ontwerp van Het Stadspark, waarbij: • het referentiemodel het basisprogramma van eisen is (zie bijlage 2 van het visiedocument Stadspark); • de waterkwaliteit van de Surfvijver wordt verbeterd om sport en spel mogelijk te maken; • de Groeneveldselaan een inrichting krijgt die passend is bij de functie van primaire fietsverbinding en bijdraagt aan meer samenhang tussen park en sportvelden; • er (zelfstandige) horeca komt die een toegevoegde waarde heeft voor het gebruik van het park; • grotere evenementen op het evenemententerrein plaatsvinden; • we het park veiliger maken door meer doorkijk, slimme verlichting en mogelijk camera’s. Waarom naar de raad? De raad is opdrachtgever van deze toekomstvisie. In het raadsprogramma “Iedereen doet mee” uit 2018 is hierover opgenomen: “Zonder het huidige gebruik als evenemententerrein te willen belemmeren willen we zo spoedig mogelijk en in co-creatie met de samenleving een toekomstvisie ontwikkelen over het Stadspark en de surfvijver en omgeving.

Dit vanuit de behoefte te verkennen of het realistisch is meer creatieve functies voor dat gebied te ontwikkelen (zowel op het land als in het water).” Samenvatting Bij de Programmabegroting voor 2020 is door de raad besloten om voor 2020 budget beschikbaar te stellen voor het verkennen van de mogelijkheden voor de verdere ontwikkeling van de recreatieve functies van het Stadspark, evenemententerrein, surfvijver en directe omgeving en hierbij de huidige gebruikers te betrekken maar ook de algemene wensen van de inwoners in de toekomstvisie te verwerken om zo in co-creatie tot een optimaal plan te kunnen komen. De inventarisatie van de wensen is inmiddels afgerond. Afgelopen september is er extra tijd en budget gevraagd om nog een aantal relevante zaken verder uit te zoeken om straks een goede ontwerpopgave (vervolgfase) op te kunnen stellen. Er zijn inmiddels een aantal onderzoeken afgerond. Dit heeft geleid tot een duidelijke visie, maar voor het vervolg dienen door de raad wel een aantal kaders vastgesteld te worden.

Raadsvoorstel van 18 januari 2022, nr. 1924206

Vervolgens zal door de raad de daarbij behorende financiering vastgesteld dienen te worden. Met het besluit om het visiedocument het uitgangspunt te laten zijn voor het uiteindelijke ontwerp en daarbij het referentiemodel uit het visiedocument het basisprogramma van eisen te laten zijn voor het uiteindelijke ontwerp van Het Stadspark zijn de kaders voor het ontwerpproces gesteld en kan het ontwerpproces worden opgepakt. Ook het ontwerpproces zal participatief worden opgepakt. Inleiding Het Stadspark wordt nu minder gebruikt, benut en beleefd dan mogelijk is; dit is een gemiste kans. Meerdere signalen vanuit de samenleving geven de wens weer om Het Stadspark meer tot zijn recht te laten komen. In het raadsprogramma “Iedereen doet mee” is hier al aandacht voor gevraagd. De raad heeft daarom in 2019 besloten een visie te laten ontwikkelen voor Het Stadspark, de Surfvijver en omgeving en heeft daar budget voor beschikbaar gesteld. De wens is Het Stadspark een park te laten zijn waar alle Veenendalers sporten, spelen, wandelen, genieten en elkaar ontmoeten. In 2020 is er samen met bewoners en andere belanghebbenden (Stadslab, Sportservice, bedrijven, etc.) van Veenendaal een inventarisatie van wensen uitgevoerd. In opdracht van de raad hebben we dit op participatieve wijze uitgevoerd. Deze wensen zijn in het referentiemodel “samengevat”.

Dit model is doorgerekend wat resulteerde in een grofmazige kostenraming van 4,3 miljoen euro. Tijdens de beeldvormende avond op 31 augustus 2021 is een deel van de resultaten uit het participatietraject al met de raad gedeeld. Tijdens de raadsvergadering op 16 september 2021 is vervolgens meer tijd gevraagd om een aantal losse eindjes nog verder uit te zoeken. Dat hebben we gedaan. Met de informatie die we nu hebben, leggen we de visie op Het Stadspark op hoofdlijnen voor. Deze visie vormt het uitgangspunt, de kaders, voor de verdere uitwerking in het ontwerp. Ook is de eerste kostenindicatie op de uitgangspunten bijgesteld. Voor de herinrichting van Het Stadspark is uiteindelijk naar verwachting circa 5 miljoen euro nodig. Voor het onderzoek naar het verbeteren van de waterkwaliteit voor sport en spel is € 100.000,- nodig. Visie Stadspark De inventarisatie van wensen van de bewoners en andere belanghebbenden in Veenendaal zijn samengevat in het referentiemodel. Deze wensen zijn een brede verzameling van onderwerpen. In dit visiedocument beschrijven we op welke wijze deze wensen kunnen worden geïntegreerd in de inrichting van Het Stadspark. Deze visie sluit naadloos aan bij de doelen uit de omgevingsvisie met als hoofddoelen gezond, duurzaam en veilig, waarbij multifunctioneel ruimtegebruik een nadrukkelijk uitgangspunt is.

Een samenvatting van de visie is als bijlage bij dit raadsvoorstel toegevoegd. Beoogd resultaat Een Stadspark van, voor en door de bewoners van Veenendaal! Argumenten 1.1 Deze visie is met participatie van bewoners en belanghebbenden vastgesteld en heeft breed draagvlak In opdracht van de raad is een breed participatief proces gestart om de wensen van bewoners en belanghebbenden van Veenendaal te inventariseren. 1.2 De huidige waterkwaliteit is onvoldoende geschikt voor de beoogde functies van sport en spel Door de blauwalgproblematiek in de Surfvijver wordt dat nu verhinderd. Door het verbeteren van de waterkwaliteit kan zowel de Surfvijver als ook het water in Het Stadspark meer voor sport en spel 2

Raadsvoorstel van 18 januari 2022, nr. 1924206

zoals de triatlon worden benut. Als de blauwalgproblematiek is opgelost, kunnen ook honden weer zwemmen in de Surfvijver. Ook voor het vissen is het een voordeel dat de waterkwaliteit verbetert. 1.3 Een transformatie van de Groeneveldselaan is nodig om zowel een volwaardige fietsverbinding in het gebied te zijn als de samenhang in het gebied Stadspark/Surfvijver/evenementen en de sportterreinen te verbeteren Een mogelijke oplossing kan een inrichting als fietsstraat zijn, maar ook andere oplossingen kunnen in het ontwerpproces worden aangedragen. 1.4 Het transformeren van de Groeneveldselaan is niet kostbaarder dan de oorspronkelijke brug die eerder in het referentiemodel was opgenomen. Om de twee parkdelen, sterk gescheiden door de huidige inrichting van de Groeneveldselaan, meer bij elkaar te brengen was in het oorspronkelijke referentiemodel een voetgangersbrug over de Groeneveldselaan opgenomen. In het referentiemodel dat nu als basisprogramma van eisen voorligt, is in de plaats daarvan gekozen voor een transformatie van de Groeneveldselaan. Dit is een wenselijkere optie, die niet kostbaarder is dan een brug.

1.5 Zelfstandige horeca met een sterk profiel op groen, sport en spel betekent meerwaarde voor het Stadspark Activiteiten en kleine evenementen die hier georganiseerd kunnen worden op het gebied van groen, sport en spel kunnen de beleving en gebruik van Het Stadspark verbeteren. 1.6 Zelfstandige horeca biedt ook de mogelijkheid van betere sanitaire voorzieningen Door sanitaire voorzieningen onderdeel te laten zijn van een horecavoorziening is er een beter toezicht en beheer mogelijk van deze voorzieningen. Solitaire sanitaire voorzieningen zijn kwetsbaar voor vandalisme en worden slecht gebruikt wegens beperkt beheer. 1.7 Zelfstandige horeca op de juiste locatie verbetert de sociale veiligheid van Het Stadspark Horeca in Het Stadspark genereert meer reuring en aanloop, waardoor de sociale veiligheid toeneemt. Daarbij gaan we ervan uit dat de toegangspaden naar de horecavoorziening worden verlicht. 1.8 Grote evenementen alleen toestaan op het evenemententerrein ontlasten Het Stadspark en dit biedt meer mogelijkheden voor een aantrekkelijke inrichting van Het Stadspark Grote evenementen zoals Fuze en het Bouwdorp kunnen hun activiteiten op het evenemententerrein voortzetten. Het huidige grote, open grasveld kan door verplaatsing van grote evenementen anders ingericht worden met de wensen die uit het participatietraject zijn gekomen.

1.9 Sociale veiligheid is een vereiste voor goed gebruik van Het Stadspark Mensen willen zich veilig voelen in de openbare ruimte. Een veilige openbare ruimte is ook één van de uitgangspunten van de omgevingsvisie. Door het ontbreken van toezicht vanuit woonstraten is het nodig de sociale veiligheid op een andere manier te realiseren. Met de juiste inzet van slimme verlichting en eventueel camera’s kunnen de nadelen (lichthinder voor flora en fauna en privacy) beperkt worden en de sociale veiligheid vergroot.

3

Raadsvoorstel van 18 januari 2022, nr. 1924206

Alternatieven 1. Niet inzetten op verdere verbetering van de waterkwaliteit. Maar de effecten afwachten van het verondiepen van de Surfvijver en dat als het meest wenselijke/haalbare zien. De geschiktheid van de waterkwaliteit voor sport en spel blijft dan echter onzeker. 2. Er komt geen zelfstandige horeca maar ingezet wordt op tijdelijke horeca, waarbij ook aansluiting wordt gezocht bij de bestaande (én geplande) gebouwen m.b.t. sanitaire voorzieningen. Mogelijk kan bij de toekomstige sporthal van het CLV een sanitaire voorziening voor Het Stadspark worden meegenomen. Nadeel is echter de decentrale ligging van de toekomstige sporthal. 3. Ook ruimte voor woningbouw in de vorm van tijdelijke woningen of tiny houses, is, ondanks de krapte op de woningmarkt, geen alternatief voor de herinrichting van Het Stadspark. De huidige al beperkte omvang van Het Stadspark biedt ruimte om de wensen op het gebied van sporten, spelen en ontmoeten uit te breiden en te verbeteren, maar laat geen ruimte voor het toevoegen van woningen. In feite is door realisatie van woningbouw op deze locatie geen herinrichting van Het Stadspark mogelijk. Voor de andere beslispunten zien we geen alternatieven als we willen komen tot een Stadspark waar alle Veenendalers sporten, spelen, wandelen, genieten en elkaar ontmoeten.

Kanttekeningen 1.1 Door de veelheid van gevraagde onderdelen in Het Stadspark wordt het aanwezige groen zwaar onder druk gezet Dit kan ten koste van groen gaan. Bomen worden zoveel mogelijke gespaard, maar bossages moeten op plekken wijken voor meer doorkijk. Op andere plekken wordt extra beplanting en meer biodiversiteit toegevoegd. 1.2 Niet alle wensen zijn in het referentiemodel opgenomen. De wenseninventarisatie is op participatieve wijze met de bewoners van Veenendaal tot stand gekomen, waarin centraal stond “de burger mag het zeggen”. Omwonenden, gebruikers van Het Stadspark, ondernemers en samenwerkingspartners in de stad zijn daarvoor geraadpleegd. Deze inventarisatie is de basis voor het referentiemodel. Daarnaast, en ook na afronding van deze fase, zijn ook individuele wensen naar voren gekomen, zoals een bmx-parcours, een rolstoelvaardigheidsparcours en een hondentrimbaan. In hoeverre deze wensen meegenomen kunnen worden, zal onderdeel zijn van het ontwerpproces. Wel blijft de inzet om zoveel mogelijk onderdelen multifunctioneel te maken voor de gebruikers, zodat zoveel mogelijk bewoners gebruik kunnen maken van Het Stadspark. Ook het ontwerpproces zal op participatieve wijze worden opgepakt.

1.3 Door deze voorgestelde herinrichting van Het Stadspark wordt Het Stadspark geen uitwijklocatie meer voor demonstraties die niet in de binnenstad wenselijk zijn De huidige sobere inrichting van Het Stadspark functioneert als een “hufterproof”’ uitwijklocatie waar nu demonstraties naar toe worden geleid, die niet wenselijk zijn in de binnenstad wegens de vermenging met het winkelpubliek. Door de voorgestelde herinrichting kan Het Stadspark niet meer als uitwijklocatie worden ingezet.

4

Raadsvoorstel van 18 januari 2022, nr. 1924206

1.4 Financiering is nog niet geregeld Op dit moment is er in de (meerjaren-)begroting nog geen financiële ruimte voor de uitvoering van de herinrichting van Het Stadspark. Doordat de inventarisatie op participatieve wijze tot stand is gekomen, zijn er wel verwachtingen gewekt met betrekking tot de realisatie van de geïnventariseerde wensen. 1.5 De fietsstraat is een verkeerskundige oplossing tegen de huidige barrière Er zal integraler gekeken moeten worden naar een passende oplossing. De fiets hoort daar wel een belangrijke plek in te hebben, omdat de Groeneveldselaan onderdeel is van de hoofdfietsstructuur. 1.6 Openbare verlichting benadeelt de aanwezige fauna in Het Stadspark Verlichting vormt een verstoring van de aanwezige flora en fauna. Toepassing van openbare verlichting in Het Stadspark wekt verwachtingen bij bewoners ten aanzien van andere parken en groene gebieden. Participatie Deze visie is middels participatie tot stand gekomen. Daarvoor zijn verschillende treden van de participatieladder ingezet. 1. Uiteraard is begonnen met het informeren (trede 1 – informeren) van de stad en belanghebbenden over het feit dat we een visie gaan ontwikkelen voor Het Stadspark en dat we dat samen met de inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners in de stad willen gaan doen. 2.

Daarna zijn omwonenden, gebruikers van Het Stadspark, ondernemers in het park en de rest van Veenendaal (meedoeninveenendaal.nl) geraadpleegd (trede 2 inventariseren – meedenken en trede 3 verdiepen - adviseren). Welke ideeën en wensen hebben zij voor het Stadspark?. 3. Met de belangrijkste belanghebbenden, vertegenwoordigd in de klankbordgroep, is in cocreatie (trede 4 – samen doen) met de gemeente een schetsontwerp/visiebeeld voor het Stadspark gemaakt. Ook in de vervolgfase, het ontwerptraject, is participatie een belangrijk onderdeel. We zetten in om in co-creatie een definitief ontwerp voor Het Stadspark te realiseren. Zo kan de klankbordgroep wederom als sparringpartner dienen en kan er op specifieke onderdelen door inwoners of andere belanghebbenden verder meegedacht worden. Denk aan een participatietraject rondom de invulling van een speelplek voor kinderen of de ontwikkeling van een bootcamp-parcours. Tijdens de inventarisatie voor de visie bleek ook dat er veel partijen mee willen werken en soms zelfs mee willen betalen aan de toevoeging van bepaalde voorzieningen in het park. Ook dit speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van het uiteindelijke ontwerp.

Denk bijvoorbeeld aan een uitvoeringsgroep, waarin deze investeerders/participanten in co-creatie met gemeentelijke experts, de landschapsarchitect en aannemer een definitief ontwerp maken en betrokken zijn bij de uitvoering. Ook in het vervolgtraject gaan we idealiter dus voor de participatietrede ‘co-produceren’, waarin we intensief samenwerken met inwoners om het ontwerp vorm te geven en uit te voeren.

5

Raadsvoorstel van 18 januari 2022, nr. 1924206

Wat betekent dit besluit voor inwoners? Dit besluit betekent voor inwoners een volgende stap naar het einddoel van een aantrekkelijker stadspark waar men kan bewegen, ontmoeten, sporten en spelen in een groene omgeving. Doordat Het Stadspark meer zal worden gebruikt, zal er ook meer reuring ontstaan. Dat kan ook gevolgen hebben voor de omwonenden van Het Stadspark. Aanpak / uitvoering Verdere verkenning horeca De nieuwe ontwikkelingen van de sporthal CLV zijn nog onvoldoende in kaart gebracht om te komen tot een goede afweging op welke wijze horeca de meeste meerwaarde voor het gebruik van Het Stadspark kan opleveren, zonder Het Stadspark onevenredig te belasten. Mocht een zelfstandige horeca alsnog de voorkeur hebben, dan kan de uitvraag van de zelfstandige horeca worden uitgewerkt (vereist profiel en inpassing horeca). Het advies hierover kan aan de raad worden voorgelegd bij de uiteindelijke investeringsbudgetaanvraag van de verdere uitvoering van Het Stadspark. Deze ambtelijke verkenning kan in het 1e kwartaal 2022 worden uitgevoerd. Dan zal ook duidelijk zijn of er een aanpassing van het bestemmingsplan noodzakelijk is om horeca mogelijk te maken. Voorbereiden ontwerp uitvraag landschapsarchitect Voor het ontwerp van de herinrichting van Het Stadspark kan de aanbesteding van de ontwerpfase intern al worden voorbereid.

Daarbij kunnen de vereisten aan het ontwerpbureau worden opgesteld. Het daadwerkelijke ontwerp kan pas starten als de financiële middelen zijn toegekend. De ambtelijke voorbereiding kan de eerste helft 2022 plaatsvinden. De aanbesteding kan pas plaatsvinden nadat de financiële middelen zijn toegekend. De inschatting is dat dit in het 3e kwartaal 2022 kan plaatsvinden.. Onderzoek waterkwaliteit Bij een positief besluit voor het onderzoek waterkwaliteit zullen offertes aangevraagd worden voor de uitvoering van het voorgestelde plan van aanpak. Budgetaanvraag en aanvragen voorbereidingskrediet Aan de raad zal bij de Programmabegroting 2023 (begin november) voorgesteld worden om deze investering in het MIP op te nemen en hiervoor financiële ruimte beschikbaar te maken. Wanneer er financiële ruimte voor is vrijgemaakt in de meerjarenbegroting 2023-2026 kan in principe een investeringsbudgetaanvraag worden ingediend voor 2023. Om het proces niet te zeer te vertragen, zullen we mogelijk in de tweede bestuursrapportage van 2022 (half oktober) alvast een voorbereidingskrediet aanvragen vooruitlopend op de vaststelling van de Programmabegroting 2023. Aanbesteding ontwerpbureau De aanbesteding van de ontwerpopgave zou dan in het 4e kwartaal 2022 kunnen worden gestart. Ontwerpen van de herinrichting Zodra een ontwerpbureau is geselecteerd, kan het ontwerpen gaan starten.

Bewoners van Veenendaal zullen daarbij direct worden betrokken. Om de participatie te kunnen uitvoeren nemen we daarvoor de tijd. Naar verwachting zal deze ontwerpfase 1 jaar duren. Met een start hiervan in het 1e kwartaal 2023, zal deze in het 1e kwartaal 2024 worden afgerond. De uitvoeringskosten worden op basis van het nieuwe ontwerp opnieuw geraamd. In principe zijn de eerder geraamde uitvoeringskosten taakstellend. Het college zal het ontwerp vaststellen. 6

Raadsvoorstel van 18 januari 2022, nr. 1924206

Uitvoering van de herinrichting Nadat het investeringsbudget beschikbaar is gesteld wordt de uitvoering van het ontwerp gestart. Voor de uitvoering van de herinrichting zal een uitvoeringsplanning worden opgesteld. De inzet is deze uitvoering in een jaar af te ronden. Dat zou betekenen dat begin 2025 de herinrichting van Het Stadspark grotendeels is uitgevoerd. Communicatie over dit besluit Wanneer het raadsbesluit is genomen, sturen we per mail een update naar de klankbordgroep, zodat zij op de hoogte zijn van waar we staan in het project. We plaatsen ook een korte update op de Stadspark-pagina op www.meedoeninveenendaal.nl. Evaluatie Niet van toepassing Kosten, baten, dekking Totale kostenraming voor de uitvoering van het ontwerp en onderzoek waterkwaliteit Surfvijver bedraagt 5.100.000 euro (excl. Btw, prijspeil 1-1-2022). Dekking Op dit moment is er geen budget beschikbaar voor de uitvoering van Het Stadspark. Aan de raad wordt bij de behandeling van de Programmabegroting 2023 / meerjarenbegroting 2023-2026 voorgesteld hiervoor de financiële ruimte beschikbaar te maken. Hierbij zal ook de mogelijke dekking vanuit het fonds bovenwijkse voorzieningen betrokken worden. Wanneer er financiële ruimte voor is vrijgemaakt in de meerjarenbegroting 2023-2026 kan in principe een investeringsbudgetaanvraag worden ingediend voor 2023.

Om het proces niet te zeer te vertragen, zullen we mogelijk in de tweede bestuursrapportage van 2022, alvast een voorbereidingskrediet aanvragen vooruitlopend op de vaststelling van de Programmabegroting 2023.

Burgemeester en wethouders,

de heer K.J.G. Kats burgemeester

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

Bijlagen • Samenvatting visie Stadspark • Visiedocument Stadspark met bijlagen

7