1. Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid - raadsvoorstel

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid Dossiernummer

6995

Programma

2. Economie, werk en ontwikkeling

Van

Rekenkamer Veenendaal

Datum raadscommissie

7-5-2026

Datum raad

21-5-2026

Aan de leden van de raad,

Beslispunten De raad besluit de aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen, zijnde: Aanbevelingen aan de raad: 1. Geef als raad duidelijke kaders voor de rol van de gemeente in de Stichting ICT Campus Regio FoodValley; 2. Vraag aan het college om een regeling te maken voor de aanpak van grote of risicovolle projecten; Aanbeveling aan het college: 3. Informeer de raad jaarlijks via de P&C-cyclus over doelbereik en financiën rondom het ICT-Centrumbeleid.

Waarom naar de raad? De rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het ICT-Centrumbeleid van Veenendaal. De rekenkamer doet drie aanbevelingen gericht aan de raad en het college. De raad besluit of de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport worden overgenomen en het college wordt verzocht de uitvoering van de aanbevelingen op te pakken. Om de uitwerking van de aanbevelingen te monitoren wordt het college verzocht de raad via de P&C-cyclus aangesloten te houden. De raad moet zelf aan de slag met zijn eigen aanbevelingen, dit kan bijvoorbeeld via de auditcommissie. De raad kan eventueel voor monitoring bij de griffie terecht.

Inleiding Voor u ligt het raadsvoorstel van het onderzoek van de Rekenkamer Veenendaal naar het ICTCentrumbeleid binnen onze gemeente. Het doel van dit onderzoek was om de doeltreffendheid van het beleid van de gemeente Veenendaal om Veenendaal te profileren als ICT-Centrumbeleid te onderzoeken en welke positieve resultaten het beleid heeft opgeleverd. In het raadsakkoord van 20222026 ‘Samen werken in vertrouwen’ staat de ambitie om Veenendaal in 2025 het landelijk ICTCentrum te maken voor Food, Health en Tech.1 De rekenkamer besloot daarom in 2024 te starten met dit onderzoek om te bekijken of het beleid aansloot op deze ambitie.

1

Raadsakkoord gemeente Veenendaal 2022-2026 ‘Samen werken in vertrouwen’, pag. 8, Raadsakkoord 2022-2026 'Samen werken in vertrouwen' | Gemeente Veenendaal

Raadsvoorstel: Raadsvoorstel Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid

Het rekenkameronderzoek geeft: a) Een overzicht van de beleidsdoelen door de jaren heen; b) Een overzicht van de behaalde resultaten op economische activiteit en innovatie; c) Inzicht in de totale investeringen van de gemeente en partners. Daarnaast is onderzocht:  In hoeverre er een relatie is tussen de inspanningen van de gemeente en de economische effecten;  Of de opbrengsten vooral in Veenendaal vallen of ook daarbuiten. Deze onderdelen zijn uitgewerkt in deelvragen in de onderzoeksverantwoording.2 De rekenkamer is een door de raad ingesteld, onafhankelijk orgaan die onderzoekt of het gemeentelijke beleid goed wordt uitgevoerd en het gewenste effect wordt behaald.

Samenvatting Het ICT-Centrumbeleid van de gemeente Veenendaal heeft zich sinds 2013 ontwikkeld van een lokaal profileringsbeleid naar een meer regionaal ingebedde aanpak gericht op samenwerking, innovatie en human capital. In de eerste periode lag de nadruk op positionering als ICT-centrum en het aantrekken van bedrijven. In de periode daarna werd het beleid programmatischer met concrete doelen zoals werkgelegenheid, onderwijs en vestigingsklimaat. Na 2020 viel de programmatische regie grotendeels weg, wat leidde tot stagnatie en versnippering. Het onderzoek laat zien dat het aantal ICT-bedrijven en banen in Veenendaal sterk is gegroeid, bovengemiddeld ten opzichte van landelijke cijfers. Ook zijn er positieve effecten zichtbaar in samenwerking, onderwijsvernieuwing en innovatie. Tegelijk is niet eenduidig vast te stellen in hoeverre deze groei direct het gevolg is van gemeentelijk beleid. Daarnaast zijn belangrijke doelen, zoals structurele instroom van personeel en landelijke profilering, slechts gedeeltelijk gerealiseerd. Uit de analyse blijkt dat het ontbreken van structurele regie, duidelijke governance en continuïteit na 2020 een belangrijke belemmering vormde. De gemeente trok zich bewust terug, maar het netwerk bleek onvoldoende zelfsturend. Ook nam de inzet van middelen en capaciteit af.

Dit leidde tot een verlies aan samenhang, zichtbaarheid en doorontwikkeling van het ICT-ecosysteem. De oprichting van de Stichting ICT-Campus in 2025 is bedoeld om deze structurele basis alsnog te creëren. De aanbevelingen richten zich op het versterken van de sturing en kaderstelling door de raad. De raad wordt geadviseerd om duidelijke beleidskaders en doelen vast te stellen voor de rol van de gemeente binnen de stichting en het ICT-beleid. Daarnaast wordt aanbevolen om via de reguliere P&C-cyclus structureel te rapporteren over resultaten en middelen, en om voor grote projecten een heldere governance- en besluitvormingsstructuur in te richten. Hiermee kan de raad beter sturen op doelbereik, risico’s en inzet van publieke middelen.

Beoogd resultaat Door middel van dit onderzoek inzicht te geven in de doelmatigheid en doeltreffendheid van de uitvoering van het ICT-Centrumbeleid vanuit de Gemeente Veenendaal.

2

Hoofdstuk 1 van de Nota van Bevindingen ICT-Centrumbeleid (zie bijlage 2)

2 van 5

Raadsvoorstel: Raadsvoorstel Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid

Proceshistorie en eerdere besluitvorming De Rekenkamer Veenendaal is rond de zomer van 2024 begonnen met een voorverkenning van het (toen nog mogelijke) onderzoek rondom het ICT-Centrumbeleid. Op 29 januari 2025 heeft de rekenkamer de startnotitie voor het onderzoek aangeboden aan de gemeenteraad en de ambtelijke organisatie. Tijdens de bijbehorende startbijeenkomst is met betrokkenen verkend of op onderdelen nadere toelichting of aanvulling wenselijk was. Begin april 2025 zijn verdiepende interviews gehouden met vertegenwoordigers van de ambtelijke organisatie. Aansluitend is op 10 december het ambtelijk wederhoor gestart, gevolgd door het bestuurlijk wederhoor in februari.

Argumenten 1.1 Zonder duidelijke kaders voor de rol van de gemeente in de Stichting ICT Campus Regio FoodValley kan de gemeenteraad niet goed sturen. De inhoudelijke focus van het ICT-Centrumbeleid is de afgelopen jaren verschoven. Deze koerswijziging is niet formeel door de gemeenteraad vastgesteld. Omdat de gemeente geld en menskracht inzet in de Stichting ICT-Campus Regio FoodValley, is het wenselijk dat de raad duidelijkheid geeft over de gewenste richting en ambitie. In het rekenkameronderzoek van 2017 werd al aanbevolen om een beleidskader met concrete doelen op te stellen. Deze aanbeveling is nog steeds actueel. 1.2 Grote (en soms risicovolle) projecten vragen een andere aanpak met duidelijke kaders en keuzes. Een regeling voor de aanpak van grote (en risicovolle) projecten helpt om vanaf het begin voldoende en juiste informatie te delen en risico’s te beheersen. De aanpak van de ICT-Campus laat zien dat grote projecten duidelijke kaders en keuzes nodig hebben. Dit geldt ook voor andere grote of risicovolle projecten binnen de gemeente. Zo’n regeling geeft het college de plicht om de gemeenteraad goed te informeren om vanaf de start van een project de mogelijke risico’s te beheersen. De raad heeft dan de mogelijkheid om vroegtijdig richting te geven.

2.1 Andere gemeentes (op advies van de rekenkamer) al langer werken met een dergelijke regeling en dat dit veelal positief wordt ervaren. De rijksoverheid en de gemeenten Amersfoort, Amsterdam, Delft, Rotterdam en Utrecht hebben een regeling voor de beheersing van grote projecten. De regelingen hebben de focus op de informatievoorziening bij een project, maar betreffen in een aantal gevallen ook uitvoeringsaspecten zoals de control en aansturing. De betreffende gemeenten zijn positief over de regeling. Het biedt een duidelijke structuur voor het informeren van de raad over projecten, wat helpt bij het beheersen van eventuele risico’s en de uitvoering van projecten. 3.1 De gemeenteraad heeft nu niet tijdig inzicht op de uitvoering en effectiviteit van het ICTCentrumbeleid. De rekenkamer constateert dat de gemeenteraad niet altijd tijdig wordt geïnformeerd over de inzet van de middelen rondom ICT-Centrumbeleid, de voortgang en de behaalde resultaten. Hierdoor ontbreekt het de raad informatie om zijn kaderstellende en controlerende rol goed te vervullen. Door de aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen, wordt de informatievoorziening richting de raad verbeterd en ontstaat er meer grip op het beleid.

3 van 5

Raadsvoorstel: Raadsvoorstel Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid

3.2 De gemeenteraad wordt onvoldoende tijdig betrokken bij beleidskeuzes en ontwikkelingen binnen het ICT-Centrumbeleid. De raad ontvangt momenteel niet altijd tijdig informatie over keuzes die worden gemaakt rondom de inzet en de uitvoering van het ICT-Centrumbeleid. De rekenkamer adviseert om de raad actiever te informeren, zodat hij zijn rol beter kan invullen.

Alternatieven Niet van toepassing.

Kanttekeningen 1.1. Het opstellen van kaders kost tijd en capaciteit, wat de voortgang kan vertragen. Het opstellen, afstemmen en vaststellen van nieuwe beleidskaders vraagt een beslag op zowel ambtelijke als bestuurlijke capaciteit, zoals elk nieuw beleid. In die periode kan de voortgang van lopende initiatieven binnen de Stichting ICT Campus Regio FoodValley vertragen, omdat er mogelijk gewacht wordt op nieuwe richting of besluitvorming. De raad kan hierop sturen, zodat dit niet het geval gaat zijn. 2.1. Andere regelgeving kan ook leiden tot meer bureaucratie en vertraging in besluitvorming. Het is aannemelijk dat grote projecten baat hebben bij duidelijke kaders, maar andere regelgeving kan ook leiden tot meer bureaucratie en vertraging in besluitvorming. Niet elk project is hetzelfde en een uniforme regeling kan rigide zijn als er geen goede afspraken zijn gemaakt aan de voorkant. Bovendien bestaat al de verplichting voor het college om de raad te informeren, hoewel daarbij niet is afgesproken hoe deze informatievoorziening er per project uit moet zien en wanneer het college informeert. 2.1 Hoewel andere gemeenten positieve ervaringen rapporteren, betekent dit niet dat deze aanpak ook effectief is in de specifieke gemeentelijke context van Veenendaal.

Verschillen in schaal, organisatie en bestuurlijke cultuur kunnen maken dat een dergelijke regeling minder goed aansluit als je de regeling niet opstelt in de context van Veenendaal. Daarnaast is niet duidelijk of de positieve ervaringen gebaseerd zijn op meetbare verbeteringen of vooral op perceptie.

Participatie De rekenkamer heeft ervoor gekozen om het beleid te evalueren en niet de resultaten van het beleid. Vandaar dat bij dit beleidsonderzoek participeren van bewonersorganisaties niet passend en benodigd is.

Wat betekent dit besluit voor inwoners? De raad kan op basis van het resultaat van het rekenkameronderzoek debatteren over de wijze waarop het ICT-Centrumbeleid binnen de gemeente Veenendaal wordt uitgevoerd. Het debat kan bijdragen aan, en leiden tot, nieuwe stappen in de ontwikkeling van het ICT-Centrumbeleid en de verantwoording daarover aan de raad. Inwoners zijn gebaat bij een raad die zijn kaderstellende en controlerende rol beter kan vervullen.

Aanpak / uitvoering De drie aanbevelingen in het rekenkamerrapport zijn gericht aan het college en de raad. Op grond van zijn bevoegdheid bereidt het college voorstellen aan de raad voor. Uitvoering van het besluit is aan het

4 van 5

Raadsvoorstel: Raadsvoorstel Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid

college door de raad actief te informeren over de uitwerking van de aanbevelingen gericht naar het college. Voorgesteld wordt de raad hierover te informeren via de stukken in de P&C-cyclus. De gemeenteraad kan zelf kaders meegeven aan het college rondom de Stichting ICT-Campus Regio FoodValley. De raad kan overwegen of en welke invloed hij wil hebben, welke richting hij mee wil geven en welk doel bereikt moet worden. De gemeenteraad kan hierbij de hulp van de griffie vragen. De raad kan het college vragen om een regeling rondom grote en risicovolle projecten. De raad kan hier zelf kaders meegeven, bijvoorbeeld over de informatievoorziening (hoe er geïnformeerd wordt en wanneer). De raad kan dit via de auditcommissie doen.

Communicatie over dit besluit De rekenkamer heeft het onderzoeksrapport aangeboden aan de raad en gecommuniceerd met het college en de gemeentelijke organisatie. De rapporten van de rekenkamer zijn openbaar. Het rekenkamerrapport is gepubliceerd op de website https://veenendaal.raadsinformatie.nl/ en de website van de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers. Ook is het rapport aangeboden aan de adviesraden binnen de gemeente Veenendaal en is er een persbericht uitgegaan.

Evaluatie Als de raad de in het rapport opgenomen aanbevelingen onderschrijft en het college de opdracht geeft deze uit te voeren, kan de rekenkamer vanuit haar onafhankelijke rol afwegen om op termijn een vervolgonderzoek uit te voeren om na te gaan of en op welke wijze door het college invulling is gegeven aan de aanbevelingen. De raad kan dit in het kader van zijn controlerende rol ook zelf onderzoeken. De raad kan zorgen voor borging van de opvolging van adviezen, bijvoorbeeld door hulp te vragen aan de griffie. Op grond van artikel 185a van de Gemeentewet zendt het college de raad jaarlijks een overzicht van de aan het college gedane voorstellen van de rekenkamer. Het college neemt dit mee in de jaarstukken die jaarlijks worden gedeeld met de raad.

Kosten, baten, dekking De rekenkamer voert jaarlijks onderzoeken uit. Hiervoor beschikt zij over een door de raad bij de programmabegroting beschikbaar gesteld budget.

Rekenkamer Veenendaal,

R. Leever secretaris

L. van Rooijen voorzitter

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid (incl. bestuurlijke reactie college B&W) Aanbiedingsbrief bij rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid Persbericht bij rekenkamerrapport ICT-Centrumbeleid Publiekssamenvatting van het onderzoek naar ICT-Centrumbeleid

5 van 5