1. Transitievisie Warmte 1.0 - raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp

Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

16 december 2021 1896766 26 oktober 2021 Vaststelling Transitievisie Warmte 1.0 Fysieke leefomgeving

Agendapunt

Afdeling

Programma’s en Projecten

F.J. Oudman (0318) 538797 frederik.oudman@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. De Transitievisie Warmte 1.0 vast te stellen. Waarom naar de raad? De raad heeft op 28 juni 2021 de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 vastgesteld. In dat voorstel is aangegeven dat na vaststelling van de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 het stuk ter inzage gelegd wordt zodat de Transitievisie Warmte 1.0 eind 2021 definitief vastgesteld kan worden. Samenvatting In het Klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenten in 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. De gemeente Veenendaal heeft de Transitievisie Warmte gefaseerd opgesteld zodat er een grondig en zorgvuldig traject doorlopen kon worden met alle belanghebbenden. Dit heeft geresulteerd in de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0. De ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 heeft een sterke samenhang met het (ontwerp-) Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025, waarin de uitvoering van (o.a.) de warmtetransitie voor de periode 2022-2025 is opgenomen. Zowel het programmaplan als de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 sluiten zo veel mogelijk aan op het instrumentarium van de Omgevingswet. In afwachting van de vaststelling van de Omgevingswet en nadere wet- en regelgeving over borging van de Transitievisie Warmte hierin, valt de Transitievisie Warmte op dit moment onder de autonome bevoegdheid van gemeenten tot het vaststellen van beleidsplannen.

De inwerkingtreding van de wijziging van de Omgevingswet die de wettelijke verankering van de Transitievisie Warmte regelt, is voorzien voor 1 januari 2023. Op advies van de minister is de procedure conform afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht toegepast op de Transitievisie Warmte. In lijn met de procedure rond de Omgevingsvisie is er daarom voor gekozen om de raad eerst een ontwerpvisie vast te laten stellen, deze 6 weken ter inzage te leggen en vervolgens definitief vast te stellen. Op de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 is één (inspraak-)reactie gekomen. Deze inspraakreactie heeft geleid tot een beperkte aanscherping en verduidelijking van de Transitievisie Warmte 1.0.

Raadsvoorstel van 26 oktober 2021, nr. 1896766

Inleiding Vanuit het Klimaatakkoord hebben gemeenten de opgave om een Transitievisie Warmte op te stellen. Uiterlijk in 2021 moeten gemeenten deze Transitievisie Warmte gereed hebben. In de Transitievisie Warmte geeft de gemeente aan hoe we aardgas uitfaseren en gaan vervangen door duurzame energiebronnen. In 2050 moeten alle gebouwen in Nederland aardgasvrij zijn. De gemeente Veenendaal is in 2019 begonnen met het opstellen van de Transitievisie Warmte. De raad is hier een aantal keren over geïnformeerd of om een besluit gevraagd, onder andere door: • Een memo met consultatievragen over uitgangspunten en participatie rondom de Transitievisie Warmte (behandeld in de raadscommissie van september 2019); • De verkennende Transitievisie Warmte 0.1 (vastgesteld in april 2020); • Een beeldvormende avond over participatie (september 2020); • Een raadsinformatiebrief over de Transitievisie Warmte 0.5 (januari 2021); • De ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 (vastgesteld in juni 2021). De Transitievisie Warmte staat niet op zichzelf. De ontwikkeling hiervan loopt op met (onder andere) het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025, de Regionale Energiestrategie (RES) en de ontwikkeling van ruimtelijk instrumentarium in het kader van de Omgevingswet.

Binnen de Omgevingsvisie (vastgesteld in december 2020) is energietransitie onderdeel van het thema duurzaamheid, dat als een rode draad verweven is in de visie. De Transitievisie Warmte 1.0 is een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie op het gebied van de warmtetransitie. Het vaststellen van de Transitievisie Warmte 1.0 markeert de afronding van de inspraakprocedure die is doorlopen na vaststelling van de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0. Omdat er sprake is van één inspraakreactie en omdat er buiten deze reactie geen aanleiding is tot wijziging van de ontwerpTransitievisie Warmte 1.0, zijn de aanpassingen beperkt in omvang en aantal. Beoogd resultaat Het realiseren van aardgas- en CO2-reductie in Veenendaal in lijn met de landelijke en internationale klimaataanpak. Argumenten 1.1 Er is één inspraakreactie gegeven op de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 De ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 heeft vanaf 1 juli 2021 gedurende zes weken (tot en met 12 augustus 2021) online ter inzage gelegen. Daarnaast was het mogelijk om de ontwerpTransitievisie Warmte 1.0 op afspraak in te zien bij het Omgevingsloket op het gemeentehuis. In deze periode is de mogelijkheid geboden om via een inspraakreactie te reageren op de ontwerpTransitievisie Warmte 1.0. In deze periode is er één reactie binnengekomen.

Deze inspraakreactie heeft met name betrekking op zaken die wel/niet opgenomen zijn met betrekking tot de energietransitie in het Franse Gat. Daarnaast zijn er opmerkingen gemaakt over leesbaarheid, participatie door bewoners en transparantie over DEVO. 1.2 De inspraakreactie geeft aanleiding tot het aanscherpen en verduidelijken van de Transitievisie Warmte 1.0 In het inspraakverslag (zie bijlage) is de inspraakreactie samengevat en becommentarieerd. Per onderdeel van de inspraakreactie is een conclusie getrokken over de consequentie voor de 2

Raadsvoorstel van 26 oktober 2021, nr. 1896766

inhoud van de Transitievisie Warmte 1.0. De inspraakreactie leidt niet tot inhoudelijke wijzigingen in de visie, wel tot tekstuele aanscherping en verduidelijking. De volgende aanscherpingen zijn in de Transitievisie Warmte 1.0 doorgevoerd: • Aan het eind van hoofdstuk 6.6 wordt een zinsnede toegevoegd waarbij verwezen wordt naar de stedenbouwkundige randvoorwaarden voor het Franse Gat, als eerste uitwerking van het aspect energietransitie in de ruimtelijke plannen voor het Franse Gat; • Het begrip ‘TCO’ wordt verder toegelicht; • Op pagina 45 wordt ter verduidelijking aangegeven dat de ambitie om eerlijk te blijven over de opgave en de investeringen die de warmtetransitie met zich meebrengt specifiek betrekking heeft op de opgaves en investeringen voor pandeigenaren en -gebruikers (bewoners en bedrijven) ten gevolge van de warmtetransitie. 1.3 De Transitievisie Warmte 1.0 is zeer beperkt gewijzigd ten opzichte van de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 Uw raad heeft op 28 juni 2021 de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 vastgesteld.

Hiertoe zijn de volgende argumenten aangedragen: • De aanpak draagt bij aan de nationale klimaatdoelstellingen; • De aanpak activeert héél Veenendaal; • De aanpak draagt bij aan een kostenefficiënte warmtetransitie; • De aanpak is gericht op breed draagvlak; • De aanpak biedt flexibiliteit; • De aanpak sluit op deze manier aan op de instrumenten van de Omgevingswet. De Transitievisie Warmte 1.0 wijzigt met bovenstaande aanpassingen inhoudelijk zeer weinig ten opzichte van de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0, waardoor ook voor de vaststelling van de definitieve Transitievisie Warmte 1.0 deze argumenten kunnen worden aangedragen. De voorgestelde aanpassingen (zie bijlage) zijn slechts verduidelijkend van aard. Alternatieven Als alternatief kan ervoor worden gekozen de opmerkingen niet te verwerken en de Transitievisie Warmte 1.0 ongewijzigd ten opzichte van het ontwerp vast te stellen. Dit doet geen recht aan de inspraakreactie. Kanttekeningen 1.1. De kanttekeningen bij de Transitievisie Warmte 1.0 zijn niet gewijzigd ten opzichte van de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 Uw raad heeft op 28 juni 2021 de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0 vastgesteld.

Hierbij zijn de volgende kanttekeningen aangedragen: • De aanpak vraagt om een significante opschaling van inspanningen van de gemeente Veenendaal; • Van inwoners en bedrijven in de wijken met een buurtuitvoeringsplan wordt méér gevraagd dan van andere inwoners. De Transitievisie Warmte 1.0 wijzigt inhoudelijk zeer weinig ten opzichte van de ontwerp-Transitievisie Warmte 1.0, waardoor ook voor de vaststelling van de definitieve Transitievisie Warmte 1.0 deze argumenten kunnen worden aangedragen.

3

Raadsvoorstel van 26 oktober 2021, nr. 1896766

Participatie Sinds 2019 is er uitgebreid en op verschillende manieren geparticipeerd rondom de Transitievisie Warmte. Voorbeelden zijn: klankbordgroepbijeenkomsten, project- en werkgroepbijeenkomsten met betrokken partijen, informatieavonden en webinars, enquêtes en één op één interviews. Dit heeft gezorgd voor een continue aanscherping van de visie. In bijlage 2 van de Transitievisie Warmte 1.0 is een volledig overzicht opgenomen van de participatieacties. De participatie heeft zich gericht op treden 1,2 en 3 van de participatietrap (informeren, inventariseren en verdiepen). De formele terinzagelegging en het verwerken van de inspraakreactie vormt de afronding van het participatieproces en daarmee de opmaat naar het opstarten van de activiteiten om onder andere tot buurtuitvoeringsplannen en gebiedsvisies voor de energie- en warmtetransitie te komen. Veenendaalbreed zullen inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen de komende jaren betrokken worden bij dit onderwerp (zie het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025). Wat betekent dit besluit voor inwoners? De definitieve Transitievisie Warmte 1.0 vormt het kader voor het verder uitvoeren van de in de Transitievisie Warmte 1.0 gepresenteerde ‘driesporenaanpak’.

De uitvoering van deze aanpak zal een beroep doen op inwoners: het vraagt hen om gedragsaanpassing en om te investeren in het verduurzamen van woningen en andere gebouwen. Met name bij de uitvoering van de buurtuitvoeringsplannen en de integrale gebiedsvisies zal er daarnaast sprake zijn van een participatietraject waarbij inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen in de betreffende gebieden gevraagd zal worden om mee te denken én een bijdrage te leveren aan de uitvoering van warmtetransitie. Betaalbaarheid is daarbij één van de uitgangspunten en in ieder geval tot aan 2025 (herziening van de Transitievisie Warmte 1.0) is vrijwilligheid de basis van de aanpak. Aanpak / uitvoering Het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 vormt de organisatiestructuur waarbinnen de uitvoering van de Transitievisie Warmte is opgenomen. Op die manier is de inzet van mensen en middelen tot 2025 voor de warmtetransitie geborgd. Voorbeelden van die uitvoering in het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 zijn de stevige inzet op communicatie, het vormen van teams voor het opstellen van de buurtuitvoeringsplannen, het actief verwerven van subsidies voor de warmtetransitie en het experimenteren en innoveren met technieken zoals waterstof en nieuwe organisatievormen zoals ESCo’s1.

De warmtetransitie vraagt om een stevige en vaak individueel gerichte communicatie-aanpak. Met name bij de ‘wijkgerichte aanpak’ (het opstellen en later ook uitvoeren van buurtuitvoeringsplannen) komen we bij mensen ‘achter de voordeur’. Dit biedt een kans om de combinatie te zoeken met andere opgaves – zowel binnen als buiten de energietransitie. Als het gesprek gaat over isoleren, moet het ook gaan over zon op dak en moet er ruimte zijn om ideeën en zorgen die er zijn over de eigen leefomgeving te delen. Zo versterken we de andere opgaves waar Veenendaal voor staat, waarbij we aansluiten op het wijkgericht werken. Het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025 biedt de overkoepelende structuur die ervoor zorgt dat de aanpak van de warmtetransitie onderdeel is van een integrale aanpak naar bedrijven en inwoners.

1 een bedrijf dat door toepassing van verschillende maatregelen een bepaalde energiebesparing voor

een gebouweigenaar garandeert (www.rvo.nl) 4

Raadsvoorstel van 26 oktober 2021, nr. 1896766

Communicatie over dit besluit Voor bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties plaatsen we een bericht op de gemeentepagina. Daarin wordt doorverwezen naar de website www.duurzaamveenendaal.nl, waar de Transitievisie Warmte 1.0 beschikbaar komt. Na definitieve vaststelling vertalen we de Transitievisie Warmte 1.0 naar een interactieve website die de mogelijkheid biedt voor inwoners en bedrijven om te reageren en om vragen te stellen. Ook kunnen bewoners via deze website contact opnemen met het Energieloket en krijgen ze voorbeelden aangereikt van stappen die bewoners nu al kunnen zetten, specifiek voor hun wijk/buurt. Evaluatie In 2025 zal de Transitievisie Warmte 1.0 herzien worden. Hieraan voorafgaand zal de voortgang van (de uitvoering van) de Transitievisie Warmte 1.0 geëvalueerd worden. Kosten, baten, dekking Zie hiervoor het Programmaplan Energieneutraal Veenendaal 2022-2025.

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen • Transitievisie Warmte 1.0 • Verslag inspraakreactie

5