1. Vaststellen beleidsnota dierenwelzijn Veenendaal - raadsvoorstel

Raadsvoorstel vaststellen beleidsnota dierenwelzijn Dossiernummer

2683

Programma

3. Sociale leefomgeving

Ambtenaar

Jim van Wingerden

Datum college

25-11-2025

Team

Ruimtelijke Ordening en Bouwen

Datum Raad

22-1-2026

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De beleidsnota Dierenwelzijn Veenendaal vast te stellen als kader voor het gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid.

Waarom naar de raad? De raad is het bevoegd orgaan dat nieuw kaderstellend beleid vaststelt.

Inleiding Dieren in Veenendaal Net als in andere gemeentes wonen er in onze gemeente veel meer dieren dan mensen. Zo hebben we gezamenlijk veel huisdieren en daarbij komen nog eens de hobbydieren in het buitengebied. Maar verreweg de meeste dieren, waaronder vele soorten vogels, insecten, vissen, reptielen, amfibieën en zoogdieren leven in het wild midden in onze stad of in het buitengebied. Visie Alle dieren verdienen onze zorg en aandacht. Dieren horen bij de samenleving. Waar mensen leven, zijn dieren. Dieren hebben een positieve impact op de leefbaarheid. Dierenwelzijn gaat over het hebben van een intrinsieke waarde van dieren en over het kunnen vertonen van natuurlijk gedrag. Als gemeente Veenendaal hebben we een belangrijke rol: we hebben wettelijke taken qua dierenwelzijn en zijn op een aantal punten medeverantwoordelijk voor de dieren binnen onze gemeentegrenzen. En omdat ook veel beleid van invloed is op het welzijn van dieren is het belangrijk dat de gemeente een beleidsnota dierenwelzijn heeft als kader voor dierenwelzijn. Rol van de gemeente Veenendaal heeft vanuit haar rol de taak en verantwoordelijkheid om zich met verschillende dierenwelzijnsvraagstukken bezig te houden. Denk hierbij aan het formuleren en uitvoeren van diervriendelijk beleid binnen onze gemeentegrenzen.

Veenendaal neemt die rol serieus en heeft voor het thema dierenwelzijn een verantwoordelijk wethouder en een ambtenaar die dierenwelzijn in zijn takenpakket heeft en hiervoor eerste aanspreekpunt is. Zo hebben we een duidelijke politieke aansturing en voorkomen we versnippering van beleid.

Raadsvoorstel: vaststellen beleidsnota dierenwelzijn Dossiernummer: 2683

Met deze beleidsnota dierenwelzijn geven we invulling aan dit onderwerp uit het raadsakkoord 2022-2026 en een vervolg aan de opmerkingen en aanbevelingen meegegeven in de raadsconsultatie van 8 mei 2025. Basis voor dit beleidskader Met deze Nota dierenwelzijn leggen we diervriendelijk beleid vast in een beleidsnota. Als basis hebben we gebruik gemaakt van de nota ‘Aanbevelingen gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid 2026-2030’ van de Dierenbescherming en het inventarisatie adviesrapport Dierenwelzijn (Academie van de Stad).

Samenvatting Deze eerste beleidsnota dierenwelzijn van de gemeente Veenendaal beschrijft het gemeentelijk beleid ten aanzien van dierenwelzijn in Veenendaal. Het document bevat een overzicht van relevante wet- en regelgeving, de rol van de gemeente, ambities en concrete acties. Er wordt aandacht besteed aan gehouden dieren, in het wild levende dieren, dieren in nood, sociaal beleid, evenementen met dieren, en faunabeheer. De nota benoemt de huidige stand van zaken, de reeds bereikte resultaten, en de ambities die de gemeente voor de komende beleidsperiode heeft.

Beoogd resultaat Een omgeving waarin dier en mens samen passen en waar oog is voor biodiversiteit en dierenwelzijn van zowel gehouden dieren als in het wild levende dieren. Met de beleidsnota dierenwelzijn hebben we een kader voor diervriendelijk integraal beleid binnen onze gemeente.

Proceshistorie en eerdere besluitvorming Voor gemeente Veenendaal is dierenwelzijn een nieuw beleidsveld. Als we terugkijken zien we dat het raadsakkoord van 2022-2026 voor het eerst aandacht vraagt voor dierenwelzijn. Vervolgens is op de voorgestelde Programmabegroting 2023 een motie dierenwelzijn (3 november 2022) ingediend. Deze is ingetrokken nadat de portefeuillehouder een toezegging op de ingediende punten deed. Mede naar aanleiding van deze raadsmotie dierenwelzijn is in juni 2023 het inventarisatie adviesrapport Dierenwelzijn (Academie van de Stad) tot stand gekomen. Dit adviesrapport helpt de gemeente een beeld te krijgen bij waar zij staat met dierenwelzijn en welke stappen tot verdere beleidsvorming en ontwikkeling van dierenwelzijn genomen kunnen worden. Vervolgens is op 1 april 2025 een raadsavond gehouden met uitleg over wat we onder dierenwelzijn verstaan en waar we als gemeente staan. Ook is die avond gesproken over hoe we dierenwelzijn de komende tijd verder binnen de gemeente willen ontwikkelen. Drie verschillende scenario’s zijn toegelicht: het basis scenario (voornamelijk wettelijke taken), het basisplus scenario en het plus scenario dat het meest uitgebreid is en een beduidend groter budget vraagt.

Daarbij is het advies geweest om voor een sober scenario te kiezen, onder andere vanwege de beperkte beschikbare financiële middelen die de komende jaren door het rijk beschikbaar worden gesteld aan de gemeente en de beschikbare ambtelijke uren.

2 van 5

Raadsvoorstel: vaststellen beleidsnota dierenwelzijn Dossiernummer: 2683

Bij de raadsconsultatie in mei 2025 is verder ingegaan op de drie scenario’s en wat wenselijk is om in de beleidsnota dierenwelzijn tot uiting te laten komen. Deze input is verwerkt in de beleidsnota dierenwelzijn.

Argumenten 1.1 Wettelijke en morele verantwoordelijkheid van de gemeente Gemeenten hebben een zorgplicht richting alle inwoners, inclusief dieren. Met het vaststellen van de beleidsnota dierenwelzijn verankeren we onze wettelijke taken. Daarbij draagt dierenwelzijn bij aan de normen en waarden van onze leefomgeving. 1.2 Duurzaamheid en biodiversiteit Dierenwelzijn heeft een nauwe relatie met de duurzaamheids- en biodiversiteitsdoelen van onze gemeente. Het nastreven van een goede leefomgeving voor dieren draagt bij aan het tegengaan van verder verlies van biodiversiteit, zoals ten doel gesteld is in het raadsakkoord 2022-2026. En bij het verduurzamen van woningen is aandacht voor het dierenwelzijn van gebouwbewonende diersoorten, wat geleid heeft tot het soortenmanagementplan. 1.3 Gezondheid en veiligheid Goed dierenwelzijn voorkomt overlast, ziektes en gevaarlijke situaties (bijvoorbeeld loslopende honden of verwaarloosde dieren). 1.4 Aansluiting bij landelijke aanbevelingen Met de beleidsnota dierenwelzijn sluiten we aan bij landelijke aanbevelingen die opgesteld zijn door de Dierenbescherming. 1.5 Versterking van sociale cohesie Initiatieven zoals dierenopvang, educatie en vrijwilligerswerk rond dieren vergroten de betrokkenheid van inwoners op elkaar en van mens tot dier.

1.6 Economische voordelen Investeren in dierenwelzijn kan kosten besparen op lange termijn, bijvoorbeeld door minder incidenten, minder opvangkosten en een betere volksgezondheid.

Alternatieven Een alternatief is om binnen gemeente Veenendaal de werkzaamheden rond dierenwelzijn te blijven uitvoeren zonder beleidsnota dierenwelzijn. Daarmee ontbreekt wel een kader voor diervriendelijk integraal beleid binnen onze gemeente.

Kanttekeningen 1.1 Beperkte gemeentelijke bevoegdheden Veel dierenwelzijnstaken liggen bij landelijke instanties zoals de Nationale Voedsel- en Waren Autoriteit. Om verwachtingen te managen moet de gemeente haar rol goed afbakenen.

3 van 5

Raadsvoorstel: vaststellen beleidsnota dierenwelzijn Dossiernummer: 2683

1.2 Beperkte financiële middelen Extra, nieuw beleid vraagt om aanvullende middelen, voor onder andere uitvoering, communicatie en subsidies. Dit moet worden afgewogen tegen andere beleidsprioriteiten en het gemeentelijk financieel kader. 1.3 Knelpunten in uitvoerbaarheid door beperkte capaciteit De voorgestelde maatregelen vragen niet alleen capaciteit van de beleidsadviseur dierenwelzijn, maar ook van medewerkers van andere teams. Zo is voor een aantal acties nauwe samenwerking met het team communicatie nodig. Ook is afstemming met het de teams van maatschappelijke ondersteuning en werk en inkomen nodig. Op dit moment is niet duidelijk of hiervoor voldoende ambtelijke capaciteit bij de diverse teams beschikbaar is en of dit past binnen de prioriteiten. Dit kan leiden tot knelpunten bij de uitvoering van voorgestelde acties die toegevoegd worden aan wat we reeds doen. Door een fasering ruimer in de tijd te maken, lijkt dit te kunnen worden opgevangen. 1.4 Weerstand door culturele en sociale verschillen Niet iedereen heeft dezelfde opvattingen over dierenwelzijn. Beleidsmaatregelen kunnen weerstand oproepen, bijvoorbeeld bij hobbydierenhouders of evenementen(organisaties) die werken met dieren. 1.5 lastige Handhaafbaarheid Dierenwelzijn is moeilijk te controleren, zowel bij privébezit als bij in het wild levende dieren.

Er is vaak afhankelijkheid van meldingen en samenwerking met dierenorganisaties.

Participatie Interne participatie/communicatie heeft plaatsgevonden met collega’s van het sociaal domein, het domein werk en inkomen, evenementen en veiligheid. Externe participatie/communicatie heeft plaatsgevonden met ketenpartners dierenwelzijn, zoals de dierenambulance, dierenopvangen en de ambtenaar dierenwelzijn van een buurgemeente. Ook tijdens de totstandkoming van het adviesrapport Dierenwelzijn, welke mede is gebruikt als onderlegger voor deze beleidsnota, is uitgebreid geparticipeerd.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? De beleidsnota dierenwelzijn die door de raad wordt vastgesteld biedt een kader hoe we omgaan met dierenwelzijn. Met de toepassing hiervan: - ontstaat meer aandacht voor de natuur en biodiversiteit; - bouwen we aan een omgeving waarin dier en mens samen passen; - zetten we in op samenwerking, educatie, communicatie en het delen van informatie over dierenwelzijn.

Aanpak / uitvoering Met deze nota dierenwelzijn en hetgeen we de afgelopen twee jaar bereikt hebben, is een belangrijke eerste beleidsmatige stap gezet en is organisatorisch dierenwelzijn goed op orde gebracht in de gemeente Veenendaal. Het verder ontwikkelen van dierenwelzijn zullen we doen vanuit de huidige capaciteit (een halve dag per week) en een beperkt budget waarmee de basis qua wettelijke taken kan worden gedaan. De voorgestelde activiteiten onderzoeken en/ of voeren we gefaseerd uit over een meerjarige periode.

4 van 5

Raadsvoorstel: vaststellen beleidsnota dierenwelzijn Dossiernummer: 2683

Communicatie over dit besluit Woordvoeringslijn: Als gemeente willen we bijdragen aan dierenwelzijn en aan een omgeving waarin dier en mens samen passen. We zijn op een aantal punten medeverantwoordelijk voor de dieren binnen onze gemeentegrenzen en veel beleid is van invloed op het welzijn van dieren. Veenendaal neemt haar rol serieus en met de beleidsnota Dierenwelzijn hebben we een kader voor diervriendelijk beleid binnen onze gemeente.

Evaluatie De beleidsnota dierenwelzijn is opgesteld met een horizon van een beleidsperiode (2026-2030). Na twee jaar wordt een eerste evaluatie uitgevoerd. Na vier jaar wordt weer geëvalueerd waar we dan staan en in hoeverre er nieuwe (inter)nationale ontwikkelingen in dit beleidsveld zijn, die het nodig maken de beleidsnota dierenwelzijn te actualiseren.

Kosten, baten, dekking Het voorgestelde ambitieniveau is sober en doelmatig. Zoals bekend is, zal de gemeente Veenendaal, net als andere gemeenten in Nederland, moeten bezuinigen vanwege de kleinere budgetten die vanuit de rijksoverheid aan gemeenten worden toegekend. Voor dierenwelzijn is het reeds begrootte budget voor de komende jaren leidend. De insteek is wel om vanuit bestaande budgetten en uren te werken aan een geleidelijke verdere ontwikkeling en terughoudend te zijn met het reserveren van extra gemeentelijke financiële middelen. De beschikbare tijd en het budget is beperkt. Voor de uitvoering van het dierenwelzijnsbeleid is 78.000 euro per jaar opgenomen en dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. Daarmee kunnen de primaire taken uitgevoerd worden. Extra acties waarmee kosten gemoeid zijn, zoals bijvoorbeeld kattencastratie, worden niet gedekt door dit budget. Als de wens er is acties uit te voeren waar extra kosten voor gemaakt moeten worden, moet daar extra budget voor dierenwelzijn beschikbaar gesteld worden. Er is meer inzicht gekomen in de kostenaspecten van de acties die benoemd zijn in het plusscenario. Conclusie is dat een aantal acties al in andere budgetten zitten, zoals bijvoorbeeld als het gaat om maatregelen in de openbare ruimte bij reconstructies of bij ontwikkelprojecten.

Andere acties zijn qua kosten afhankelijk van het aantal dieren (dat we willen helpen) en de duur van de maatregel en daarom niet direct af te prijzen. Als zulke acties gewenst zijn, is het advies om hiervoor per actie een gemaximaliseerd budget ter beschikking te stellen, dat eventueel jaarlijks wordt herhaald.

College van burgemeester en wethouders,

Sjoukje Deelstra secretaris

Gert-Jan Kats burgemeester

Bijlagen Raadsbesluit beleidsnota Dierenwelzijn Veenendaal 1. Beleidsnota Dierenwelzijn Veenendaal 2. Presentatie raadsavond dierenwelzijn 01-04-2025

5 van 5