1. Vaststellen Verstedelijkingsstrategie - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL

Agendapunt

Raad

team

Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

P&P

1749868 24 augustus 2022 verstedelijkingsstrategie Fysieke leefomgeving J.A.C.W. Feskens (0318) 0318-538480 jeroen.feskens@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het ‘Wijzigingsdocument Verstedelijkingsconcept Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (Deel I) vast te stellen; 2. De ‘Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (Deel II-A) met daarin het hoofdstuk ‘Werken met de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (Deel II-B) als basis voor de verdere uitwerking van de gebiedsuitwerkingen en het te sluiten akkoord vast te stellen; 3. Bij de verdere uitwerking van de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley - in de Gebiedsuitwerkingen - geen verdere overwegingen mee te geven. Waarom naar de raad? Conform de gemaakte afspraken over het proces van de verstedelijkingsstrategie wordt de onderzoeksagenda ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Deze onderzoeksagenda is namelijk de basis voor het te sluiten verstedelijkingsakkoord tussen rijk, provincies en regio’s. Samenvatting De verstedelijkingsstrategie vormt een belangrijke basis voor het kunnen realiseren van de ruimtelijke ambities en doelstellingen binnen onze regio en daarmee ook voor Veenendaal. Deze strategie vormt de basis voor het maken van afspraken tussen partijen. Door nu de onderzoeksagenda specifiek voor Foodvalley zuid vast te stellen, ligt er een inhoudelijk fundament voor deze afspraken.

Aankomend BO MIRT (bestuurlijke overleg dat rijk en regio hebben over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) (november) wordt naar verwachting het verstedelijkingsakkoord gesloten en mogelijk ook al concrete afspraken gemaakt over ondersteuning vanuit het rijk voor onze woningbouwopgaven. Inleiding Eind 2021 stelden de gemeenteraden van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (18) en Regio Foodvalley (8) het eerste deel van de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley vast. Ook Provinciale Staten van Gelderland en Utrecht stemden hiermee in. In overleg met het rijk werd dit eerste deel ook vastgesteld als inhoudelijke basis voor verdere samenwerking (tussen het rijk, de provincies, de waterschappen, de regio’s en de gemeenten).

Raadsvoorstel van, nr.

Bij de behandeling van het eerste deel (in gemeenteraden en provinciale staten) werden vragen, moties en amendementen gesteld en ingediend. In het ‘Wijzigingsdocument Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (Bijlage 1) is deze input gerangschikt en van een behandeladvies voorzien. Na vaststelling van dit wijzigingsdocument worden de wijzigingen in het eerste deel (het ‘Verstedelijkingsconcept’) verwerkt. Het werken met de op hoofdlijnen geformuleerde strategie vraagt om inzoomen. Dit concretiseren vindt plaats in zogenoemde gebiedsuitwerkingen in acht verschillende deelgebieden. Als eerste stap in deze gebiedsuitwerkingen zijn nu opgavebeschrijvingen opgesteld: de ‘Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ bevat de onderzoeksagenda’s per deelgebied (Deel II-A) én het hoofdstuk ‘Werken met de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (Deel II-B); dat is een beschrijving van het vervolgproces waarin we samen werken aan de uitvoering van de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley. De gemeente is en blijft verantwoordelijk voor het eigen ruimtelijk beleid. De Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley heeft formeel geen juridische status, zoals een omgevingsvisie of een bestemmingsplan dat wel heeft.

Tegelijkertijd is de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley niet vrijblijvend. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting als partijen gebruik willen maken van de mogelijke toekomstige financiële middelen die beschikbaar voor realisatie van concrete projecten. Deze projecten zullen zeker op dat moment wel moeten voldoen aan de uitgangspunten en ontwerpprincipes van de verstedelijkingsstrategie. We hebben de strategie met elkaar opgesteld en ook onze gemeente heeft (mede op basis van al door de raad vastgesteld beleid) ambtelijk en bestuurlijk actief bijgedragen aan de totstandkoming van deze strategie. In het hoofdstuk ‘Werken met de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (pag. 90 e.v. in de ‘Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen VS ANFV’) staat hoe wij op lokaal niveau met de verstedelijkingsstrategie moeten werken en hoe de uitgangspunten van de strategie moeten worden vertaald in ons eigen ruimtelijk beleid. Beoogd resultaat Realisatie ambities uit de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley ‘Meer landschap, meer stad’. Argumenten 1.1. Het Wijzigingsdocument laat zien hoe wordt omgegaan met eerdere raadsvragen, moties en amendementen In het najaar van 2021 kwamen diverse vragen, moties en amendementen aan de orde bij de behandeling van het verstedelijkingsconcept (‘Deel I’).

In het wijzigingsdocument is de input gerangschikt en van een behandeladvies voorzien. In sommige gevallen leidt dit tot voorgestelde veranderingen in ‘Deel I’. 2.1. Onderzoeksagenda’s gebiedsuitwerkingen geven richting De onderzoeksagenda’s geven per deelgebied inzicht in de positionering, de integrale onderzoeksvraag en de kernopgaven (gerelateerd aan de bouwstenen leefomgeving, mobiliteit, economie en wonen) met mogelijke oplossingsrichtingen. De (al in Deel I) vastgestelde ontwerpprincipes zijn hier getest en uitgewerkt. De opgavebeschrijvingen sluiten af met een onderzoekagenda. De hier opgenomen kwesties zijn agenderend voor de regionale samenwerking. Dit zijn de zaken waar partijen in een deelgebied op korte en lange termijn samen aan willen werken. Ook zijn ze een belangrijke houvast voor het omgevingsbeleid.

Raadsvoorstel van, nr.

2.2. Onderzoeksagenda’s Gebiedsuitwerkingen zijn gebiedsgerichte input voor het verstedelijkingsprogramma Naast de ambities in individuele gebieden zijn er ook hoofdlijnen te onderscheiden. We noemen dit de kernopgaven die voor (grote delen van) de regio’s randvoorwaardelijk zijn om de benodigde groei te kunnen accommoderen (op de in Deel I van de Verstedelijkingsstrategie beschreven wijze). Het gaat dan bijvoorbeeld om: • De opwaardering van de (inter)nationale A12/spoor-corridor vanuit de Randstad naar Duitsland als aorta voor de bereikbaarheid en ontsluiting van de regio. • Het verbeteren van het samenhangende regionale mobiliteitsnetwerk met aandacht voor HOV (hoogwaardig openbaar vervoer)-verbindingen, mobiliteitshubs, snelfietspaden, binnenstedelijke mobiliteitsopgaven Foodvalley-Zuid (inclusief spoor Ede-Barneveld), Arnhem en Nijmegen (inclusief gebiedsaanpak N325/A325). • Het verkennen van mogelijke versterking en uitbreiding van de ecologische kwaliteit en recreatieve waarde van natuur in het kader van het Deltaprogramma, programma Klimaatadaptatie, programma natuurherstel en het NPLG (Nationaal Programma Landelijk Gebied). • Het realiseren van 5.000 hectare extra groen in en om de steden in landschapszones door middel van een zogenaamd groen-blauw-raamwerk.

Via de onderzoeksagenda’s in de deelgebieden én de bovenstaande randvoorwaarden werken we verder aan de gebiedsuitwerkingen en het Verstedelijkingsakkoord. Voor een deel bevat dit akkoord naar verwachting concrete afspraken over te realiseren ontwikkelingen, maar ook procesafspraken over wat verder moet worden uitgewerkt, de onderlinge samenwerking en de organisatie van de uitvoering. Het streven is om de hoofdlijnen met het rijk af te spreken in het BO-MIRT van november 2022. 2.3. Verstedelijkingsstrategie helpt Omgevingsvisies: als input of bij uitvoering Als regio’s laten we zien hoe we bijdragen aan nationale doelen. Tegelijkertijd helpt de Verstedelijkingsstrategie bij het realiseren van eigen ambities. Door ons te concentreren op het schaalniveau van de gecombineerde regio en tegelijkertijd goed in- en uit te zoomen naar lokaal en (sub)regionaal niveau, komen we tot relevante input voor lokale ontwikkelingen. Zo kunnen we een verbinding maken met bijvoorbeeld onze lokale Omgevingsvisies en daarvoor een extra stimulans geven. Omdat onder andere woningmarkt, economie en mobiliteit (boven)regionaal zijn, biedt de Verstedelijkingsstrategie op dat schaalniveau input voor het opstellen van komende of te actualiseren Omgevingsvisies of draagt juist bij aan uitvoering van recent vastgestelde Omgevingsvisies.

Door de regionale Verstedelijkingsstrategie te (blijven) verbinden met lokale Omgevingsvisies wordt ook de betrokkenheid van gemeenteraden/Provinciale Staten in hun kaderstellende rol versterkt. 3.1 Veel input van de consultatie (juni 2022) is verwerkt in de onderzoeksagenda voor Foodvalley Zuid. Op de raadscommissievergadering van 16 juni 2022 zijn diverse zaken vanuit de raadscommissie meegegeven voor de onderzoeksagenda. Er is aandacht gevraagd voor de schaarste aan ruimte, inzet op mobiliteit (en dan vooral fiets en OV). Deze zijn waar mogelijk verwerkt in de onderzoeksagenda. Ook groen / landschap heeft nadrukkelijk een plek gekregen. Tot slot zorgt juist de verstedelijkingsstrategie voor de regionale samenwerking om te komen tot afspraken over de benodigde ruimte binnen de regio voor woningbouw en economische ontwikkelingen.

Raadsvoorstel van, nr.

Alternatieven Voorliggend voorstel is tot stand gekomen in samenwerking met een grote hoeveelheid aan partijen. Ook is de raadscommissie geconsulteerd. Als alternatief is het nog mogelijk om bovenop de onderzoeksagenda nog aanvullende onderwerpen / doelstellingen mee te geven. Kanttekeningen 1.1 Een verstedelijkingsstrategie is geen verstedelijkingsvisie De Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley schetst een zogenaamd ‘adaptief ontwikkelpad’. We bedoelen daarmee dat de Verstedelijkingsstrategie ook inzicht geeft in welke keuzes op een later moment worden genomen. We gaan een langjarige samenwerking aan en voor veel mogelijke oplossingsrichtingen of maatregelen is nader onderzoek nodig. Daarmee staat dus nu nog niet alles vast en is er nog flexibiliteit. Als kader hanteren we daarbij het perspectief en de ontwerpprincipes uit het Verstedelijkingsconcept (‘Deel I’). Zo geven we de langjarige samenwerking met het rijk vorm. Participatie De verstedelijkingsstrategie wordt in samenwerking met diverse partners opgesteld. Participatie met inwoners vindt veel meer plaats op het moment van doorvertaling naar lokaal beleid of lokale ruimtelijke initiatieven. Voor participatie rondom dit voorstel met inwoners geldt trede 0. Bij doorvertaling naar lokaal beleid of lokale projecten wordt per project bekeken welke mate van participatie mogelijk en wenselijk is.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? Voorliggend voorstel zelf heeft geen direct effect op inwoners. Aanpak / uitvoering Nadat de ‘Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ door gemeenteraden en Provinciale Staten is vastgesteld, werken wij deze gebiedsuitwerkingen, samen met de provincies Gelderland en Utrecht, in 2023 uit in programmatische keuzes en investeringen die nodig zijn om de ambities uit de strategie te kunnen realiseren. Dit zorgt voor een goede basis voor het zogenoemde ‘ruimtelijke arrangement’ dat Gelderland en Utrecht in oktober 2023 aan het rijk moeten aanbieden. De provincies hebben immers van het rijk de opdracht gekregen een “ruimtelijke puzzel” te maken: de opgaven voor wonen, natuur, energie, landbouw en economie per gebied in samenhang in kaart brengen. De Verstedelijkingsstrategie1 in het algemeen en de gebiedsuitwerkingen in het bijzonder bieden genoeg aanknopingspunten voor de ruimtelijke puzzel in de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen en de Regio Foodvalley. We verkennen daarbij samen met provincies en ministeries welke verbinding met andere programma’s nodig is. Communicatie over dit besluit Het besluit zal worden gecommuniceerd naar alle betrokken partners in de verstedelijkingsstrategie. Evaluatie De raad wordt actief geïnformeerd over de verstedelijkingsstrategie.

Kosten, baten, dekking Door het Rijk zijn de Verstedelijkingsstrategiegebieden in Nederland ‘hernoemd’ tot Novexgebieden. Dit zijn (onder andere) de voormalige gebieden met een Verstedelijkingsstrategie, waarin verschillende programma’s van Rijk samenkomen. 1

Raadsvoorstel van, nr.

Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Als uit de Verstedelijkingsstrategie financiële consequenties volgen, vindt hierover aparte besluitvorming plaats.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Wijzigingsdocument Verstedelijkingsconcept Arnhem Nijmegen Foodvalley (betrekking hebbend op het al eerder door gemeenteraden en Provinciale Staten vastgestelde Deel I en hoe om te gaan met vragen, moties en amendementen die tijdens de vaststelling zijn gesteld en ingediend); 2. De ‘Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (Deel II-A, pagina 1-90) met daarin het hoofdstuk ‘Werken met de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley’ (Deel II-B, pagina 92-98).