1. Vaststellen Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley - Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Zaaknummer Onderwerp

2174460 Vaststellen Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley

Datum raadsvergadering

Strategie, Control, Bestuurs-& Directieondersteuning 15 april 2025

Programma

Burger & Bestuur

Inlichtingen bij

Else Veldhuis-Diermanse

Team

behandelaar Telefoonnummer E-mailadres

0640780689 else.veldhuis@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley: ‘Onderneemt Natuurlijk! vast te stellen. Waarom naar de raad? De raad heeft een kaderstellende rol. Het bestuur van de Regio heeft tot taak om in samenwerking met ondernemers en onderwijs/onderzoek een regionale strategische agenda voor vier jaar voor te bereiden en deze agenda vervolgens ter vaststelling aan te bieden aan de raden voor zover het de taken en verantwoordelijkheden van de gemeenten betreft (artikel 4 lid 1, GR RFv). Inleiding In de Gemeenschappelijke Regeling Regio Foodvalley is vastgelegd dat het bestuur van de regio in samenwerking met ondernemers en onderwijs/onderzoek een regionale strategische agenda voor vier jaar voorbereidt en deze vervolgens ter vaststelling aanbiedt aan de raden voor zover het de taken en verantwoordelijkheden van de gemeenten betreft. In de gemeenschappelijke regeling is ook vastgelegd dat het taken/opgaven betreft in de volgende domeinen: - Algemene bestuurlijke aangelegenheden - Economie en werkgelegenheid - Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en mobiliteit De onderwerpen in de Strategische Agenda sluiten hierop aan. Onder het kopje ‘Proceshistorie en eerdere besluitvorming’ is terug te vinden op welke momenten en op wat voor wijze de raad eerder betrokken was bij de totstandkoming van deze strategische agenda.

Na enkele brieven, een gesprek met de Commissie Strategische Agenda, een regionaal raadsgesprek

Pagina 1 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley zaaknummer 2174460

en agenderen van de concept strategische agenda in raadscommissies en raad ligt nu de Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley: ‘Onderneemt Natuurlijk!’ ter vaststelling voor. In de Strategische Agenda is de ambitie als volgt geformuleerd: “In 2030 heeft Regio Foodvalley stappen gezet naar een toekomstbestendige economie waarin we toonaangevend zijn in het voedselsysteem van de toekomst en dragen we ambitieus bij aan grote opgaven in Nederland door verantwoord te groeien waarbij het realiseren van een schaalsprong en de opgaven voor natuur, milieu en water hand in hand gaan”. Onderstaande afbeelding geeft een schematische weergave van deze ambities en bijbehorende opgaven.

Toekomstbestendige economie betekent: “We ontwikkelen Regio Foodvalley tot toonaangevend in het realiseren van een toekomstbestendig voedselsysteem. We bouwen door op het sterke fundament van bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen in de regio. Onze kracht is kennis, innovatie en ondernemerschap. En die kracht leidt tot een groot verandervermogen”. Verantwoord groeien betekent: “We realiseren in onze regio een verantwoorde groei. Een groei waar ‘Meer landschap en meer stad’ hand in hand gaan. Een groei waarbij de unieke kenmerken van onze regio behouden blijven en we een regio blijven waar het nu en in de toekomst goed en gezond wonen, recreëren en werken is. Kortom, een regio waar leefbaarheid en brede welvaart centraal staan. We nemen als regio de verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de uitdagingen waar Nederland voor staat. Zo leveren we een grote bijdrage aan de woningbouwopgave die zorgt voor een groei in inwoneraantal van 20-30%. Een groeiend inwoneraantal vraagt ook groei in het aantal banen. We leveren ons aandeel in de energietransitie en zetten ons in voor het behoud van de natuurgebieden en drinkwatervoorraden van nationaal belang.

We staan voor de opgave om een schaalsprong in wonen, mobiliteit, economie, energie en leefomgeving te realiseren in combinatie met het realiseren van natuurherstel, behoud van biodiversiteit en een robuust watersysteem met goede waterkwaliteit passend bij de klimaatverandering en de groeiende bevolking en economie. En waarbij we te maken hebben met beperkingen die voortkomen uit bijvoorbeeld stikstof en netcongestie”.

Pagina 2 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley zaaknummer 2174460

Samenvatting Dit voorstel gaat over de Strategische Agenda van Regio Foodvalley voor de jaren 2026-2030. Deze Strategische Agenda is een triple helix agenda wat betekent dat de agenda van overheid, ondernemers en onderwijs (3 O’s) is. In het voorstel wordt het proces geschetst hoe de Strategische Agenda tot stand is gekomen en de wijze waarop de 3 O’s hierbij betrokken zijn geweest. Tevens wordt de opzet van de agenda beschreven, inclusief de daarin geformuleerde ambitie. De Commissie Strategische Agenda heeft in de brief van 1 februari jl. het Algemeen Bestuur Regio Foodvalley verzocht de Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley: ‘Onderneemt Natuurlijk!’ voor vaststelling aan te bieden aan de raden van de Gemeenschappelijke Regeling Regio Foodvalley. Beoogd resultaat Een gedragen Strategische Agenda 2026-2030 van de Regio Foodvalley. Proceshistorie en eerdere besluitvorming Uw raad is eerder geïnformeerd over de nieuwe strategische agenda via: • een raadsinformatiebrief van 29 augustus 2023 (documentnummer 2023/49185), • een raadsinformatiebrief van 10 januari 2024 (documentnummer 2023/51398) met daarin een aangepaste planning voor de totstandkoming van de nieuwe Strategische Agenda, • een gesprek op 5 maart 2024 met leden van de Commissie Strategische Agenda.

Het college had als voorbereiding op dit gesprek een notitie opgesteld met aandachtspunten, • een ingekomen brief van 19 april 2024 (LIS2024.95) Update nieuwe Strategische Agenda Regio Foodvalley, • via een regionaal raadsgesprek op 12 november, • een raadsvoorstel van 12 december 2024 (zaaknummer 2174460) met de concept Strategische Agenda in het kader van de wensen en bedenkingenprocedure. De concept Strategische Agenda is besproken in de commissie van 14 november en 3 december 2024. Argumenten 1.1 De Strategische Agenda is ontwikkeld conform de afspraken in de Gemeenschappelijke Regeling. De Gemeenschappelijke Regeling Regio Foodvalley stelt in artikel 4 lid 1 dat de regionale Strategische Agenda in samenwerking met ondernemers en onderwijs/onderzoek wordt voorbereid. De voorliggende Strategische Agenda is het resultaat van een zorgvuldig doorlopen proces waarin de triplex helix partners actief hebben kunnen meedenken. Betrokken partijen zijn op meerdere momenten in de gelegenheid gesteld om input te leveren en hebben wensen en bedenkingen kunnen aanleveren bij de concept Strategische Agenda. In lijn met genoemd artikel biedt het Algemeen Bestuur de agenda nu ter vaststelling aan de gemeenteraden aan. 1.2 Er is draagvlak voor de strategische agenda bij de partners in Regio Foodvalley.

Het Algemeen Bestuur heeft in het najaar 2023 aan de Economic Board de opdracht gegeven om te komen tot een gedragen, nieuwe Strategische Agenda, waarbij de drie kolommen (onderwijs, ondernemers en overheid) input leveren. Zoals in het raadsvoorstel van 12 december 2024 staat beschreven is deze agenda tot stand gekomen na een uitgebreid en zorgvuldig uitgevoerd participatieproces. De Commissie Strategische Agenda heeft op basis van de ontvangen reacties geconstateerd dat er breed draagvlak is voor de Strategische Agenda en gekozen richting. De hoofdkeuzes, samengevat in de pijlers: 1) Toekomstbestendige economie en 2) Verantwoorde groei, worden door alle triple helix partners omarmd. De Economic Board, waarin de triple helix partners vertegenwoordigd zijn, heeft de Strategische Agenda op 17 februari jl. vastgesteld.

Pagina 3 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley zaaknummer 2174460

1.3 Reacties op de concept Strategische Agenda zijn verwerkt. In de acht gemeenten van de Gemeenschappelijke Regeling is de concept Strategische Agenda in het vierde kwartaal van 2024 besproken. De door de raden aangenomen amendementen zijn verwerkt in de huidige definitieve versie van de Strategische Agenda. Op specifieke punten zijn er voorstellen gedaan om nog scherper neer te zetten wat precies bedoeld wordt. De Commissie Strategische Agenda heeft deze suggesties overgenomen. Ook hebben partijen de gelegenheid aangegrepen om het belang van verschillende onderwerpen te onderstrepen, wat van belang is voor de regionale samenwerking. Deze reacties zijn verwerkt in het eindproduct dat nu aangeboden wordt: de Strategische Agenda 2026-2030 van Regio Foodvalley: ‘Onderneemt Natuurlijk!’. Daarnaast zijn er reacties ontvangen die gaan over hoe we in de regio samenwerken en ook nadrukkelijk aandacht vragen voor zaken die in de uitvoering (nog) om nadere, concrete uitwerking vragen. Deze voorstellen en aandachtspunten zijn zinvolle input voor de fase die we gezamenlijk ingaan na het definitief vaststellen van de Strategische Agenda (fase van het opstellen van een werkprogramma). In bijlage 4 staat toegelicht op wat voor wijze de amendementen van de verschillende gemeentes zijn verwerkt.

De reactie op de twee in Veenendaal aangenomen amendementen is als volgt: Amendement 1) First things first (STOMP): In het mobiliteitsbeleid richt Regio Foodvalley zich op bereikbaarheid voor iedereen. Niet de modaliteit maar de mobiliteit staat centraal. Dit is eerder vastgelegd in het NOVEX Ontwikkelperspectief en nader uitgewerkt in de reeds vastgestelde Regionale Bereikbaarheidsagenda waarin onder meer het STOMP-principe als uitgangspunt is vastgelegd. De Strategische Agenda is gebaseerd op de afspraken en doelstellingen uit deze twee documenten. De Commissie heeft de tekst in de Strategische Agenda aangepast ten einde te voorkomen dat ten onrechte uit de Strategische Agenda wordt opgemaakt dat automobiliteit per definitie wordt ontmoedigd, het gaat om inzetten op de passende modaliteit (beschikbaarheid en stimulering van gebruik) gezien de locatie en situatie. Automobiliteit is hierbij een van de opties. Amendement 2) Uitvoering Strategische Agenda Foodvalley: de suggesties worden als waardevol erkend, maar de voorgestelde punten landen in de samenwerkingsafspraken en niet in de Strategische Agenda. Deze samenwerkingsafspraken zijn vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling Regio Foodvalley. Daarnaast geldt dat er vanuit het regiokantoor een Lange Termijn Agenda wordt opgesteld. Deze LTA is specifiek voor raden en de wijze van agendering wordt hierin benoemd.

Over de voortgang van de Strategische Agenda wordt twee keer per jaar een rapportage opgesteld en met de raad gedeeld. 1.4 De externe samenvatting bevat de speerpunten van de strategische agenda en benadrukt de noodzaak om samen te werken. De samenvatting bevat kernachtig de ambities van Regio Foodvalley voor de komende jaren. Het document is zelfstandig leesbaar en benadrukt het belang van samenwerking met partners binnen de regio, partners in Den Haag, provincies en andere binnen- en buitenlandse regio’s en partners. Alternatieven De raad kan in theorie besluiten om de Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2030 niet vast te stellen. Gezien het tot nu toe doorlopen proces en de wijze waarop de raad betrokken is bij de totstandkoming van deze Strategische Agenda, ziet het college dit niet als een realistisch alternatief.

Pagina 4 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley zaaknummer 2174460

Kanttekeningen 1.1 Er is nog geen structurele dekking om uitvoering te geven aan de Strategische Agenda 20262030. Zoals aangegeven in de aanbiedingsbrief van de kaderbrief Regio Foodvalley 2026-2030 (met kenmerk 25/RFv/250109) stelt het Algemeen Bestuur begin april het concept werkprogramma vast. Daarna kan de financiële vertaling gemaakt worden. Voor het jaar 2026 zullen geen extra middelen gevraagd worden. Welke bijdrage er vanaf het jaar 2027 structureel benodigd is voor het regiokantoor is nu nog niet bekend. Via de gebruikelijke route wordt de voor het regiokantoor gevraagde financiële bijdrage voorgelegd aan de raden. Deze route start aan het einde van dit kalenderjaar via de wensen en bedenkingenprocedure op de Kaderbrief 2027-2030. Participatie Op pagina 42 en 43 van de Strategische Agenda Regio Foodvalley staan zowel het proces als ook de uitkomsten van het participatieproces beschreven. Het doel van het participatieproces was om goed zicht te krijgen op wat er speelt, welke ontwikkelingen er zijn, inzicht te krijgen in kansen en aandachtspunten om zo in gezamenlijkheid te komen tot een nieuwe en gedragen agenda. Er zijn veel gesprekken gevoerd. Zowel door de trekkers van het schrijfteam als ook door de Commissie Strategische Agenda. Veenendaal was ambtelijk vertegenwoordigd in het schrijfteam.

Voor de inhoud van de agenda is een proces doorlopen waarin bij alle triple helix partners input is opgehaald. Een omgevingsanalyse van Regio Foodvalley, waarin trends en ontwikkelingen worden geschetst, was daarvoor een basis. In de acht Foodvalley-gemeenten is een gesprek gevoerd met de raden en met ondernemersverenigingen. Ook met het samenwerkingsverband van alle onderwijs- en kennisinstellingen is dit gesprek gevoerd. Daarnaast is aan buurgemeenten en aangrenzende regio’s van Regio Foodvalley gevraagd hoe zij naar Regio Foodvalley kijken en welke opgaven zij zien. Tevens is de Commissie Strategische Agenda in gesprek geweest met vertegenwoordigers van landelijke organisaties (onderwijs- en werkgeverkoepels, diverse ministeries, Invest NL, etc.) om input op te halen. Ook hebben programmamanagers van Regio Foodvalley vanuit hun ervaringen met de huidige programma’s en hun inzicht op de verschillende thema’s input geleverd. Het ophalen van input was een belangrijke stap om te komen tot een nieuwe Strategische Agenda. Wat betekent dit besluit voor inwoners? De Strategische Agenda stelt zich ten doel om in de Regio Foodvalley een toekomstbestendige economie te realiseren en bij te dragen aan de grote opgaven in Nederland door verantwoord te groeien. Regio Foodvalley wil een regio blijven waar het nu en in de toekomst goed en gezond wonen, recreëren en werken is.

Kortom, een regio waar leefbaarheid en brede welvaart centraal staan. Zo zullen in de regio meer huizen gebouwd gaan worden, zal gewerkt worden aan de energietransitie, aan behoud van natuurgebieden en drinkwatervoorraden, aan bereikbaarheid en is inzetbaarheid van mensen een belangrijk thema. Aanpak / uitvoering Het getekende raadsbesluit wordt door het college ter attentie van het Dagelijks Bestuur per mail verstuurd aan het regiokantoor. Communicatie over dit besluit Communicatielijn Regio Foodvalley is een samenwerkingsverband van acht gemeenten. De gemeenten Veenendaal, Barneveld, Ede, Nijkerk, Rhenen, Renswoude, Scherpenzeel en Wageningen. Vanuit dit samenwerkingsverband werken de gemeenten samen met ondernemers en kennisinstellingen in de regio. Er is voor de jaren 2026-2030 een nieuwe strategische agenda voor Regio Foodvalley

Pagina 5 van 6

Raadsvoorstel, Onderwerp: Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley zaaknummer 2174460

ontwikkeld. De regio werkt aan een toekomstbestendige economie en draagt ambitieus bij aan de grote opgaven in Nederland door verantwoord te groeien. Zo zullen in de regio meer huizen gebouwd gaan worden, zal gewerkt worden aan de energietransitie, aan behoud van natuurgebieden en drinkwatervoorraden, aan bereikbaarheid en is inzetbaarheid van mensen een belangrijk thema. Evaluatie Er wordt gewerkt aan een werkprogramma Strategische Agenda. Over de voortgang van dit werkprogramma wordt twee keer per jaar gerapporteerd. Kosten, baten, dekking Vanaf 2026 is er voor Regio Foodvalley een aantal financiële uitdagingen. De inzet is erop gericht om deze uit incidentele geldstromen te dekken. Welke bijdrage er vanaf het jaar 2027 structureel benodigd is voor het regiokantoor is nu nog niet bekend. Daarvoor moet eerst zowel de Strategische Agenda als het werkprogramma worden vastgesteld. Via de gebruikelijke route wordt de voor het regiokantoor gevraagde financiële bijdrage vervolgens aan de raad voorgelegd. Deze route start aan het einde van dit kalenderjaar via de wensen en bedenkingenprocedure op de Kaderbrief 2027-2030. De middelen voor de programma’s worden verwerkt in de gemeentelijke begroting. College van burgemeester en wethouders, verzonden namens

Sjoukje Deelstra secretaris

Gert-Jan Kats burgemeester

Bijlagen 1. Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2030 2. Aanbiedingsbrief Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2030 3. Externe samenvatting Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2030 4. Terugkoppeling op reacties Concept Strategische Agenda Regio Foodvalley 2026-2030

Pagina 6 van 6