1. Vaststellen concept Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad

21 maart 2024

Voorstelnummer

2146198 23 januari 2023 Vaststellen concept Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit Fysiek domein

Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

Agendapunt

Team

Adviseurs Openbare ruimte en Vastgoed

G.G. van Hattem 0318-538932 guido.van.hattem@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het concept Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit vast te stellen en ter inzage te leggen. Waarom naar de raad? In de startnotitie om te komen tot een Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit (OPIM) is besloten dat de raad het document vaststelt. Met deze vaststelling wordt de hoofdlijn van het OPIM vastgesteld en vervolgens ter inzage gelegd. Samenvatting In dit voorstel wordt het concept OPIM aan de raad aangeboden. Hiermee wordt de visie op mobiliteit en bijbehorende maatregelenlijst vastgesteld. Dit schept kaders en geeft richting waar we als Veenendaal heen willen op het gebied van mobiliteit. Daarnaast wordt inzichtelijk gemaakt wat de gemeente gaat doen om haar doelen te bereiken. Inleiding In het raadsakkoord 2022-2026 is de volgende ambitie opgenomen voor mobiliteit: “De leefbaarheid, de economie en de groei van Veenendaal vragen om een structurele verbetering van de mobiliteit, bereikbaarheid en verkeersveiligheid, zodanig dat er sprake is van een goede doorstroming en minder verkeersslachtoffers. We volgen daarbij het landelijk beleid dat erop gericht is dat er in 2030 minimaal 50% minder verkeersslachtoffers zijn ten opzichte van 2022.

Bij de uitwerking van het mobiliteits- en bereikbaarheidsvraagstuk is een integrale benadering van de verschillende verkeersdeelnemers en de verschillende vervoersmodaliteiten (lopen, fietsen, openbaar vervoer, auto’s) uitgangspunt.” Dit is de aanleiding geweest om een Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit (OPIM) op te stellen met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Hiervoor heeft de raad in december 2022 een startnotitie vastgesteld die het proces heeft geschetst. Het vaststellen van het OPIM is voorzien voor de raadsvergadering van maart 2024.

Raadsvoorstel van 21 maart 2024, nr. 2146198

Beoogd resultaat Een concept OPIM waarmee de visie op een verkeersveilig en de duurzame bereikbaarheid van Veenendaal, en bijbehorende maatregelenlijst, wordt vastgesteld. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de doelen van o.a. de Omgevingsvisie. Argumenten 1.1 Het OPIM zet de stip op de horizon voor mobiliteit in en rondom Veenendaal In het OPIM wordt een toekomstbeeld geschetst op het thema mobiliteit voor 2040. Dit toekomstbeeld zet in op acht thema’s die zijn bepaald op basis van feiten en cijfers, vigerend beleid en participatie. Het belangrijkste principe hierbij is dat we de keuzevrijheid vergroten en gezond mobiliteitsgedrag stimuleren. Dit leidt tot de volgende doelen: 1. Verkeersveiligheid: De wegen in Veenendaal nodigen uit tot veilig verkeersgedrag en beschermen kwetsbare verkeersdeelnemers; 2. Leefbaarheid: Veenendaal heeft een prettig verblijfsklimaat, waarin overlast van verkeer op de omgeving zoveel mogelijk wordt voorkomen; 3. Centrum van Veenendaal; Het winkelcentrum van Veenendaal is aantrekkelijk en bereikbaar voor bezoekers en ondernemers op lokaal en regionaal niveau; 4. Auto: Doorgaand verkeer maakt gebruik van de hoofdroutes; 5. Openbaar Vervoer (OV): OV levert een hoogwaardige bijdrage aan de lokale en regionale bereikbaarheid; 6. Fiets: De ruimtelijke ordening van Veenendaal moedigt aan om meer in beweging te zijn: meer fietsen en lopen; 7.

Voetganger: De ruimtelijke ordening van Veenendaal moedigt aan om meer in beweging te zijn: meer fietsen en lopen; 8. Spoorzone: Een nieuwe woonwijk waar mensen gezond, duurzaam en veilig leven. 1.2 Het OPIM geeft inzicht in maatregelen die worden uitgevoerd op de korte en lange termijn. De maatregelenlijst maakt inzichtelijk op welke wijze er bijgedragen wordt aan de doelen van Veenendaal. De maatregelen die hierin beschreven staan, zijn in het kader van “werk met werk maken” in de maatregelenlijst terecht gekomen. Dit betekent dat de maatregelen afgestemd zijn op basis van lopende en te verwachten werkzaamheden in en rondom Veenendaal. Hiermee willen we onze financiën zo effectief en doelgericht mogelijk inzetten. 1.3 Het OPIM draagt bij aan verschillende doelen en ambities uit o.a. de Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie hebben we vastgesteld om een gezonde, duurzame en veilige gemeente te zijn. Het OPIM draagt bij aan de ambities van de Omgevingsvisie op de volgende manieren: - Om de gezondheid te bevorderen biedt de leefomgeving mogelijkheden om vaker te bewegen, ontspannen en ontmoeten. We bieden voldoende mogelijkheden om te bewegen in de openbare ruimte en (sport)parken. Hiervoor maken we wandelen en fietsen nog aantrekkelijker. - Om een bijdrage aan duurzaamheid te leveren, wordt er ruimte geboden aan klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit.

Het uitgangspunt dat de duurzame alternatieven aanwezig en aantrekkelijk moeten zijn staat hierbij centraal. - Op het gebied van veiligheid zorgen we voor een veilig ingerichte openbare ruimte. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan zowel de fysieke als sociale veiligheid. Verder is dit uitgewerkt in de acht doelen, zoals beschreven bij argument 1.1. 1.4 Het OPIM is zorgvuldig afgestemd met verschillende stakeholders

Raadsvoorstel van 21 maart 2024, nr. 2146198

Om het toekomstbeeld voor mobiliteit te bepalen hebben we verschillende stakeholders gevraagd om mee te denken over dit onderwerp. Hiervoor zijn de uitgangspunten van de startnotitie uitgewerkt in een communicatie- en participatieplan. De basis hiervan is het Veens Stappenplan Participatie. Zo is er een enquête uitgezet onder Veenendalers, is de raad om input gevraagd middels de raadsconsultatie en hebben belangengroepen en regiopartijen (overheden, vervoerders en hulpdiensten) meegedacht over de koers voor mobiliteit in Veenendaal. Alle input hebben we zo goed mogelijk proberen te verwerken in het OPIM. 1.5 De maatregelenlijst in het OPIM is integraal afgestemd op beleid, participatie, financiën, ruimtelijke ontwikkelingen en planning Om tot een maatregelenlijst te komen is gekeken naar de huidige stand van zaken van Veenendaal. Hiervoor een beleidsinventarisatie uit te voeren en feiten en cijfers (van o.a. CBS en gedane onderzoeken en aanbevelingen over het mobiliteitssysteem van Veenendaal). Daarnaast is een enquête onder Veenendalers uitgezet om het mobiliteitssysteem op verschillende onderwerpen te beoordelen. De uitkomsten hebben inzichtelijk gemaakt waar de gemeente zich op zou moeten focussen. Hiermee zijn de ambities, doelen en maatregelen bepaald.

De maatregelenlijst uit het OPIM is afgestemd met de meerjaren exploitatiebegroting en investeringsplan 2024-2027 voor infrastructuur. Tegelijkertijd zijn lopende beleidsprocessen, zoals het opstellen van structuurvisie Spoorzone en herijking Omgevingsvisie, afgestemd op het OPIM en andersom. Hiermee is de integraliteit geborgd. Alternatieven De raad kan ervoor kiezen om het concept OPIM niet vast te stellen. Dit heeft als consequentie dat, als er helemaal geen programma wordt vastgesteld, er geen kader, ambitie en doelen worden vastgesteld voor mobiliteit. Het risico bestaat dat er willekeur kan gaan ontstaan bij het bepalen van projecten en er daardoor geen samenhangend geheel meer is. Het wordt hierdoor moeilijker om uit te leggen waarom je maatregelen wel of niet treft, omdat er geen toetsend kader is. Hierdoor wordt er onvoldoende of geen rekening gehouden met toekomstige ontwikkelingen. Een ander alternatief is om de maatregelen uit hoofdstuk 5 in meer detail op te nemen in het OPIM. Het voordeel hiervan is dat het duidelijker wordt welke projecten gaan lopen en wanneer ze exact worden verwacht. Het nadeel hiervan is dat het moeilijker wordt om flexibeler om te gaan met projecten in tijd, geld en capaciteit. Ook kan dit tot onnodig veel vragen leiden als een project niet wordt opgeleverd in het jaar dat het is gepland.

We zien dat de wereld bewegelijker is dan ooit, en dat staat onder druk als alles tot in detail wordt vastgesteld. Een ander alternatief is steviger inzetten in de mobiliteitstransitie door bijvoorbeeld het STOMPprincipe vast te stellen als mobiliteitsuitgangspunt. Door steviger in te zetten in de mobiliteitstransitie wordt de congestie en de parkeerdruk wel verlicht in Veenendaal. De alternatieven van de auto worden meer gestimuleerd als er wordt besloten om niet of minder in de auto te investeren.

Kanttekeningen 1.1 Op alle aspecten van mobiliteit wordt ingezet, waardoor het alternatief voor de auto minder hard gestimuleerd wordt dan als de rol van de auto wordt ingeperkt In de raadsconsultatie is aangegeven dat de alternatieven voor de auto op orde moeten zijn, voordat de positie van de auto ingeperkt mag worden. Deze uitkomst maakt dat er geen duidelijke keuze vóór

Raadsvoorstel van 21 maart 2024, nr. 2146198

een mobiliteitstransitie gemaakt is en we op alle aspecten van mobiliteit moeten blijven inzetten. Tegelijkertijd is niet gedefinieerd wanneer het moment bereikt is dat alle alternatieven op orde zijn gebracht om daarna stappen te kunnen zetten. Dit leidt ertoe dat er geen eenduidige richting bepaald is. Dit heeft als risico dat we tegenstrijdige belangen moeilijk kunnen afwegen, omdat alles even belangrijk is gebleven. Ervaren problemen in de bereikbaarheid (files) en parkeerdruk worden daardoor niet aangepakt. Hier zullen we mee moeten leren leven. 1.2 Het investeren in meer infrastructuur zet de ambities voor vergroening en klimaatadaptatie verder onder druk Het kiezen voor bredere fietspaden vraagt om een afweging tussen de verschillende ambities. Investeren in een goede infra voor wandelen en fietsen kost ruimte die er binnen Veenendaal niet altijd is. In het OPIM is aangegeven dat we het doorgaande autoverkeer op de rondwegen faciliteren. Vanaf de rondwegen brengen de gebiedsontsluitingswegen je naar bestemmingen in Veenendaal, in de woonwijken kiezen we voor leefbaarheid en verkeersveiligheid. 1.3 De begroting van de gemeente staat onder druk, waardoor een deel van de ambities/maatregelen niet uitgevoerd kan worden of uitgesteld moet worden De raad gaat na behandeling van het OPIM de kadernota behandelen waarin financiële keuzes gemaakt moeten worden.

Dit kan betekenen dat de maatregelen, zoals nu beschreven, niet of later uitgevoerd worden. 1.4 Parkeerdruk en congestie zullen we moeten accepteren in Veenendaal Het is niet meer mogelijk om alle congestie en ervaren parkeerdruk op te lossen in Veenendaal. In een steeds drukker wordende stad en de grote ambities die er zijn, is het belangrijk om te bepalen welke accenten er in een bepaald gebied in de stad worden gelegd. Deze afweging, en het bepalen van passende parkeernormen per gebiedsprofiel, zal moeten plaatsvinden in de herziening van de Omgevingsvisie. Participatie Bewoners en bezoekers Onder bewoners en bezoekers van Veenendaal is een enquête gehouden om te inventariseren wat zij vinden van mobiliteit in Veenendaal. Aan de respondenten is gevraagd om met een cijfer aan te geven om de kwaliteit en het belang van dertien mobiliteitsonderwerpen te beoordelen. In totaal hebben ruim 570 personen de enquête ingevuld. Belangengroepen en regiopartijen Belangenvertegenwoordigers van o.a. ondernemers en inwoners zijn bijeengekomen om de inhoud van het OPIM te bespreken. Hetzelfde geldt voor regiopartijen: vertegenwoordigers van buurgemeenten, regio, provincie en hulpdiensten. Met hen is richting bepaald waar de gemeente zich op zou moeten richten als het gaat om mobiliteit en de maatregelen die uitgevoerd kunnen worden.

Gemeenteraad De gemeenteraad is in een beeldvormende en consulterende wijze meegenomen in dit proces. De reacties vanuit de raad zijn verwerkt in dit OPIM.

Raadsvoorstel van 21 maart 2024, nr. 2146198

Ter inzage leggen Na vaststelling door de raad zal het concept OPIM, zoals beschreven in artikel 3.11 van de Awb, ter inzage worden gelegd. Wat betekent dit besluit voor inwoners? In de Omgevingsvisie 2030 is vastgelegd dat we toewerken naar een gezond, duurzaam en veilig Veenendaal. Keuzes binnen mobiliteit moeten bijdragen aan deze doelen. Het OPIM heeft invloed op alle inwoners van Veenendaal. Het doel van het OPIM is mobiliteit voor iedereen te organiseren waarbij keuzevrijheid voorop staat. Aanpak / uitvoering Indien u instemt met dit besluit, zal na vaststelling het concept OPIM worden gepubliceerd in o.a. de Staatscourant en volgens de reguliere communicatie kanalen. De publicatie zal ook de start zijn van het zes weken ter inzage leggen van het concept OPIM. Na de ter inzage legging zal een Nota van Beantwoording worden opgesteld. Op basis van de input zal worden bepaald of en hoe het concept OPIM wordt aangepast. Het definitieve OPIM wordt in de raad van oktober 2024 aangeboden ter besluitvorming. Communicatie over dit besluit Dit besluit wordt o.a. in het Gemeenteblad gepubliceerd en gecommuniceerd volgens de reguliere communicatiekanalen. Evaluatie In de reguliere planning & control cyclus wordt gerapporteerd over de voortgang van het OPIM. Na het verstrijken van de korte termijn (2024-2030) wordt het OPIM herzien en geëvalueerd.

Kosten, baten, dekking De kosten van de maatregelen die genoemd zijn voor de korte termijn (tot en met 2027) kunnen ten laste gebracht worden van de budgetten die opgenomen zijn in de meerjaren exploitatiebegroting en investeringsplan 2024-2027 voor infrastructuur. De (middel-)lange termijn maatregelen (vanaf 2028) worden meegenomen in de nieuwe jaarschijven van de Kadernota 2025 en ter besluitvorming voorgelegd aan de raad.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra secretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Concept Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit 2. Enquêteresultaten Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit 3. Memo uitkomsten raadscommissie consultatie Omgevingsprogramma Integrale Mobiliteit