1. Vaststelling omgevingsplan, deel I - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

Agendapunt

24 februari 2022 1925076 11 januari 2022 Vaststelling Omgevingsplan, deel I Fysieke leefomgeving G. Drost (0318) 538744 gert.drost@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De bijgevoegde commentaarnota zienswijzen ontwerp Omgevingsplan, deel I ten aanzien van de ingediende zienswijzen tegen het ontwerp Omgevingsplan, deel I vast te stellen. 2. De indieners van zienswijzen tegen het ontwerp Omgevingsplan, deel I ontvankelijk en de zienswijzen ongegrond te verklaren op grond van de overwegingen, zoals omschreven in de ‘Commentaarnota zienswijzen ontwerp Omgevingsplan, deel I’. 3. Het Omgevingsplan, deel I gewijzigd analoog en digitaal vast te stellen; a. De regels over nadeelcompensatie te laten vervallen en deze op te nemen in een nog separaat vast te stellen Verordening nadeelcompensatie; b. De bevoegdheden zoals genoemd in afdeling 12.1 van hoofdstuk 12 (Slotbepalingen) van het Omgevingsplan, deel I te delegeren aan burgemeester en wethouders; 4. De bevoegdheid om leden en plaatsvervangende leden van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit te benoemen, her te benoemen, te schorsen en op eigen verzoek ontslag te verlenen, te mandateren aan burgemeester en wethouders. Waarom naar de raad? Op grond van artikel 2.4 van de Omgevingswet (Ow) stelt de raad voor het gehele grondgebied van de gemeente één omgevingsplan vast waarin de regels over de fysieke leefomgeving worden opgenomen.

In het vast te stellen Omgevingsplan deel I (OPI) zijn de regels van diverse verordeningen opgenomen die van invloed (kunnen) zijn op de fysieke leefomgeving. Op 24 oktober 2021 heeft u het ontwerp Omgevingsplan, deel I vastgesteld. Samenvatting In het vast te stellen OPI zijn de lokale regels die van invloed (kunnen) zijn op de fysieke ruimte verwerkt. Op basis van de Veranderstrategie Onderscheidend die uw raad heeft vastgesteld (mei 2017) is ten aanzien van de inhoudelijke regelgeving besloten te streven naar minder regels waar mogelijk in het omgevingsplan. Waar wel regels nodig zijn, zijn deze zo simpel en eenvoudig als mogelijk opgesteld. De gemeente geeft hiermee meer vrijheid en verantwoordelijkheid aan de initiatiefnemers. Ook was het uitgangspunt om de huidige regels van de verordeningen beleidsneutraal op te nemen in het omgevingsplan. In het vast te stellen OPI zijn nu ook de nadere regels opgenomen (zie was-wordt-lijst). Hierdoor zijn alle regels die van invloed (kunnen) zijn op de fysieke leefomgeving terug te vinden in het omgevingsplan. Daar waar burgemeester en wethouders bevoegd waren om deze regels vast te stellen, op grond van een delegatiebepaling in de verordening, is deze bevoegdheid nu als delegatiebesluit in afdeling 12.1 van hoofdstuk 12 opgenomen. Dit geeft burgemeester en wethouders de bevoegdheid het OPI op bepaalde punten te wijzigen.

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1925076

Ten slotte zijn de artikelen voorzien van een artikelsgewijze toelichting. Inleiding Naar verwachting treedt op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking. De gemeente bereidt zich voor op deze invoeringsdatum. De Omgevingswet kent een aantal instrumenten waarvan het omgevingsplan er één is. Dit instrument stelt de raad vast. Daarnaast zijn er de Omgevingsvisie (vaststelling raad, december 2020) die het beleid en doelstellingen voor de fysieke leefomgeving bevat, het Omgevingsprogramma waarbij het college invulling geeft aan de uitvoering van het beleid, en de omgevingsvergunning te verlenen door het college voor concrete initiatieven. Doel is te komen tot een gezonde, duurzame en veilige fysieke leefomgeving in de gemeente Veenendaal. In opmaat naar het vast te stellen OPI hebben burgemeester en wethouders in nauwe samenwerking met uw raad de voorontwerp- en ontwerpfase van het OPI doorlopen. Hierna heeft het ontwerp OPI van 28 oktober 2021 tot en met 8 december 2021 ter inzage gelegen. Op het ontwerp OPI zijn twee zienswijzen ingediend. Daarnaast heeft ook de provincie Utrecht gereageerd. De volledige zienswijzen zijn samengevat en van een reactie voorzien in een commentaarnota. Beoogd resultaat Conform de Omgevingsvisie een gezonde, duurzame en veilige fysieke leefomgeving in de gemeente Veenendaal.

Argumenten 1.1 en 2.1 Twee zienswijzen zijn ontvangen en beoordeeld Tegen het ontwerp OPI zijn twee zienswijzen ingediend, namelijk van Tennet TSO en de Natuur en Milieufederatie Utrecht (NMU). Deze zijn binnen de inzagetermijn ontvangen en daardoor ontvankelijk. Kort samengevat komen de zienswijzen op het volgende neer: • TenneT TSO wil dat gemeente Veenendaal rekening blijft houden met de belangen die zij hebben als het gaat om behouden en beschermen van het elektriciteitsnet en vinden een toestemmingsvereiste voor het aanleggen van kabels en leidingen daar niet bij passen. • De NMU ziet meer kansen voor gemeente Veenendaal als het gaat om: omgevingswaarden, ruimte voor woningbouw, klimaatbestendigheid, mobiliteit, circulaire en natuur inclusieve landbouw energie, luchtkwaliteit, duisternis en participatie. Ook nog enkele technisch inhoudelijke opmerkingen maken onderdeel uit van de zienswijze. In bijgaande commentaarnota zienswijzen zijn de zienswijzen uitgebreider weergegeven en van een reactie voorzien (zie bijlage 4). Alleen de zienswijze van de NMU geeft reden tot een kleine redactionele aanpassing, maar leidt niet tot een gewijzigde vaststelling. In onze advisering over het besluit op de zienswijzen hebben wij vastgehouden aan de uitgangspunten die uw raad heeft vastgesteld voor de inhoud van het OPI.

3.1 Het vast te stellen OPI is in lijn met de Veranderstrategie Onderscheidend, de Nota van Uitgangspunten en de 3S-criteria Op basis van de Veranderstrategie Onderscheidend die uw raad heeft vastgesteld (mei 2017) en de vastgestelde Nota van Uitgangspunten die het college heeft vastgesteld, is ten aanzien van de inhoudelijke regelgeving besloten te streven naar minder regels waar mogelijk in het omgevingsplan. De regels zijn gehandhaafd en deze zijn zo simpel en eenvoudig als mogelijk opgesteld. De gemeente geeft hiermee meer vrijheid en verantwoordelijkheid aan de initiatiefnemers. Uiteraard wel binnen de kaders van het omgevingsplan. De regels die de gemeente stelt zijn makkelijker te begrijpen en voor maar één uitleg vatbaar. Bij het opnemen van de regelgeving in het vast te stellen OPI zijn de 3Scriteria (specificeer, stem af en schrap) toegepast en is daarbij concreet getoetst op: a. conflicterende regels; b. dubbelingen; c. naleefbaarheid, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid;

2

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1925076

d. eenvoud, duidelijkheid en toegankelijkheid. 3.2 Een aantal verbeteringen geven aanleiding tot een aantal ambtshalve wijzigingen In het omgevingsplan hebben een aantal verbeteringen plaatsgevonden die hebben geleid tot ambtshalve wijzigingen ten opzichte van het ontwerp omgevingsplan. Zo zijn een aantal redactionele verbeteringen uitgevoerd, het werkingsgebied ‘Plakzuilen’ is toegevoegd, het werkingsgebied ‘Aankondigings- en spanborden’ aangepast en zijn planregels over nadeelcompensatie komen te vervallen. 3.3 In het vast te stellen OPI zijn de bruidsschatregels en instructieregels van overige overheden opgenomen die van toepassing zijn op de gemeente Veenendaal Vanaf 1 juli 2022 kan de gemeente voor onderwerpen waar het Rijk nu de regelgeving voor verzorgd zelf regels opstellen. Om te voorkomen dat er een hiaat ontstaat heeft het Rijk deze uitvoerige set van regels beschikbaar gesteld in de vorm van een ‘bruidsschat’. Vooralsnog zijn deze regels wanneer relevant voor Veenendaal één op één overgenomen in het omgevingsplan, omdat deze regelgeving voor het eerst onder de verantwoordelijkheid van de gemeente valt en we geen hiaten in met name de milieuaspecten (geluid, lucht, licht, etc.) willen. Dit is in lijn met de advisering door de ODRU en de VRU.

3.4 Het vast te stellen OPI is opgesteld op basis van het Casco Omgevingsplan van de VNG Ten behoeve van gemeenten heeft de VNG het Casco Omgevingsplan beschikbaar gesteld. Met dit Casco is het voor gemeenten en initiatiefnemers eenvoudiger, eenduidiger en toegankelijker om regelgeving in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) te ontsluiten dan wel via het DSO terug te vinden. De digitale ontsluiting volgens de nieuwe standaarden is voorzien per 15 augustus 2022, dan is het DSO-Landelijke Voorziening volledig werkzaam. 3.5 a1 De regels voor nadeelcompensatie hebben een bredere reikwijdte dan de onderwerpen die het omgevingsplan regelt Gemeente Veenendaal kan rechtmatig handelen en toch schade veroorzaken. Bijvoorbeeld door het verlenen van een omgevingsvergunning, het inperken van rechten of neveneffecten door werkzaamheden. Het gaat dus om schade veroorzaakt door rechtmatige besluiten en om schade veroorzaakt door rechtmatige feitelijke handelingen. Bij planschade gaat het om inkomensderving of vermindering van de waarde van een onroerende zaak als gevolg van een planologische maatregel. Nadeelcompensatie is dus breder dan planschade, zoals in artikel 6.1 van de Wet ruimtelijke ordening. Binnenkort zullen (naar verwachting) twee nieuwe wettelijke regelingen voor nadeelcompensatie inwerkingtreden. Hiervoor heeft de VNG een modelverordening opgesteld.

Deze komt op termijn in de plaats van de huidige ‘Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade 2009’. De Model Verordening nadeelcompensatie is niet alleen voor planschade, maar ook voor nadeelcompensatie. 3.5 b1 De huidige bevoegdheidsverdeling(en) tussen de raad en college blijft grotendeels ongewijzigd De bevoegdheden die de raad al in de verordeningen heeft gedelegeerd aan het college, bijvoorbeeld het vaststellen van de “lijst waardevolle bomen”, worden ook nu gedelegeerd aan het college. In afwijking van het ontwerp OPI zijn daar de bevoegdheden die in de geldende bestemmingsplannen voorkomen voor het uitwerken of wijzigen van bestemmingsplannen aan toegevoegd, omdat de uitwerkings- of wijzigingsbevoegdheid onder de Omgevingswet niet meer voorkomt. Voor zowel bevoegdheden uit de verordening als uit de bestemmingsplannen heeft de raad in het verleden al de afweging gemaakt deze bevoegdheden aan het college te delegeren. Deze delegatiebepalingen zijn opgenomen in hoofdstuk 12. In dit hoofdstuk is bepaald op welke onderdelen het college het omgevingsplan mag wijzigen. Met de Omgevingswet bestaat de mogelijkheid dat de raad nog meer bevoegdheden bij het college legt.

In artikel 5.4 Maatwerkvoorschriften is daar gebruik van gemaakt: het college kan maatwerkvoorschriften stellen over de artikelen in hoofdstuk 5, met uitzondering van bepalingen over meet- en rekenmethoden, waarbij het college de artikelen kan aanvullen, invullen of ervan afwijken. 3

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1925076

Een maatwerkvoorschrift geldt voor een individueel geval en staat in een apart maatwerkbesluit. Hiermee wijzigt het omgevingsplan dus niet. Het college kan een maatwerkvoorschrift bijvoorbeeld gebruiken voor: • onvoorziene situaties; • bijzondere gevallen; • lokale omstandigheden; • het bereiken van ambities voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Voor maatwerkbesluiten geldt de reguliere procedure van de Algemene wet bestuursrecht. Het college kan een maatwerkvoorschrift uit eigen beweging opstellen of op verzoek. Nota bene: bij nieuwe ontwikkelingen wordt nu vaak het bestemmingsplan herzien. Het vaststellen van een nieuw bestemmingsplan is een bevoegdheid van de raad. Onder de Omgevingswet zullen waarschijnlijk ontwikkelingen die in strijd zijn met het omgevingsplan, planologisch ingepast worden met een omgevingsvergunning voor het afwijken van het omgevingsplan (dit heet straks een buitenplanse omgevingsplanactiviteit). De bevoegdheid voor het verlenen van zo'n omgevingsvergunning ligt automatisch bij het college, behalve voor de gevallen die de raad heeft aangewezen. Voordat de Omgevingswet in werking treedt, moet er een raadsbesluit komen over bij welke buitenplanse activiteiten de raad adviesrecht heeft. Het raadsvoorstel daartoe hebben wij u vanwege de integraliteit gelijktijdig met het raadsvoorstel voor de vaststelling van het Omgevingsplan, deel I aangeboden.

4.1 Het verlenen van mandaat voor benoeming, schorsing en ontslag op eigen verzoek van de (plaatsvervangende) leden aan het college draagt bij aan efficiency De raad vervult een centrale rol bij de onafhankelijke advisering over ruimtelijke kwaliteit. Op grond van de Omgevingswet is het verplicht een Commissie Ruimtelijke Kwaliteit in te stellen. Met voorliggend omgevingsplan wordt hieraan voldaan. In het kader van een doelmatige werkwijze is het echter wenselijk om het benoemen, schorsen en ontslaan op eigen verzoek van de leden en plaatsvervangers van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit te mandateren aan het college van burgemeester en wethouders. De raad kan het mandaat te allen tijde intrekken. Alternatieven Een groot deel van de regels die vanuit de verordeningen zijn opgenomen in het ontwerp OPI kunnen ook in de betreffende verordeningen blijven staan. Vanuit het oogpunt van dienstverlening hebben we ervoor gekozen om alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving op één plek raadpleegbaar te maken (DSO) via het omgevingsplan. Dit is in lijn met de doelstelling van de Omgevingswet en onze Omgevingsvisie om zoveel mogelijk alle regels met betrekking tot de fysieke leefomgeving samen te brengen in het omgevingsplan.

Kanttekeningen 3.1 De bruidsschatregels zijn nog niet definitief vastgesteld In het vast te stellen OPI is de meest recente versie van de Bruidsschat opgenomen (versie oktober 2021). Niettemin zal het Rijk de Bruidsschat op onderdelen nog aanvullen. Naar verwachting zal de Bruidsschat in april 2022 een definitieve status krijgen. Voor het vaststellen van het OPI kan dat leiden tot een wijzigingsprocedure voor het omgevingsplan. 3.2 Het Bouwbesluit komt te vervallen, waarbij een deel van de regels niet zal worden overgenomen in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (opvolger) of de Bruidsschat Het is nog onduidelijk om welke bouwbesluitregels dit gaat en daarmee ook onduidelijk of dit bouwbesluitregels zijn die gemeente Veenendaal wil handhaven. Indien gemeente Veenendaal (een deel van) deze bouwbesluitregels wil behouden, zullen deze verwerkt moeten worden in het omgevingsplan voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Voor het vaststellen van het OPI kan dat leiden tot een wijzigingsprocedure voor het omgevingsplan.

4

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1925076

3.3 Het parlementaire proces over de besluitvorming van de inwerkingtredingsdatum van de Omgevingswet per 1 juli 2022 is nog niet afgerond Het wetgevingsproces van de Omgevingswet is inhoudelijk met de Eerste en Tweede Kamer afgerond. De wetgeving is gereed voor inwerkingtreding. Bevoegd gezagen zijn nu volop bezig met de implementatie van het van het DSO. Het DSO bestaat uit de landelijke voorziening (DSO-LV); de ICTsystemen van de bevoegd gezagen en hun softwareleveranciers; de aansluitingen tussen de systemen van de bevoegd gezagen en het landelijke systeem; de content (onder meer: lokale en landelijke regels, kaartinformatie en vragenbomen) die in het stelsel ontsloten wordt; en ook de organisatie die rondom het DSO ingericht moet zijn om het in de uitvoering goed te laten functioneren. Alle onderdelen die het digitale stelsel vormen moeten tezamen goed functioneren om tot een werkend stelsel te komen. Vooralsnog is daar kortweg nog geen sprake van, maar daar wordt hard aan gewerkt op rijksniveau. Dit kan van invloed zijn op de inwerkingstredingdatum van de Omgevingswet en daarmee ook die van het OPI. 3.4 De besluiten worden genomen met de kennis van nu De Omgevingswet is nog steeds in ontwikkeling. Dit geldt ook voor het gemeentelijk beleid dat hieruit volgt. Dat betekent dat aanpassingen altijd mogelijk moeten zijn.

Het implementeren van de Omgevingswet is immers voor iedereen nieuw. Gaandeweg zal jurisprudentie ontstaan en zullen wij als gemeente (college, raad en ambtelijke organisatie) ook steeds meer leren hoe met de nieuwe regelgeving en instrumenten om te gaan. Dit past ook bij het uitgangspunt dat wij ‘een lerende organisatie zijn’ voor zover dit de Omgevingswet betreft. Participatie Het ontwerp OPI heeft voor eenieder ter inzage gelegen voor het indienen van zienswijzen overeenkomstig afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Dat heeft geresulteerd in twee zienswijzenreacties en een reactie van de provincie Utrecht. Deze zijn in de commentaarnota van een reactie voorzien (zie argument 1.1 en 2.1) en verwerkt in het vast te stellen OPI voor zover relevant. Publicatie van de ter inzagelegging heeft plaatsgevonden via www.ruimtelijkeplannen.nl. Publicatie via het DSO-LV was nog niet mogelijk, omdat hiervan nog geen definitieve versie is. Publicatie in de preomgeving is mogelijk (en wordt getest), maar heeft geen juridische geldigheid. Wat betekent dit besluit voor inwoners? De regels die opgenomen zijn in het ontwerp OPI zijn zo simpel en eenvoudig als mogelijk opgesteld. De gemeente geeft ook meer vrijheid en verantwoordelijkheid aan de initiatiefnemers.

Aanpak / uitvoering Als de kanttekeningen genoemd onder 3.1 en 3.2 geen wijzigingen tot gevolg hebben voor het vastgestelde OPI wordt deze vanaf inwerkingstredingdatum van de Omgevingswet gepubliceerd in het ‘Gemeenteblad’. Verder zal het vastgestelde OPI digitaal ontsloten worden via de landelijke voorziening DSO-LV en worden de stukken gedurende zes weken ter inzage gelegd. Het is in die periode, voor belanghebbenden die kunnen aantonen dat zij om geldige redenen geen zienswijzen hebben ingediend of de indieners van zienswijzen, mogelijk om beroep in te stellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Overigens treedt het OPI na vier weken in werking, daarbij heeft een eventueel beroep geen schorsende werking. De vigerende bestemmingsplannen vormen bij inwerkingtreding van de Omgevingswet van rechtswege het tijdelijke omgevingsplan (art. 4.6 Invoeringswet Omgevingswet). Vanaf het eerste kwartaal 2022 wordt de voorbereiding gestart met het omzetten van het “omgevingsplan van rechtswege” (de huidige bestemmingsplannen) naar gebiedsgerichte omgevingsplannen (OPII). Communicatie over dit besluit Naast de gebruikelijke publicaties zullen de direct betrokkenen en de betrokken diensten van Rijk, provincie en het waterschap worden geïnformeerd over het besluit. Tijdens het wekelijkse persgesprek kan het besluit desgewenst worden toegelicht. 5

Raadsvoorstel van 11 januari 2022, nr. 1925076

Kernboodschap: Naar verwachting treedt op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking. Deze Omgevingswet kent een aantal instrumenten waarvan het omgevingsplan er één is. Daarnaast zijn er de Omgevingsvisie (vaststelling raad, december 2020) die het beleid en doelstellingen voor de fysieke leefomgeving bevat, het Omgevingsprogramma waarbij het college invulling geeft aan de uitvoering van het beleid, en de omgevingsvergunning te verlenen door het college voor concrete initiatieven. Elke gemeente stelt uiteindelijk één omgevingsplan vast onder de Omgevingswet. Het omgevingsplan bevat algemene regels van de gemeente voor de fysieke leefomgeving. De regels in het omgevingsplan zullen vaak lijken op de regels die nu in gemeentelijke verordeningen staan. Denk aan de huidige regels voor het kappen van een boom, aanleggen van een inrit en monumenten. Doel is conform de Omgevingsvisie te komen tot een gezonde, duurzame en veilige fysieke leefomgeving in de gemeente Veenendaal. Evaluatie Een omgevingsplan is bij uitstek een dynamisch instrument. Hierbij geldt dat ook nieuwe ontwikkelingen een plaats moeten krijgen in het omgevingsplan. Hiervoor geldt dat het omgevingsplan de beleidscyclus volgt. De beleidscyclus biedt een structuur om het instrument ‘omgevingsplan’ inhoud te geven en te ordenen. Kosten, baten, dekking Aan dit besluit zijn geen kosten verbonden.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Omgevingsplan, deel I 2. Toelichting Omgevingsplan, deel I 3. Was-wordt lijst 4. Toelichting was-wordt lijst 5. Commentaarnota zienswijzenreacties

Ter inzage

6