1. Vernieuwing brandweerkazerne, verplaatsing wijkservice en herontwikkeling woningbouw - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

21 januari 2021 1774662 Brandweerkazerne, Wijkservice en Pionierkwartier Burger en Bestuur en Fysieke Leefomgeving

Agendapunt

Afdeling

Programma's & Projecten

J.A.C.W. Feskens (0318) 538480 jeroen.feskens@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. Wijkservice te verplaatsen naar de Wageningselaan (huidige locatie van IW4) en hiervoor een gecombineerde nieuwbouw te realiseren samen met IW4; 2. Op basis van de scenario-analyse over de toekomst van de brandweerkazerne en het omliggende gebied, het voorkeursscenario (2) vast te stellen met de volgende punten: a. Volledige nieuwbouw brandweerkazerne, waardoor de brandweer naar de toekomst toe goed en flexibel gehuisvest is; b. Verhuizing van de oefenwerkplaats van de brandweer (met Wijkservice) naar de Wageningselaan (IW4-locatie); c. Woningbouw naast de nieuwe brandweerkazerne en tussen de nieuwe brandweerkazerne en het zuidelijk deel van Pionierkwartier. 3. Voor de nieuwbouw van Wijkservice een investeringsbudget van€ 4.300.000,- vast te stellen en dit te verwerken in de 1° bestuursrapportage 2021; 4. De globale ruimtelijke en programmatische kaders zoals opgenomen in hoofdstuk 3 uit de rapportage 'Businesscases brandweerkazerne, Wijkservice en herontwikkeling' (bijlage) voor de herontwikkeling naar woningbouw vast te stellen, 5. De berekende residuele grondwaarde van€ 2 miljoen vanuit de herontwikkeling in te zetten ter gedeeltelijke dekking van grondaankoop en investering voor Wijkservice en dit op te nemen als uitgangspunt voor de op te stellen grondexploitatie Pionierkwartier, fase 2 in het Projectenboek 2021.

Waarom naar de raad? De kaderstellende rol en budgetrecht van de raad. Samenvatting Voorliggend raadsvoorstel zou in veel gevallen uiteenvallen in drie separate voorstellen. Nieuwbouw voor Wijkservice, vernieuwing van de brandweerkazerne en tot slot herontwikkeling van een voormalig bedrijventerrein naar woningbouw. In dit specifieke voorstel is er echter een direct verband tussen deze drie onderwerpen. De bal is gaan rollen vanwege de noodzaak om de huidige brandweerkazerne te vernieuwen. Deze voldoet niet meer goed aan de huidige eisen. Ook is er vanuit het gemeentelijk programma Energieneutraal Veenendaal een aanzienlijke verduurzamingsslag nodig. Begin 2020 is

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

deze urgentie al toegelicht en daarom ook opgenomen in de kaderbrief 2021. Voorliggend voorstel ziet alleen toe op de principekeuze om de kazerne te vernieuwen. Hierbij is er de keuze voor renovatie van de huidige kazerne of nieuwbouw. Voorgesteld wordt om te kiezen voor nieuwbouw omdat dit de enige manier is om de kazerne toekomstbestendig te maken. Bestaande knelpunten kunnen met renovatie niet geheel worden opgelost. Het functioneren van de brandweer is gericht op veiligheid en snelheid. Met nieuwbouw wordt hieraan invulling gegeven. Aanvullend pleit het toevoegen van een VR-ruimte en mogelijk toekomstige uitbreiding voor een beroepskorps en de herontwikkelmogelijkheden voor nieuwbouw voor de brandweer. Na het principebesluit wordt de gekozen variant nader uitgewerkt zodat in het voorjaar van 2021 het benodigde investeringsbudget kan worden aangevraagd. In de programmabegroting is al rekening gehouden met de stijging van de huisvestingslasten. Op het moment dat de kazerne vernieuwd gaat worden, is het meer dan logisch om de locatie van Wijkservice hierbij te betrekken. Dit team van de gemeente is gehuisvest aan de Nijverheidslaan en wordt steeds meer omsloten door woningbouw. De huidige huisvesting van Wijkservice is aan de ruime en vooral oude kant. Naast verduurzaming is ook een efficiencyslag gewenst.

Daar komt bij dat zich nu de kans voordoet om samen met IW4 te kiezen voor nieuwbouw op de locatie Wageningselaan. Nieuwbouw gericht op duurzaamheid, gezamenlijk gebruik van faciliteiten en ondersteunen van de inhoudelijke samenwerking tussen deze partijen. Voor de nieuwbouw van Wijkservice wordt in dit voorstel het benodigde investeringsbudget aangevraagd. Dit is nodig omdat de verplaatsing van Wijkservice de locomotief is waardoor de andere twee projecten ook kunnen gaan lopen. De lege locatie van Wijkservice kan namelijk als tijdelijke brandweerkazerne fungeren. Na vernieuwing van de kazerne kan de achterblijvende locatie worden ingevuld met woningbouw. Het derde deel van dit voorstel omvat de afronding van het Pionierkwartier ofwel de herontwikkeling van de achterblijvende locatie van Wijkservice. Herontwikkeling waardoor op een ideale plek extra woningen kunnen worden toegevoegd. En ook financieel een bijdrage geleverd kan worden aan de nieuwbouw van Wijkservice en in beperkte mate aan de vernieuwing van de kazerne. Deze aanpak sluit feitelijk goed aan bij het organisch ontwikkelproces van het Pionierkwartier: kansen zien en deze waar mogelijk invullen. In dit geval een dubbele kans doordat er én vernieuwing van de brandweerkazerne nodig is én Wijkservice op een goede manier verplaatst kan worden.

Inleiding Op 28 januari 2020 heeft het college besloten zich in te spannen voor vernieuwing van de brandweerkazerne. Dit besluit is ingegeven vanuit de noodzaak om de Veiligheidsregio Utrecht (VRU) beter te accommoderen en de duurzame inzet van de (vrijwillige) brandweer in de toekomst te kunnen garanderen. Daarnaast ontstaat hierdoor de kans om het Pionierkwartier af te ronden. Door Wijkservice te verhuizen, kan woningbouw op deze plek worden gerealiseerd. Tot slot kan voor Wijkservice de koppeling worden gelegd met de plannen van IW4 op haar locatie. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om faciliteiten te delen en de samenwerking verder uit te bouwen. Op de beeldvormende avond van 6 april 2020 zijn deze ideeën gepresenteerd. Ook is een toelichting gegeven op de noodzaak om te investeren in de brandweerkazerne. Tijdens deze presentatie is aangegeven dat het college een nadere verkenning zou starten. Inmiddels zijn de eerste stappen hierin gezet. Deze zijn positief te noemen. Om met een concreet voorstel te komen, is het noodzakelijk een aantal aspecten nader uit te werken. Hiervoor heeft de raad in oktober een voorbereidingsbudget beschikbaar gesteld. 2

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

Beoogd resultaat Een duurzame inzet van de brandweer in Veenendaal en de regio, een duurzame huisvesting voor personeel en materieel van het team Wijkservice en het realiseren van extra woningen. Argumenten 1. 1 Nieuwe huisvesting voor Wijkservice die passend is bij de huidige eisen en werkzaamheden Het schetsontwerp bestaat uit het realiseren van representatieve kantoorfuncties in combinatie met magazijnen, werkplaats en loods. Bij het ontwerp wordt gezocht naar een esthetisch, energiezuinig, duurzaam en kostenbewust gebouw en wat aansluit bij de eisen van wet- en regelgeving en aansluit bij de wensen van de gebruikers.

1.2 Combinatie met IW4 zorgt voor dubbel gebruik en meer kans op samenwerken In de nieuwbouw aan de Wageningselaan kan gezamenlijk gebruik worden gemaakt van het bedrijfsrestaurant en kantoorruimtes. De samenwerking tussen IW4 en Wijkservice wordt steeds intensiever. Recent zijn IW4 en Wijkservice een groepsdetachering van 42 medewerkers in de groenvoorziening voor 5 jaar overeengekomen. De verhuizing van Wijkservice ondersteunt deze samenwerking. 1.3 Nieuwbouwplan houdt rekening met mogelijk beperkte uitbreiding afvalbrengstation Naast de locatie IW4 is het gemeentelijk afvalbrengstation gehuisvest. De komende periode wordt er nieuw beleid ontwikkeld voor het brengen van afval door inwoners naar dit station. Bij eventuele gewijzigde uitgangspunten is er extra ruimte nodig om dit te kunnen faciliteren. Een voorbeeld hiervan is het realiseren van een gratis en betaalde stroom afval. De nieuwbouwplannen van Wijkservice en IW4 zijn dusdanig opgezet dat een beperkte uitbreiding van het afvalbrengstation mogelijk is. 1.4 Transformatie naar woningbouw mogelijk Door de verhuizing ontstaat de mogelijkheid om de vertreklocatie te herontwikkelen naar woningbouw. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de woningbouwopgaaf van Veenendaal. De huidige locatie is een ideale locatie vlak bij het centrum en het station.

Afronding van de gebiedsontwikkeling Stationskwartier komt hiermee een belangrijke stap dichterbij. 2. 1 Optimale nieuwe kazerne gericht op de toekomst De VRU geeft al langer aan dat de huidige kazerne niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd. Ten opzichte van 60 jaar geleden is er veel veranderd. De brandweer is veel professioneler geworden, de eisen zijn fors aangescherpt en Veenendaal is aanzienlijk groter geworden. Ondanks een forse verbouwing ongeveer 30 jaar geleden, zijn de huidige beperkingen dusdanig dat vernieuwing noodzakelijk is. Het hele proces rondom een uitruk van de brandweer is er op gericht om op een zo veilig en snel mogelijke manier de kazerne te kunnen verlaten. De huidige kazerne kan dit proces niet goed meer faciliteren. Ook bij een grootschalige renovatie blijven belangrijke knelpunten bestaan. Naast de huidige knelpunten moet ook gekeken worden naar de toekomst. Veenendaal groeit waardoor ook de inzet van de brandweer verder toeneemt. Mogelijk betekent dit op termijn dat er in Veenendaal een beroepskorps moet komen. Hiervoor is dan een uitbreiding van de kazerne

3

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

nodig (overnachtingsmogelijkheden). De nieuwe kazerne wordt dusdanig ontworpen dat deze mogelijke uitbreiding eenvoudig te realiseren is. 2.2 Nu in zetten op vernieuwing is noodzakelijk vanwege arbo-eisen De VRU wijst op enkele belangrijke knelpunten waardoor de huidige kazerne niet goed meer voldoet aan de huidige arbo-eisen: • De manoeuvreerruimtes voor operationele voertuigen en opkomend personeel is op het vooren achterterrein te krap. • Voor hedendaagse operationele voertuigen is de stallingsruimte te krap bemeten. Daarbij zijn de overheaddeuren ook te smal. Hierdoor is het risico aanwezig dat het brandweerpersoneel wordt gemangeld tussen het brandweervoertuig en het gebouw. • Bronafzuiging is gedeeltelijk beschikbaar, dit houdt in dat personeel onnodig wordt blootgesteld aan toxische en carcinogene dieselmotoremissie (DME). Daarbij hangen de uitrukpakken in een open verbinding met de stallingsruimte; hierdoor worden uitrukpakken verontreinigd met DME. • Een arbeidshygiënische (schoon - vuil) route is niet/ moeilijk uitvoerbaar mede omdat de relevante ruimtes niet aan elkaar verbonden zijn. Ook zijn er geen aparte douches voor mannen en vrouwen. • De sanitaire voorzieningen zijn beperkt aanwezig en sterk gedateerd. Daarbij zijn deze ruimtes zo gesitueerd dat deze niet/ moeilijk zijn op te nemen in de arbeidshygiënische route.

• De overige ruimtes (kantoren/ overlegruimtes, etc.) voldoen niet goed meer aan de huidige eisen omtrent geluid en klimaatbeheersing. Daarbij zijn de meeste ruimtes sterk gedateerd. De kelderruimte die wordt gebruikt als pauze- en archiefruimte is bedompt en laat grondwater door en ruikt vochtig. 2.3 De VRU vraagt extra ruimte voor aanvullende regionale functie in Veenendaal Een extra aanleiding om nu in te zetten op vernieuwing van de brandweerkazerne vormt het verzoek van de VRU om een virtual reality (VR) trainingsruimte toe te voegen. Eerder was sprake van een ademluchtwerkplaats. Recent heeft de VRU echter besloten deze voorziening niet regionaal maar centraal te organiseren. De hiermee samenhangende extra dagbezetting is hiermee komen te vervallen. Echter is de VRU er wel op gericht om de post in Veenendaal op niveau te houden en met name de inzet overdag op peil te houden door voldoende personeel in de kazerne aanwezig te hebben (die dus een dubbelfunctie hebben, zowel op kantoor als eventueel inzetbaar bij calamiteiten). Dit is nodig om de vrijwilligers zoveel mogelijk te ondersteunen. De VR-oefenruimte past daarnaast ook goed in ons ICT-profiel. 2.4 Met behoud van de huidige kazerne is het niet mogelijk om aan de gestelde eisen te kunnen voldoen Er kan niet worden voldaan aan de (veiligheids)eisen van de VRU.

Hierbij valt onder andere te denken aan de te smalle opstelplaatsen voor de brandweerwagens in de kazerne. Het voorplein blijft te krap voor het manouvreren met de brandweerwagens. Daarbij dient ook wel vermeld te worden dat bij 'behoud' van het bestaande gebouw in combinatie met verduurzaming er forse ingrepen nodig zijn. Daarbij rijst de vraag hoeveel er daadwerkelijk behouden kan blijven. Behoud van het huidige gebouw zou misschien wel mogelijk zijn als er een andere functie in het gebouw gehuisvest kan worden. Dit is echter niet aan de orde. De kazerne moet op deze plek in Veenendaal gehandhaafd blijven. Dit heeft alles te maken met de wettelijke maximale aanrijtijden en opkomsttijden.

4

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

2. 5 Woningbouwmogelijkheden versterkt door verhuizing oefenplaats en nieuwbouw kazerne De combinatie van woningen in de nabijheid van geluid producerende bedrijven zoals de brandweer zorgt voor mogelijke overlast. Dit geldt ook voor externe veiligheid en andere vormen van overlast. Door het verplaatsen van de oefenplaats (minimaal 1x per week in de avonduren in gebruik) ontstaat een verlichting van de milieudruk van de kazerne op haar omgeving. Dit is ook de belangrijkste reden om voor te stellen de oefen plaats mee te verhuizen naar de locatie Wijkservice/IW4. Bijkomende voordelen zijn dat er meer ruimte is om te oefenen voor de brandweer en ook andere faciliteiten gedeeld kunnen worden. De mogelijkheden voor woningbouw naast de kazerne worden hierdoor vergroot. Vernieuwing van de kazerne zorgt ook voor een kleiner ruimtebeslag. Wel blijft geluid een aandachtspunt (zie kanttekeningen). 3. 1 Budget nodig voor nieuwbouw Wijkservice Om in de tweede helft van 2021 te kunnen starten met de nieuwbouw voor Wijkservice is het noodzakelijk tijdig het investeringsbudget beschikbaar te stellen. Het investeringsbudget is gebaseerd op het schetsontwerp en de daarbij behorende investeringsopzet. Hierbij zijn ook, onder voorbehoud van besluitvorming door de raad, concept afspraken gemaakt met IW4 voor de kostenverdeling.

Deze worden ten tijde van de behandeling van dit raadsvoorstel ook (onder hetzelfde voorbehoud) vastgesteld. Dit geldt niet alleen voor de investeringen maar ook over het gebruik van het gemeenschappelijke deel van het gebouw. Voor de oefenplaats van de brandweer zal in combinatie met de vernieuwing van de kazerne medio 2021 nog een investeringsbudget worden aangevraagd (zie ook kosten, baten, dekking). 3.2 Budget nodig voor nieuwbouw maar deels gefinancierd vanuit het resultaat van de grondexploitatie voor de herontwikkeling en passend binnen de Programmabegroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024 In de paragraaf kosten, baten, dekking is toegelicht hoe het budget is opgebouwd, maar vooral ook wat de effecten op de gemeentelijke begroting zijn. Uitgaande van een verwacht positief resultaat vanuit de herontwikkeling, is sprake van een beperkte stijging van de huisvestingslasten voor Wijkservice. In de Programmabegroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024 is deze stijging reeds begroot en derhalve zijn geen aanvullingen nodig. 4. 1 Kaderstelling conform huidig beleid en gericht om met participatie nader uit te werken De globale ruimtelijke kaders zijn gebaseerd op de kaderstelling voor het Pionierkwartier. Hiermee ontstaat een gebied waar met organische ontwikkelingen een transformatie naar woningbouw is en verder kan worden gerealiseerd.

Wel is rekening gehouden met het nieuwe gemeentelijke beleid zoals de vraag naar levensloopbestendige woningen, parkeren en extra aandacht voor groen. De kaders zijn dusdanig opgesteld dat er nog ruimte is voor participatie in de uitwerking.

5. 1 Residuele grondwaarde conform haalbaarheidsberekening Voor de herontwikkeling naar woningbouw is een globale haalbaarheidsanalyse opgesteld. Deze is toegevoegd in de bijlage van dit raadsvoorstel. Deze analyse laat zien dat er sprake is van een residuele grondwaarde van€ 2 miljoen. Deze waarde kan worden ingezet als gedeeltelijke dekking voor de grondaankoop en investering voor Wijkservice. Er ligt namelijk een direct verband tussen deze twee projecten. Zonder aankoop van een nieuwe locatie voor Wijkservice kan er geen sprake zijn van herontwikkeling. De verwerking hiervan zal worden meegenomen bij het

5

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

Projectenboek 2021 en de jaarrekening 2020. Met name om te kunnen voldoen aan de BBVrichtlijnen is voor deze route gekozen. Alternatieven De keuze voor de toekomst van de brandweerkazerne is bepalend voor de afronding van het noordelijk deel van het Pionierkwartier. Het ruimtebeslag, wel of niet oefenen op de huidige plaats, de ruimtelijke kwaliteit en de bouwhoogte/mogelijkheden zijn bepalend voor de woningbouw tussen de kazerne en het reeds gerealiseerde deel van deze buurt. De kazerne kent een lange geschiedenis op deze plek. Oorspronkelijk is de kazerne gebouwd als een gecombineerd gebouw voor de brandweer en een gemeentelijke dienst. Onder andere de Historische Vereniging Oud Veenendaal (HVOV) heeft opgeroepen om de kazerne te handhaven en vraagt ook aandacht voor de oude slangentoren.

Om tot een goede afweging te komen zijn er daarom drie scenario's ontwikkeld. Deze scenario's zijn: 1. Renovatie van de huidige kazerne en woningbouw alleen achter de kazerne; 2. Nieuwbouw kazerne en woningbouw achter en naast de kazerne; 3. Nieuwbouw kazerne en woningbouw achter en boven (en eventueel ook naast) de kazerne. Deze scenario's zijn uitgewerkt door twee architectenbureaus. Dit is gedaan om zoveel mogelijk creativiteit te zoeken en om te zien of scenario's nog sub-varianten kennen. De scenario's moeten uiteraard voldoen aan het programma van eisen van de VRU voor de vernieuwde kazerne en ook passen binnen de ontwerp-Omgevingsvisie en de gewenste stedenbouwkundige kwaliteit van het Pionierkwartier. In de bijlage 'Businesscases brandweerkazerne, Wijkservice en herontwikkeling' is een samenvatting van de drie scenario's opgenomen. Hiermee wordt inzicht gegeven in de mogelijke varianten voor de vernieuwing van de kazerne als ook de herontwikkeling van het volledige gebied. Feitelijk kan worden geconstateerd dat er sprake is van 3 scenario's waarbij de variant renovatie twee sub-varianten kent. Een bureau heeft gekozen voor behoud van het westelijke deel van de kazerne waarbij het grote oostelijke deel wel wordt gesloopt voor nieuwbouw. Zoals in het voorstel te lezen wordt voorgesteld om het tweede scenario tot voorkeursscenario vast te stellen.

Bij de argumenten is ook aangegeven waarom. Daarbij is uiteraard ook aangegeven waarom de andere scenario's niet de voorkeur hebben. Hieronder is kort samengevat welke redenen er hiervoor zijn (nadere toelichting in de bijlage). Scenario 1a Volledig behoud kazerne en woningbouw alleen achter de kazerne • Deze variant voldoet niet aan de minimale eisen van de VRU voor de brandweerkazerne. Eén van de belangrijke knelpunten is dat de stramienmaat voor de stallingsgarage niet aangepast kan worden naar de minimale eisen voor het goed en snel kunnen uitrukken van de brandweer met het nieuwste materieel. Daarnaast is de hoogte van de stallingsgarage te laag en blijft de indeling van het gebouw inefficiënt. Ook de verkeerssituatie aan de Industrielaan kan niet worden opgelost; • De noodzakelijke toekomstige flexibiliteit (mogelijke uitbreiding naar de inzet beroepskorps) is niet mogelijk (of alleen met zeer hoge kosten door over de bestaande kazerne heen te bouwen); • Het grondgebruik van de kazerne kan niet worden geoptimaliseerd; 6

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

• •

In dit scenario kunnen minder woningen worden gerealiseerd, met als resultaat minder grondopbrengsten; Het profiel van de Ambachtsstraat blijft krap om de gewenste fietsstraat te kunnen realiseren.

Scenario 1b Renovatie van de huidige kazerne en woningbouw alleen achter de kazerne • Dit sub-scenario voorkomt de problemen zoals benoemd als eerste punt bij scenario 1a; • Echter de overige punten van scenario 1a blijven staan. Scenario 2 Nieuwbouw kazerne en woningbouw achter en naast de kazerne • Optimale en compacte opbouw kazerne mogelijk. Past binnen de gestelde eisen van de VRU; • Knelpunten Industrielaan worden opgelost; • Voldoende flexibiliteit naar de toekomst toe; • Goede stedenbouwkundige opzet welke aansluit bij de ambitie om te verdichten juist op dit soort centraal gelegen locaties in Veenendaal; • Voldoet aan het globaal ruimtelijk kader inclusief extra ruimte voor fietsstraat Ambachtsstraat; • Financieel optimaal scenario gezien vanuit de herontwikkeling; • Eventueel is de slangentoren te handhaven. Wel met de toevoeging dat behoud extra financiële middelen vergt en de indeling van de kazerne dan niet optimaal te maken is. De toren krijgt geen functie; • Aandachtspunt voor de uitwerking is geluid. Dit geldt voor elk scenario, maar extra voor scenario 2 en 3 vanwege de nabijheid van de nieuwbouw. Scenario 3 Woningbouw boven kazerne • In belangrijke mate vergelijkbaar met scenario 2; • Scenario 3 is wel complexer door combinatie woningbouw en de kazerne (gedeeld eigendom van het vastgoed).

Tot slot is er uiteraard een vierde scenario mogelijk: behoud van de huidige situatie (ook geen renovatie). Dit scenario kan alleen maar gezien worden als een soort uitstel-scenario. Behoud van de huidige situatie is simpelweg niet mogelijk gezien alle knelpunten en aandachtspunten met het functioneren van de brandweer in de huidige kazerne. Ook moet geïnvesteerd worden in verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Dit heeft niet alleen betrekking op de brandweer maar ook de gebouwen van Wijkservice. Waarom is uitstel met enkele jaren dan niet wenselijk? Allereerst kan gesteld worden dat uitstel er uiteraard wel voor zorgt dat er de komende jaren geen grote investeringen in nieuwbouw nodig zijn, echter wel in investeringen om op de korte termijn te kunnen blijven voldoen aan wet- en regelgeving. Ook is er nu de mogelijkheid voor Wijkservice om in combinatie met IW4 een gezamenlijk nieuwbouwproject te realiseren. Deze optie is bij uitstel hoe dan ook verkeken. Indien gekozen wordt voor een ander scenario (beslispunt 2) dan heeft dit direct effect op beslispunten 4 en 5 en ook de argumentatie en financiële gevolgen van beslispunt 3 en 5. In de rapportage opgenomen als bijlage bij dit raadsvoorstel is de samenhang tussen de verschillende onderdelen uitgewerkt.

Op de beeldvormende avond behorende bij de raadscyclus van januari 2021 zal de samenhang aan de hand van deze rapportage nader worden toegelicht.

7

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

Kanttekeningen 1.1 en 3.1 Planning- en vergunningrisico's nieuwbouw Wijkservice De nieuwbouw en daarmee verplaatsing van Wijkservice is gekoppeld aan de nieuwbouw van IW4. Gezien de opgelegde bezuiniging aan IW4 is zij genoodzaakt om zo snel mogelijk te starten met haar nieuwbouw en geldt dit dus ook voor de verplaatsing van Wijkservice. Hierdoor is het noodzakelijk om zo goed mogelijk de benodigde procedures te starten. Hiervoor is al een vergunningenscan uitgevoerd. Het voordeel van deze locatie is dat er geen bestemmingsplanwijziging nodig is. De locatie heeft al een bedrijfsmatige bestemming. Wel dient opgemerkt te worden dat er voor stikstof nog wel een wijziging op de bestaande vergunning van IW4 moet worden aangevraagd bij de provincie Utrecht. Dit is gelijk het belangrijkste risico voor de planning. Een eerste analyse naar stikstof laat zien dat er voor de gebruiksfase waarschijnlijk geen knelpunten zijn. De bouwfase vormt vanwege de inzet van zwaar materiaal nog wel een uitdaging om dit binnen de bestaande regels en vergunningsruimte mogelijk te maken. 1.2 en 3.2 Herontwikkeling achterblijvende locatie noodzakelijk om gedeeltelijke dekking van de investeringskosten te vinden.

Om de jaarlijkse huisvestingslasten van Wijkservice maar beperkt te laten stijgen (binnen de bandbreedte van de Programmabegroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024) is de inkomstenbron vanuit de herontwikkeling van de bestaande locatie nodig. De (toekomstige) grondexploitatie neemt de bestaande locatie over, gebaseerd op de herontwikkelwaarde. Hiermee loopt de gemeente uiteraard wel het risico (zie beslispunt 5) dat de herontwikkeling uiteindelijk minder oplevert door bijvoorbeeld veranderende marktomstandigheden. 2. 1 Voor de vernieuwing van de brandweerkazerne moet nog een investeringsopzet worden opgesteld. Er is dus nog geen duidelijkheid of vernieuwing past binnen de kaders van de Programmabegroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024 In de volgende fase wordt een investeringsraming gemaakt. Ook zal een vergelijking worden gemaakt met de huidige lasten van de kazerne. Aan de hand hiervan wordt een voorstel aan de raad voorgelegd. Hierbij bestaat het risico dat de totale lasten meer toenemen dan nu voorzien in de begroting. 2.2 Geen behoud van de huidige kazerne Dit wordt mede veroorzaakt doordat de brandweer op deze plek moet blijven. Hierdoor is een functiewijziging binnen het bestaande gebouw niet mogelijk. 4. 1.

Geluid vanaf de Industrie/aan en de brandweerkazerne vragen nog mogelijk extra maatregelen voor de nieuwbouw De brandweerkazerne staat nu al midden in een woonomgeving. Zeker met de frequentie dat de brandweer daadwerkelijk met sirenes aan moet uitrukken kan voor overlast zorgen. Daarnaast is de Industrielaan een belangrijke verbindingsweg in Veenendaal. Dit zorgt er voor dat er voor de nieuwbouw zorgvuldig moet worden gekeken hoe de bouwplannen op dit specifieke punt kunnen worden afgestemd. Een eerste verkenning laat zien dat er mogelijk extra maatregelen getroffen moeten worden en/of de indeling van het plan geoptimaliseerd moet worden. Maar bovenal moet duidelijk zijn dat de nabijheid (ook nu al) van woningen bij een kazerne tot geluidsoverlast (kunnen) leiden en ook niet kan worden voldaan aan de gemeentelijke ambities op dit punt. Ook is duidelijk dat de kazerne niet verplaatst kan worden. Kortom bij de vaststelling van het bestemmingsplan zal hierover mogelijk een besluit genomen moeten worden.

8

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

4.2 Met Patrimonium woonservice (PWS) moeten nog afspraken worden gemaakt Tot nu toe zijn verkennende gesprekken gevoerd met PWS over de mogelijke inbreng van de voormalige brandweerwoningen. Vanuit de herontwikkeling gezien is het wenselijk om dat stuk te kunnen betrekken in de integrale herontwikkeling. Mocht dit niet lukken, dan nog is een goede herontwikkeling mogelijk. De komende periode moet dan ook een keuze worden gemaakt en waar nodig afspraken worden vastgelegd.

5. 1 Herontwikkeling kan pas over paar jaar starten waardoor er mogelijk sprake is van gewijzigde marktomstandigheden De fasering van de totale opgave is dat er eerst nieuwbouw wordt gerealiseerd voor Wijkservice. Daarna gaat de brandweer tijdens de vernieuwing van de kazerne gebruik maken van de vertreklocatie van Wijkservice. Pas na afronding van de kazerne, kan daadwerkelijk gestart worden met de herontwikkeling naar woningbouw. De verwachting is dat dit medio 2024 kan starten. Hiermee loopt de gemeente wel het risico dat er sprake is van gewijzigde marktomstandigheden. Dit risico wordt enigszins als beperkt ingeschat mede vanwege de krapte op de woningmarkt. Daarnaast zal in het vervolg uiteraard ook gezocht worden naar een goede vorm van het vermarkten van deze locatie waarbij dit risico zo klein mogelijk is. Participatie De omgeving wordt betrokken bij de planuitwerking voor de herontwikkellocatie. Uiteraard vindt de nieuwbouw van beide accommodaties plaats in overleg met de betrokken gebruikers en IW4. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Met de vernieuwing van de kazerne kunnen inwoners er ook in de toekomst vanuit gaan dat een goede inzet van de brandweer is gegarandeerd. De kazerne in Veenendaal is één van de drukste kazernes binnen de VRU. Jaarlijks zijn er circa 400 meldingen waar de brandweer op acteert.

Dit aantal is hoog mede vanwege het feit dat Veenendaal een compacte stad is en hierdoor met één kazerne uit kan. Ook worden vanuit deze kazerne waar nodig onze regiogemeenten ondersteund. Met de verhuizing van Wijkservice ontstaat een goede inbreidingsplek voor woningbouw. Hiermee kan enerzijds het Pionierkwartier worden afgerond zodat er sprake is van een goed woonklimaat en aan de andere kant biedt dit kansen om de druk op de Veenendaalse woningmarkt enigszins te verkleinen. Aanpak I uitvoering De drie verschillende projecten worden projectmatig opgepakt en er worden plannen van aanpak voor gemaakt. Om de integraliteit te bewaken zal er een regulier bestuurlijk overleg worden georganiseerd. Met name het afstemmen van de planning, risico's en financiën tussen de drie projecten is cruciaal voor het welslagen van de totale operatie. Communicatie over dit besluit De betrokken partijen worden geïnformeerd over het genomen besluit. Ook zal de participatie met de omwonenden rondom de herontwikkellocatie starten. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de al bestaande structuren voor het Stationskwartier.

9

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

Evaluatie De voortgang en verantwoording met betrekking tot nieuwbouw kazerne en Wijkservice lopen via de reguliere P&C-cyclus. Voor zover het de herontwikkel ing naar woningbouw betreft loopt dit via het Projecten boek. Daarnaast komen ten minste nog de volgende raadsvoorstellen met betrekking tot deze opgave: Aanvraag budget vernieuwing kazerne; Vaststellen bestemmingsplan herontwikkeling en kazerneterrein. Kosten, baten, dekking Het voorliggende voorstel omvat drie projecten. Per project is hier aangegeven wat de financiële consequenties zijn. Wijkservice : De investering in de nieuwbouw bestaat in hoofdlijnen uit drie elementen: • Aankoop van grond voor de vervangende locatie: € 1.516.990,- (gebaseerd op de concept overeenkomst met IW4 ); • Nieuwbouwkosten€ 2.200.000,- (gebaseerd op externe ramingen) en bijkomende kosten € 500.000,-; • Kostenverhogende BTW. Een beperkt deel BTW over de investering is kostenverhogend (6% van de totale BTW). Hiervoor staat een bedrag van € 53.134,-. De totale investering komt hiermee uit op een bedrag van€ 4.270.124,- (afgerond€ 4,3 miljoen) . Hier wordt in het voorliggend voorstel een budget voor vastgelegd . Na ingebruikname van de nieuwbouw (naar verwachting in 2022 of 2023) nemen de totale huisvestingslasten voor Wijkservice toe. Dit vanwege een stijging van de kapitaallasten en afspraken met IW4 over het gezamenlijke deel.

Voor een totale vergelijking wordt verwezen naar de businesscase die als bijlage is toegevoegd. De belangrijkste post is uiteraard de toename van de kapitaallasten (afgerond € 112.000,- per jaar). Daar tegenover staat de dekkingsbron vanuit de herontwikkeling (€ 70.000,- per jaar). De kapitaallasten zijn uiteraard één van de onderdelen van de totale huisvestingslasten. In de bijlage is een vergelijking gemaakt tussen de huidige situatie en de nieuwe situatie inclusief het gebruik van het gezamenlijke deel. Deze vergelijking laat zien dat de totale huisvestingslasten voor Wijkservice toenemen met afgerond€ 28.000,- per jaar. De stijging van de lasten met per saldo€ 28.000,- sluit nagenoeg aan op de hiervoor geraamde middelen in de Programmabegroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024. Hierin is alleen uitgegaan dat de stijging in 2023 zal gaan plaatsvinden. Mogelijk is dit een jaar eerder. Wanneer dit aan de orde is, zal dit naar verwachting gedekt kunnen worden uit de herontwikkeling. Dit geldt ook voor de eventuele zeer beperkte rentelasten die mogelijk al in 2022 aan de orde kunnen zijn. De financiële consequenties worden zoals aangegeven in het beslispunt 3 verwerkt in de 1e bestuursrapportage 2021 . Hiervoor is gekozen om de koppeling met de vaststelling van de grondexploitatie te kunnen maken (zie hierna).

Herontwikkeling huidige locatie Wijkservice Naar de herontwikkeling van de huidige locatie van Wijkservice is een haalbaarheidsanalyse uitgevoerd. Deze analyse is opgenomen in de bijlage. Met deze haalbaarheidsanalyse is de residuele grondwaarde berekend op basis van het woningbouwprogramma uit scenario 2 voor de toekomst van de brandweerkazerne. Deze residuele waarde bedraagt€ 2 miljoen. Voorgesteld wordt om dit bedrag 10

Raadsvoorstel van 8 december 2020, nr. 1774662

als taakstellend resultaat op te nemen in de nog vast te stellen grondexploitatie en dit resultaat in te zetten voor de verplaatsing van Wijkservice naar het IW4-terrein (zie hiervoor het bedrag van € 70.000,- per jaar als dekking). Bij het Projectenboek 2021 zal een grondexploitatie voor de vertreklocatie worden opgesteld en aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd. Brandweerkazerne: Hiervoor is al aangegeven dat er voor de brandweerkazerne op dit moment nog geen budgetaanvraag wordt gedaan. Na vaststelling van het voorkeursscenario zal een uitwerking worden gemaakt en uiteraard ook een kostenraming/investeringsopzet. De verwachting is dat de budgetaanvraag in het voorjaar van 2021 aan de raad kan worden voorgelegd. We starten wel met de voorbereiding voor de oefenplaats. Deze maakt in welk scenario dan ook onderdeel uit van de gecombineerde nieuwbouw IW4/Wijkservice. De feitelijke aanvraag voor het benodigde budget maakt onderdeel uit van het voorstel voor de kazerne (volgt medio 2021 ). Mocht besloten worden om helemaal niet te investeren in de kazerne dan wordt dit deel uit de bouwplannen van Wijkservice en IW4 gehaald. Hiervoor is gekozen omdat het later toevoegen veel complexer is en uiteraard vraagt de transformatieopgaaf op de vrijkomende locatie van Wijkservice het vertrek van de oefenplaats.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. A.P.W. van de Klift secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen Businesscases brandweer, Wijkservice en herontwikkeling december 2020 Ter inzage

11