1. Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

22 juni 2023 2079611 24 april 2023 Instellen lokale rekenkamer “Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023” Burger en Bestuur

Agendapunt

Team

Griffie

L. Achterberg (0318) 0318-538256 bertha.achterberg@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Overgaan tot het instellen van een lokale rekenkamer en daartoe de "Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023" vast te stellen. 2. Alle leden van de rekenkamercommissie eervol te ontslaan bij de inwerkingtreding van de Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023. 3. De volgende personen tot lid van de rekenkamer te benoemen voor de duur van zes jaar bij inwerkingtreding van de Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023: a. de heer em. prof. dr. J. Telgen b. mevrouw drs. M.J.J. Gruisen c. de heer ir. A.J. Janson 4. Vanuit de leden te benoemen tot voorzitter van de rekenkamer, de heer em. prof. dr. J. Telgen. 5. Het budget voor het uitvoeren van de werkzaamheden van de rekenkamer te verhogen met € 18.500 naar € 1,30 per inwoner en de structurele gevolgen te verwerken in de Programmabegroting 2024-2027. Waarom naar de raad? Voor het instellen van een rekenkamer zijn de bepalingen in hoofdstuk IVa en XIa van de Gemeentewet van toepassing. Op grond van resp. het bepaalde in artikel 81a en 81c wet stelt de raad een rekenkamer in, bepaalt het aantal leden en benoemt de leden voor de duur van zes jaar. Als de rekenkamer uit twee of meer leden bestaat, benoemt de raad uit de leden de voorzitter. Voor overige onderwerpen over de lokale rekenkamer is een gemeentelijke verordening noodzakelijk.

Daarin zijn bepalingen opgenomen over onderwerpen waarvan de wet aangeeft dat die bij verordening geregeld moeten worden, zoals de hoogte van de vergoeding en de tegemoetkoming in kosten aan leden van de rekenkamer en wijze waarop de ambtelijke ondersteuning plaatsvindt. De raad stelt, na overleg met de rekenkamer, de nodige middelen ter beschikking voor een goede uitoefening van haar werkzaamheden (artikel 81j).

1

Raadsvoorstel van 24 april 2023, nr. 2079611

Samenvatting De wet ‘Versterking decentrale rekenkamers’ is op 1 januari 2023 in werking getreden. De wet wijzigt op dit onderwerp de Gemeentewet. De kern van het wetsvoorstel is dat elke gemeente een onafhankelijke rekenkamer instelt, eventueel samen met andere gemeenten. De wet Versterking decentrale rekenkamers breidt de onderzoeksbevoegdheden van decentrale rekenkamers op een aantal punten uit en bevat nieuwe waarborgen die van belang zijn voor een goed verloop van het onderzoeksproces en de rapportage van de bevindingen door de rekenkamer. De huidige Verordening Rekenkamercommissie Veenendaal 2015 behoudt tot uiterlijk 1 januari 2024 rechtskracht. Op die datum moeten alle gemeenten uiterlijk een onafhankelijke rekenkamer hebben ingesteld, inclusief de benoeming van leden. In de wet is geregeld dat medewerkers van de griffie de onafhankelijke rekenkamer kunnen ondersteunen. Het intrekken van de “Verordening Rekenkamercommissie Veenendaal 2015” vormt een onderdeel van de voorliggende (nieuwe) verordening (artikel 9). Met het intrekken van de eerdere verordening vervalt de rechtsgrondslag van de benoeming van alle huidige leden van de rekenkamercommissie. Voor de twee interne (raads)leden geldt dat zij volgens de wet niet kunnen worden benoemd tot lid van de onafhankelijke rekenkamer; de drie externe leden kunnen wel als lid worden benoemd.

Voorgesteld wordt de huidige drie externe leden te benoemen als lid van de (nieuwe) rekenkamer. Inleiding De Wet versterking decentrale rekenkamers is op 1 januari 2023 in werking getreden. Als gevolg daarvan dient elke gemeente een onafhankelijke rekenkamer in te stellen, eventueel samen met andere gemeenten. Het jaar 2023 is een overgangsjaar. Per 1 januari 2024 moeten alle gemeenten een wettelijke lokale rekenkamer hebben ingesteld. Alle leden verliezen uiterlijk per 1 januari 2024, of eerder na intrekking van de huidige verordening, het lidmaatschap van de rekenkamerfunctie. De benoeming van alle leden wordt opgeheven door een eervol ontslag uit deze functie. Voorgesteld wordt de huidige drie externe leden, in overeenstemming met de wet, voor de duur van zes jaar te benoemen in de onafhankelijke rekenkamer. Vooruitlopend op voorliggend voorstel is de raad beeldvormend geïnformeerd tijdens het rondetafelgesprek van 10 januari 2023. Aansluitend is een digitale peiling uitgevoerd over de te maken keuzen voor een onafhankelijke rekenkamer. Deze zijn vervolgens op 17 januari 2023 consulterend besproken in de raadscommissie. Daarbij hebben de raadsfracties zich unaniem uitgesproken voor het instellen van een lokale rekenkamer waarin drie leden worden benoemd.

Een ruime meerderheid is voor het instellen van een klankbordgroep van twee leden vanuit de raad als eerste aanspreekpunt voor de rekenkamer. In de raadscommissie van 17 januari 2023 is in meerderheid ook een uitspraak gedaan over de vergoeding van de leden. De huidige presentievergoeding voor één 3-wekelijkse vergadering sluit niet aan met de werkelijke tijdsbesteding waarvan de werkzaamheden veel breder liggen. Inventarisatie onder de G50-gemeenten, waartoe Veenendaal behoort, naar de vergoeding voor leden van de rekenkamer komt uit op een passende maandvergoeding van 25% van de raadsvergoeding voor een lid en 35% voor de voorzitter. Daarnaast is in de verordening een vergoeding voor de leden opgenomen voor kosten. De raad stelt, jaarlijks in de programmabegroting, een bedrag beschikbaar voor de uitvoering van de werkzaamheden van de lokale rekenkamer. Uit een mede door het rijk opgesteld inspiratiekader blijkt dat een bedrag van € 1,30 per inwoner minimaal nodig is voor een rekenkamer om haar basisfunctie effectief te kunnen uitoefenen en zo de raad bij te staan. Het huidige door de raad beschikbaar gestelde budget voor de werkzaamheden ligt lager (€ 1,03 per inwoner). Uit de consultatie in de 2

Raadsvoorstel van 24 april 2023, nr. 2079611

raadscommissie blijkt een meerderheidsopvatting te bestaan om het budget voor de rekenkamer te verhogen. Om die reden wordt budgetverhoging voorgesteld naar € 1,30 per inwoner. Overeenkomstig de geldende beleidslijn worden de financiële middelen voor de uitvoering van de werkzaamheden jaarlijks aangepast op basis van de geldende richtlijnen en het bij de programmabegroting gehanteerde indexcijfer voor prijsstijgingen van het Centraal Planbureau (CPB). Beoogd resultaat Bij verordening een onafhankelijke lokale Rekenkamer gemeente Veenendaal in te stellen onder gelijktijdige intrekking van de “Verordening Rekenkamercommissie Veenendaal 2015”. Alle huidige leden eervol te ontslaan en tot benoeming over te gaan van drie leden voor de (nieuwe) lokale rekenkamer. Argumenten 1.1 Met de Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023 stelt de raad stelt een onafhankelijke lokale rekenkamer in. In januari 2023 hebben de raadsfracties zich bij consultatie unaniem uitgesproken voor het instellen van een lokale rekenkamer voor Veenendaal. In de wet is een aantal zaken vastgelegd over onder andere de inrichting van de rekenkamer, de benoeming en het ontslag van leden en de reikwijdte van de bevoegdheden voor het doen van onderzoek. De wet geeft ook regels over de wijze waarop rekenkamers bij de vaststelling van hun rapportages omgaan met openbaarheid en vertrouwelijkheid van gegevens.

Voor een aantal nadere onderwerpen met betrekking tot de lokale rekenkamer is een gemeentelijke verordening noodzakelijk. Denk daarbij aan middelen voor de lokale rekenkamer voor het uitvoeren van haar werkzaamheden, de vergoeding voor werkzaamheden van leden van de rekenkamer en de wijze waarop de rekenkamer wordt ondersteund bij haar werkzaamheden. 1.2 De raad stelt het aantal leden van de rekenkamer vast voor de duur van zes jaar. Op grond van de wettelijke bepalingen stelt de raad het aantal leden van de rekenkamer vast (art. 81a). De raad benoemt de leden voor de duur van zes jaar (art. 81b). De peiling en consultatie in de raadscommissie van 17 januari heeft uitgewezen dat de raad een lokale rekenkamer wenst met een omvang van drie (3) leden. 1.3 De raad bepaalt hoe vaak een lid van de rekenkamer kan worden herbenoemd. De benoemingstermijn is zes jaar en in beginsel kunnen leden onbeperkt worden herbenoemd. Tot nu toe was hierover in de verordening geregeld dat de leden op voordracht van de rekenkamercommissie één keer kunnen worden herbenoemd voor eenzelfde periode. In de nu voorliggende (nieuwe) verordening wordt uitgegaan van eenzelfde regeling, derhalve kan de raad een lid één keer herbenoemen. Voor toekomstige benoemingen overlegt de raad voorafgaand aan een benoeming middels de klankbordgroep (zie 1.4) met de rekenkamer (art. 81c, lid 5).

1.4 Een klankbordgroep van twee leden vanuit de raad is wenselijk en vormt het eerste aanspreekpunt voor de lokale rekenkamer. De lokale rekenkamer kent op grond van de wet uitsluitend (externe) leden. De raad komt daardoor meer op afstand van de rekenkamer te staan. In het land zijn meerdere voorbeelden voor het invullen van de ontstane leemte, bijvoorbeeld door het instellen van een klankbordgroep of een commissie vanuit de raad. Belangrijk is dat er garanties zijn dat de raad goed op de hoogte blijft van de activiteiten van de rekenkamer. Uit de peiling en consultatie in de raadscommissie van 17 januari

3

Raadsvoorstel van 24 april 2023, nr. 2079611

2023 blijkt dat het instellen van een klankbordgroep van twee (2) leden door de raadsfracties unaniem wordt gesteund. Taken die daarbij worden ondergebracht zijn: a. gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen aan de rekenkamer over zaken aangaande rekenkamer(onderzoek). b. de zorg voor werving en selectie bij een vacature (hierbij wordt de rekenkamer betrokken). c. het aanbevelen van de kandidaten voor het lidmaatschap in de rekenkamer. d. het onderhouden van de contacten van de raad met de rekenkamer. 1.5 De leden van de rekenkamer ontvangen een bij verordening van de raad vastgestelde vergoeding voor hun werkzaamheden en een tegemoetkoming in de kosten. In artikel 81k wet is bepaald dat de raad bij verordening de vergoeding vaststelt die leden voor hun werkzaamheden en tegemoetkoming in de kosten ontvangen. Op 17 januari 2023 hebben de raadsfracties zich bij consultatie in meerderheid uitgesproken over de wijze waarop de vergoeding aan de leden kan worden ingericht. In de verordening is als uitwerking daarvan een vergoeding geregeld in de vorm van een vast bedrag per maand en een tegemoetkoming in de kosten. Een vaste maandvergoeding wordt als passend gezien voor de omvang van de taken van de leden die veel breder zijn dan alleen het bijwonen van de eigen rekenkamervergaderingen en binnen veel gemeenten van gelijke grootte veelvuldig wordt toegepast.

De voorgestelde vergoeding is gebaseerd op het gemiddelde bedrag in de G50-gemeenten, waartoe ook Veenendaal behoort. De vergoeding bedraagt voor een lid en de voorzitter resp. 25% en 35% van de geldende vergoeding voor raadsleden in deze gemeente. Deze wijze van vergoeding komt in de plaats van de regeling die tot nu geldt, waarbij de leden alleen een presentievergoeding per bijgewoonde vergadering van de rekenkamercommissie ontvangen. Het werken met een vaste maandvergoeding zorgt voor een beheersbaar budget, omdat de jaarlijkse uitgaven aan vergoedingen aan het begin van jaar al inzichtelijk zijn. In het geval de leden van de lokale rekenkamer zelf rekenkameronderzoek uitvoeren geldt een vergoeding per uur, zoals dat ook nu is geregeld. 1.6 De lokale rekenkamer wordt ondersteund door een op de griffie werkzame ambtenaar. De werkzaamheden voor de rekenkamer kunnen op grond van de wet worden verricht door op de griffie werkzame ambtenaren. Dit is geregeld in artikel 81j, lid 3 van de wet. De huidige ambtelijk secretaris is organisatorisch ondergebracht bij de griffie en valt rechtspositioneel onder de griffier. Dit blijft ongewijzigd gehandhaafd. 1.7 De huidige Verordening Rekenkamercommissie Veenendaal 2015 wordt ingetrokken. Met het instellen van de Rekenkamer gemeente Veenendaal komt de huidige rekenkamercommissie te vervallen. De nu geldende verordening wordt ingetrokken.

Dit is geregeld in artikel 9 van de voorliggende Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023. 2.1 Alle leden van de rekenkamercommissie (5) verliezen hun functie als lid van de rekenkamercommissie. De functie van de huidige leden komt te vervallen. Dit betreft drie externe en twee interne (raads)leden. Dit wordt geformaliseerd door hen eervol te ontslaan uit hun huidige functie. 3.1 De raad benoemt de leden van de rekenkamer en benoemt uit de leden de voorzitter. De wet kent een voor de leden van de rekenkamer en benoemingstermijn van zes jaar (art. 81c, lid 1). Als de rekenkamer uit twee of meer leden bestaat, benoemt de raad uit de leden de voorzitter (art. 81c, lid 2). De nieuwe rekenkamer bestaat uit drie leden. De huidige drie externe leden van de 4

Raadsvoorstel van 24 april 2023, nr. 2079611

rekenkamercommissie hebben schriftelijk kenbaar gemaakt open te staan voor benoeming als lid van de rekenkamer. Om te voorkomen dat op medio 2029 alle rekenkamerleden tegelijk aftreden geldt een rooster van aftreden, met een ruime spreiding over de zittingsperiode. De voorzitter van de rekenkamer stelt in overleg met de andere leden het rooster van het gespreid aftreden op. De raad ontvangt het rooster van aftreden ter informatie. 4.1 De raad stelt, na overleg met de rekenkamer, de nodige middelen ter beschikking voor een goede uitoefening van haar werkzaamheden. De rijksoverheid staat op het standpunt dat het toekennen van een toereikend budget voor de lokale rekenkamer behoort tot de autonomie en verantwoordelijkheid van de raad. De raad stelt, na overleg met de rekenkamer, de nodige middelen ter beschikking voor een goede uitoefening van haar werkzaamheden (artikel 81j). In een door de Nederlandse vereniging voor Raadsleden, in samenwerking met o.a. Ministerie BiZa en Koninkrijkrelaties uitgebracht Inspiratiekader wordt gesteld dat een bedrag van € 1,30 per inwoner minimaal nodig is voor een rekenkamer om haar basisfunctie effectief te kunnen uitoefenen en zo de raad bij te staan. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden van de huidige rekenkamercommissie stelt de raad jaarlijks via de programmabegroting een (geïndexeerd) budget beschikbaar.

Het budget in 2023 voor de werkzaamheden van de huidige rekenkamercommissie ligt lager (€ 1,03 per inwoner). Uit de gehouden peiling en consultatie in de raadscommissie van januari 2023 blijkt dat een meerderheid van de fracties voorstander is van het verhogen van het budget voor de rekenkamer tot een bedrag dat neerkomt op € 1,30 per inwoner. De rekenkamer streeft er naar binnen het beschikbare budget jaarlijks twee onderzoeken te doen en enkele rekenkamerbrieven op te stellen. De lokale rekenkamer is voor de besteding van het budget verantwoording verschuldigd aan de raad. Dit gebeurt in het jaarverslag dat ter informatie aan de raad wordt aangeboden. Overeenkomstig de geldende beleidslijn dienen de financiële middelen voor de uitvoering van de werkzaamheden jaarlijks aangepast op basis van de geldende richtlijnen en het bij de programmabegroting gehanteerde indexcijfer voor prijsstijgingen van het CPB. Alternatieven De raad kan ervoor kiezen met andere gemeenten een gemeenschappelijke rekenkamer in te stellen. Bij de consultatie in de raadscommissie op 17 januari 2023 is de voorkeur voor het instellen van een lokale rekenkamer unaniem kenbaar gemaakt. Kanttekeningen Elke gemeente is bij wet verplicht een onafhankelijke rekenkamer in te stellen, eventueel samen met andere gemeenten. Tot 1 januari 2024 geldt een overgangstermijn.

Vanaf die datum vervalt de huidige Verordening Rekenkamercommissie Veenendaal 2015 van rechtswege of zoveel eerder als de raad daartoe besluit. Participatie Bij dit voorstel is er geen sprake van participatie van inwoners. De rekenkamercommissie is een instrument van de raad die onderzoek doet naar de doelmatigheid en doeltreffendheid en rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid. Wat betekent dit besluit voor inwoners? De rekenkamercommissie doet onderzoek naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gevoerde beleid en levert daarmee een bijdrage aan de kwaliteit van de besluitvorming. Dit is in het belang van de gemeente Veenendaal en haar inwoners. 5

Raadsvoorstel van 24 april 2023, nr. 2079611

Aanpak / uitvoering De Rekenkamer gemeente Veenendaal stelt een reglement van orde vast voor haar werkzaamheden en vergaderingen (art.81i). Het reglement wordt ter kennisneming aan de raad gezonden. Communicatie over dit besluit Het besluit van de raad wordt gepubliceerd op Overheid.nl en lokaal gebruikelijke wijze bekendgemaakt. Kosten, baten, dekking De raad stelt via de programmabegroting een jaarlijks budget beschikbaar voor het uitvoeren van de werkzaamheden van de rekenkamer. Uitgaande van bovengenoemde uitgangspunten (1.5 en 4.1) inzake de nodige middelen voor de werkzaamheden van de rekenkamer, resulteert een budgetverhoging van € 18.500 gerekend naar het aantal inwoners van de gemeente ad € 1,30 per inwoner, per 1 januari 2023. Concreet: 68.5006 inwoners tegen een tarief van € 1,30 p/inwoner is € 89.057. In de begroting is op dit moment € 70.646 beschikbaar. Voorgesteld wordt om het verschil, afgerond € 18.500 structureel te verwerken in de Programmabegroting 2024-2027.

De raad van de gemeente Veenendaal,

De heer P. van Vugt griffier

de heer K.J.G. Kats voorzitter

Bijlage 1. Verordening Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023. 2. Schriftelijke mededeling van de drie leden inzake benoeming tot lid Rekenkamer gemeente Veenendaal 2023.

Ter inzage -

6