1. Verordening gemeentelijke onderscheidingen en Regeling gemeentelijke prijzen - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

16 december 2021 1804259 12 oktober 2021 Verordening gemeentelijke onderscheidingen en Regeling gemeentelijke prijzen Burger & Bestuur

Agendapunt

Team

SBC

Pim Bannink (0318) 538 792 06 – 44 32 19 11 pim.bannink@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De Verordening gemeentelijke onderscheidingen Veenendaal vast te stellen. Waarom naar de raad? De raad heeft op grond van art. 149 Gemeentewet de verordenende bevoegdheid. Samenvatting Met de Verordening gemeentelijke onderscheidingen Veenendaal kan het gemeentebestuur zijn waardering en erkentelijkheid jegens personen en verenigingen, stichtingen, ondernemingen of instanties uitdrukken met een gemeentelijke onderscheiding. Inleiding Op 14 augustus 2007 heeft het college een aantal besluiten genomen met betrekking tot gemeentelijke onderscheidingen en ereprijzen. Zo werd ingestemd met het instellen van een gemeentelijke erepenning en een jaarlijkse vrijwilligersprijs. Ook zou de raad worden voorgesteld het ereburgerschap in te stellen, echter tot een raadsbesluit daaromtrent is het niet gekomen. Het onderwerp werd wel op 12 september 2007 besproken in de vergadering van de raadscommissie Middelen. De erepenning was bedoeld om ”erkentelijkheid te laten blijken aan inwoners of instanties uit Veenendaal die zich langdurig en op een bijzondere wijze hebben ingezet voor de plaats Veenendaal, de uitstraling daarvan, etc.”. De gemeentelijke erepenning is tot dusver circa 20 keer toegekend. Het ereburgerschap was gedacht als “een instrument om waardering te uiten aan personen met uitzonderlijke verdiensten voor de Veense gemeenschap”.

Ruim veertien jaar later is het zaak de bestaande afspraken tegen het licht te houden. Daarbij gaat het om een beoordeling van de huidige criteria in de regeling en de formulering daarvan. Omdat de raad geen verordening heeft vastgesteld voor wat betreft het ereburgerschap kan dat nu gebeuren in de vorm van de voorgestelde verordening. De nieuwe verordening legt de bevoegdheden daar waar zij horen: het ereburgerschap als hoogste onderscheiding voor uitzonderlijke gevallen wordt bij raadsbesluit toegekend. De gemeentelijke erepenning voor bijzondere verdiensten wordt door het college toegekend. De conceptverordening kent de nodige flexibiliteit en afwijkings- en uitzonderingsgronden. Het college heeft ook een besluit genomen over de diverse prijzen die de gemeente kent. De raad zal daarover ook worden geïnformeerd.

Raadsvoorstel van 12 oktober 2021, nr. 1804259

Aanvullend is het van belang om ook maatschappelijke duidelijkheid te bieden omtrent gemeentelijke onderscheidingen qua gradatie en procedure. Dat vraagt ook aandacht bij de communicatie na de toekenning van een gemeentelijke onderscheiding. Ter verduidelijking enkele opmerkingen over verschillen tussen het ereburgerschap en de erepenning: 1. Het ereburgerschap is ‘zwaarder’ en exclusiever dan de erepenning; het trefwoord bij het ereburgerschap is ‘uitzonderlijk’, “Het ereburgerschap wordt slechts in uitzonderlijke gevallen toegekend als blijk van grote waardering of erkentelijkheid voor uitzonderlijke verdiensten jegens de gemeente Veenendaal of de gemeenschap van Veenendaal.”. “De verdiensten als bedoeld in het tweede lid dienen uitzonderlijk en langdurig of zeer uitzonderlijk gedurende een kortere tijd te zijn of te zijn geweest.” 2. De erepenning is ‘lichter’ maar nog steeds iets bijzonders: “De erepenning wordt slechts in bijzondere gevallen toegekend als blijk van grote waardering of erkentelijkheid voor bijzondere verdiensten jegens de gemeente Veenendaal of de gemeenschap van Veenendaal.”. “De verdiensten als bedoeld in het tweede lid dienen bijzonder en langdurig of zeer bijzonder gedurende een kortere tijd te zijn of te zijn geweest.” 3.

De zwaarte komt ook tot uitdrukking in het besluit: het ereburgerschap wordt door de raad en de erepenning door het college toegekend. 4. Een ander onderscheid is het eremetaal: het ereburgerschap kent een gouden penning, de erepenning een verzilverd exemplaar. Een verduidelijking voor wat betreft het begrip ‘langdurig’: daaronder moet een termijn van tenminste 10 jaar worden gedacht. Dit zal op de aanvraagformulieren worden verduidelijkt. Artikel 3, 5e lid van de Verordening stelt: “Het ereburgerschap kan ook worden toegekend indien er andere zeer bijzondere omstandigheden zijn die deze toekenning rechtvaardigen.” Een dergelijke bijzondere situatie doet zich bijvoorbeeld voor als er tijdens de Olympische Spelen een gouden medaille gewonnen wordt door een ingezetene van de gemeente Veenendaal of een persoon die in de gemeente is geboren. Het is in Nederlandse gemeenten gebruikelijk dan het ereburgerschap toe te kennen. Op nationaal niveau is het gebruikelijk de betrokkene een Koninklijke onderscheiding toe te kennen. Het college kan de bezitters van een gemeentelijke onderscheiding, in naar het oordeel van het college passende gevallen, uitnodigen tot het bijwonen van gemeentelijke bijeenkomsten. Dit sluit aan bij de bestuurlijke wens de dragers van een gemeentelijke onderscheiding meer bij gemeentelijke activiteiten te betrekken.

De bijzondere positie van gedecoreerden kan worden benadrukt bij toespraken en kan in uitnodigingen en persberichten tot uitdrukking worden gebracht. Beoogd resultaat Een integrale regeling in de vorm van de Verordening gemeentelijke onderscheidingen Veenendaal, waarmee raad en college passende instrumenten hebben hun waardering en erkentelijkheid te laten blijken alsmede duidelijkheid voor alle betrokkenen omtrent criteria en procedures. Argumenten 1. Herijking nodig Het is na ruim veertien jaar nodig om de bestaande afspraken te herijken. 2. Integrale regeling Een integrale regeling in de vorm van de Verordening gemeentelijke onderscheidingen Veenendaal is nodig om duidelijkheid aan alle betrokkenen te bieden en verdere versnippering tegen te gaan. 3. Helderheid ten aanzien van onderscheidingen Helderheid is nodig voor wat betreft de verschillen tussen de twee onderscheidingen. Dat geldt ook voor bevoegdheden (wie beslist waarover?) en ten aanzien van de procedure. De verordening biedt flexibiliteit en afwijkings- en uitzonderingsgronden. 2

Raadsvoorstel van 12 oktober 2021, nr. 1804259

Alternatieven Het niet vaststellen van een verordening betekent dat de huidige informele werkwijze en onduidelijkheden rondom het ereburgerschap en erepenningen in stand blijven. Kanttekeningen Niet van toepassing. Participatie Er heeft geen participatie ten aanzien van dit onderwerp plaatsgevonden. Inwoners, maar ook besturen of directies van verenigingen, stichtingen, ondernemingen, instanties en dergelijke, kunnen aanvragen indienen voor gemeentelijke onderscheidingen. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Voor inwoners, maar ook voor besturen of directies van verenigingen, stichtingen, ondernemingen, instanties en dergelijke, ontstaat duidelijkheid over gemeentelijke onderscheidingen en de daarmee samenhangende criteria en procedures. Aanpak / uitvoering De gemeente zal via de gebruikelijke communicatiekanalen bekendheid geven aan de verordening inclusief de criteria en procedures. Communicatie over dit besluit Het besluit van de raad zal desgewenst mondeling worden toegelicht tijdens het wekelijkse persgesprek. Evaluatie Niet van toepassing. Kosten, baten, dekking Incidenteel zullen er kosten zijn voor de aan een gemeentelijke onderscheiding verbonden erepenning. Deze worden gedekt uit de ‘post representatie’.

Burgemeester en wethouders,

mevr. drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen

Ter inzage

3