1. Vaststelling Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

22 april 2021 1562454 30 maart 2021 Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 Economie, Werk en Ontwikkeling

Agendapunt

Team

Beleid Economie, Werk en Inkomen

H. van Rijnbach (0318) 538742 herman.van.rijnbach@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 vast te stellen. Waarom naar de raad? De Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 biedt kaders voor de structuur en ontwikkeling van de retail in Veenendaal, getoetst aan de huidige ontwikkelingen in de markt, provinciaal en regionaal beleid en nieuwe wetgeving. Vanwege haar kaderstellende bevoegdheid stelt de raad de Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 vast. Samenvatting Het detailhandelsbeleid uit 2012 is geactualiseerd. In de Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 is de kern van het beleid onveranderd gebleven: concentratie van de detailhandel in het kernwinkelgebied, de buurtwinkelcentra en de woonboulevards en terugdringen van detailhandel daarbuiten. Het beleidskader is in hoofdstuk 5 vastgelegd in een aantal regels: Regel 1: De detailhandelsstructuur; Regel 2: Accent op het centrum; Regel 3: Concentratie in het kernwinkelgebied; Regel 4: Geen winkels op verdieping; Regel 5: Uitbreiding buiten de detailhandelsstructuur niet toegestaan; Regel 6: Regels voor perifere detailhandel. Deze regels worden in paragraaf 5.2 aangevuld voor ondergeschikte detailhandel, traffic locaties, webshops en afhaalpunten.

Het college krijgt de mogelijkheid om in bijzondere gevallen zijn afwijkingsbevoegdheid te gebruiken, mits dit in de geest van de Actualisatie detailhandelsbeleid 20212025 is. Inleiding Het huidige detailhandelsbeleid stamt uit 2012. Sindsdien is er veel veranderd in de retail. Natuurlijk is daar allereerst internet, maar ook vergrijzing binnen de retail en in de samenleving als geheel speelt een belangrijke rol. Het beleid moest opnieuw getoetst worden aan nieuw provinciaal en regionaal beleid en de gemeente zelf heeft in december 2020 het programmaplan Vitale Winkelstad vastgesteld.

Raadsvoorstel van 30 maart 2021, nr. 1562454

Een belangrijke ontwikkeling waarop deze Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 is getoetst is de Europese Dienstenrichtlijn. Dat betreft met name de brancheringsregels op de woonboulevard. Detailhandel in goederen is een dienst onder de Dienstenrichtlijn en in een bestemmingsplan kunnen weliswaar voorschriften worden opgenomen die detailhandel in niet-volumineuze goederen verbieden buiten het stadscentrum, maar dan moet wel worden voldaan aan de voorwaarden van de Dienstenrichtlijn. Er zijn kortom genoeg redenen voor een actualisatie van het beleid (bijlage 1 en 2). Toch blijft de inzet van het beleid vrijwel ongewijzigd: concentratie van de detailhandel in het kernwinkelgebied, de buurtwinkelcentra en de woonboulevards en terugdringen van detailhandel daarbuiten. Daar is hard aan gewerkt in de afgelopen jaren op basis van het huidige beleid. Het beleid is mede gebaseerd op data uit het distributie planologisch onderzoek detailhandel gemeente Veenendaal van oktober 2019 (bijlage 3). Om te voldoen aan de Dienstenrichtlijn is onderbouwing van het beleid op basis van de meest actuele data van groot belang. Vanwege de voorgaande ontwikkelingen in de retail en de effecten van de coronacrisis zijn de data nogmaals geactualiseerd in 2021. Het is van belang ook in de komende jaren gebruik te maken van recente data.

Beoogd resultaat Een optimaal voorzieningenniveau te bieden aan de inwoners en bezoekers van Veenendaal en ondernemers en investeerders zekerheid te geven over de ontwikkelingsmogelijkheden. Argumenten 1.1 De Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 biedt actueel beleid voor de retail Het huidige beleid is vastgesteld in 2012. Maar de ontwikkelingen in de retail gaan snel en er is sprake van nieuw regionaal en provinciaal beleid. Ook is er nieuwe wetgeving rond de Europese Dienstenrichtlijn en wij krijgen te maken met nieuwe vormen van retail, zoals webshops en afhaalpunten. Het nieuwe beleid is daaraan getoetst. Het is dan goed om te constateren dat de focus van het beleid onveranderd is gebleven: concentratie van detailhandel in de vastgestelde winkelgebieden en het terugdringen van detailhandel daarbuiten. Met het geactualiseerde beleid bieden wij duidelijkheid over onze koers aan ondernemers en investeerders en zekerheid van een goed voorzieningenniveau aan onze inwoners en bezoekers. 1.2 De ontwikkelingen in de retail zijn urgent en vragen om helder beleid De crisis van de afgelopen jaren is verleden tijd en de leegstand is de afgelopen jaren enigszins teruggedrongen. De ontwikkelingen van internet-winkelen zetten echter onverminderd door, zowel in de dagelijkse als niet-dagelijkse aankopen. De coronacrisis heeft deze ontwikkelingen verder versneld.

Veenendaal moet daarop anticiperen. Het aantal winkelmeters zal verder afnemen en wij moeten nadenken over andere functies in de binnenstad. Naast winkels krijgt horeca een belangrijke positie, maar ook dienstverlening, kantoren, leisure, cultuur en wonen. In deze actualisatie wordt daarop geanticipeerd. 1.3 Een optimaal voorzieningenniveau is van belang voor inwoners en bezoekers Consumenten vinden een compacte binnenstad met beperkte leegstand belangrijk. De vraag naar beleving neemt toe en dus ook andere functies dan alleen winkelen. Een deel van de aankopen wordt online gedaan, dagelijkse boodschappen in het buurtwinkelcentrum en in de centra zoekt men een combinatie van winkelen, horeca en cultuur. Wij willen onze inwoners en bezoekers een aantrekkelijke binnenstad bieden. Daarnaast moeten inwoners beschikken over buurtwinkelcentra die op loopafstand 2

Raadsvoorstel van 30 maart 2021, nr. 1562454

bereikbaar zijn. Daarmee dringen we autogebruik terug en stimuleren wij om de dagelijkse boodschappen lopend of per fiets te doen. Door de ruimtelijke spreiding van onze buurtwinkelcentra maken we dat ook waar. En tenslotte de woonboulevards: die moeten voldoende body hebben om consumenten keuzes te bieden en daarmee regionaal aantrekkingskracht hebben. 1.4 De Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 geeft duidelijkheid aan ondernemers en investeerders Ondernemers en investeerders hebben grote behoefte aan helderheid over de mogelijkheden die een gemeente biedt. Waar kan ik een winkel starten, waarin moet ik investeren? Met dit beleid is de koers van de gemeente duidelijk. Wij streven naar concentratie in de winkelgebieden en het afbouwen van retail buiten die structuur. Nu al heeft elke winkel buiten de structuur een dubbele bestemming: winkel en woning. Daarnaast heeft de gemeente een transformatiecoach ingehuurd die met vastgoedeigenaren en winkeliers buiten de winkelstructuur in gesprek gaat over een mogelijke verhuizing naar het kernwinkelgebied en het transformeren van winkelbestemmingen naar wonen. Ook wordt er een transformatiesubsidie geboden door de gemeente die onlangs is verlengd tot 31 december 2021. Daarmee proberen wij een onvermijdelijke transitie te versnellen en dat past goed bij de huidige markt. Naar winkels is weinig vraag, naar woningen des te meer.

1.5 De Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 sluit aan bij provinciaal, regionaal en lokaal beleid en recente wetgeving In 2018 heeft de provincie Utrecht een nieuwe retailvisie vastgesteld. Daarnaast is de actualisatie van het regionale beleid voor perifere detailhandel voorgelegd aan de raden van de Foodvalleygemeenten. Er zijn geen wensen en bedenkingen ingediend. Ook is het programmaplan Vitale Winkelstad vastgesteld door de raad in december 2020. De actualisatie is hieraan getoetst. Verder is er nieuwe jurisprudentie rond de Europese Dienstenrichtlijn. Het betreft een uitspraak van de Raad van State in de zaak Appingedam. Dat betreft een zaak rond brancheringsregels op de woonboulevard. Detailhandel in goederen is een dienst onder de Dienstenrichtlijn en in een bestemmingsplan kunnen weliswaar voorschriften worden opgenomen die detailhandel in nietvolumineuze goederen verbieden buiten het stadscentrum, maar dan moet wel worden voldaan aan een aantal voorwaarden uit de Dienstenrichtlijn: De noodzakelijkheid en evenredigheid daarvan moet worden aangetoond. Dat vereist een goede onderbouwing wanneer we als gemeente nietvolumineuze goederen willen verbieden buiten het kernwinkelgebied en de buurtwinkelcentra. Alternatieven Een alternatief zou zijn om vast te houden aan het huidige beleid.

Het huidige beleid wordt echter in voorliggend voorstel voor het overgrote deel voortgezet, alleen geactualiseerd op basis van de nieuwe inzichten. Dat is gezien de snelle ontwikkelingen in de retail raadzaam. Zo zijn in het geactualiseerde beleid een aantal aanpassingen gedaan vanwege de ontwikkelingen in de markt, bijvoorbeeld ondergeschikte detailhandel, detailhandel bij traffic-locaties, internetwinkels en afhaalpunten. Uiteraard kunnen hier andere keuzes worden gemaakt. Kanttekeningen 1.1 Het beleidskader beperkt de mogelijkheid van initiatieven buiten de winkelstructuur Investeerders en ondernemers die buiten de winkelstructuur nieuwe initiatieven willen ontplooien of bestaande ondernemers buiten de winkelstructuur worden met het detailhandelsbeleid beperkt in hun mogelijkheden. Ook ondernemen op de woonboulevard is aan regels gebonden. Dat is gezien de ontwikkelingen in de retail echter onvermijdelijk. Grootschalige leegstand door overaanbod en 3

Raadsvoorstel van 30 maart 2021, nr. 1562454

verspreide bewinkeling zal de aantrekkingskracht van Veenendaal als winkelstad verminderen voor bewoners en bezoekers. Door de retail te concentreren in winkelgebieden hopen wij dit te voorkomen en Veenendaal ook in de toekomst een basis te bieden voor een goede voorzieningenstructuur voor bewoners en een aantrekkelijk kernwinkelgebied en woonboulevards voor bezoekers. Participatie Wij hebben de uitgangspunten getoetst via diverse kanalen: • Interne werkgroep Actief Retailbeleid Een werkgroep waarin relevante collega’s in de retail vertegenwoordigd zijn (intern). • Stakeholders detailhandel Een werkgroep met daarin gemeentebreed vertegenwoordigers vanuit winkeliers, pandeigenaren, makelaars, cultuur en horeca. • Stakeholders binnenstad Een werkgroep met daarin alleen stakeholders uit de binnenstad. • Plenaire bijeenkomst detailhandel Startbijeenkomst en plenaire bijeenkomst voor alle belanghebbenden in de retail (bijlage 4). Wat betekent dit besluit voor inwoners? Actualisatie van het beleid leidt voor de inwoners tot een optimaler voorzieningenstructuur. Door het concentreren van winkels in het kernwinkelgebied en het toevoegen van andere functies hopen wij de inwoners ook in de toekomst een kloppend stadshart te bieden. Niet alleen winkelen, maar ook andere voorzieningen die zorgen voor een goed verblijfsklimaat.

Daarnaast biedt de ruimtelijke spreiding van de buurtwinkelcentra de dagelijkse boodschappen op loopafstand. Voor perifere detailhandel woninginrichting, doe-het-zelf en tuincentra - kan men terecht op een woonboulevard met goede parkeervoorzieningen. Aanpak / uitvoering Na uw besluit worden de kaders in de Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 overgenomen in de bestemmingsplannen. Communicatie over dit besluit Na uw besluit wordt een persbericht verzonden (bijlage 5). Evaluatie In de tweede helft van 2024 wordt het beleid geëvalueerd en zo nodig een voorstel gedaan om het beleid te actualiseren. In de tussenliggende periode wordt de uitvoering van het beleid gemonitord door de interne werkgroep Actief Retailbeleid. Kosten, baten, dekking Niet van toepassing.

4

Raadsvoorstel van 30 maart 2021, nr. 1562454

Burgemeester en wethouders,

de heer K.J.G. Kats burgemeester

de heer drs. P. van der Veer wnd. gemeentesecretaris

Bijlagen 1. Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 2. Actualisatie detailhandelsbeleid 2021-2025 - bijlage 3. Distributie planologisch onderzoek oktober 2019 4. Presentatie participatiebijeenkomst 16 februari 2021 Ter inzage

5