1. Rekenkamerrapport Onderwijsachterstandenbeleid - raadsvoorstel

Raadsvoorstel Rekenkamerrapport Onderwijsachterstandenbeleid Dossiernummer

3273

Programma

4. Burger en bestuur

Van

Rekenkamer Veenendaal

Datum raadscommissie

2-12-2025

Datum raad

11-12-2025

Aan de leden van de raad,

Beslispunten 1. De aanbevelingen uit het Rekenkameronderzoek 'Onderwijsachterstandenbeleid' over te nemen: Aanbevelingen aan de raad: 1. Raad: Laat u actiever informeren over de mate waarin voldaan wordt aan de wettelijke taken, beleidskeuzes en inzet OAB-middelen. Zeker gezien de omzetting van de middelen naar het gemeentefonds vanaf waarschijnlijk 2027 is dit van belang. 2. Raad: analyseer jaarlijks de kerngetallen uit de SISA bijlage van de jaarrekening. Aanbevelingen aan het college: 3. College: Zet OAB door (Beleidsplan en Kwaliteitskader vve blijven uitwerken en aanscherpen) en investeer hierbij vooral goed in de Staat van Educatie (om meer cijfermatig grip te krijgen). Maak werk om op inhoud afspraken te maken over OAB-taken genoemd in WPO artikel 161 zoals segregatie tegengaan en integratie bevorderen. 4. College: Pas de afspraak rond opbrengsten vroegschoolse educatie aan en ga dit (laten) monitoren/inbedden in de Staat van Educatie. 5. College: maak een plan om de beschikbare OAB-middelen in 2026 passend in te zetten. Verdiep je samen met vve-partners in structurele mogelijkheden zoals leertijdverlenging om alle OAB-middelen zinvol in te zetten. 6. College: pas de indeling bij het invullen van de SISA-bijlage van de jaarrekening aan conform onze correctie. 2.

Het college te verzoeken de uitwerking van de vier aangewezen aanbevelingen op te pakken en de raad hierover te informeren via een raadsinformatiebrief in het 4e kwartaal 2026.

Waarom naar de raad? De rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het Onderwijsachterstandenbeleid van Veenendaal. De rekenkamer doet zes aanbevelingen gericht aan de raad en het college. De raad besluit of de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport worden overgenomen en het college wordt verzocht de uitvoering van de aanbevelingen op te pakken. Om de uitwerking van de aanbevelingen te monitoren wordt het college verzocht de raad via een raadsinformatiebrief aangesloten te houden. De termijn die hiervoor is gesteld is het 4e kwartaal 2026.

Raadsvoorstel: Rekenkamerrapport Onderwijsachterstandenbeleid

Inleiding Voor u ligt het raadsvoorstel naar aanleiding van het onderzoek van de Rekenkamer Veenendaal naar het Onderwijsachterstandenbeleid binnen onze gemeente. Het doel van dit onderzoek was om inzicht te krijgen in de inzet van de gemeentelijke OAB-middelen voor zowel wettelijke als bovenwettelijke taken, en in de inhoudelijke beleidskeuzes die daaraan ten grondslag liggen. Onderwijs vormt een essentiële pijler voor gelijke kansen in onze samenleving. Het is daarom van belang dat het gemeentelijke beleid effectief bijdraagt aan het ondersteunen van kinderen die extra ondersteuning nodig hebben om hun volledige potentieel te bereiken. Het rekenkameronderzoek geeft inzicht in: - Hoe de gemeentelijke OAB-middelen worden ingezet in de gemeente Veenendaal t.a.v. de wettelijke en bovenwettelijke taken OAB inclusief welke inhoudelijke beleidskeuzes hier ten grondslag aan liggen. - Inzicht in op welke wijze hierop wordt gecontroleerd door de gemeenteraad. De rekenkamer is een door de raad ingesteld, onafhankelijk orgaan die onderzoekt of het gemeentelijke beleid goed wordt uitgevoerd en het gewenste effect wordt behaald.

Samenvatting Het college voert de wettelijke taken uit. Er is een duidelijke doelgroep-definitie opgesteld, een passend aanbod van voorschoolse educatie gerealiseerd, en er zijn afspraken gemaakt over de doorgaande lijn tussen voorschoolse en vroegschoolse educatie. Ook is er aandacht voor monitoring van opbrengsten, hoewel de uitvoering hiervan volledig bij het onderwijs ligt en niet actief door de gemeente wordt opgevolgd. Uit de jaarrekening bleek aanvankelijk dat er geen middelen waren ingezet voor de wettelijke taak 'afspraken maken over vve' en wel relatief veel middelen voor bovenwettelijke taken. Dit bleek later een indelingsfout, die is gecorrigeerd. Na correctie blijkt Veenendaal de middelen rechtmatig en vergelijkbaar met andere gemeenten in te zetten. Wel blijft jaarlijks een deel van het budget onbesteed, waardoor een reserve is opgebouwd. Het college kiest bewust voor structurele en zorgvuldige inzet van middelen. Hoewel in het beleid veel aandacht is voor monitoring, is hier in de praktijk nog beperkt invulling aan gegeven. De monitoring wordt nu via de Lokale Educatieve Agenda (LEA) verder uitgewerkt. De raad ontvangt momenteel beperkt informatie over het OAB-dossier, mede omdat het een collegebevoegdheid betreft met geoormerkte middelen.

De verwachting is dat dit verandert wanneer de specifieke uitkering vanaf 2027 vervalt en OAB een onderwerp van bredere politieke afweging wordt. De rekenkamer doet zes aanbevelingen; twee aanbevelingen zijn gericht aan de raad en vier aan het college. Het college wordt gevraagd over de implementatie van de vier aan hen gerichte aanbevelingen de raad te informeren via een raadsinformatiebrief.

2 van 5

Raadsvoorstel: Rekenkamerrapport Onderwijsachterstandenbeleid

Beoogd resultaat Door middel van dit onderzoek inzicht te geven in de doelmatigheid en doeltreffendheid van de uitvoering van het onderwijsachterstandenbeleid vanuit de Gemeente Veenendaal.

Proceshistorie en eerdere besluitvorming De Rekenkamer Veenendaal heeft de startnotitie voor het onderzoek naar het Onderwijsachterstandenbeleid op 31 maart 2025 aangeboden aan de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie. Tijdens de bijbehorende startbijeenkomst is met betrokkenen verkend of op onderdelen nadere toelichting of aanvulling wenselijk was. Op 8 en 13 mei 2025 zijn verdiepende interviews gehouden met vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie en met raadsleden. Aansluitend is in juli het ambtelijk wederhoor gestart, gevolgd door het bestuurlijk wederhoor in augustus

Argumenten 1.1 De gemeenteraad heeft onvoldoende zicht op de uitvoering en effectiviteit van het OAB-beleid. De rekenkamer constateert dat de gemeenteraad beperkt wordt geïnformeerd over de inzet van OAB-middelen, de voortgang op wettelijke taken en de behaalde resultaten. Hierdoor ontbreekt het de raad informatie om zijn kaderstellende en controlerende rol goed te vervullen. Door de aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen, wordt de informatievoorziening richting de raad verbeterd en ontstaat er meer grip op het beleid. 1.2 De inzet van OAB-middelen is onvoldoende transparant en doelgericht. Uit het onderzoek blijkt dat de OAB-reserve hoger is dan de landelijke norm. Door de aanbevelingen over te nemen, wordt gestuurd op een doelmatige en rechtmatige inzet van middelen, in lijn met de wettelijke kaders. 1.3 De gemeenteraad wordt onvoldoende betrokken bij beleidskeuzes en ontwikkelingen binnen het OAB. De raad ontvangt momenteel weinig informatie over beleidsmatige keuzes, zoals de doelgroepdefinitie of de inzet van de OAB-reserve. De rekenkamer adviseert om de raad actiever te informeren, zodat hij zijn rol beter kan invullen. Dit is des te belangrijker nu de OAB-middelen vanaf 2026 via het gemeentefonds worden verstrekt en de raad meer zeggenschap krijgt over de inzet ervan.

2.1 De raad wordt geïnformeerd over de wijze van implementatie van de aanbevelingen gericht aan het college. Door de raad via een raadsinformatiebrief in het vierde kwartaal van 2026 te informeren over de wijze waarop de aan het college gerichte aanbevelingen worden geïmplementeerd blijft de raad aangesloten op dat proces.

3 van 5

Raadsvoorstel: Rekenkamerrapport Onderwijsachterstandenbeleid

Alternatieven Niet van toepassing.

Kanttekeningen Niet van toepassing.

Participatie De rekenkamer heeft ervoor gekozen om het beleid te evalueren en niet de resultaten van het beleid. Vandaar dat bij dit beleidsonderzoek participeren van bewonersorganisaties niet passend en benodigd is.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? De raad kan op basis van het resultaat van het rekenkameronderzoek debatteren over de wijze waarop het onderwijsachterstandenbeleid binnen de gemeente Veenendaal wordt uitgevoerd. Het debat kan bijdragen aan, en leiden tot, nieuwe stappen in de ontwikkeling van het onderwijsachterstandenbeleid en de verantwoording daarover aan de raad. Inwoners zijn gebaat bij een raad die zijn kaderstellende en controlerende rol beter kan vervullen.

Aanpak / uitvoering De zes aanbevelingen in het rekenkamerrapport zijn gericht aan het college en de raad. Op grond van zijn bevoegdheid bereidt het college voorstellen aan de raad voor. Uitvoering van het besluit is aan het college door de raad actief te informeren over de uitwerking van de aanbevelingen gericht naar het college. Voorgesteld wordt de raad hierover (uiterlijk) te informeren via een raadsinformatiebrief in het 4e kwartaal 2026.

Communicatie over dit besluit De rekenkamer heeft het onderzoeksrapport aangeboden aan de raad en gecommuniceerd met het college en de gemeentelijke organisatie. De rapporten van de rekenkamer zijn openbaar. Het rekenkamerrapport is gepubliceerd op de website https://veenendaal.raadsinformatie.nl/ en de website van de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers. Ook is het rapport aangeboden aan de adviesraden binnen de gemeente Veenendaal en is er een persbericht uitgegaan.

Evaluatie Als de raad de in het rapport opgenomen aanbevelingen onderschrijft en het college de opdracht geeft deze uit te voeren, kan de rekenkamer vanuit haar onafhankelijke rol afwegen om op termijn een vervolgonderzoek uit te voeren om na te gaan of en op welke wijze door het college invulling is gegeven aan de aanbevelingen. De raad kan dit in het kader van zijn controlerende rol ook zelf onderzoeken.

4 van 5

Raadsvoorstel: Rekenkamerrapport Onderwijsachterstandenbeleid

Op grond van artikel 185a van de Gemeentewet zendt het college de raad jaarlijks een overzicht van de aan het college gedane voorstellen van de rekenkamer. Het college neemt dit mee in de jaarstukken die jaarlijks worden gedeeld met de raad.

Kosten, baten, dekking De rekenkamer voert jaarlijks onderzoeken uit. Hiervoor beschikt zij over een door de raad bij de programmabegroting beschikbaar gesteld budget.

Voorzitter Rekenkamer Veenendaal,

R.L. Leever secretaris

Em. prof. dr. J. Telgen voorzitter

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief bij rekenkameronderzoek Onderwijsachterstandenbeleid 2. Rekenkameronderzoek Onderwijsachterstandenbeleid 3. Persbericht bij rekenkameronderzoek Onderwijsachterstandenbeleid

5 van 5