1. Projectenboek 2022-8a raadsvoorstel projectenboek 2022

RAADSVOORSTEL Raad Voorstelnummer Datum Onderwerp Programma

Inlichtingen bij Telefoonnummer E-mailadres

23 juni 2022 1968775 17 mei 2022 Projectenboek 2022 Fysieke leefomgeving

Agendapunt

Team

Programma’s en Projecten

K. Meijer / B.E. Blok (0318) 538494 / 538433 klaas.meijer@veenendaal.nl ireen.blok@veenendaal.nl

Aan de leden van de raad, Beslispunten 1. Het projectenboek 2022 vast te stellen en daarmee: A. De herzieningen 2022 van de volgende grondexploitaties vast te stellen: a. Complex 01: Ontwikkelposities Veenendaal-oost; b. Complex 02: Veenendaal-oost; c. Complex 08: 1e Melmseweg; d. Complex 12: Brouwerspoort; e. Complex 17: Trivium; f. Complex 24: Het Ambacht; g. Complex 30 en 31: Balkons en de Groene Grens; h. Complex 39: Vrijkomend vastgoed; i. Complex 43: Pionierkwartier; j. Complex 92: Lindewijck; k. Complex 95: Locatie Brandweer/Gemeentewerf B. In te stemmen met de volgende stortingen in de Risicoreserve Grondexploitaties: a. Complex 01 Ontwikkelposities Veenendaal-oost per 1 januari 2022 ter grootte van € 56.215,- als gevolg van tussentijdse winstneming; b. Complex 02 Veenendaal-oost per 1 januari 2022 ter grootte van € 786.026,- als gevolg van tussentijdse winstneming; c. Complex 08 1e Melmseweg per 1 januari 2022 ter grootte van € 86.965,- als gevolg van tussentijdse winstneming; d. Complex 21 Oksel A12 per 1 januari 2022 ter grootte van € 361.682,- als gevolg van een batig liquidatie saldo; e. Complex 30 Balkons per 1 januari 2022 ter grootte van € 1.766.836,- als gevolg van tussentijdse winstneming; f. Complex 39 Vrijkomend vastgoed per 1 januari 2022 ter grootte van € 281.593,- als gevolg van tussentijdse winstneming; g.

Complex 71 Boveneind/Pampagras per 1 januari 2022 ter grootte van € 375.257,- als gevolg van een batig liquidatiesaldo; h. Complex 86 Veeneind per 1 januari 2022 ter grootte van € 137.057,- als gevolg van een batig liquidatiesaldo;

Raadsvoorstel van 17 mei 2022, nr. 1968775

Complex 92 Lindewijck per 1 januari 2022 ter grootte van € 55.500 als gevolg van tussentijdse winstneming; j. Complex 90 Restanten geliquideerde complexen ter grootte van € 7.905 als gevolg van een batig saldo. C. In te stemmen met de volgende storting in de Algemene Reserve vanuit de Risicoreserve Grondexploitaties: a. De tussentijdse winstneming van Complex 39 Vrijkomend vastgoed ter grootte van € 281.593,- ter dekking van toekomstige investeringen in openbaar gebied bij nieuwe Integrale Kindcentra. D. In te stemmen met een beschikking uit (onttrekking uit) de risicoreserve grondexploitaties en overeenkomstige storting in de voorziening grondexploitaties: a. Complex 24 Het Ambacht per 1 januari 2022 ter grootte van -/- € 4.071.080,- vanwege een geraamd plantekort; 2. De verplichting tot geheimhouding die de raad heeft bekrachtigd op de stukken genoemd in bijlage 2 voor complex 28 Oksel A12, complex 71 Boveneind/Pampagras en complex 86 Veeneind, op te heffen. i.

Waarom naar de raad? Conform de Nota Grondbeleid vindt de jaarlijkse verantwoording over alle projecten plaats en wordt een vooruitblik gegeven voor de komende perioden. Er zijn besluiten nodig vanwege de kaderstellende rol en het budgetrecht van de gemeenteraad. Samenvatting In het Projectenboek zijn zowel de verantwoordingen als de vooruitblikken per project opgenomen. Daarnaast is de risicoanalyse per project geactualiseerd en zijn de gevolgen voor het weerstandsvermogen bepaald. Veel projecten liggen goed op schema en de Risicoreserve Grondexploitaties (hierna te noemen Risicoreserve) is op peil. Vanwege het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moeten er tussentijdse winstnemingen gedaan worden, deze zijn gestort in de Risicoreserve. Inleiding Projectenboek Conform de Nota Grondbeleid vindt de jaarlijkse verantwoording over alle projecten plaats en wordt een vooruitblik gegeven voor de komende jaren. Deze verantwoording en vooruitblik zijn beiden opgenomen in het Projectenboek. Ook is de risicoanalyse per project geactualiseerd en zijn de gevolgen voor het weerstandsvermogen bepaald. De resultaten zijn opgenomen in de geheime rapportage ‘risicoanalyse projecten gemeente Veenendaal 2022’. De verantwoording en besluitvorming vinden op basis van de volgende documenten plaats:

2

Raadsvoorstel van 17 mei 2022, nr. 1968775

Speerpunten ruimtelijke projecten Voor 2022 zijn in het projectenboek de volgende speerpunten geformuleerd: 1. Zorgen voor voldoende aanbod aan nieuwbouwwoningen Op korte termijn kan een behoorlijk deel van de woningvraag goed ingevuld worden. Het is de uitdaging om ook voldoende nieuwe plannen klaar te zetten, zodat het aanbod de vraag kan blijven volgen. Vanwege de lange tijd tussen planvorming en realisatie, zijn in 2021 diverse initiatieven opgestart. Daarnaast wordt onderzocht welke plannen opgestart kunnen worden (denk hierbij ook aan inbreiding op parkeerterreinen). Bij aanbod gaat het niet alleen om aantallen, maar wordt ook gekeken naar de behoefte. Daarnaast is het van groot belang om zachte plannen om te zetten naar harde plannen. Ofwel te zorgen voor een onherroepelijk bestemmingsplan. 2. Haalbaar maken van gemeentelijke doelstellingen met hulp van financiële middelen zoals het gemeentelijke fonds bedrijfsverplaatsingen en subsidies/cofinanciering van andere overheden Onze omgevingsvisie bevestigt de ambitie om in te zetten op transformatie van het Ambacht en verplaatsing van milieuhinderlijke bedrijven uit woongebieden. Op dit moment ontstaan er kansen om concrete stappen te kunnen zetten. Het rijk (de woningbouwimpuls) en ook provincie zetten weer volop in op de woningmarkt, en deze zijn toegekend voor Het Ambacht.

Het opgerichte fonds bedrijfsverplaatsingen kan in subsidievorm het laatste zetje geven om daadwerkelijk tot verplaatsing over te gaan door de middelen van rijk, provincie en gemeente te bundelen. Met inzet van het fonds kunnen bestaande problemen worden opgelost en ontstaat ruimte voor nieuwe woningbouw en vergroening. Ook kunnen aanverwante problemen zoals een bodemverontreiniging worden opgepakt. Kortom een dergelijk ‘fonds’ kan, zeker in samenwerking met andere overheidspartijen, een groot verschil maken. Dit geldt ook voor de ambities uit het programma winkelstad Veenendaal om meer winkels naar het centrum te verplaatsen en ruimte te maken voor herontwikkelingen. 3. Ruimtelijke doelen bereiken met inzet van publiekrechtelijke instrumenten als de omgevingswet en Nota Bovenwijkse voorzieningen Tot voor kort zijn afspraken voor projecten vooral via privaatrechtelijke overeenkomsten vastgelegd. Dit werkt vaak goed, maar kent ook beperkingen in afdwingbaarheid. In 2020 is de Nota bovenwijkse voorzieningen vastgesteld. Deze nota maakt het mogelijk dat marktpartijen aan bovenwijkse voorzieningen gaan meebetalen op het moment dat zij een locatie in ontwikkeling brengen. Met de Nota bovenwijkse voorzieningen is dit structureel georganiseerd en afdwingbaar.

Echter betekent dit ook dat een gemeentelijke inzet op bovenwijkse voorzieningen noodzakelijk is en soms ook voorfinanciering ervan. Daarnaast zet de gemeente ook meer in om via de publiekrechtelijke wijze haar ruimtelijke doelen te verwezenlijken. Een voorbeeld is het toepassen van de Wet Voorkeursrecht op het fabrieksterrein Trivium en zo meer invloed te hebben op de toekomstige ontwikkeling. Voor Stationskwartier D worden de mogelijkheden onderzocht een exploitatieplan op te stellen, zodat voor alle grondeigenaren de ruimtelijke eisen voor bijvoorbeeld groen op financieel gelijke wijze verdeeld worden. De door de raad in 2020 vastgestelde Nota Grondbeleid 2020-2024 biedt hiervoor de kaders. Met de invoering van de Omgevingswet in 2023, zal in voorbereiding hierop in 2022 onderzocht worden hoe de huidige publiekrechtelijke middelen ten aanzien van het grondbeleid hierop aansluiten en of aanpassingen benodigd zijn.

3

Raadsvoorstel van 17 mei 2022, nr. 1968775

Beoogd resultaat Realisatie van de diverse gemeentelijke projecten binnen de voorgestelde geactualiseerde (financiële) kaders. Argumenten 1.1 Projectenboek is opgesteld conform Nota Grondbeleid Voor de uitvoering van het grondbeleid en de projecten is een goede cyclus van plannen, beheersen en verantwoorden van belang. Dit is vastgelegd in de Nota Grondbeleid. Aan het Projectenboek 2022 wordt formele status verleend, nadat deze door de raad is vastgesteld. 1.2 Vaststelling van het Projectenboek geeft invulling aan de controlerende taak en het budgetrecht van de gemeenteraad Het Projectenboek omvat zowel een terugblik op 2021 (controlerende taak) als een meerjarenperspectief vanaf 1 januari 2022 voor de lopende grondexploitaties (budgetrecht). 1.3 Het Projectenboek biedt financiële sturing en risicobeheersing aan de ruimtelijke ontwikkeling van Veenendaal Het Projectenboek geeft behalve een verantwoording over het boekjaar 2021 ook een doorkijk in de projectvoortgang, risico’s en de toekomstige cashflow. Concluderend kan gesteld worden dat veel voortgang is geboekt bij diverse projecten en in de komende jaren veel bouwactiviteiten plaatsvinden. Daarnaast is het risicoprofiel afgenomen en is de risicoreserve op peil. 1A.1 Verantwoording conform Nota Grondbeleid Met de jaarlijkse vaststelling van het Projectenboek wordt uitvoering gegeven aan de Nota Grondbeleid.

Op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBVregels) is de raad verplicht de herziening van de grondexploitatiebegroting per complex jaarlijks afzonderlijk vast te stellen. 1B.1 Tussentijdse winstnemingen zijn conform BBV-regels Per 1 januari 2016 zijn de regels van de BBV (Besluit Begroting & Verantwoording) gewijzigd. In maart 2018 is een aanvullende handreiking beschikbaar gesteld specifiek voor het onderwerp ‘tussentijds winst nemen’. Deze voorgestelde tussentijdse winstnemingen zijn overeenkomstig deze regels bepaald. 1C.1 Tussentijdse winstneming Vrijkomend Vastgoed naar Algemene Reserve In het raadsvoorstel van 18 mei 2017 over de strategische kaders Vastgoedmanagement is besloten dat positieve resultaten vanuit af te stoten vastgoed worden gestort in de Algemene Reserve tbv Reserve Onderwijs. Uit deze winsten wordt het openbaar gebied rondom de nieuwe Integrale Kindcentra (IKC’s) bekostigd. Aangezien de Reserve Onderwijs inmiddels is opgeheven, wordt deze tussentijdse winst rechtstreeks gestort in de Algemene Reserve. 1D.1 Mutaties op de Risicoreserve Grondexploitaties en de voorziening grondexploitaties zijn conform BBV-regels nodig bij mutaties van het ontstane plantekort Complex 24 Het Ambacht; een plantekort van € 4.071.080,- vanwege de gemeentelijke bijdrage in deze grondexploitatie.

De Provincie en het Rijk (Woningbouwimpuls, WBI) hebben respectievelijk € 3 miljoen en € 7 miljoen bijgedragen.

4

Raadsvoorstel van 17 mei 2022, nr. 1968775

2.1 Afsluiten van deze projecten maakt opheffen geheimhouding mogelijk De raad heeft 21 december 2017 een besluit genomen over de motie opheffing geheimhouding. Op basis hiervan wordt op het moment dat het betreffende complex wordt afgesloten, overwogen of de geheimhouding op de geheime toelichtingen op grond- en opstalexploitaties kan worden opgeheven. Voor de projecten Oksel A12, Boveneind/Pampagras en Veeneind zijn geen redenen om deze niet openbaar te maken. Alternatieven Het Projectenboek zelf is voornamelijk een verantwoordingsdocument voor de gehele projectenportefeuille. Het bevat integrale actualisaties van grondexploitaties op basis van raadbesluiten, beleid, marktomstandigheden etc en zijn afgestemd op de jaarrekening en juist bevonden door de accountant. Alternatieven zijn op dat vlak niet aan de orde. Kanttekeningen 1.1 De huidige economische onzekerheid, rentestijgingen en hoge inflatie kunnen voor (extra) tegenvallers zorgen voor de gemeentelijke grondexploitaties In de projecten worden kosten gemaakt, bijvoorbeeld de kosten voor de aanleg van openbare ruimte en plankosten. Daarnaast heeft de bouwkostenontwikkeling van woningen impact op de ontwikkeling van de grondprijzen. Voorspellen van de toekomst is altijd lastig, en dat geldt uiteraard ook voor de inflatie.

Voor het jaar 2022 worden voorspellingen van de inflatie met de week aangepast en is er op dit moment weinig houvast voor de prijsontwikkeling. Het is daarom op dit moment voor bouwers, projectontwikkelaars, de gemeente en iedereen die betrokken is bij de locatieontwikkeling heel ingewikkeld om tot goede prijsafspraken te komen. Een stijgende rente kan daar bovenop tot gevolg hebben dat huishoudens minder te besteden hebben voor bijvoorbeeld een nieuwe hypotheek. Dit kan voor 2022 voor extra tegenvallers zorgen voor de gemeentelijke grondexploitaties. Via het risicomanagement wordt geprobeerd dit zoveel mogelijk te beperken en zo nodig op te kunnen vangen via de risicoreserve grondexploitaties. Participatie Het Projectenboek is een document voor de gehele projectenportefeuille. Participatie vindt plaats per project (zie argumenten). Vanwege Coronamaatregelen is participatie het afgelopen jaar voornamelijk in digitale vorm doorgegaan. Op 10 maart kon er voor de herontwikkeling van Wijkservice wel weer een fysieke bijenkomst georganiseerd worden. Hier is opgehaald wat omwonenden belangrijk vinden als het gaat om woningbouw. Ook voor Het Ambacht staan in mei/juni fysieke avonden in het gebied op de planning.

In gesprek met omwonenden, ondernemers, eigenaren en andere belanghebbenden achterhalen we wat zij belangrijk vinden, hoe de visie ontvangen wordt en waar men kansen en of bedreigingen ziet. Voor het projectenboek is de eerste trede (informeren) van de participatietrap van toepassing. Wat betekent dit besluit voor inwoners? Bewoners krijgen een actuele stand van de woningbouwlocaties en een voortgang van de projecten in Veenendaal.

5

Raadsvoorstel van 17 mei 2022, nr. 1968775

Aanpak / uitvoering In onderstaande figuur is de jaarlijkse cyclus van plannen, beheersen en verantwoorden opgenomen.

In het voorliggende Projectenboek 2022 wordt invulling gegeven aan: 1. Plannen: vooruitblik lopend jaar en komende jaren (in dit geval 2022 en verder). 2. Verantwoorden: toelichting op de (financiële) resultaten en wijzigingen in het afgelopen boekjaar (in dit geval 2021). Hierbij is aansluiting gezocht bij de jaarrekening. Beide documenten worden in dezelfde raadsvergadering behandeld. 3. Beheersen: actualisatie risicomanagement. Daarnaast wordt jaarlijks in de raadsvergadering van december voor de grondexploitaties de Voortgangsrapportage behandeld, welke onderdeel is van de 3 e bestuursrapportage. In deze rapportage worden de eventuele belangrijke tussentijdse wijzigingen opgenomen. Communicatie over dit besluit Het Projectenboek geeft een actuele stand van de woningbouwlocaties en een voortgang van de projecten in Veenendaal. Het projectenboek is digitaal beschikbaar op de website van de gemeente. Communicatie over de projecten specifiek gebeurt binnen de projecten zelf. Evaluatie Zie paragraaf aanpak/uitvoering.

6

Raadsvoorstel van 17 mei 2022, nr. 1968775

Kosten, baten, dekking Projectenboek 2022 Voorziening grondexploitaties Het verloop van de Voorziening Grondexploitaties is als volgt: Post (bedragen x € 1.000)

Bedrag

Stand per 1-1-2021

Bedrag 34.777

Bijschrijving rente 2021

695

Stortingen/Beschikkingen n.a.v. Projectenboek 2022: n.v.t.

0

Stand per 31-12-2021

35.472

Dekking risico’s in de grondexploitaties De buffer tegen de risico’s van de grondexploitaties wordt gevormd door de Risicoreserve Grondexploitaties. Deze is gedaald met € 0,1 miljoen naar € 7 miljoen. De Nota Grondbeleid stelt dat ‘de Risicoreserve in overeenstemming dient te zijn met de omvang van de gemeentelijke risico’s in de grondexploitaties’. De Risicoreserve ligt binnen de bandbreedte van € 2,7 miljoen (minimaal) en € 10,2 miljoen (maximaal). Stand Risicoreserve per 1 januari 2021 Saldo mutaties 2021 Raming stand per 31 december 2021 voor resultaatsbestemming Naar Reserve Onderwijs vanwege verkoop onderwijspanden Raming stand per 31 december 2021 na resultaatsbestemming

7.116.645 -156.044 6.960.601 -281.593 6.679.008

Totaal benodigde reservepositie per 31 december 2021

10.200.000

Totaal benodigde financiële weerstandscapaciteit ult. 2021

2.700.000

Geraamde stortingen tot ultimo 2026 (rond)

3.089.880

Ten opzichte van het projectenboek 2021 is de benodigde financiële weerstandscapaciteit, ofwel het minimaal benodigde bedrag in de Risicoreserve, gedaald naar € 2,7 miljoen (was € 4,1 miljoen). Met diverse nieuwe projecten en initiatieven is de verwachting dat dit de komende jaren weer zal stijgen. In de volgende grafiek is de ontwikkeling van de Risicoreserve en de minimale benodigde positie terug te vinden.

7

Raadsvoorstel van 17 mei 2022, nr. 1968775

Grafiek ontwikkeling Risicoreserve Grondexploitaties sinds 2009

Burgemeester en wethouders,

mevrouw drs. S.M. Deelstra gemeentesecretaris

de heer K.J.G. Kats burgemeester

Bijlagen 1. Projectenboek 2022 2. Op te heffen geheimhoudingen 3. Begrotingswijziging 4. Risicoanalyse projecten gemeente Veenendaal 2022 (GEHEIM) 5. Uitgebreide toelichtingen op de grondexploitatieberekeningen (GEHEIM) 6. Uitgebreide toelichting op de Meerjarige Projectbegrotingen (GEHEIM)

8